Przejdź do treści

Szkorbut – objawy, przyczyny. Na czym polega leczenie szkorbutu?

Ślady krwi na jabłku po ugryzieniu, spowodowane przez szkorbut
Szkorbut - przyczyny i objawy. Fot. zneb076 / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ekstrawertycy i introwertycy powoli odchodzą do przeszłości. Sprawdź, czy jesteś ambiwertykiem
Kobieta ćwiczy
Ćwiczenia na poprawę mobilności barków oraz odciążenie kręgosłupa w części lędźwiowej. Spróbuj!
Polidaktylia – przyczyny, rodzaje, diagnozowanie i leczenie
Jadalne prezenty. Pyszne propozycje do wyboru
Kobieta z pączkami
Co zrobić, żeby pokonać ochotę na słodycze? Wyjaśnia dietetyczka

Szkorbut (gnilec, cynga) to choroba, która w dzisiejszych czasach jest bardzo rzadko spotykana. Jednak warto poznać objawy i przyczyny szkorbutu, bo nieleczony zawsze kończy się śmiercią. Niedobór której witaminy powoduje m.in. szkorbut i wypadanie zębów? Wyjaśniamy!

Szkorbut – co to?

Szkorbut to bardzo rzadka, wielonarządowa choroba wywołana brakiem witaminy C, czyli kwasu askrobinowego. Inne, potoczne nazwy tej choroby to gnilec i cynga. Szkorbut jest również nazywany chorobą żeglarzy lub marynarzy.

Dlaczego? W czasach wielkich wypraw morskich głównym czynnikiem, który decydował o maksymalnej długości podróży, były zapasy owoców zawierających witaminę C. Większość marynarzy czy piratów po wielu tygodniach spędzonych na morzu umierała z powodu niedoboru kwasu askrobinowego. 

Do czego jest potrzebna witamina C?

Witamina C to niezbędny mikroelement pełniący różnorakie funkcje w organizmie. Jedną z jej ról jest synteza kolagenu – składnika tkanki łącznej, który odpowiada m.in. za prawidłową budowę naczyń krwionośnych. O niedobór witaminy C jest bardzo trudno, ponieważ znajduje się ona w wielu produktach spożywczych, zarówno naturalnie (np. w owocach), jaki i jako dodatek do żywności.

Fakty i mity: Wit. C

Co wywołuje szkorbut?

Przyczyną szkorbutu jest niedostateczne dostarczanie witaminy C wraz z pokarmem, spowodowane brakiem warzyw i owoców w diecie. Narażone na szkorbut są głównie osoby niedożywione, chore na anoreksję czy bulimię oraz mieszkańcy terenów, gdzie niedostępne są świeże owoce i warzywa. Na gnilec cierpią też osoby z zaburzeniami psychicznymi, alkoholicy, a także ci, których dieta opiera się głównie na żywności wysoko przetworzonej, czyli tzw. fast foodach. U osób chorujących na zaburzenia wchłaniania (np. na chorobę Leśniowskiego-Crohna) również istnieje zwiększone ryzyko rozwinięcia się choroby. 

Szkorbut u dzieci również jest zjawiskiem rzadkim, choć możliwym. Niemowlęta, u których mleko matki zastępowane jest zwykłym mlekiem krowim, są narażone na występowanie tej choroby, ponieważ w produkcie tym brak witaminy C niezbędnej do prawidłowego rozwoju dziecka. Dlatego też należy pamiętać, że zastępowanie pokarmu kobiecego mlekiem krowim zamiast mlekiem modyfikowanym może mieć zgubne konsekwencje.

Szkorbut – objawy

Większość symptomów szkorbutu jest wynikiem zaburzenia procesów produkcji kolagenu. Do głównych objawów szkorbutu należą:

  • samoistne krwawienia z naczyń, które mają tendencje do pękania,
  • zapalny przerost dziąseł, bóle mięśni i stawów w wyniku krwawień,
  • patologiczne łamanie się kości oraz utrudnione gojenie się ran i złamań,
  • chwianie się, a następnie wypadanie pozornie zdrowych zębów,
  • utrata apetytu,
  • osłabienie.

Do innych objawów szkorbutu należą:

W schyłkowej fazie choroby może dojść do zaburzeń neurologicznych – drgawek oraz zaników świadomości. 

Diagnostyka i leczenie szkorbutu

Dolegliwość rozpoznaje się przede wszystkim w oparciu o występujące objawy. Jednak w celu potwierdzenia podejrzeń wykonuje się badania krwi, w których widoczne są: zmniejszone stężenie witaminy C oraz oznaki niedokrwistości.

Leczenie szkorbutu polega na podawaniu dużych dawek witaminy C oraz modyfikacji diety, czyli włączeniu do niej dużych ilości świeżych owoców i warzyw. Chorobę łatwo się leczy, a cierpiąca na nią osoba szybko wraca do zdrowia, dlatego należy niezwłocznie wdrożyć preparaty z kwasem askorbinowym. Czasami konieczne jest leczenie objawowe, zmniejszające ilość powikłań związanych ze szkorbutem.

Szkorbut – powikłania

Brak odpowiedniego leczenia powoduje, że choroba systematycznie postępuje. Wraz z jej rozwojem dochodzić może do dużej ilości krwawień i zmian wysiękowych. Tworzące się rany trudno się goją, przez co mogą powodować liczne zakażenia. Dodatkowo obniżona odporność chorego sprawia, że istnieje ryzyko rozwoju sepsy, a następnie śmierci.

Nieleczony szkorbut może pozbawić chorego nawet całości uzębienia. Jeśli nie podejmiemy leczenia, to choroba ta zawsze skutkuje też śmiercią. Jednak w dzisiejszych czasach rzadko do tego doprowadza.

Bergamotka jest skarbnicą witaminy A i C

Szkorbut – jak zapobiegać?

Choroba jest bardzo prosta do uniknięcia. Profilaktyka szkorbutu polega na wzbogaceniu diety w produkty zawierające duże ilości witaminy C: owoce cytrusowe (pomarańcze, cytryny, grejpfruty, mandarynki), owoce czarnej porzeczki. Spożywanie warzyw również zapobiegnie skutecznie zachorowaniu na szkorbut, zwłaszcza cebuli, szpinaku, papryki, marchewki, a także bogatych w witaminę C brokułów i ziemniaków. 

Warto też wspomnieć, że świeże mięso ze zwierząt, które tworzą własną witaminę C (co większość zwierząt potrafi robić) zawiera tyle witaminy C, aby zapobiec szkorbutowi, a nawet częściowo go leczyć.

Osoby narażone na brak tej witaminy w diecie, np. z powodu długiego wyjazdu na teren o utrudnionej dostępności różnorodnego pokarmu, powinny profilaktycznie przyjmować witaminę C w tabletkach. Warto wspomnieć, że kwas askrobinowy w napojach czy cukierkach nie jest tak samo wartościowy, jak ten w pożywieniu i tabletkach. A to dlatego że proces pasteryzacji niszczy kwas askorbinowy. Ulega on rozkładowi w procesie gotowania.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Noworodek ze starszą siostrą

„Najstarszy” noworodek świata. Dziewczynka pobiła rekord swojej siostry

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

„Dzięki prezesowi Kaczyńskiemu mam dwie córki z in vitro, a on nawet o tym nie wie”

Kobieta u dentysty

Dlaczego ząb po leczeniu kanałowym boli? Wyjaśnia stomatolożka

Kobieta czesze córkę przed lustrem

Myjesz dziecku włosy raz w tygodniu? Ekspert Kosmetyczny ostrzega: droga do łupieżu, świądu jest krótka, a konsekwencją może być nadmierne wypadanie

Rokitnik – naturalny sposób na przeziębienie. Jak go przyjmować, aby szybciej wyzdrowieć i wzmocnić odporność?

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

„Bardzo się tego bałem, wyobrażałem sobie, że w inkubatorze będzie leżał jakiś embrion, a to był mały człowiek. Mój syn!”. Rozmawiamy z ojcami wcześniaków

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Młody jęczmień – zdrowa moda

Młody jęczmień – zdrowa moda. Poznaj jego właściwości

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Jak prawidłowo łączyć suplementy diety, witaminy i minerały? Farmaceutka Zofia Winczewska ma garść rad

Ojciec podnosi na rękach syna

Dentystka o karmieniu dziecka w nocy: najmocniejsze zęby tego nie wytrzymają

Ojciec przytula córkę

„Zakrywaj usta, ale nie milcz”, „Myj ręce, ale nie umywaj ich od odpowiedzialności”. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę zwraca uwagę na „Pandemię przemocy” wobec najmłodszych

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Agnieszka Chylińska

Agnieszka Chylińska: To jest dla mnie jakiś najgorszy horror. Jako matka dzieci szczególnej troski jestem przerażona i zbulwersowana tym, co się dzieje

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

W sieci lawina postów opatrzonych hasztagami #powiedzkomuś i #wyroknakobiety. TK zdecydował w sprawie aborcji ze względu na wady płodu

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

piecza zastępcza nad dziećmi

Anna Krawczak: „Oskarżam system o to, że nie chroni dzieci i dobija pieczę zastępczą”

Dziecko próbuje stanąć przy barierkach

Jak przyspieszyć chodzenie dziecka? Chodzik jest dobrym pomysłem?

Dziecko w czapce

Dlaczego noworodkom w szpitalu podaje się witaminę K? Można odmówić jej podania?

kobieta trzyma strzykawkę z igłą

Witamina B12 w zastrzykach – zalety, dawkowanie, efekty

chłopiec kaszlący w łokieć

Kaszel od kataru – przyczyny, postępowanie. Może to alergia?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku