Przejdź do treści

Co to jest zapalenie osierdzia? Przyczyny, objawy oraz leczenie

mężczyzna trzyma w dłoniach czerwone serce, na nim jest zapis ekg
Fot. ronstik/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Pij wodę jesienią! Poznaj 4 najważniejsze powody, dla których warto to robić
Skąd się bierze nudny seks? Wyjaśnia Alicja Długołęcka
Kobieta siedzi przy stole z książką
Naukowcy odkryli przeciwciała, które niszczą stare komórki. Dzięki temu będzie można spowolnić procesy starzenia?
Zendaya
Zendaya wyznała, że social media wyzwalają u niej stany lękowe. „Staję się niespokojna, za dużo myślę i analizuję”
yoga twarzy joga
Joga dla twarzy. Ćwiczenia przywrócą skórze blask i wygładzą zmarszczki

Ostre zapalenie osierdzia to dość częsty problem spotykany u pacjentów zgłaszających się na szpitalny oddział ratunkowy z ostrym bólem w klatce piersiowej. Lekarz rozpoznaje zapalenie osierdzia na podstawie charakterystycznych dolegliwości oraz zmian osłuchowych i wyników badania elektrokardiograficznego (EKG) serca.

Nieleczone zapalenie osierdzia może być niebezpieczne dla zdrowia i życia pacjenta oraz doprowadzić do poważnych w skutkach powikłań: tamponady serca i zaciskającego zapalenia osierdzia. By im zapobiec, należy niezwłocznie po zaobserwowaniu objawów udać się do lekarza oraz podjąć odpowiednie leczenie.

Jak przebiega zapalenie osierdzia?

Zapalenie osierdzia (wysiękowe zapalenie osierdzia) to proces zapalny obejmujący zewnętrzną część serca – blaszki osierdzia, któremu zwykle towarzyszy tworzenie się płynu wysiękowego. Zespoły osierdziowe z kolei to zespoły objawów, które towarzyszą chorobom osierdzia: zapaleniu osierdzia, płynowi w worku osierdziowym, tamponadzie serca i zaciskającemu zapaleniu osierdzia. Wyróżnia się 3 rodzaje zapalenia osierdzia ze względu na czas trwania:

  • ostre zapalenie osierdzia,
  • przewlekłe zapalenie osierdzia – trwające >3 miesięcy,
  • przetrwałe zapalenie osierdzia – trwające >4–6 tygodni, ale mniej niż 3 miesiące,
  • nawracające zapalenie osierdzia.

Przebieg naturalny choroby zależy w głównej mierze od przyczyny, która ją wywołała.

Stenty w sercu - co to jest? Zabieg wszczepienia stentów

Zapalenie osierdzia – przyczyny

Zapalenie osierdzia sercowego jest wywoływane przez szereg czynników infekcyjnych oraz nieinfekcyjnych, do których należą:

  • zakażenia: wirusowe, bakteryjne, grzybicze lub pasożytnicze,
  • choroby autoimmunologiczne, np. toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów, układowe zapalenia naczyń,
  • nowotwory – częściej wtórne niż pierwotne, głównie rak piersi oraz płuca,
  • zaburzenia metaboliczne; należy tu wyróżnić przede wszystkim mocznicowe zapalenie osierdzia występujące w skrajnej niewydolności nerek,
  • urazy: penetrujące klatki piersiowej, uszkodzenie przez promieniowanie,
  • przyczyny jatrogenne: po zabiegach wykonywanych na sercu,
  • zespoły pozawałowe,
  • niektóre leki: przeciwnowotworowe, penicyliny, amiodaron,
  • choroba amyloidoza,
  • rozwarstwienie aorty,
  • przewlekła niewydolność serca,
  • nadciśnienie płucne.

Alarmujące objawy, które świadczą o zapaleniu osierdzia

Objawy zapalenia osierdzia zgłaszane przez pacjenta mogą nakierować lekarza na prawidłowe rozpoznanie. Podstawową dolegliwością jest ostry, kłujący, silny ból, którego natężenie zmienia się, zlokalizowany za mostkiem i mogący promieniować do lewego barku oraz szyi. Ból nasila się podczas głębokiego wdechu, zmiany pozycji ciała na leżącą, kaszlu, a zmniejsza się podczas pozycji leżącej z pochyleniem do przodu. Objaw ten związany jest z podrażnieniem blaszek osierdzia lub opłucnej. Dodatkowe dolegliwości, które mogą pojawić się podczas rozwijania się zapalenia worka osierdziowego, to suchy kaszel oraz duszność. Wcześniej może wystąpić również gorączka lub stan podgorączkowy, pogorszenie samopoczucia, ból mięśni i stawów. W ostrym zapaleniu osierdzia może dojść do tamponady serca, czyli upośledzenia czynności serca wskutek nadmiernego gromadzenia się płynu w worku osierdziowym. Lekarz, zebrawszy wywiadu od pacjenta, wykonuje dodatkowe badania, dzięki którym może z dużym prawdopodobieństwem potwierdzić zapalenie osierdzia. EKG zanotuje zmiany w postaci uniesienia odcinków ST, obniżenia odcinków PQ. Zmiany te mogą ewoluować. W rentgenie (RTG) klatki piersiowej będzie można w niektórych przypadkach zobaczyć płyn oraz butelkowatą sylwetkę serca. W badaniach laboratoryjnych pojawi się podwyższenie parametrów zapalnych.

Zobacz także

Jak wygląda leczenie w przypadku zapalenia osierdzia?

W przypadku zdiagnozowania przez lekarza zapalenia osierdzia konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia. Lekami pierwszego rzutu są niesteroidowe leki zapalne (NLPZ) lub aspiryna (ASA) oraz kolchicyna. Jeśli taka terapia jest nieskuteczna, modyfikuje się ją, a na miejsce NLPZ oraz ASA stosuje się glikokortykosteroidy. W trakcie zapalenia osierdzia niezbędny jest odpoczynek i ograniczenie wysiłku fizycznego, co może potrwać powyżej 3 miesięcy. Do zwykłej aktywności można powrócić po normalizacji wyników EKG oraz stężenia parametrów zapalnych we krwi. Leczenie modyfikuje się w zależności od przyczyny, która wywołała zapalenie. Przykładowo w mocznicowym zapaleniu osierdzia należy zwiększyć częstość dializ, w ropnym zapaleniu osierdzia konieczny jest drenaż worka osierdziowego, czyli usunięcie płynu z jamy osierdzia i przepłukanie jej solą fizjologiczną.

Zapalenie osierdzia – skutki

Powikłaniami zapalenia osierdzia mogą być zaciskające zapalenie osierdzia (utrata elastyczności worka osierdziowego) oraz tamponada serca. Oba te stany mogą nieuchronnie doprowadzić do śmierci, a więc w obu przypadkach konieczne jest wykonanie perikardiocentezy (nakłucia worka osierdziowego) lub perikardiotomii (usunięcia części lub całości worka).

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Szczeklik A. Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Twarz z trądzikiem różowatym

Trądzik różowaty – leczenie, objawy, dieta

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią - wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek badań

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią – wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek z badań

Rozpoczął się tydzień noblowski. Znamy laureatów w dziedzinie medycyny i fizjologii

Rozpoczął się tydzień noblowski. Znamy laureatów w dziedzinie medycyny i fizjologii

Naukowcy, którzy rozwinęli technologię mRNA, dostali „amerykańskiego Nobla”

Naukowcy, którzy rozwinęli technologię mRNA, dostali „amerykańskiego Nobla”

Wady wrodzone płodu – kiedy powstają? Wady rozwojowe serca

Spirometria - co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Spirometria – co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Kobieta z bolącym brzuchem

Przepuklina – co to jest, rodzaje, objawy i leczenie

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Idiopatyczne częstoskurcze komorowe – charakterystyka

Bliźniaczki syjamskie

Izrael. Lekarze rozdzielili bliźniaczki syjamskie zrośnięte głowami

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

ilustracja wątroby w rękach lekarza, 3D

Bilirubina całkowita – norma, podwyższona. Jak ją obniżyć?

Kobieta leży w gabinecie lekarskim podłączona pod EEG

Badanie EEG – co wykrywa u dziecka i dorosłego? Wynik

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Laborantka trzyma w ręku łańcuch genetyczny.

Zespół Edwardsa – jakie są przyczyny i objawy choroby?

Omdlenia kardiogenne – przyczyny, diagnostyka, leczenie

Mruki sercowe – czym się charakteryzują i kiedy występują?

Rewaskularyzacja laserowa – wskazania, przygotowanie, przebieg

Ubytek przegrody przedsionkowej (ASD) – objawy wady serca

Zwężenie drogi odpływu prawej/lewej komory serca – przyczyny i leczenie

Zespół preekscytacji – czym jest, jakie są objawy i leczenie?

Objawy alkoholizmu są szczególnie widoczne po odstawieniu tej substancji.

Alkoholizm – objawy, skutki, leczenie. Jak pomóc alkoholikowi?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?