Przejdź do treści

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kobieta żuje gumę do żucia
Zdarzyło ci się żuć gumę przed zabiegiem? O tym, czy jest to bezpieczne, mówi anestezjolog
Unsplash.com
Łykasz lewotyroksynę na niedoczynność tarczycy, a potem pijesz kawę? To niezbyt zdrowe połączenie
„Podnieść piersi? Ale dla kogo? Mi się podoba i tylko to się liczy” – pisze piosenkarka Tanerélle na Twitterze
loto
Letnie BHP, czyli czego nie robić podczas upałów
Pexels.com
Dr Lifestyle: Owocowe smoothie może być mniej wartościowe niż te same owoce zjedzone w całości

Każdy Polak zna się na polityce, piłce nożnej i ‒ rzecz jasna ‒ medycynie, dlatego czasem nie chcemy zadawać „głupich pytań”. W przypadku tarczycy i przytarczyc takie pojęcie nie powinno istnieć, ponieważ są to niezwykle istotne gruczoły i nawet najmniejsza zmiana może oznaczać poważny problem.

W przypadku tarczycy pozornie proste pytania okazują się wyjątkowo podchwytliwe. Oczywiście istnieje wiele chorób i nieprawidłowości związanych z tarczycą i przytarczycami, skupmy się jednak na tych najczęstszych zaburzeniach, czyli nadczynności i niedoczynności.

Kiedy możemy podejrzewać kłopoty z tarczycą?

To zależy od danej choroby oraz od wieku, płci czy chorób współwystępujących. Z tarczycą jest tak, że bezpośrednio wpływa na nasze samopoczucie i codzienne funkcjonowanie, więc powinniśmy łatwo zauważyć zaburzenia. Jeżeli mamy problem, by się skoncentrować, brak nam energii, jesteśmy ospali, słabo znosimy niskie temperatury, na dodatek przybyło kilka kilogramów, a skóra jest przesuszona, wtedy powinniśmy wykonać badania w kierunku niedoczynności tarczycy. Oczywiście można zapytać: „a kto teraz nie ma takich objawów?” ‒ za oknem zimno, w taką pogodę nasza skóra jest sucha i podrażniona, stres w pracy i ciągłe życie w biegu nie pozwalają się skoncentrować, no i nic dziwnego, że chce się spać, skoro na to też nie ma odpowiedniej ilości czasu. W taki sposób łatwo przegapić pierwsze objawy choroby, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. O zaburzeniach funkcji tarczycy powinniśmy również pomyśleć, gdy zauważymy, że ubyło nam kilka kilogramów bez odchudzania, pojawiła się nadpobudliwość, nerwowość, drżą nam ręce, nie możemy zasnąć, a serce bije szybciej niż zwykle. Kobiety mogą dodatkowo zaobserwować zaburzenia miesiączkowania, w szczególności skąpe krwawienia. Ponownie ‒ takie objawy możemy uznać za przejaw stresu, jednak często oznaczają nadczynność tarczycy, zatem lepiej zgłosić się do lekarza i ustalić ich przyczyny.

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu choroby tarczycy?

Na początku należy zgłosić się do lekarza i opisać objawy, które nas niepokoją. Następnie na podstawie wywiadu lekarz zdecyduje, które badania wykonać. Może zlecić nam badanie krwi z oznaczeniem stężenia TSH, wolnych hormonów tarczycy, czyli T3 oraz T4, a także stężenia przeciwciał anty-TPO, anty-TG i TRAb. Ponadto przy podejrzeniu choroby tarczycy standardem jest wykonanie badania USG.

Czy prawidłowe TSH wyklucza chorobę tarczycy?

Niestety, nie. Prawidłowe stężenie TSH może występować np. w początkowych fazach przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia tarczycy, czyli choroby Hashimoto. Przeciwciała uszkadzają komórki pęcherzykowe tarczycy, ale dzieje się to stopniowo, dlatego na samym początku nie mamy objawów. Z czasem coraz więcej komórek jest niszczonych, zatem nie mogą one produkować hormonów T3 i T4, a ich stężenie we krwi maleje. Dopiero wtedy wydzielane jest TSH, którego zadaniem jest pobudzenie tarczycy do pracy i wydzielanie T3 oraz T4. U zdrowej osoby stężenie hormonów tarczycy we krwi wzrośnie, natomiast u osoby z chorobą Hashimoto z czasem TSH będzie wydzielane w nadmiarze ze względu na brak reakcji ze strony tarczycy.

Czy nieprawidłowe TSH zawsze oznacza problem z tarczycą?

Nie. Oczywiście zmiany w stężeniu TSH powinny skierować naszą uwagę na nieprawidłowości w funkcjonowaniu tarczycy, jednak mogą równie dobrze oznaczać zaburzenia ze strony przysadki, np. niedoczynność lub obecność guza.

Czy wysokie stężenie TSH oznacza niedoczynność tarczycy?

Po pierwsze, zastanówmy się, jaką wartość uznajemy za wysokie stężenie. Wartości referencyjne mogą się nieco różnić między laboratoriami, ale zazwyczaj jest to od 0,4 do 4,0 mlU/l dla dorosłej osoby. Wielu lekarzy uważa jednak, że optymalne jest stężenie poniżej 2,5 mlU/l i przy takich wartościach czujemy się najlepiej. Wracając do odpowiedzi na pytanie ‒ podwyższone TSH może oznaczać niedoczynność, ale równie dobrze może być objawem wtórnej nadczynności tarczycy ‒ brzmi to dość dziwnie, ale w rzeczywistości tak jest. Oczywiście jeżeli występują objawy niedoczynności tarczycy, a jednocześnie nie podejrzewamy np. zaburzeń funkcji przysadki, to najprawdopodobniej faktycznie jest to niedoczynność i powinniśmy rozpocząć leczenie. Natomiast jeżeli objawy kliniczne i wynik TSH nie za bardzo do siebie pasują, lekarz powinien zlecić wykonanie dodatkowych badań, jak oznaczenie stężenia wolnych hormonów tarczycy oraz ponowne oznaczenie stężenia TSH za 2‒3 miesiące. Może również rozważyć oznaczenie przeciwciał i wykonanie USG.

Czy leczyć nadczynność lub niedoczynność tarczycy, jeżeli objawy nie są uciążliwe?

W początkowych fazach zaburzeń funkcjonowania tarczycy możemy czuć się dobrze lub odczuwać niewielkie zmiany, które nie przeszkadzają nam w codziennym życiu, dlatego niektórzy zastanawiają się, po co wydawać pieniądze na leki i pilnować ich regularnego przyjmowania. Być może w danej sytuacji sprawia to wrażenie działania bez sensu, jednak z czasem sytuacja się zmieni ‒ oprócz nasilenia objawów mogą pojawić się poważne powikłania choroby. W przypadku niedoczynności może dojść do śpiączki hipometabolicznej, natomiast w przypadku nadczynności do przełomu tarczycowego. Oba te stany są bardzo niebezpieczne i zagrażają życiu, dlatego odpowiedź jest prosta ‒ leczyć.

Czy badać tarczycę, gdy planujemy ciążę?

Zdecydowanie tak. Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność wpływają na kobietę w ciąży oraz rozwijający się płód. Niedoczynność może doprowadzić do oderwania łożyska i poronienia, natomiast nadczynność do zmian w układzie sercowo-naczyniowym, dlatego tych zaburzeń nie możemy bagatelizować. Najlepiej wykonać wspomniane wcześniej badania laboratoryjne (TSH, hormony tarczycy oraz przeciwciała), aby upewnić się, że nasza tarczyca funkcjonuje poprawnie.

Sandra Kubicka

Jak się odchudzać w niedoczynności tarczycy?

Po pierwsze, należy podjąć leczenie, w ten sposób zajmiemy się przyczyną problemu (chorobą), a nie samym skutkiem (zwiększeniem masy ciała). Po drugie, podstawą odchudzania jest odpowiednia dieta i regularna aktywność fizyczna. Warto skonsultować się z dietetykiem, który pomoże ułożyć odpowiedni jadłospis. Dobrze jest wzbogacić swoją dietę o morskie ryby, natomiast unikać takich produktów jak kalafior, fasola, kapusta, rzepa, groch czy soja. Zapomnijmy też o stosowaniu środków wspomagających odchudzanie ‒ ich działanie nie zostało udowodnione. Są za to dowody naukowe na skuteczność systematycznych ćwiczeń ‒ aktywności fizycznej nic nie zastąpi.

Kiedy podejrzewać kłopoty z przytarczycami?

Niedoczynność lub nadczynność przytarczyc również mogą być niebezpieczne, dlatego musimy być czujni. Jeżeli zauważamy utratę apetytu, wzmożone pragnienie, jesteśmy osłabieni, trudno nam się skupić, łatwo się męczymy, odczuwamy bóle mięśniowe, a także mamy problemy z nerkami (kamica) czy układem sercowo-naczyniowym (nadciśnienie, anemia, zaburzenia rytmu serca), to powinniśmy jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Takie objawy mogą oznaczać nadczynność przytarczyc, a nieleczone mogą prowadzić np. do osteoporozy i złamań. Z kolei gdy pojawia się mrowienie, drętwienie, bolesne kurcze mięśni, odczuwamy „przepływanie prądu” lub nasze włosy i paznokcie stały się łamliwe, to może oznaczać rozwój niedoczynności przytarczyc i podobnie jak poprzednio powinniśmy jak najszybciej umówić się na wizytę.

Jakie badania wykonać, jeżeli podejrzewamy zaburzenia funkcji przytarczyc?

Podobnie jak przy zaburzeniach funkcji tarczycy ‒ na początku zgłaszamy się do lekarza i opisujemy objawy, które nas zaniepokoiły, wtedy zostanie podjęta decyzja o wyborze badań. W diagnostyce chorób przytarczyc wykonuje się badania krwi, gdzie oznaczany jest poziom wapnia, parathormonu i fosforu. Dodatkowo możemy oznaczyć poziom kreatyniny oraz wykonać badanie moczu i oznaczyć stężenie wapnia oraz kreatyniny. Karolina Twardowska ‒ studentka kierunku lekarskiego na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Od ponad 3 lat aktywnie działa w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Studentów Medycyny IFMSA-Poland, a obecnie pełni funkcję Koordynatora Narodowego ds. Zdrowia Publicznego (IFMSA).

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

„Przez uwarunkowania kulturowe, społeczne i religijne kobiety zgwałcone przez męża często nie wiedzą, że są ofiarami przestępstwa” – mówią Kamila Ferenc i Adam Kuczyński z Fundacji Przeciw Kulturze Gwałtu

„Fizjoterapeuci wykonują wspaniałą pracę. Ale zarabiają 1800 zł na rękę i żeby zarobić godnie, pracują po 12 godzin przez 7 dni w tygodniu” – mówi fizjoterapeutka Sandra Osipiuk

„Tak zwane „środowisko” feministyczne niesłusznie upatruje w nas konkurencję. A feminizm w Polsce potrzebuje pluralizmu” – mówią Agata Maciejewska i Kasia von Alexandrowitsch, założycielki „Dziewuchy Dziewuchom”

Zainteresują cię również:

https://www.istockphoto.com

Ciągle ci zimno? A może nieustannie prosisz koleżanki o włączenie klimatyzacji w pracy? Przyczyną mogą być hormony!

zmęczona kobieta w pracy

6 zaskakujących skutków wpływu stresu na nasz organizm

Kobieta w szpitalu

7 faktów o zaburzeniach krzepliwości krwi, które trzeba znać

Umów się bez stresu na badanie. ABC pierwszej wizyty u ginekologa

tarczyca

Tarczyca. Co powinnaś o niej wiedzieć?

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?

Dziewczyna pije zielony sok

Witaminy i minerały, które zatrzymują czas

„Hashimoto nie jest wskazaniem do stosowania diety bezglutenowej”. O zależności pomiędzy hashimoto a dietą eliminacyjną, rozmawiamy z endokrynolożką i dietetyczką

lekarka Małgorzata Ponikowska

„Selen to czarny koń wśród suplementów w chorobie Hashimoto”. Lekarka Małgorzata Ponikowska o wspomaganiu chorób tarczycy selenem

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Obsesyjne sprzątanie – jeszcze nawyk czy już choroba?

Odczuwasz lęk i niepokój, choć nic złego się nie dzieje? Sprawdź, co może ci dolegać

Niedobór żelaza? Dieta roślinna sobie poradzi!

zmęczenie kobieta

Jesteś non stop ospała i nie masz na nic siły? Oto 6 chorób, których objawem jest zmęczenie

Kobieta przechodząca zabieg strumektomii

Wskazania, przebieg i powikłania zabiegu strumektomii. Jak wygląda rehabilitacja po zabiegu?

matka zmęczona dzieci

Jej deficyt może być przyczyną ciągłego zmęczenia. Poznaj 7 sygnałów niedoboru witaminy B12

Okres – dlaczego u niektórych trwa tydzień, a u innych dwa dni? Odpowiada ginekolog

stetoskop, kwiaty, kawa

Jakie badania profilaktyczne należy wykonać i jak prawidłowo interpretować wynik? Opowiada kardiolożka @meganlifestyle

Doskwiera ci ciągłe zmęczenie? To może być objaw poważnej dolegliwości. Zbadaj się

tarczyca

Co to jest tyreoglobulina? Przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie

trzy próbki krwi na białym tle

Biochemia krwi, czyli analiza podstawowych składników osocza. Jak interpretować wyniki?

kobieta pracuje

Chudnięcie ze stresu jest niebezpieczne! Rozmawiamy z internistą Arkadiuszem Millerem

fiolki z krwią

Co oznacza niski i wysoki hematokryt? Wskazania do wykonania badania

Lekarz wykonuje pacjentce USG tarczycy

Rak tarczycy nie należy do częstych nowotworów. Wyróżniamy kilka typów, wśród których najczęstszym jest rak brodawkowaty.