Przejdź do treści

Biopsja – rodzaje i przebieg badania. Jak przygotować się do biopsji?

biopsja
Kiedy wykonuje się biopsję? Fot. Iryna/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zadbaj o efektywny sen. Jakie dolegliwości mogą przeszkadzać w spaniu i jak je wyeliminować?
Agnieszka Włodarczyk
Agnieszka Włodarczyk: nigdy wcześniej nie chciałam mieć dziecka
Ratowniczka medyczna
Czeka nas kolejny lockdown? „Będziemy mieli naprawdę bardzo silną czwartą falę”
kobieta żuje gumę do żucia
Czy można żuć gumę przed operacją? Wyjaśnia anestezjolog
Jak uniknąć infekcji intymnej na wakacjach? Poznaj 12 sprawdzonych sposobów

Biopsja to jedna z metod diagnostycznych, która umożliwia zbadanie pobranego fragmentu tkanki pod mikroskopem. Najczęściej wykonuje się biopsje tarczycy, wątroby, prostaty, nerek oraz tzw. biopsję mammotomiczną. Od zastosowanej metody – biopsji cienkoigłowej lub gruboigłowej zależy, czy biopsja jest bolesna. Jaki jest przebieg badania i jak się do niego przygotować? 

Co to jest biopsja?

Biopsja jest specjalistyczną metodą diagnostyczną, której przebieg wiąże się z pobraniem fragmentu tkanki do badań mikroskopowych/ histopatologicznych. Kieruje się na nią pacjentów, u których rozpoznano zmiany o nietypowym kształcie i wyglądzie budzące podejrzenie lekarza prowadzącego. Zabieg można wykonać ambulatoryjnie lub podczas pobytu na oddziale szpitalnym. Wiele osób zastanawia się, czy biopsja boli. W niektórych przypadkach niestety tak. W celu poprawy komfortu chorego podaje się znieczulenie miejscowe lub ogólne – w zależności od rodzaju badania. Do przeprowadzenia zabiegu wymagana jest zgoda pacjenta. 

Badania okresowe — jak przebiegają i co ile czasu należy je wykonywać?

Rodzaje biopsji

O rodzaju biopsji i sposobie przeprowadzenia zabiegu decyduje lekarz na podstawie stanu ogólnego chorego, braku przeciwwskazań do zabiegu oraz lokalizacji podejrzanych zmian. 

Wyróżnia się następujące rodzaje biopsji: 

  • biopsja cienkoigłowa (BAC) – zabieg przeprowadzany ambulatoryjnie w znieczuleniu miejscowym po podaniu lidokainy. Umożliwia ocenę cytologiczną pobranych komórek. W ten sposób jest wykonywana biopsja cienkoigłowa piersibiopsja tarczycyprostaty lub biopsja węzłów chłonnych; 
  • biopsja gruboigłowa – do wykonywania zabiegu używa się bardzo grubej igły. Badanie, mimo podanego znieczulenia, jest nieprzyjemne i bolesne. Jak wygląda biopsja gruboigłowa? Za pomocą skalpela nacina się wybrany fragment skóry i wprowadza igłę o szerokości ok. 1,5-3 mm. Po pobraniu wycinka miejsce jest obmywane, dezynfekowane i zabezpieczone opatrunkiem. Zaletą biopsji gruboigłowej jest jej duża dokładność i precyzyjność, wadą – większa liczba powikłań w porównaniu do biopsji cienkoigłowej;
  • biopsja mammotomiczna – badanie wykonuje się przy pomocy mammotomu – urządzenia z igłą z systemem rotacyjnym. Do pobrania fragmentu tkanki wystarczy pojedyncze ukłucie. Jest to obecnie jedna z nowoczesnych metod umożliwiających ocenę zmian nowotworowych w piersiach; 
  • biopsja endoskopowa – fragment tkanki jest pobierany podczas badań endoskopowych, takich jak kolonoskopia lub gastroskopia; 
  • biopsja rysowa – wycinek pobiera się za pomocą specjalnej łyżeczki. W ten sposób przeprowadza się biopsję macicy u kobiet; 
  • biopsja wycinająca – badanie wykonuje się podczas zabiegu operacyjnego przeprowadzanego w warunkach szpitalnych; 
  • trepanobiopsja – biopsja mózgu, która jest poważnym zabiegiem operacyjnym. 

Biopsję aspiracyjną cienkoigłową i gruboigłową można przeprowadzić na dwa sposoby: bez jakiejkolwiek pomocy i przy użyciu ultrasonografu lub tomografu. Po zabiegu ambulatoryjnym pacjent może wrócić do domu. Chory po takim badaniu nie otrzymuje żadnych specjalnych zaleceń. Po biopsji gruboigłowej powinien jedynie odpocząć przez kilka godzin. 

usg tarczycy - lekarz wykonujący badanie usg szyi

Biopsja mammotoniczna 

Biopsja mammotomiczna (MMT)  to metoda mało inwazyjna, bezpieczna oraz bardzo czuła wykonywana w celu diagnostyki niezidentyfikowanych zmian guzowatych w obrębie gruczołu piersiowego. 

  • Przebieg badania 

Biopsja mammotomiczna to rodzaj biopsji gruboigłowej wspomaganej próżniowo, wykonywany zwykle w trybie ambulatoryjnym lub podczas jednodniowej hospitalizacji. Badanie wykonuje się w celu wykluczenia lub potwierdzenia złośliwości podejrzanej zmiany znajdującej się w piersi – wykrytej podczas samobadania lub badań obrazowych. Fragmenty tkanek uzyskanych w badaniu podlegają ocenie lekarza patologa. Na podstawie wyników planowane jest dalsze postępowanie i leczenie w związku ze zmianą w piersi.  

Czy biopsja mammotomiczna boli? Biopsję mammotomiczną wykonuje się w pozycji leżącej, w znieczuleniu miejscowym, co sprawia, że dolegliwości są maksymalnie zminimalizowane. Skórę nacina się w miejscu nad guzem, a w powstałe niewielkie nacięcie wprowadza się grubą igłę pod kontrolą ultrasonografii (USG) lub mammografii, tak by nie uszkodzić sąsiadujących struktur. Kiedy igła dojdzie do pożądanego miejsca, za pomocą podciśnienia zostaje zassana tkanka, po czym bez wyjmowania narzędzia można zmienić pozycję igły w taki sposób, by pobrać tkankę z innych obszarów guza. 

Biopsja mammotomiczna nie wymaga szycia chirurgicznego. Po zabiegu zakłada się uciskowy opatrunek, aby zapobiec krwawieniu. Dzięki metodzie możliwe jest pobranie odpowiedniej wielkości próbek do badań przy mało inwazyjnym zabiegu. Wynik badania jest bardziej wiarygodny niż przy zastosowaniu innych metod, rzadziej dochodzi do uzyskania wyników fałszywie ujemnych. Dodatkowym atutem biopsji mammotomicznej jest możliwość usunięcia za jej pomocą zmian łagodnych, takich jak włókniaki czy torbiele. Czas trwania procedury jest krótki – od 10 do 40 minut, w zależności od położenia i wielkości zmiany. Na wyniki niestety trzeba poczekać kilkanaście dni. 

  • Zalecenia po zabiegu 

Po zabiegu zaleca się odpoczynek oraz unikanie intensywnego wysiłku fizycznego przez co najmniej 3 dni. Pacjentka ma założony opatrunek uciskowy zapobiegający powikłaniom, który zdejmuje się w pierwszej dobie po zabiegu. Następnie odkaża się ranę i zmienia opatrunek raz na dobę. Należy unikać przemywania rany wodą z mydłem przynajmniej przez 3 doby (można myć samą wodą). Wskazane jest noszenie obcisłego, przylegającego biustonosza. 

Zastosowane znieczulenie może powodować wystąpienie zaburzeń ruchowo-motorycznych, dlatego nie należy prowadzić pojazdów co najmniej 2 godziny po badaniu. Jeśli w miejscu wkłucia pojawia się krwiak, można zastosować okłady przez 7–10 dni po wykonaniu procedury. Niezbędne jest badanie kontrolne po biopsji mammotomicznej u lekarza wykonującego lub kierującego na zabieg. 

 Zwolnienie lekarskie wystawiane jest zwykle na 2 dni, gdyż badanie nie upośledza znacząco funkcjonowania. Po tym czasie pacjentka może wrócić do zwykłej, codziennej aktywności. Warto zadbać o komfort psychiczny w oczekiwaniu na wyniki badań. Zaleca się techniki relaksacyjne, jogę oraz wykonywanie przyjemnych czynności, które odwrócą uwagę od myślenia o diagnozie. 

  •  Możliwe powikłania 

Biopsja mammotomiczna jest mało inwazyjna, nie wymaga zakładania szwów, a po badaniu zostaje co najwyżej blizna wielkości 2 mm. Powikłania, do których może dojść w trakcie badania lub po nim, nie są częste. Należą do nich: 

  • krwotok wskutek uszkodzenia większego naczynia krwionośnego, 
  • krwiak po zabiegu spowodowany uszkodzeniem małych naczyń włosowatych, 
  • zapalenie piersi wskutek zakażenia, 
  • odma opłucnowa, która może powstać w wyniku uszkodzenia igłą opłucnej, 
  • zbyt duże przecięcie rany z koniecznością założenia szwów. 
tarczyca

Biopsja tarczycy

Biopsja tarczycy jest metodą diagnostyczną wykorzystywaną w ocenie guzków tarczycy i określaniu ryzyka wystąpienia nowotworu tarczycy. 

  • Jak przygotować się do biopsji tarczycy?  

Przy zgłoszeniu się na badanie należy mieć ze sobą wyniki wcześniej przeprowadzonych badań oraz wypis ze szpitala (jeśli miał miejsce pobyt w szpitalu). Lekarz powinien zostać poinformowany o chorobach współistniejących, zażywanych lekach (w przypadku leków przeciwkrzepliwych może istnieć konieczność zachowania przerwy w stosowaniu bądź tymczasowa zmiana leku zgodnie z wytycznymi lekarza) i ewentualnym uczuleniu na środki dezynfekcyjne.  Co ważne, jeśli mamy kaszel, może on utrudnić wykonanie biopsji i z reguły zachodzi wtedy konieczność przełożenia wizyty na inny termin. 

  •  Przebieg badania 

Biopsja tarczycy wykonywana jest w poradni. Czas trwania biopsji uzależniony jest od ilości nakłuwanych guzków, badanie trwa od 5 do 15 minut. Przed badaniem należy zdjąć biżuterię z szyi oraz ozdoby z włosów. Podczas badania pacjent proszony jest o położenie się na wznak oraz odchylenie głowy do tyłu. Osoba badana w trakcie wykonywania biopsji nie powinna się poruszać ani mówić, ale może swobodnie oddychać, najlepiej przez nos. Lekarz dezynfekuje szyję, określa miejsca nakłucia i dokonuje wkłuć igłą o średnicy 04-0,6 mm. Po zakończeniu badania pacjent proszony jest o trzymanie gazika w miejscu nakłuć przez 5-10 minut. 

  • Możliwe powikłania

Biopsja może spowodować powstanie krwiaka, czemu można zapobiec przykładając wacik do miejsc nakłucia. Czasem może pojawić się ból i obrzęk oraz omdlenie.

Wyniki biopsji tarczycy otrzymuje się po około 2 tygodniach od wykonania badania. Badanie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia jest bezpłatne. Prywatnie cena biopsji tarczycy wynosi około 200-250 zł.  Czy biopsja tarczycy boli? Bolesne jest jedynie wkłucie, pozostała część badania nie powoduje bólu, dlatego nie jest konieczne zastosowanie środków przeciwbólowych.

Kiedy tarczycę trzeba usunąć?

Biopsja wątroby

Biopsja wątroby jest złotym standardem w ocenie chorób miąższowych i cholestatycznych wątroby. Podobnie jak w przypadku innych rodzajów biopsji, z pacjentem przeprowadza się szczegółowy wywiad. Biopsja wątroby wymaga odstawienia leków przeciwpłytkowych (na 7-10 dni przed badaniem), leków z grupy doustych antagonistów witaminy K  (5 dni), heparyny drobnocząsteczkowej, rywaroksabanu (12–24 godziny) oraz dabigatranu (24–48 godzin). Biopsja wątroby zawsze powinna być poprzedzona badaniem ultrasonograficznym.

Pacjent powinien pozostać na czczo na 4-6 godzin przed badaniem. W ostatniej dobie przed badaniem pacjent powinien mieć wykonaną morfologię krwi oraz oznaczenie czasu protrombinowego (wskaźnik INR). Biopsja wątroby może być bolesna, dlatego w niektórych przypadkach wykonuje się ją w znieczuleniu.

Biopsja gruczołu krokowego (prostaty)

Biopsja prostaty polega na umieszczeniu w odbytnicy głowicy USG pokrytej lignokainą, która znieczula miejscowo badany obszar. Pacjent powinien leżeć na boku. Lekarz pobiera wycinki narządu (standardowo 8-10), które potem poddawane są badaniu mikroskopowemu.

Ile trwa biopsja prostaty i czy boli? Badanie prostaty nie należy do przyjemnych. Osoba badana może odczuwać parcie na stolec oraz ucisk na prostatę. Bolesność odczuwana jest w momencie wbijania igły. Czas trwania badania wynosi około 15 minut. Objawami po biopsji prostaty są: krew w nasieniu (do 40 proc. przypadków), która powinna zniknąć w ciągu miesiąca, krew w moczu i stolcu (do 7 dni nie stanowi wskazania do interwencji lekarskiej), czasem także gorączka. Po wykonanej biopsji przeciwwskazana jest jazda na rowerze lub motorze przez tydzień, unikanie gorących kąpieli przez około 5 dni.

Zobacz także

Biopsja nerki

Biopsję nerki wykonuje się w schorzeniach takich jak: pierwotne i wtórne kłębuszkowe zapalenie nerek, białkomocz, krwiomocz, zespół nerczycowy lub w celu oceny pracy nerki przeszczepionej. Biopsja nerki nie boli, ponieważ wykonuje się ją w znieczuleniu miejscowym. Zwykle pobiera się dwa bioptaty, a samo badanie trwa 20-30 minut. Po wykonanym badaniu, pacjent powinien pozostać w łóżku przez 8-12 godzin, wypijać odpowiednią ilość płynów (można pić po 2 godzinach od zakończenia badania), przez 1-3 miesięcy nie przemęczać się i nie podejmować nadmiernej aktywności fizycznej.

Inne biopsje narządów

Wśród biopsji przeprowadza się także biopsję macicy, kosmówki i endometrium.  Biopsja endometrium jest metodą diagnostyczną chorób błony śluzowej jamy macicy. Biopsja kosmówki to badanie prenatalne polegające na pobraniu komórek trofoblastu po 11 tygodniu trwania ciąży.

Biopsja szpiku kostnego wykorzystywana jest w diagnostyce chorób układu krwiotwórczego. Polega na nakłuciu wybranego obszaru: rękojeści lub trzonu mostka, talerza kości biodrowej, kręgu lędźwiowego lub kości piszczelowej i pobrania bioptatu. Biopsja szpiku kostnego niestety może boleć. Na wynik biopsji szpiku czeka się podobnie jak w przypadku innych biopsji około 2 tygodnie.

 

Bibliografia:

  1. Jarząb B., Dedecjus M., Słowińska-Klencka D. et al., Guidelines of Polish National Societies Diagnostics and Treatment of Thyroid Carcinoma 2018 Update. Endokrynol Pol 2018; 69 (1): 34–74.
  2. M. Hartleb i Wsp., “Znaczenie biopsji wątroby w praktyce klinicznej — rekomendacje Sekcji Hepatologicznej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii”, Gastroenterol. Klin., vol. 6, no. 2, pp. 50–84, 2014. 
  3. M. Bojanowska and B. Białobrzeska, “Biopsja nerki własnej i przeszczepionej — holistyczna opieka nad pacjentem”, Forum Nefrol., vol. 3, pp. 317–325, 2010.
  4. G. Lewandowski, “Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa szpiku kostnego w diagnostyce chorób układu krwiotwórczego-techniczne aspekty prawidłowo wykonanego zabiegu. Wskazania i przeciwwskazania do wykonania procedury zabiegowej”, J. Lab. Diagnostics, vol. 46, no. 2, pp. 135–140, 2010.  

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Chorzy na szpiczaka pozbawieni leku ratującego życie. Nie ma go na lipcowej liście refundacyjnej

Dziewczynka z misiem

Powiększenie węzłów chłonnych u dzieci. Kiedy powinno zaniepokoić?

Brodawczak piersi – objawy, diagnostyka, leczenie

Guz liściasty piersi – objawy, diagnostyka i leczenie

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

Najczęstsze choroby odbytu – przyczyny, objawy i leczenie

Międzybłoniak opłucnej – czas przeżycia, przebieg, postępy

Wirus, który stał się „koniem trojańskim”. Nowa technologia dostarcza nadzieję na skuteczne terapie nowotworów i innych schorzeń

Naukowcy zamienili wirusa w „konia trojańskiego”. Tak w przyszłości może wyglądać terapia nowotworów

Rak dróg żółciowych – objawy, leczenie (chemioterapia, operacja)

Torbiele trzustki – objawy, diagnostyka, leczenie i dieta

Guzy śródpiersia – rodzaje, objawy, leczenie (operacja)

Rak pęcherzyka żółciowego – objawy i leczenie nowotworu

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – komfort w chorobie w starszym wieku. Na czym polega? Czy możemy się tego nauczyć?

Choroby krtani – przyczyny, objawy i metody leczenia

Choroba Zollingera-Ellisona (ZZE) – objawy i leczenie

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Pomoc socjalna – na co mogą liczyć pacjenci chorzy na raka?/Getty Images

Pomoc socjalna – na co mogą liczyć pacjenci chorzy na raka?

Amerykanka robi wyjątkowe pamiątki dla rodziców, którzy stracili dziecko. „Muszą wiedzieć, że ich dzieci nie zostaną zapomniane”

Szyje wyjątkowe pamiątki dla rodziców, którzy stracili dzieci. „Muszą wiedzieć, że ich maluchy nie zostaną zapomniane”

rak, koronawirus

Pokonali raka dzięki zakażeniu koronawirusem? Zadziwiające przypadki pacjentów cierpiących na nowotwory krwi

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Alicja Sekret

Alicja Sekret: Chodzi o to, by chorzy „uczyli” siebie nawzajem, że mimo danej przypadłości mogą i mają pełne prawo żyć tak, jak tego pragną

„Tej chorobie się nie poddam”. Dzieci chore na raka chwyciły za mikrofony i wyrażają to, co czują poprzez rap

„Tej chorobie się nie poddam”. Dzieci chore na nowotwór chwyciły za mikrofony i wyrażają to, co czują, poprzez rap

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Najpopularniejsze

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?