Przejdź do treści

Stan zapalny – kiedy organizm walczy z drobnoustrojami. Jakie są objawy zapalenia?

Kobieta leży chora w łóżku z chusteczkami, obok niej stoją lekarstwa
fot. Andrey Popov/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jakie błędy popełniamy, oddając mocz? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną
Zespół złego wchłaniania/Getty Images
Zespół złego wchłaniania – z czego może wynikać? Jak go rozpoznać?
Czy możemy uzależnić się od żywności? Dietetyk wyjaśnia
woda butelkowana
Data ważności wody butelkowanej. Czy należy się nią przejmować?
Światowa Organizacja Zdrowia: lek na koronawirusa może nigdy nie powstać

Aby działać prawidłowo, ludzki organizm jest zdolny do różnego rodzaju mechanizmów oraz reakcji chemicznych. Należy do nich również stan zapalny – uporządkowany i złożony proces, który ma na celu uchronienie przed bakteriami, wirusami i innymi szkodliwymi drobnoustrojami. Nie wszystkie rodzaje zapaleń są jednak dobroczynne – czasem konieczne jest ograniczenie reakcji zapalnej.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Niektóre niewielkie zapalenia przebiegają bezobjawowo, a człowiek nawet o nich nie wie. Inne dają objawy wyłącznie uogólnione, które ciężko przypisać konkretnym schorzeniom. Z pomocą przychodzą wtedy badania obrazowe i laboratoryjne. Należą do nich m.in. Odczyn Biernackiego i CRP. Markerem zapalnym jest również prokalcytonina. W badaniach obrazowych tkanki zajęte stanem zapalnym są wyraźnie zmienione. Reakcja zapalna, mimo że jest naszym sprzymierzeńcem, może czasem przybierać niebezpieczne formy, szczególnie wtedy, kiedy objawy zapalne zaczynają zagrażać życiu – np. pojawia się bardzo wysoka gorączka. Istnieje również stan zapalny całego organizmu – bardzo niebezpieczny.

Objawy stanu zapalnego

Objawy zapalenia, zależnie od zajętego narządu, układu czy tkanek, mogą być do siebie podobne. Odczuwa się je jednak inaczej. Wszystko zależy od ukrwienia i unerwienia danego narządu, pełnionych przez niego funkcji i rozległości reakcji zapalnej. Przykładowo stan zapalny pochwy objawia się wydzielaniem przez nią nieprawidłowej wydzieliny, tzw. upławów, a także pieczeniem, swędzeniem i zaczerwienieniem. Stan zapalny dziąsła za to objawia się opuchlizną, zaczerwienieniem i bólem. Objawy zapalenia w ujęciu ogólnym można podzielić na miejscowe i ogólnoustrojowe. Objawy miejscowe stanu zapalnego pojawiają się bezpośrednio w miejscu zajętym reakcją zapalną i należą do nich:

  • zaczerwienienie, będące wynikiem wzmożonego przepływu krwi w chorym miejscu, np. stany zapalne skóry,
  • opuchlizna – powstaje na skutek wycieku komórek i białek z naczyń krwionośnych do tkanki, przykładowo stany zapalne w jamie ustnej z opuchniętymi dziąsłami,
  • ciepło – miejsce zajęte zapaleniem jest cieplejsze niż reszta ciała przez zwiększone ciśnienie krwi w tym miejscu, np. o stanie zapalnym kolana może świadczyć jego zwiększona ciepłota,
  • ból – pojawia się poprzez podrażnienie nerwów migrującymi komórkami odpornościowymi oraz przez pobudzenie receptorów bólowych mediatorami reakcji zapalnej. Przykładem jest tu stan zapalny zęba, a konkretnie jego miazgi,
  • dysfunkcja narządu – całkowita lub częściowa, zależnie od nasilenia zapalenia. Zajęty reakcją zapalną narząd działa nieprawidłowo lub w ogóle nie działa. Przykład – stan zapalny jelit wywołuje zaburzenia wchłaniania witamin.

Do ogólnoustrojowych objawów stanu zapalnego należą:

  • gorączka,
  • uczucie rozbicia,
  • osłabienie.
przeziębienie

Stan zapalny – na czym polega?

Stan zapalny to szereg mechanizmów, mających na celu rozpoczęcie walki z niechcianymi drobnoustrojami. W wyniku skomplikowanych reakcji komórkowych i wydzielania określonych substancji naczynia krwionośne w miejscu zajętym np. bakteriami poszerzają się i zaczyna przepływać przez nie więcej krwi. Komórki odpornościowe, leukocyty, przenikają z krwi do zajętego bakteriami śródbłonka. Tam rozpoczyna się walka ze szkodliwymi patogenami. Jej skutkiem jest między innymi wytwarzanie się ropy – substancji składającej się z bakterii i uszkodzonych przez nie komórek, a także zużytych komórek odpornościowych. Objaw wydzielania się ropy obserwujemy np. przy zapaleniu gardła lub zatok.

Stan zapalny w organizmie – skąd się bierze?

Reakcja zapalna organizmu może mieć różne przyczyny. Na jej wywołanie mogą mieć wpływ czynniki chemiczne, biologiczne lub fizyczne. Do czynników chemicznych należą substancje ze środowiska zewnętrznego człowieka, które działają toksycznie na organizm – np. metale ciężkie, kwasy, różnego rodzaju gazy, jad zwierząt czy substancje wydzielane przez rośliny. Toksyny wprowadzane do organizmu człowieka, w zależności od rodzaju, mogą wywoływać reakcję zapalną. Przykładem jest ukąszenie owada, np. osy, które wywołuje swoisty odczyn zapalny w postaci ocieplenia i opuchlizny. Biologiczne czynniki stanu zapalnego to najczęściej wirusy, bakterie i grzyby, które wnikają do ludzkiego organizmu i wywołują chorobę, np. zapalenie płuc lub oskrzeli. Przykładem czynników biologicznych wywołujących zapalenie jest również zakażenie rany bakteriami, np. poprzez zabrudzenie jej lub niewłaściwą zmianę opatrunku. Przykładem może być również grzybicze zapalenie pochwy. Do stanów zapalnych mogą doprowadzać również czynniki fizyczne, np. wysoka temperatura lub promieniowanie. Najprostszym przykładem są tutaj poparzenia słoneczne, a więc stan zapalny skóry wywołany wystawieniem jej na działanie promieniowania.

Zobacz także

Stan zapalny – leczenie

Leczenie poszczególnych stanów zapalnych jest zależne od ich nasilenia, umiejscowienia, objawów i czynnika, który wywołał zapalenie. W przypadku zapaleń wywołanych bakteriami stosowane są antybiotyki, przy zapaleniach grzybiczych leki antygrzybiczne. W lżejszych przypadkach można stosować zioła na stany zapalne np. w przypadku skóry, zapaleń w jamie ustnej itp. Zioła o działaniu przeciwzapalnym to np. szałwia i rumianek. W reakcjach zapalnych organizmu stosuje się również leczenie objawowe – leki przeciwbólowe i przeciwobrzękowe. Istnieje również grupa leków przeciwzapalnych, pomagających zwalczać np. infekcje górnych dróg oddechowych. Powstała również specjalna dieta przeciwzapalna, która wspiera organizm w zwalczaniu zapalenia. Znajdują się w niej tłuste ryby, zielone warzywa, orzechy, świeże owoce i warzywa.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Bóle podżebrowe w ciąży - jak może pomóc osteopatia?

Bóle podżebrowe w ciąży – jak może pomóc osteopatia? Rozmowa z Eweliną Tyszko-Bury

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Bóle miesiączkowe – przyczyny i domowe sposoby na ich złagodzenie

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

ćwiczenia na plecy

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Endometrioza / rawpixel.com

Endometrioza – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Kobieta trzyma się za brzuch z powodu zapalenia pęcherza

Zapalenie pęcherza moczowego – objawy, leki i domowe sposoby

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Kobieta trzyma się za bolące biodro

Ból biodra – przyczyny, objawy, zapobieganie i leczenie

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Ból podczas stosunku – przyczyny i leczenie. Sposoby na bolesny seks

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wegański chłodnik z botwinką. Bez mleka i jajek, ale z zaskakującymi dodatkami