Przejdź do treści

Czerniak czyha! Bez względu na izolację, pamiętaj o profilaktyce

Opalanie się a czerniak / unsplash
Opalanie się a czerniak / unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak dbać o zęby z próchnicą?
Jak dbać o zęby z próchnicą? Wyjaśnia dentysta Tomasz Kupryś
Kobieta trzyma niemowlaka
Dlaczego dziecko chce być przy piersi mamy? Nie zawsze chodzi o głód
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
kobiety w łóżku
„Szantażowanie seksem wciąż cieszy się popularnością” – twierdzi psycholożka
Dziecko w szkole
Koronawirus w Polsce a nauka zdalna. MEN: dzieci nie wrócą do szkół do końca roku szkolnego

Po zimie niespodziewanie zaskoczył nas okres izolacji, w którym spędzamy mniej czasu na świeżym powietrzu. Mimo tego, nie powinnyśmy zapominać, jak ważne jest odpowiednie przygotowanie skóry do ekspozycji na słońce. Nieprzygotowana skóra narażona jest na szybsze poparzenia słoneczne, które zwiększają ryzyko czerniaka. W Polsce co roku diagnozowanych jest blisko 4 tys. zachorowań na tę chorobę, a ponad 22 tys. europejskich obywateli traci życie z powodu czerniaka.

Uważaj na czerniaka!

Po zimie, spragnieni naturalnej witaminy D, mimo izolacji ogólnokrajowej z powodu koronawirusa, mamy coraz większą ochotę wyjść na zewnątrz, choćby na balkon czy na spacer. Jednak w tej słonecznej mieszance euforii i endorfin nie możemy zapominać o profilaktyce. O pojawienie się piekących zaczerwień najłatwiej, gdy nasza skóra jest nieprzygotowana na promienie UV po zimie, a to właśnie poparzenia słoneczne mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia czerniaka aż dwukrotnie.

Warto zachować zdrowy rozsądek i chronić skórę przed promieniowaniem UV. Maj to Światowy Miesiąc Świadomości Czerniaka, tym bardziej pamiętajmy, aby regularnie obserwować znamiona i badać je.

Jak bezpiecznie korzystać ze słońca?

W tym roku wiele z nas miało dużo mniej możliwości kontaktu ze słońcem ze względu na ograniczenia związane z koronawirusem, a przez to jesteśmy mniej przygotowane na dłuższe kąpiele słoneczne. Nasza skóra wystawiona na silne promienie słoneczne, z powodu szoku, może w szybszym tempie doznać poparzeń, które są jednym z ważniejszych czynników ryzyka rozwoju czerniaka.

Chcąc chronić skórę przed promieniami UV, zaplanujmy dłuższy pobyt na słońcu. Skórę dobrze jest przyzwyczaić do ostrego słońca stopniowo, wychodząc na jego bezpośrednie działanie najpierw na kwadrans, a potem sukcesywnie ten czas przedłużając.

Mimo, że to dopiero wiosna, zaopatrzmy się w kremy do opalania chroniące przed UVA i UVB o minimum 30 SPF, ponieważ promieniowanie UV jest najsilniejsze właśnie wiosną i latem. Im wyższa liczba na kremach z filtrem UV, tym skuteczniej chronią one przed oparzeniem. Stosując je, miejmy świadomość, że działają jedynie przez określony czas, dlatego zaleca się powtarzać ich aplikację na skórę co dwie godziny oraz każdorazowo po kąpieli lub spoceniu się.

Stosowanie kremów z filtrem UV nie chroni całkowicie skóry przed działaniem jego promieni. W czasie, gdy natężenie promieni słonecznych jest największe, czyli między godz. 11:00 a 16:00, powinniśmy ograniczyć naszą ekspozycję, wybierając zacienione miejsca. Jeśli już zdecydujemy się na opalanie, nie pozwalajmy sobie na drzemkę, ponieważ zwiększa to ryzyko poparzenia słonecznego.

Zamiast leżenia w jednej pozycji, wybierajmy różne aktywności na świeżym powietrzu. Przed promieniami słonecznymi powinniśmy również chronić twarz, kark oraz oczy, dlatego należy pamiętać o nakryciu głowy i okularach przeciwsłonecznych z filtrem UV.

Promienie UV docierają do nas również przez szyby, dlatego o odpowiednim dawkowaniu słońca oraz stosowaniu ochrony powinniśmy też pamiętać, gdy dużo czasu spędzamy przy oknie, np. pracując lub podczas podróży samochodem.

Dlaczego profilaktyka czerniaka jest taka ważna?

Czerniak to najpoważniejszy rodzaj nowotworu złośliwego skóry. Jeśli zostanie wcześnie wykryty i poddany leczeniu, prawie zawsze można go wyleczyć. Jednakże, jeśli nie zostanie on odpowiednio wcześnie zdiagnozowany i rozprzestrzeni się na inne części ciała, może być chorobą śmiertelną.

Czerniak stanowi tylko 4 proc. wszystkich zachorowań na nowotwory skóry w Europie, jednak odpowiada on za 80 proc. zgonów w wyniku nowotworów tego narządu. Mimo tego, że w Polsce czerniaki występują względnie rzadko – blisko 4 tys. zachorowań rocznie, są nowotworami o największej dynamice wzrostu liczby zachorowań.

Zdolność czerniaka do szybkich przerzutów oraz atakowania młodszych pacjentów sprawia, że stanowi on istotne wyzwanie zdrowotne społeczeństwa. Dlatego tak istotne jest regularne sprawdzanie skóry, czy nie pojawiły się nowe znamiona lub te istniejące nie zmieniły kształtu.

Za najistotniejsze czynniki zwiększonego ryzyka zachorowania uznaje się:

  • intensywne działanie promieniowania UV naturalnego, czyli promieni słonecznych, oraz sztucznego (np. w solariach),
  • stałe drażnienie mechaniczne lub chemiczne,
  • niską zawartość barwnika w skórze oraz predyspozycje genetyczne.

Sygnałem wskazującym na pojawianie się czerniaka mogą być zmiany skórne, zarówno te, które pojawiły się jako nowe, jak i rozwój lub przekształcenie już istniejących.

Dermatologia to rozliczne choroby, które często mają podłoże genetyczne

Jak rozpoznać czerniaka?

Wstępnym narzędziem diagnostycznym jest system kliniczny ABCDE, który pozwala na identyfikację części czerniaków i prowadzenie samokontroli skóry. Wyróżnia się w nim 5 cech charakterystycznych dla zmian mogących być czerniakiem, takich jak:

  • Asymetryczny, nieregularny kształt (od ang. Asimetrical shape),
  • Brzegi nieregularne (od ang. Border),
  • Czerwony, czarny kolor lub inne przebrawienia zmiany (od ang. Color),
  • Duża średnica zmiany (od ang. Diameter),
  • Ewolucja rozmiaru, kształtu, faktury lub koloru zmiany (od ang. Evolution).

Bardzo ważna jest czujność pacjenta i prowadzenie samodzielnej obserwacji znamion, również pieprzyków i piegów. Przydatną praktyką może być robienie zdjęć wybranych zmian lub całej powierzchni skóry i porównywanie ich w odstępie czasowym.

W przypadku pojawienia się wątpliwości, należy szybko umówić się na wizytę u dermatologa lub chirurga onkologa, który za pomocą dostępnych metod (m.in. dermoskopu) potwierdzi lub obali nasze podejrzenia. Taka wizyta zalecana jest przynajmniej raz do roku.

Ten sam specjalista może wykonać zabieg usunięcia podejrzanego znamiona, tzw. biopsję wycinającą. Jest to prosty zabieg chirurgiczny, często możliwy do wykonania w warunkach ambulatoryjnych. Wycięciu poddawany jest chory fragment skóry wraz z marginesem ok. 1-2 mm. Następnie wycinek poddawany jest ocenie histopatologicznej. Pozwala ona na potwierdzenie rozpoznania czerniaka oraz uzyskanie informacji o stopniu jego zaawansowania, które służą planowaniu dalszego leczenia.

Wcześniejsze rozpoznanie i usunięcie czerniaka nie tylko poprawia rokowanie, ale daje szansę wyleczenia u blisko 90 proc. chorych.

Bibliografia

  • Hoel D.G., Berwick M., de Gruijl F.R., and Holick M.F., The risks and benefits of sun exposure 2016, Dermatoendocrinol. 2016 Jan-Dec; 8(1); DOI: 10.1080/19381980.2016.1248325.
  • Krajowy Rejestr Nowotworów, Dokument dostępny na stronie: http://onkologia.org.pl/raporty/#tabela_rok, [dostęp: 11.05.2020]
  • Greinert R., et al. Cancer Epidemiology 39S (2015) S75-S83
  • Hoel D.G., Berwick M., de Gruijl F.R., and Holick M.F., dz. cyt..
  • Rutkowski P., Wysocki P.J., et al., Cutaneous melanomas, Oncol Clin Pract 2019; 15. DOI: 10.5603/OCP.2018.0055.,., s. 2.
  • How Do I Protect Myself from Ultraviolet (UV) Rays? American Cancer Society. Dokument dostępny na stronie: https://www.cancer.org/healthy/be-safe-in-sun/uv-protection.html, [dostęp: 23.04.2020].
  • Czerniak. Czy słońce szkodzi?, https://www.akademiaczerniaka.pl/o-czerniaku/czerniak-czy-slonce-szkodzi, [dostęp 22.04.2020]
  • What is Melanoma? Skin Cancer Foundation. Dokument dostępny na stronie: https://www.skincancer.org/skin-cancer-information/melanoma [dostęp: 23.04.2020].
  • Miller, A. J., & Mihm, M. C. (2006). Melanoma. New England Journal of Medicine, 355(1), 51–65. doi:10.1056/nejmra052166.
  • Matthews NH, al. Cutaneous Melanoma: Etiology and Therapy (2017) Dokument dostępny na stronie: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK481862/ DOI:10.15586/codon.cutaneousmelanoma.2017.ch1.
  • PAP.pl, „Eksperci zachęcają, by odpowiedzialnie korzystać ze słońca wiosną”, artykuł opublikowany 21.05.2012, dostępny na stronie: https://www.akademiaczerniaka.pl/artykuly/artykul/pap-pl-eksperci-zachecaja-by-odpowiedzialnie-korzystac-ze-slonca-wiosna, [dostęp: 22.04.2020].
  • Melanoma Research Foundation. The ABCDEs of Melanoma. Dokument dostępny na stronie: https//www.melanoma.org/understand-melanoma/diagnosing-melanoma/detection-screening/abcdes-melanoma. [dostęp: 23.04.2020].
  • Akademia Czerniaka, Poznaj ABCDE czerniaka, Dokument dostępny na stronie: https://www.akademiaczerniaka.pl/o-czerniaku/poznaj-abcde-czerniaka [dostęp: 23.04.2020].

Artykuł powstał na podstawie materiałów prasowych Akademii Czerniaka i 24/7 Communication.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kancerofobia u młodej osoby / istock

Co roku 160 tys. Polaków dowiaduje się, że ma nowotwór. Nic więc dziwnego, że coraz więcej osób cierpi na kancerofobię

kobieta podczas badania piersi

Biopsja mammotomiczna. Na czym polega badanie i jak się do niego przygotować?

Marie Fredriksson / GettyImages

Wokalistka Roxette nie żyje. Marie Fredriksson zmarła z powodu choroby nowotworowej

Rak szyjki macicy / Istockphoto

3,2 tys. – tyle kobiet co roku w Polsce dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy. „Pierwsza reakcja na diagnozę? Niedowierzanie, strach, zaprzeczenie…” – mówi dr Robert Jach, ginekolog-onkolog

hpv

Szczepionka na raka szyjki macicy (przeciwko HPV) – co warto wiedzieć?

Konferencja Obserwuj Kwiat Kobiecości/ Fot. Katarzyna Gołąbska Photograph

Anna Dereszowska: Moja mama zmarła na raka jajnika. To jest bardzo trudny przeciwnik. Dlatego badajmy się!

Badania przesiewowe - kiedy się je wykonuje i dlaczego są ważne

Badania przesiewowe – kiedy się je wykonuje i dlaczego są ważne?

Anna Puślecka / instagram.com

Anna Puślecka: śmiertelność z powodu raka piersi we wszystkich krajach UE maleje, w Polsce rośnie!

Angelina Jolie / gettyimages.com

Angelina Jolie: mam zarówno widoczne, jak i niewidoczne blizny. Z tymi niewidocznymi trudniej walczyć

Dzieci z nowotworem siedzą przy stoliku na krzesełkach i czytają książki, uśmiechają się

„Wyprzedzamy nowotwór”. Kampania zwracająca uwagę na wczesne objawy raka u dzieci, które łatwo pomylić

Monika Krzywkowska na jesiennej ramówce TVN

Monika Krzywkowska o walce z rakiem: czerniak jest czymś okropnym, ale można przez to przejść, a można go też nie przeżyć

U blogerki zdiagnozowano czerniaka / Instagram.com

Piękne miejsce, kapelusz, kostium, kolory i… czerniak złośliwy na plecach. Blogerka zwróciła uwagę na poważny problem

Czerniak – 8 rzeczy, których możesz o nim nie wiedzieć

Pamiętacie hit „Bal wszystkich świętych”? Romuald Lipko z Budki Suflera walczy z nowotworem

gettyimages.com

Rozwój czerniaka, jednego z najczęściej występujących nowotworów złośliwych u młodych dziewczyn, zależy też od ciebie! Dlaczego? Wyjaśnia lek. Agnieszka Kobyłka-Dziki

Przetrwaj upały - mamy nowe patenty

Upał wciąż doskwiera. Mamy kilka niebanalnych pomysłów, jak sobie z nim radzić

10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy

Kobieta na basenie

Co zyskasz, jeśli nie spalisz się tego lata?

kobieta na wakacjach

5 chorób, które możesz przywieźć z wakacji

Zdrowa mama po 50-tce. Pomóż jej zachować zdrowie

skóra

Rzeczy, których skóra ci nie daruje, można długo wyliczać. Oto 8 tych najważniejszych

pieprzyk na skórze

Zbadaj pieprzyki przed latem! Czy wiesz, kiedy należy udać się do dermatologa?

Agnieszka Kobyłka-Dziki

„Czy naprawdę dla opalonej skóry chcemy sobie to fundować?” O tym, która z metod opalania jest bezpieczna, mówi dermatolog

nagrobki z piasku

Piaskowy cmentarz – wymowna kampania zwracająca uwagę na raka skóry

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?