Przejdź do treści

Co to jest zapalenie osierdzia? Przyczyny, objawy oraz leczenie

mężczyzna trzyma w dłoniach czerwone serce, na nim jest zapis ekg
Fot. ronstik/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co łączy labradora, cipkę i marchewkę? Być może pozornie nic, ale tak naprawdę mają jedną, bardzo istotną wspólną cechę
Sprawdź, czy prawidłowo sikasz! Dawid Polak wyjaśnia, jak nie popełniać częstych błędów
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Będzie dostępna szczepionka na boreliozę? Niedługo kluczowy etap badań
W szczecińskim szpitalu wykryto zarażenie błonicą. Pacjent nie żyje

Ostre zapalenie osierdzia to dość częsty problem spotykany u pacjentów zgłaszających się na szpitalny oddział ratunkowy z ostrym bólem w klatce piersiowej. Lekarz rozpoznaje zapalenie osierdzia na podstawie charakterystycznych dolegliwości oraz zmian osłuchowych i wyników badania elektrokardiograficznego (EKG) serca.

Nieleczone zapalenie osierdzia może być niebezpieczne dla zdrowia i życia pacjenta oraz doprowadzić do poważnych w skutkach powikłań: tamponady serca i zaciskającego zapalenia osierdzia. By im zapobiec, należy niezwłocznie po zaobserwowaniu objawów udać się do lekarza oraz podjąć odpowiednie leczenie.

Jak przebiega zapalenie osierdzia?

Zapalenie osierdzia (wysiękowe zapalenie osierdzia) to proces zapalny obejmujący zewnętrzną część serca – blaszki osierdzia, któremu zwykle towarzyszy tworzenie się płynu wysiękowego. Zespoły osierdziowe z kolei to zespoły objawów, które towarzyszą chorobom osierdzia: zapaleniu osierdzia, płynowi w worku osierdziowym, tamponadzie serca i zaciskającemu zapaleniu osierdzia. Wyróżnia się 3 rodzaje zapalenia osierdzia ze względu na czas trwania:

  • ostre zapalenie osierdzia,
  • przewlekłe zapalenie osierdzia – trwające >3 miesięcy,
  • przetrwałe zapalenie osierdzia – trwające >4–6 tygodni, ale mniej niż 3 miesiące,
  • nawracające zapalenie osierdzia.

Przebieg naturalny choroby zależy w głównej mierze od przyczyny, która ją wywołała.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Stenty w sercu - co to jest? Zabieg wszczepienia stentów

Zapalenie osierdzia – przyczyny

Zapalenie osierdzia sercowego jest wywoływane przez szereg czynników infekcyjnych oraz nieinfekcyjnych, do których należą:

  • zakażenia: wirusowe, bakteryjne, grzybicze lub pasożytnicze,
  • choroby autoimmunologiczne, np. toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów, układowe zapalenia naczyń,
  • nowotwory – częściej wtórne niż pierwotne, głównie rak piersi oraz płuca,
  • zaburzenia metaboliczne; należy tu wyróżnić przede wszystkim mocznicowe zapalenie osierdzia występujące w skrajnej niewydolności nerek,
  • urazy: penetrujące klatki piersiowej, uszkodzenie przez promieniowanie,
  • przyczyny jatrogenne: po zabiegach wykonywanych na sercu,
  • zespoły pozawałowe,
  • niektóre leki: przeciwnowotworowe, penicyliny, amiodaron,
  • choroba amyloidoza,
  • rozwarstwienie aorty,
  • przewlekła niewydolność serca,
  • nadciśnienie płucne.

Alarmujące objawy, które świadczą o zapaleniu osierdzia

Objawy zapalenia osierdzia zgłaszane przez pacjenta mogą nakierować lekarza na prawidłowe rozpoznanie. Podstawową dolegliwością jest ostry, kłujący, silny ból, którego natężenie zmienia się, zlokalizowany za mostkiem i mogący promieniować do lewego barku oraz szyi. Ból nasila się podczas głębokiego wdechu, zmiany pozycji ciała na leżącą, kaszlu, a zmniejsza się podczas pozycji leżącej z pochyleniem do przodu. Objaw ten związany jest z podrażnieniem blaszek osierdzia lub opłucnej. Dodatkowe dolegliwości, które mogą pojawić się podczas rozwijania się zapalenia worka osierdziowego, to suchy kaszel oraz duszność. Wcześniej może wystąpić również gorączka lub stan podgorączkowy, pogorszenie samopoczucia, ból mięśni i stawów. W ostrym zapaleniu osierdzia może dojść do tamponady serca, czyli upośledzenia czynności serca wskutek nadmiernego gromadzenia się płynu w worku osierdziowym. Lekarz, zebrawszy wywiadu od pacjenta, wykonuje dodatkowe badania, dzięki którym może z dużym prawdopodobieństwem potwierdzić zapalenie osierdzia. EKG zanotuje zmiany w postaci uniesienia odcinków ST, obniżenia odcinków PQ. Zmiany te mogą ewoluować. W rentgenie (RTG) klatki piersiowej będzie można w niektórych przypadkach zobaczyć płyn oraz butelkowatą sylwetkę serca. W badaniach laboratoryjnych pojawi się podwyższenie parametrów zapalnych.

Zobacz także

Jak wygląda leczenie w przypadku zapalenia osierdzia?

W przypadku zdiagnozowania przez lekarza zapalenia osierdzia konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia. Lekami pierwszego rzutu są niesteroidowe leki zapalne (NLPZ) lub aspiryna (ASA) oraz kolchicyna. Jeśli taka terapia jest nieskuteczna, modyfikuje się ją, a na miejsce NLPZ oraz ASA stosuje się glikokortykosteroidy. W trakcie zapalenia osierdzia niezbędny jest odpoczynek i ograniczenie wysiłku fizycznego, co może potrwać powyżej 3 miesięcy. Do zwykłej aktywności można powrócić po normalizacji wyników EKG oraz stężenia parametrów zapalnych we krwi. Leczenie modyfikuje się w zależności od przyczyny, która wywołała zapalenie. Przykładowo w mocznicowym zapaleniu osierdzia należy zwiększyć częstość dializ, w ropnym zapaleniu osierdzia konieczny jest drenaż worka osierdziowego, czyli usunięcie płynu z jamy osierdzia i przepłukanie jej solą fizjologiczną.

Zapalenie osierdzia – skutki

Powikłaniami zapalenia osierdzia mogą być zaciskające zapalenie osierdzia (utrata elastyczności worka osierdziowego) oraz tamponada serca. Oba te stany mogą nieuchronnie doprowadzić do śmierci, a więc w obu przypadkach konieczne jest wykonanie perikardiocentezy (nakłucia worka osierdziowego) lub perikardiotomii (usunięcia części lub całości worka).

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Szczeklik A. Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

kobieta po 50-tce

Chcesz mieć serce jak dzwon po 50-tce? Zadbaj o nie już dzisiaj!

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Lekarze w trakcie operacji pacjenta

Serca od świni przeszczepiono dwóm osobom. To kolejny przełom w transplantologii

ECMO – urządzenie, które daje płucom i sercu czas na regenerację lub przeszczep

Takiego prezentu ślubnego się nie spodziewał. Teraz może rozpocząć nowe życie

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Komu owoce mogą szkodzić? Sprawdziłyśmy!

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×