Przejdź do treści

“Choroba marynarzy” – co to jest szkorbut? Przyczyny, objawy i leczenie

ślady krwi na jabłku po ugryzieniu, spowodowane przez szkorbut
Fot. zneb076 / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
jerzy sthur ściąga bluzę z napisem rozpacz
Jerzy Stuhr w kampanii dotyczącej nowotworów. „Zdejmij z siebie ciężar diagnozy”
„Tęczowe dzieci”, czyli macierzyństwo po stracie dziecka, niczym słońce wychodzące po burzy. Zobacz galerię dzieci niosących nadzieję
zakochana para
„Nieszczerość tylko pozornie oszczędza komuś przykrości. W rzeczywistości dostarcza jej w nadmiarze, ale z opóźnionym zapłonem”. O szczerości w relacjach rozmawiamy z psycholog Katarzyną Łapińską
Desery
Szefowie kuchni kontra rak piersi. Pink Pudding Challenge promuje zdrowe jedzenie i zapobiega nowotworom
młoda kobieta w czarnych ciuchach stoi na scenie podczas konferencji tedx
„Rak szyjki macicy jest winą chorej” – mocne słowa artystki, której choroba zmieniła życie

Szkorbut to choroba, która w dzisiejszych czasach jest bardzo rzadko spotykana. Wynika ona z całkowitego niedoboru witaminy C. Objawy szkorbutu pochodzą głównie z układu łącznotkankowego, gdyż witamina C odpowiedzialna jest za syntezę kolagenu, składnika budującego m.in. ściany naczyń krwionośnych.

Narażone na szkorbut są głównie osoby niedożywione, chore na anoreksje, z terenów gdzie niedostępne są świeże owoce i warzywa. Leczenie szkorbutu polega głównie na suplementacji witaminy C oraz łagodzeniu występujących objawów, a także modyfikacji diety poprzez wdrażanie warzyw oraz owoców bogatych w kwas askorbinowy.

Szkorbut – co to jest?

Witamina C to niezbędny mikroelement pełniący różnorakie funkcje w organizmie. Jedną z jego ról jest synteza kolagenu – składnika tkanki łącznej, który odpowiada m.in. za prawidłową budowę naczyń krwionośnych. Wielonarządową chorobą wywołaną całkowitym niedoborem kwasu askorbinowego, czyli witaminy C, jest szkorbut. Inne, potoczne nazwy tej choroby to gnilec i cynga. Szkorbut jest również nazywany chorobą żeglarzy lub marynarzy.

Szkorbut jest bardzo rzadką chorobą ze względu na szeroki dostęp warzyw i owoców w codziennej diecie, jednak nadal niektóre grupy ludzi mogą zachorować na tę chorobę. O niedobór witaminy C jest bardzo trudno, ponieważ znajduje się ona w wielu produktach spożywczych, zarówno naturalnie (np. w owocach), jaki i jako dodatek do żywności.

Fakty i mity: Wit. C

Co wywołuje szkorbut?

Przyczyną szkorbutu jest niedostateczne dostarczanie witaminy C wraz z pokarmem, spowodowane brakiem warzyw i owoców w diecie. Na gnilec cierpią zwykle osoby niedożywione, chore na anoreksję, bulimię, z zaburzeniami psychicznymi, alkoholicy oraz ci, których dieta opiera się głównie na żywności wysoko przetworzonej, czyli tzw. fast foodach. U osób chorujących na zaburzenia wchłaniania (np. na chorobę Leśniowskiego-Crohna) również istnieje zwiększone ryzyko rozwinięcia się choroby. Niegdyś kojarzono szkorbut z marynarzami, którzy podczas długich rejsów nie mieli dostępu do świeżych warzyw i owoców, ale obecnie szkorbut nie zdarza się tak często.

Szkorbut u dzieci również jest zjawiskiem rzadkim, choć możliwym. Niemowlęta, u których mleko matki zastępowane jest zwykłym mlekiem krowim, są narażone na występowanie tej choroby, ponieważ w produkcie tym brak witaminy C niezbędnej do prawidłowego rozwoju dziecka. Dlatego też należy pamiętać, że zastępowanie pokarmu kobiecego mlekiem krowim zamiast mlekiem modyfikowanym może mieć zgubne konsekwencje.

Objawy szkorbutu

Większość symptomów szkorbutu jest wynikiem zaburzenia procesów produkcji kolagenu. Do głównych objawów szkorbutu należą: samoistne krwawienia z naczyń, które mają tendencje do pękania, zapalny przerost dziąseł, bóle mięśni i stawów w wyniku krwawień, patologiczne łamanie się kości oraz utrudnione gojenie się ran i złamań, osłabienie, a także utrata apetytu.

Szkorbut a zęby – w wyniku zmian w dziąsłach następuje chwianie się, a następnie wypadanie pozornie zdrowych zębów, co jest również charakterystyczne dla tej choroby. Szkorbut nieleczony może pozbawić chorego nawet całości uzębienia.

Do innych objawów szkorbutu należą: niedokrwistość, związana ze zmniejszonym wchłanianiem żelaza przy braku kwasu askorbinowego oraz depresja. W schyłkowej fazie choroby może dojść do zaburzeń neurologicznych – drgawek oraz zaników świadomości.

Zobacz także

Szkorbut – leczenie i profilaktyka

Leczenie szkorbutu polega na podawaniu dużych dawek witaminy C oraz modyfikacji diety, czyli włączeniu do niej dużych ilości świeżych owoców i warzyw. Chorobę łatwo się leczy, a cierpiąca na nią osoba szybko wraca do zdrowia, dlatego należy niezwłocznie wdrożyć preparaty z kwasem askorbinowym. Czasami konieczne jest leczenie objawowe, zmniejszające ilość powikłań związanych ze szkorbutem.

Choroba jest bardzo prosta do uniknięcia. Profilaktyka szkorbutu polega na wzbogaceniu diety w produkty zawierające duże ilości witaminy C: owoce cytrusowe (pomarańcze, cytryny, grejpfruty, mandarynki), owoce czarnej porzeczki. Spożywanie warzyw również zapobiegnie skutecznie zachorowaniu na szkorbut, zwłaszcza cebuli, szpinaku, papryki, marchewki, a także bogatych w witaminę C brokułów i ziemniaków. Osoby narażone na brak tej witaminy w diecie, np. z powodu długiego wyjazdu na teren o utrudnionej dostępności różnorodnego pokarmu, powinny profilaktycznie przyjmować witaminę C w tabletkach.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy

Zainteresują cię również:

Ktoś obejmuje od tyłu starszą kobietę

Czym jest zastrzał? Przyczyny, objawy i leczenie stanów zapalnych w obrębie dłoni i stóp

Mężczyzna leży w szpitalu, ma założoną maseczkę do oddychania

Dusznica bolesna – zespół objawów wywołanych chorobą niedokrwienną serca. Na czym polega?

Mama dotyka dłońmi niemowlę zawinięte w pieluszkę

Syndrom Westa, czyli napady zgięciowe – objawy, leczenie, rokowania.Jak wygląda rehabilitacja dziecka z tą chorobą?

Smutna kobieta siedzi w domu na kanapie i przytula koc

Depersonalizacja – zaburzenie psychopatologiczne manifestujące się utratą tożsamości. Jak wygląda terapia takich zaburzeń?

Kobieta na tle muru i jej kilka podobizn w formie cieni

Rozdwojenie jaźni – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia dysocjacyjnych zaburzeń tożsamości?

Noga z zaznaczonym na czerwono punktem pięty

Czym jest i jak wygląda ostroga piętowa? Przyczyny, objawy i leczenie schorzenia powstałych w wyniku zmian zapalnych włókien

Lekarka w okularach robi badanie okulistyczne pacjentce w krótkich włosach

Bielmo na oku – przyczyny, objawy i leczenie zmętnienia rogówki. Czy można zapobiec temu schorzeniu?

Tabletki na drewnianej dużej łyżce

Neuroleptyki – wskazania, rodzaje oraz działanie leków przeciwpsychotycznych. Jakie zaburzenia się nimi leczy?

Olulista wykonuje pacjentce badanie okulistyczne

Zwyrodnienie plamki żółtej – przyczyny i objawy. Jak wygląda leczenie schorzenia?

Lekarz pokazuje mężczyźnie zdjęcie rentgenowskie kręgoslupa

Zwyrodnienie kręgosłupa – obraz choroby, przyczyny i leczenie. Jakimi ćwiczeniami można spowolnić rozwój choroby?

Wykrzywione dłonie starszej kobiety

Jak wygląda choroba zwyrodnieniowa stawów, czyli osteoartroza wielostawowa, gonartroza, koksartroza i inne

Kobieta w szarej bluzce leży na łóżku z termoforem

Jaka jest przyczyna tworzenia się skrzepów podczas okresu i o czym to świadczy? Czy okres ze skrzepami jest groźny?