Przejdź do treści

Stan zapalny – kiedy organizm walczy z drobnoustrojami. Jakie są objawy zapalenia?

Kobieta leży chora w łóżku z chusteczkami, obok niej stoją lekarstwa
fot. Andrey Popov/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Gdy jelita stają się leniwe. Jak je rozruszać, by poczuć się dobrze?
Kobieta siedzi w łózku pod pościelą i trzyma chusteczkę przy nosie
Krwotok z nosa – czy odchylać głowę do tyłu?
Co zyskasz dzięki probiotykom? Sprawdź ich zaskakujące zalety
Dopadł cię energetyczny zjazd? Poznaj 6 produktów, z którymi wygrasz ze zmęczeniem
Wzdęty brzuch. Skąd się bierze i jak się go pozbyć?

Aby działać prawidłowo, ludzki organizm jest zdolny do różnego rodzaju mechanizmów oraz reakcji chemicznych. Należy do nich również stan zapalny – uporządkowany i złożony proces, który ma na celu uchronienie przed bakteriami, wirusami i innymi szkodliwymi drobnoustrojami. Nie wszystkie rodzaje zapaleń są jednak dobroczynne – czasem konieczne jest ograniczenie reakcji zapalnej.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Niektóre niewielkie zapalenia przebiegają bezobjawowo, a człowiek nawet o nich nie wie. Inne dają objawy wyłącznie uogólnione, które ciężko przypisać konkretnym schorzeniom. Z pomocą przychodzą wtedy badania obrazowe i laboratoryjne. Należą do nich m.in. Odczyn Biernackiego i CRP. Markerem zapalnym jest również prokalcytonina. W badaniach obrazowych tkanki zajęte stanem zapalnym są wyraźnie zmienione. Reakcja zapalna, mimo że jest naszym sprzymierzeńcem, może czasem przybierać niebezpieczne formy, szczególnie wtedy, kiedy objawy zapalne zaczynają zagrażać życiu – np. pojawia się bardzo wysoka gorączka. Istnieje również stan zapalny całego organizmu – bardzo niebezpieczny.

Objawy stanu zapalnego

Objawy zapalenia, zależnie od zajętego narządu, układu czy tkanek, mogą być do siebie podobne. Odczuwa się je jednak inaczej. Wszystko zależy od ukrwienia i unerwienia danego narządu, pełnionych przez niego funkcji i rozległości reakcji zapalnej. Przykładowo stan zapalny pochwy objawia się wydzielaniem przez nią nieprawidłowej wydzieliny, tzw. upławów, a także pieczeniem, swędzeniem i zaczerwienieniem. Stan zapalny dziąsła za to objawia się opuchlizną, zaczerwienieniem i bólem. Objawy zapalenia w ujęciu ogólnym można podzielić na miejscowe i ogólnoustrojowe. Objawy miejscowe stanu zapalnego pojawiają się bezpośrednio w miejscu zajętym reakcją zapalną i należą do nich:

  • zaczerwienienie, będące wynikiem wzmożonego przepływu krwi w chorym miejscu, np. stany zapalne skóry,
  • opuchlizna – powstaje na skutek wycieku komórek i białek z naczyń krwionośnych do tkanki, przykładowo stany zapalne w jamie ustnej z opuchniętymi dziąsłami,
  • ciepło – miejsce zajęte zapaleniem jest cieplejsze niż reszta ciała przez zwiększone ciśnienie krwi w tym miejscu, np. o stanie zapalnym kolana może świadczyć jego zwiększona ciepłota,
  • ból – pojawia się poprzez podrażnienie nerwów migrującymi komórkami odpornościowymi oraz przez pobudzenie receptorów bólowych mediatorami reakcji zapalnej. Przykładem jest tu stan zapalny zęba, a konkretnie jego miazgi,
  • dysfunkcja narządu – całkowita lub częściowa, zależnie od nasilenia zapalenia. Zajęty reakcją zapalną narząd działa nieprawidłowo lub w ogóle nie działa. Przykład – stan zapalny jelit wywołuje zaburzenia wchłaniania witamin.

Do ogólnoustrojowych objawów stanu zapalnego należą:

  • gorączka,
  • uczucie rozbicia,
  • osłabienie.
przeziębiona kobieta

Stan zapalny – na czym polega?

Stan zapalny to szereg mechanizmów, mających na celu rozpoczęcie walki z niechcianymi drobnoustrojami. W wyniku skomplikowanych reakcji komórkowych i wydzielania określonych substancji naczynia krwionośne w miejscu zajętym np. bakteriami poszerzają się i zaczyna przepływać przez nie więcej krwi. Komórki odpornościowe, leukocyty, przenikają z krwi do zajętego bakteriami śródbłonka. Tam rozpoczyna się walka ze szkodliwymi patogenami. Jej skutkiem jest między innymi wytwarzanie się ropy – substancji składającej się z bakterii i uszkodzonych przez nie komórek, a także zużytych komórek odpornościowych. Objaw wydzielania się ropy obserwujemy np. przy zapaleniu gardła lub zatok.

Stan zapalny w organizmie – skąd się bierze?

Reakcja zapalna organizmu może mieć różne przyczyny. Na jej wywołanie mogą mieć wpływ czynniki chemiczne, biologiczne lub fizyczne. Do czynników chemicznych należą substancje ze środowiska zewnętrznego człowieka, które działają toksycznie na organizm – np. metale ciężkie, kwasy, różnego rodzaju gazy, jad zwierząt czy substancje wydzielane przez rośliny. Toksyny wprowadzane do organizmu człowieka, w zależności od rodzaju, mogą wywoływać reakcję zapalną. Przykładem jest ukąszenie owada, np. osy, które wywołuje swoisty odczyn zapalny w postaci ocieplenia i opuchlizny. Biologiczne czynniki stanu zapalnego to najczęściej wirusy, bakterie i grzyby, które wnikają do ludzkiego organizmu i wywołują chorobę, np. zapalenie płuc lub oskrzeli. Przykładem czynników biologicznych wywołujących zapalenie jest również zakażenie rany bakteriami, np. poprzez zabrudzenie jej lub niewłaściwą zmianę opatrunku. Przykładem może być również grzybicze zapalenie pochwy. Do stanów zapalnych mogą doprowadzać również czynniki fizyczne, np. wysoka temperatura lub promieniowanie. Najprostszym przykładem są tutaj poparzenia słoneczne, a więc stan zapalny skóry wywołany wystawieniem jej na działanie promieniowania.

Zobacz także

Stan zapalny – leczenie

Leczenie poszczególnych stanów zapalnych jest zależne od ich nasilenia, umiejscowienia, objawów i czynnika, który wywołał zapalenie. W przypadku zapaleń wywołanych bakteriami stosowane są antybiotyki, przy zapaleniach grzybiczych leki antygrzybiczne. W lżejszych przypadkach można stosować zioła na stany zapalne np. w przypadku skóry, zapaleń w jamie ustnej itp. Zioła o działaniu przeciwzapalnym to np. szałwia i rumianek. W reakcjach zapalnych organizmu stosuje się również leczenie objawowe – leki przeciwbólowe i przeciwobrzękowe. Istnieje również grupa leków przeciwzapalnych, pomagających zwalczać np. infekcje górnych dróg oddechowych. Powstała również specjalna dieta przeciwzapalna, która wspiera organizm w zwalczaniu zapalenia. Znajdują się w niej tłuste ryby, zielone warzywa, orzechy, świeże owoce i warzywa.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jędrne piersi to zdrowe piersi! Zobacz, jak je zbadać, by uniknąć błędów

Jestem ciągle zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Kciuk smartfonowy – gdy boli od telefonu

Boli cię nadgarstek i okolice wokół kciuka? Winowajcą może być smartfon

kobieta w ciasnym pomieszczeniu

Klaustrofobia – na czym polega schorzenie i jak sobie z nim radzić?

Chorzy od pracy

5 negatywnych syndromów chorób, które mogą pojawić się podczas pracy

znudzone dziecko

ADHD – czym się objawia i kogo dotyka najczęściej?

kobieta trzymająca się za bolący prawy bark

Ból stawów barkowych, czyli objaw o charakterze miejscowym i rzutowanym – domowe sposoby walki z dolegliwością

Kobieta siedzi po turecku na biurku i medytuje. Przed nią stoi na biurku laptop, za nią regał z książkami, fotel i okno

5 biurowych trików, które ratują kręgosłup

Napięte mięśnie barków i szyi, zimne dłonie, bezwładne wypadanie przedmiotów z rąk. O TOS pisze fizjoterapeutka Gosia Włodarczyk

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na obsesję korzysta z telefonu komórkowego

Obsesja – jak może się objawiać? Czy leczenie może pomóc pozbyć się obsesji?

kobieta siedząca na łóżku trzymająca się za lędźwie

Co może oznaczać ból w kościach? Przyczyny, charakter, sposoby łagodzenia dolegliwości

alergolog

Lekarz alergolog – kim jest, czym się zajmuje i jak wygląda wizyta?

6 zaskakujących przyczyn bólu głowy

Boli cię głowa? Poznaj 6 zaskakujących przyczyn

Osoba cierpiąca na osteomalację

Czym jest osteomalacja? Poznaj objawy choroby i dowiedz się, jakie leczenie można zastosować

Kobieta na wizycie u lekarza na badaniu profilaktycznym

Badania profilaktyczne – jak często je wykonywać? Najlepszy sposób na kontrolę stanu zdrowia

Zaburzony skład krwi czyli małopłytkowość

Małopłytkowość – jakie są przyczyny małopłytkowości i skuteczne sposoby leczenia?

Kobieta po zabiegu wymazu z pochwy

Rodzaje, wskazania i interpretacja wyników wymazów z pochwy

Kobieta cierpiąca na kifozę piersiową na masażu

Kifoza piersiowa – kiedy fizjologiczny łuk kręgosłupa ewoluuje do patologicznej postaci?

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Jak zbadać objaw Goldflama i o czym on świadczy? Jak interpretować wynik badania?

Kobieta cierpiąca z powodu protruzji

Protruzja – przyczyny, objawy i leczenie schorzenia krążków kręgosłupa

Pacjent na wizycie u torakochirurga

Torakochirurgia – co to jest i czym zajmuje się ta dziedzina medycyny? Jakie choroby leczy?

Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jak wygląda mózgowe porażenie dziecięce i na czym polega rehabilitacja schorzenia?

Lekarze chirurdzy podczas wykonywania przeszczepu serca

Czym jest przeszczep serca? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do operacji? Jak wygląda życie po transplantacji?