Przejdź do treści

Szkorbut – objawy, przyczyny. Na czym polega leczenie szkorbutu?

Ślady krwi na jabłku po ugryzieniu, spowodowane przez szkorbut
Szkorbut - przyczyny i objawy. Fot. zneb076 / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Pielęgiarka - W czepku urodzona
„Drodzy Państwo – oto jestem. Magister pielęgniarstwa, który pracuje przy łóżku chorego”. Na profilu W czepku urodzona pojawiły się ważne słowa
Wierząc w teorie pseudonukowe, niszczysz sobie zdrowie. Optyczka wymienia najpopularniejsze z teorii, przez które można popsuć sobie wzrok
Samobadanie piersi / istock
Pani Fizjoterapeutka o samobadaniu piersi: „Nagle wyczułam jakąś twardawą grudkę. Znajdowała się bezpośrednio pod prawą piersią. Mogłam ją nieco przesunąć, nic mnie nie bolało…”
Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?
Maść ichtiolowa (ichtiol) – na co i jak stosować?
Termometr
„Gorączka jest korzystna, pomaga zwalczać infekcje” – pisze lek. Dawid Ciemięga. Co dzieje się w organizmie przy podwyższonej temperaturze?

Szkorbut (gnilec, cynga) to choroba, która w dzisiejszych czasach jest bardzo rzadko spotykana. Jednak warto poznać objawy i przyczyny szkorbutu, bo nieleczony zawsze kończy się śmiercią. Niedobór której witaminy powoduje m.in. szkorbut i wypadanie zębów? Wyjaśniamy!

Szkorbut – co to?

Szkorbut to bardzo rzadka, wielonarządowa choroba wywołana brakiem witaminy C, czyli kwasu askrobinowego. Inne, potoczne nazwy tej choroby to gnilec i cynga. Szkorbut jest również nazywany chorobą żeglarzy lub marynarzy.

Dlaczego? W czasach wielkich wypraw morskich głównym czynnikiem, który decydował o maksymalnej długości podróży, były zapasy owoców zawierających witaminę C. Większość marynarzy czy piratów po wielu tygodniach spędzonych na morzu umierała z powodu niedoboru kwasu askrobinowego. 

Do czego jest potrzebna witamina C?

Witamina C to niezbędny mikroelement pełniący różnorakie funkcje w organizmie. Jedną z jej ról jest synteza kolagenu – składnika tkanki łącznej, który odpowiada m.in. za prawidłową budowę naczyń krwionośnych. O niedobór witaminy C jest bardzo trudno, ponieważ znajduje się ona w wielu produktach spożywczych, zarówno naturalnie (np. w owocach), jaki i jako dodatek do żywności.

Fakty i mity: Wit. C

Co wywołuje szkorbut?

Przyczyną szkorbutu jest niedostateczne dostarczanie witaminy C wraz z pokarmem, spowodowane brakiem warzyw i owoców w diecie. Narażone na szkorbut są głównie osoby niedożywione, chore na anoreksję czy bulimię oraz mieszkańcy terenów, gdzie niedostępne są świeże owoce i warzywa. Na gnilec cierpią też osoby z zaburzeniami psychicznymi, alkoholicy, a także ci, których dieta opiera się głównie na żywności wysoko przetworzonej, czyli tzw. fast foodach. U osób chorujących na zaburzenia wchłaniania (np. na chorobę Leśniowskiego-Crohna) również istnieje zwiększone ryzyko rozwinięcia się choroby. 

Szkorbut u dzieci również jest zjawiskiem rzadkim, choć możliwym. Niemowlęta, u których mleko matki zastępowane jest zwykłym mlekiem krowim, są narażone na występowanie tej choroby, ponieważ w produkcie tym brak witaminy C niezbędnej do prawidłowego rozwoju dziecka. Dlatego też należy pamiętać, że zastępowanie pokarmu kobiecego mlekiem krowim zamiast mlekiem modyfikowanym może mieć zgubne konsekwencje.

Szkorbut – objawy

Większość symptomów szkorbutu jest wynikiem zaburzenia procesów produkcji kolagenu. Do głównych objawów szkorbutu należą:

  • samoistne krwawienia z naczyń, które mają tendencje do pękania,
  • zapalny przerost dziąseł, bóle mięśni i stawów w wyniku krwawień,
  • patologiczne łamanie się kości oraz utrudnione gojenie się ran i złamań,
  • chwianie się, a następnie wypadanie pozornie zdrowych zębów,
  • utrata apetytu,
  • osłabienie.

Do innych objawów szkorbutu należą:

W schyłkowej fazie choroby może dojść do zaburzeń neurologicznych – drgawek oraz zaników świadomości. 

Diagnostyka i leczenie szkorbutu

Dolegliwość rozpoznaje się przede wszystkim w oparciu o występujące objawy. Jednak w celu potwierdzenia podejrzeń wykonuje się badania krwi, w których widoczne są: zmniejszone stężenie witaminy C oraz oznaki niedokrwistości.

Leczenie szkorbutu polega na podawaniu dużych dawek witaminy C oraz modyfikacji diety, czyli włączeniu do niej dużych ilości świeżych owoców i warzyw. Chorobę łatwo się leczy, a cierpiąca na nią osoba szybko wraca do zdrowia, dlatego należy niezwłocznie wdrożyć preparaty z kwasem askorbinowym. Czasami konieczne jest leczenie objawowe, zmniejszające ilość powikłań związanych ze szkorbutem.

Szkorbut – powikłania

Brak odpowiedniego leczenia powoduje, że choroba systematycznie postępuje. Wraz z jej rozwojem dochodzić może do dużej ilości krwawień i zmian wysiękowych. Tworzące się rany trudno się goją, przez co mogą powodować liczne zakażenia. Dodatkowo obniżona odporność chorego sprawia, że istnieje ryzyko rozwoju sepsy, a następnie śmierci.

Nieleczony szkorbut może pozbawić chorego nawet całości uzębienia. Jeśli nie podejmiemy leczenia, to choroba ta zawsze skutkuje też śmiercią. Jednak w dzisiejszych czasach rzadko do tego doprowadza.

Bergamotka jest skarbnicą witaminy A i C

Szkorbut – jak zapobiegać?

Choroba jest bardzo prosta do uniknięcia. Profilaktyka szkorbutu polega na wzbogaceniu diety w produkty zawierające duże ilości witaminy C: owoce cytrusowe (pomarańcze, cytryny, grejpfruty, mandarynki), owoce czarnej porzeczki. Spożywanie warzyw również zapobiegnie skutecznie zachorowaniu na szkorbut, zwłaszcza cebuli, szpinaku, papryki, marchewki, a także bogatych w witaminę C brokułów i ziemniaków. 

Warto też wspomnieć, że świeże mięso ze zwierząt, które tworzą własną witaminę C (co większość zwierząt potrafi robić) zawiera tyle witaminy C, aby zapobiec szkorbutowi, a nawet częściowo go leczyć.

Osoby narażone na brak tej witaminy w diecie, np. z powodu długiego wyjazdu na teren o utrudnionej dostępności różnorodnego pokarmu, powinny profilaktycznie przyjmować witaminę C w tabletkach. Warto wspomnieć, że kwas askrobinowy w napojach czy cukierkach nie jest tak samo wartościowy, jak ten w pożywieniu i tabletkach. A to dlatego że proces pasteryzacji niszczy kwas askorbinowy. Ulega on rozkładowi w procesie gotowania.

Zobacz także

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Brudne dziecko to szczęśliwe dziecko - dlaczego warto pozwolić dziecku się brudzić?

Brudne dziecko to szczęśliwe dziecko – dlaczego warto pozwolić dziecku się brudzić?

Witamina D - jak przyjmować i czego unikać?

Witamina D – jak przyjmować i czego unikać?

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Mizofonia - co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Mizofonia – co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

matka z dzieckiem w chuście

Jak noszenie dziecka w chuście wpływa na organizm mamy? Wyjaśnia Pani Fizjotrener

dentystka w maseczce ochronnej

Ratownik do studentów kierunków medycznych: „myślcie przede wszystkim o sobie, przydadzą się twardy tyłek i mocne łokcie”

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG. Na czym polega elektromiografia i jakie są wskazania?

kobieta karmiąca dziecko piersią chodzi po polu

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

mózg w 3D

Wylew krwi do mózgu – przyczyny, objawy i leczenie udaru krwotocznego

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Kobalt — występowanie, właściwości, działanie

Kobalt – występowanie, właściwości i działanie niezbędnego składnika witaminy B12

Dziecko leży w szpitalu podłączone do kroplówki

Wstrząs septyczny – przyczyny i objawy. Leczenie powikłań sepsy

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci?

Pająk na ręce - arachnofobia

Arachnofobia – co to jest i jakie są jej objawy? Wyjaśniamy, jak leczyć arachnofobię

Dziecko Gerbera 2020 / Instagram

Wybrano nowe dziecko Gerbera! Marka po raz pierwszy wyróżniła malucha z adopcji

Zajęcza warga- czym jest spowodowana i jak możemy to zmienić?

Zajęcza warga- czym jest spowodowana i jak możemy to zmienić?

Dziewczyna dotyka szyby, widać jej odbicie

Depresja dotyka także najmłodszych. Nie bagatelizuj jej! „Próby samobójcze podejmują już nawet kilkuletnie dzieci”, pisze lekarka

choroba kawasaki i leki

Choroba Kawasakiego u dorosłych i dzieci – objawy, przyczyny, powikłania

Co powinna zawierać domowa apteczka dla noworodka w dobie koronawirusa? Położne dla Ciebie odpowiadają

Mężczyzna wykonuje ćwiczenia na rwę kulszową

Ćwiczenia na rwę kulszową. Rehabilitacja i ćwiczenia na nerw kulszowy w domu

Dziewczynka z białym nalotem na języku

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Po co nam... wyrostek robaczkowy?

Po co nam wyrostek robaczkowy? Czy faktycznie jest niepotrzebnym organem?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?