Przejdź do treści

Stan zapalny – kiedy organizm walczy z drobnoustrojami. Jakie są objawy zapalenia?

Kobieta leży chora w łóżku z chusteczkami, obok niej stoją lekarstwa
fot. Andrey Popov/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
istockphoto.com
Jak jest w końcu z tym sikaniem? Fizjoterapeutka Gosia Włodarczyk postanowiła to wyjaśnić
Pułapki diety wegetariańskiej
Pułapki diety wegetariańskiej
Pieczemy kasztany pod zdrową kruszonką
Domowy ketchup
Przepis na domowy ketchup. Pyszny i bez dodatku sztucznych barwników!
istockphoto.com
Jedzenie nabiału powoduje trądzik? Modne Farmaceutki wyjaśniają

Aby działać prawidłowo, ludzki organizm jest zdolny do różnego rodzaju mechanizmów oraz reakcji chemicznych. Należy do nich również stan zapalny – uporządkowany i złożony proces, który ma na celu uchronienie przed bakteriami, wirusami i innymi szkodliwymi drobnoustrojami. Nie wszystkie rodzaje zapaleń są jednak dobroczynne – czasem konieczne jest ograniczenie reakcji zapalnej.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Niektóre niewielkie zapalenia przebiegają bezobjawowo, a człowiek nawet o nich nie wie. Inne dają objawy wyłącznie uogólnione, które ciężko przypisać konkretnym schorzeniom. Z pomocą przychodzą wtedy badania obrazowe i laboratoryjne. Należą do nich m.in. Odczyn Biernackiego i CRP. Markerem zapalnym jest również prokalcytonina. W badaniach obrazowych tkanki zajęte stanem zapalnym są wyraźnie zmienione. Reakcja zapalna, mimo że jest naszym sprzymierzeńcem, może czasem przybierać niebezpieczne formy, szczególnie wtedy, kiedy objawy zapalne zaczynają zagrażać życiu – np. pojawia się bardzo wysoka gorączka. Istnieje również stan zapalny całego organizmu – bardzo niebezpieczny.

Objawy stanu zapalnego

Objawy zapalenia, zależnie od zajętego narządu, układu czy tkanek, mogą być do siebie podobne. Odczuwa się je jednak inaczej. Wszystko zależy od ukrwienia i unerwienia danego narządu, pełnionych przez niego funkcji i rozległości reakcji zapalnej. Przykładowo stan zapalny pochwy objawia się wydzielaniem przez nią nieprawidłowej wydzieliny, tzw. upławów, a także pieczeniem, swędzeniem i zaczerwienieniem. Stan zapalny dziąsła za to objawia się opuchlizną, zaczerwienieniem i bólem. Objawy zapalenia w ujęciu ogólnym można podzielić na miejscowe i ogólnoustrojowe. Objawy miejscowe stanu zapalnego pojawiają się bezpośrednio w miejscu zajętym reakcją zapalną i należą do nich:

  • zaczerwienienie, będące wynikiem wzmożonego przepływu krwi w chorym miejscu, np. stany zapalne skóry,
  • opuchlizna – powstaje na skutek wycieku komórek i białek z naczyń krwionośnych do tkanki, przykładowo stany zapalne w jamie ustnej z opuchniętymi dziąsłami,
  • ciepło – miejsce zajęte zapaleniem jest cieplejsze niż reszta ciała przez zwiększone ciśnienie krwi w tym miejscu, np. o stanie zapalnym kolana może świadczyć jego zwiększona ciepłota,
  • ból – pojawia się poprzez podrażnienie nerwów migrującymi komórkami odpornościowymi oraz przez pobudzenie receptorów bólowych mediatorami reakcji zapalnej. Przykładem jest tu stan zapalny zęba, a konkretnie jego miazgi,
  • dysfunkcja narządu – całkowita lub częściowa, zależnie od nasilenia zapalenia. Zajęty reakcją zapalną narząd działa nieprawidłowo lub w ogóle nie działa. Przykład – stan zapalny jelit wywołuje zaburzenia wchłaniania witamin.

Do ogólnoustrojowych objawów stanu zapalnego należą:

  • gorączka,
  • uczucie rozbicia,
  • osłabienie.
przeziębiona kobieta

Stan zapalny – na czym polega?

Stan zapalny to szereg mechanizmów, mających na celu rozpoczęcie walki z niechcianymi drobnoustrojami. W wyniku skomplikowanych reakcji komórkowych i wydzielania określonych substancji naczynia krwionośne w miejscu zajętym np. bakteriami poszerzają się i zaczyna przepływać przez nie więcej krwi. Komórki odpornościowe, leukocyty, przenikają z krwi do zajętego bakteriami śródbłonka. Tam rozpoczyna się walka ze szkodliwymi patogenami. Jej skutkiem jest między innymi wytwarzanie się ropy – substancji składającej się z bakterii i uszkodzonych przez nie komórek, a także zużytych komórek odpornościowych. Objaw wydzielania się ropy obserwujemy np. przy zapaleniu gardła lub zatok.

Stan zapalny w organizmie – skąd się bierze?

Reakcja zapalna organizmu może mieć różne przyczyny. Na jej wywołanie mogą mieć wpływ czynniki chemiczne, biologiczne lub fizyczne. Do czynników chemicznych należą substancje ze środowiska zewnętrznego człowieka, które działają toksycznie na organizm – np. metale ciężkie, kwasy, różnego rodzaju gazy, jad zwierząt czy substancje wydzielane przez rośliny. Toksyny wprowadzane do organizmu człowieka, w zależności od rodzaju, mogą wywoływać reakcję zapalną. Przykładem jest ukąszenie owada, np. osy, które wywołuje swoisty odczyn zapalny w postaci ocieplenia i opuchlizny. Biologiczne czynniki stanu zapalnego to najczęściej wirusy, bakterie i grzyby, które wnikają do ludzkiego organizmu i wywołują chorobę, np. zapalenie płuc lub oskrzeli. Przykładem czynników biologicznych wywołujących zapalenie jest również zakażenie rany bakteriami, np. poprzez zabrudzenie jej lub niewłaściwą zmianę opatrunku. Przykładem może być również grzybicze zapalenie pochwy. Do stanów zapalnych mogą doprowadzać również czynniki fizyczne, np. wysoka temperatura lub promieniowanie. Najprostszym przykładem są tutaj poparzenia słoneczne, a więc stan zapalny skóry wywołany wystawieniem jej na działanie promieniowania.

Zobacz także

Stan zapalny – leczenie

Leczenie poszczególnych stanów zapalnych jest zależne od ich nasilenia, umiejscowienia, objawów i czynnika, który wywołał zapalenie. W przypadku zapaleń wywołanych bakteriami stosowane są antybiotyki, przy zapaleniach grzybiczych leki antygrzybiczne. W lżejszych przypadkach można stosować zioła na stany zapalne np. w przypadku skóry, zapaleń w jamie ustnej itp. Zioła o działaniu przeciwzapalnym to np. szałwia i rumianek. W reakcjach zapalnych organizmu stosuje się również leczenie objawowe – leki przeciwbólowe i przeciwobrzękowe. Istnieje również grupa leków przeciwzapalnych, pomagających zwalczać np. infekcje górnych dróg oddechowych. Powstała również specjalna dieta przeciwzapalna, która wspiera organizm w zwalczaniu zapalenia. Znajdują się w niej tłuste ryby, zielone warzywa, orzechy, świeże owoce i warzywa.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta trenuje jogę

Po treningu odczuwasz ból? Fizjoterapeutka wyjaśnia, co w takiej sytuacji powinnaś zrobić

Jak radzić sobie z nerwobólem?

„Największym moim rozczarowaniem jest to, że pacjenci kłamią” – mówi Agnieszka Goździk, anestezjolog

unsplash.com

Ból a płeć. Kogo bardziej boli?

termofor

Masz bolesne miesiączki? Poznaj 6 sposobów na złagodzenie bólów menstruacyjnych

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

anestezjolog Anna Kociszewska-Bald

„Ból można zmniejszyć w każdym przypadku. Nie ma sytuacji beznadziejnych” – mówi Anna Kociszewska-Bald, anestezjolog

4 błędy w leczeniu bólu. Rób to mądrze!

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

Zimnem czy ciepłem – jak pokonać częste dolegliwości?

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

kobiety na siłowni

„Nie jest prawdą, że dobry trening to taki, po którym człowiek nie może się ruszać na następny dzień”. Fizjoterapeutka tłumaczy, czym jest DOMS

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

Jak długo można brać tabletki na ból? Czym ich nie popijać? Zobacz 10 zasad bezpiecznego stosowania leków przeciwbólowych

Endometrioza – oto 5 objawów choroby, które powinnaś znać

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak dbać o szyję, zanim pojawi się ból?

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kobieta trzyma w ręce miniaturę nienarodzonego dziecka

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

ucho kobiety

Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą? Skuteczne domowe sposoby na zatkane ucho

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

dłonie

Drętwienie palców u rąk – skąd się bierze i co oznacza?

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Co można po okresie? Ginekolog odpowiada na najczęściej wyszukiwane w Google’u pytania