Przejdź do treści

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii
Co to jest mammografia? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki? / iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak zwracać się do osób trans i niebinarnych? Stowarzyszenie „Miłość nie wyklucza” wyjaśnia
Kiedy iść do psychiatry?
Kiedy iść do psychiatry? Lekarka podpowiada, co powinno zwrócić naszą uwagę u siebie i innych
Kobieta idzie do samolotu
Jak zadbać o wzrok w trakcie podróży samolotem?
Dieta zupowa, czyli jadłospis pełen zup. Czy warto ją stosować?
Zachorowań na grypę o połowę mniej niż w zeszłym roku. Pozytywny efekt uboczny koronawirusa?

Mammografia to radiologiczna metoda badania piersi u kobiet uważana za bezpieczny i efektywny sposób wykrywania zmian nowotworowych gruczołu. Badanie mammograficzne wykonywane jest w celach profilaktycznych, diagnostycznych i kontrolnych zwykle w grupie kobiet między 50 a 69 rokiem życia.

Co to jest mammografia?

Mammografia to rodzaj badania z wykorzystaniem promieni rentgenowskich polegającego na wykonaniu serii zdjęć gruczołu piersiowego. Badanie mammograficzne pozwala na zobrazowanie wczesnych i zaawansowanych zmian nowotworowych oraz innych patologii sutka. Mammografia przesiewowa, czyli dobrowolne kontrolne badanie i mammografia diagnostyczna wykonywana w celu potwierdzenia lub wykluczenia zmian chorobowych po zaobserwowaniu niepokojących objawów uważane są za bezpieczne i skuteczne metody wykrywania raka piersi, choć badanie spotyka się również z opiniami krytycznymi.

Aby mammografia była maksymalnie miarodajna i komfortowa dla pacjentki, należy ją wykonywać w określonych porach cyklu miesięcznego z uwzględnieniem wieku kobiety oraz farmakoterapii, jakiej jest aktualnie poddawana. W ramach NFZ bezpłatne badanie tego typu przysługuje kobietom na określonych warunkach, z kolei cena mammografii w prywatnych gabinetach waha się w granicach 100 zł.

biopsja

Na czym polega mammografia?

Badanie mammograficzne polega na wykonaniu zdjęć rentgenowskich, na których nieprawidłowe zmiany tkankowe powstałe w gruczole widoczne są jako białe plamy. Tradycyjna mammografia pozwala zauważyć patologiczne twory wielkości 2–3 mm, z kolei mammografia z kontrastem (tzw. mammografia spektralna z podaniem dożylnie środka kontrastowego) wzmacnia efekt badania, uwidaczniając ogniska zmian. Prześwietlenie nie wymaga znieczulenia i jest całkowicie bezbolesne. Do zabiegu należy się jednak przygotować, m.in. rezygnując z nakładania na ciało kosmetyków (balsamów, dezodorantów czy maści) lub dokładnie oczyścić skórę z preparatów. Radiolog poleca zdjęcie biustonosza i umieszczenie kolejno każdej piersi na podstawce aparatury, po czym dociska gruczoł od góry drugą płytką i wykonuje zdjęcia w dwóch pozycjach.

Ile trwa badanie i kiedy wynik mammografii?

Klasyczne badanie piersi trwa kilkadziesiąt sekund, natomiast mammografia z kontrastem ok. 7–10 minut. Wyniki, czyli zdjęcia z opisem lekarskim, wydawane są nawet do dwóch tygodni od wykonania w zależności od obciążenia i wydajności danej pracowni. Opis badania mammografii w prywatnym gabinecie zwykle można otrzymać w ciągu kilku dni.

Czy mammografia boli?

Mammografia boli ze względu na wywierany ucisk mechaniczny na piersi przez aparaturę. Odczuwany dyskomfort i dolegliwości można zminimalizować, wykonując prześwietlenie w odpowiednim czasie cyklu miesięcznego pacjentki, kiedy biust jest mniej wrażliwy na dotyk.

W jakim wieku i jak często wykonywać mammografię?

Ryzyko zachorowania na raka piersi wzrasta z wiekiem, dlatego najbardziej narażone są kobiety między 50 a 69 rokiem życia. Mammografia w młodym wieku, tzn. przed 35 rokiem życia nie jest miarodajną metodą badania zmian nowotworowych w piersiach ze względu na inną budowę tkankową gruczołów w tym okresie. Gdy obserwuje się przewagę procentową tkanki łącznej nad gruczołową w późniejszym okresie życia (ta lepiej przepuszcza promienie rentgenowskie), można zobrazować patologiczne zmiany. Badanie mammograficzne kobiet w grupie wiekowej 40–50 lat zaleca się wykonywać regularnie co 2 lata, paniom powyżej 50 roku życia raz w roku, z kolei dla kobiet młodszych zaleca się inny rodzaj badania obrazowego.

Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?

Wskazania do mammografii

  • wiek powyżej 40 lat,
  • podejrzenie zmiany,
  • ból piersi,
  • rozpoczęcie i trwająca terapia hormonalna,
  • przynależność do grupy zwiększonego ryzyka występowania nowotworów.

Mammografia a USG – czym się różnią?

Mammografia i USG (ultrasonografia) to metody pozwalające na wykrycie podejrzanych zmian tkankowych, jednak wykorzystujące odmienne techniki obrazowania. USG polecane jest w przypadku kobiet młodych, których piersi zbudowane są w większości z tkanki gruczołowej, (ta na obrazie USG ma jasne zabarwienie, a zmiany nowotworowe ciemne, co daje wyraźny kontrast). Z kolei piersi starszych kobiet mają większe proporcje tkanki tłuszczowej o ciemnym zabarwieniu, tak więc ciemny kolor raka jest niewidoczne dla lekarza. Przy podejmowaniu decyzji – mammografia czy USG, należy również wziąć pod uwagę ewentualną farmakoterapię, której poddawana jest aktualnie pacjentka, np. długotrwała hormonoterapia może przyczynić się do namnażania komórek gruczołowych. Wówczas badanie mammograficzne może nie wykazać faktycznych zmian w piersi kobiety po 50 roku życia i dalsza diagnostyka będzie wymagała uzupełnienia o USG.

Mammografia a miesiączka

Mammografię zaleca się wykonywać po miesiączce, w ciągu pierwszych 10 dni cyklu (kiedy piersi są mniej wrażliwe na dotyk, obrzmiałe i napięte) dla ograniczenia dyskomfortu podczas ucisku płytek. Nowoczesne pracownie mammograficzne oferują pacjentkom dozowanie siły ścisku, jednak dla optymalizacji badania zaleca się co najmniej umiarkowaną kompresję.

dermatolożki @dermatolook

Mammografia – jak przygotować się do badania?

Na badanie nie trzeba specjalnie się przygotowywać. Warto jednak pamiętać o kilku rzeczach.

  • w dniu badania najlepiej nie używać dezodorantu, balsamu czy talku w górnych częściach ciała,
  • należy przynieść skierowanie na badanie od lekarza,
  • jeśli jest to kolejne badanie, dobrze mieć ze sobą wcześniejsze wyniki,
  • należy poinformować lekarza o ciąży lub wcześniejszych niedawnych badaniach radiologicznych,
  • kobiety, które miesiączkują powinny wykonywać badanie do 10 dnia cyklu.

Nieprawidłowy wynik mammografii

Jeśli pacjentka otrzymała nieprawidłowy wynik, powinna zostać skierowana na dalsze badania. Może to być mammografia uzupełniająca, USG lub biopsja cienkoigłowa.

Mammografia – program przesiewowy

Program przesiewowy adresowany jest do kobiet w wieku 50-69 lat, które spełniają jedno z poniższych kryteriów:

  • nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich 2 lat;
  • otrzymały w ramach programu profilaktyki raka piersi pisemne wskazanie do wykonania ponownej mammografii po 12 miesiącach z powodu obciążenia następującymi czynnikami ryzyka:
    • rak piersi wśród członków rodziny (matka, siostra, córka),
    • mutacja w obrębie genów BRCA1 lub BRCA2;
    • nie miały wcześniej stwierdzonej zmiany nowotworowej piersi o charakterze złośliwym.

Badanie w ramach programu jest całkowicie bezpłatne, jeśli posiada się ubezpieczenie zdrowotne.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

1. Radzisław Kordek: Onkologia. Gdańsk: Via Medica, 2007.
2. Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2008 roku. Centrum Onkologii Instytut. Warszawa 2010.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Zobacz także

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Julia Louis-Dreyfus

Julia Louis-Dreyfus: pozwoliłam sobie na ustalenie priorytetów i rzeczy, których nie jestem w stanie tolerować

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Kate Walsh: Tak się bałam, nie wiedziałam, co działo się z moim ciałem. Pomogła mi medytacja

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Niemowle

Rak piersi nie przekreśla marzeń o macierzyństwie! Ola „Kobieta rakieta” jest tego przykładem

Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi

Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

kobieta podczas mammografii

BI-RADS 0-5. Co oznacza wynik mammografii w skali BI-RADS?

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Lekarz pokazuje na rentgen i tłumaczy pacjentce przyczyny zapalenia płuc

Zapalenie płuc – czym jest, jakie są jego objawy i sposoby leczenia?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Anna Puślecka

Zamknięte ośrodki, przerażeni pacjenci, odraczane wizyty. „Chorzy na nowotwór są zanurzeni po szyję w bagnie”

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?