Przejdź do treści

Czym jest botulizm i jakie są jego objawy?

złe samopoczucie
Fot. milanmarkovic78/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Botulizm to określenie na zatrucie toksyną botulinową, zwaną jadem kiełbasianym. Ta szkodliwa substancja jest produkowana przez bakterię Clostridium botulinum. Botulizm jest najczęściej spowodowany spożyciem pokarmu, w którym znajduje się toksyna lub bakterie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Toksyna botulinowa jest białkiem, które powoduje zahamowanie uwalniania przekaźnika (acetylocholiny) w obwodowym układzie nerwowym. Objawy botulizmu dotyczą funkcjonowania całego organizmu. To, jak ciężka jest choroba, jest ściśle uzależnione od ilości toksyny, która dostała się do organizmu.

Jak rozwija się botulizm?

Botulizm może być następstwem dostania się bakterii do organizmu drogą pokarmową lub przez zanieczyszczone bakteriami rany. Istnieją również przypadki kolonizacji przewodu pokarmowego przez bakterie Clostridium botulinum, jest to jednak przypadek rzadszy i najczęściej dotyczy niemowląt.

Botulizm spowodowany zatruciem pokarmowym występuje najczęściej po zjedzeniu niewłaściwie przygotowanej lub przechowywanej żywności. Bakteria Clostridium botulinum rozwija się najczęściej w produktach spożywczych przechowywanych w wszelkiego rodzaju słoikach, konserwach i puszkach. Pomimo nazwy (jad kiełbasiany), toksyna może również występować w wyrobach z owoców i warzyw. Do zatrucia dochodzi zazwyczaj po spożyciu wyrobów domowej produkcji, jednak zdarzają się również przypadki wystąpienia botulizmu po zjedzeniu produktów pochodzenia przemysłowego.

Clostridium botulinum jest bakterią, która wytwarza formy przetrwalnikowe – tzw. spory. Są one bardzo odporne na niekorzystne warunki środowiskowe. Potrafią przetrwać nawet kilka godzin w temperaturze 100℃. Toksyna botulinowa jest znacznie mniej trwała i ulega inaktywacji już po 10 minutach w takiej temperaturze.

Okres pomiędzy wchłonięciem toksyny a wystąpieniem objawów botulizmu zależy od ilości toksyny znajdującej się w organizmie. Średnio choroba rozwija się od 12 do 36 godzin. Im większą dawkę toksyny wchłonął chory, tym wcześniej występują objawy botulizmu i zwykle są one cięższe. Okres wylęgania choroby jest dłuższy w przypadku botulizmu spowodowanego zanieczyszczeniem ran. W tym przypadku, objawy botulizmu występują od 4 do 14 dni po kontakcie z toksyną. Coraz częstsze występowanie tego rodzaju choroby jest związane z przyjmowaniem narkotyków pod postacią zastrzyków.

Botulizm u niemowląt ma związek ze spożyciem przez dzieci produktów zawierających spory. Udokumentowano przypadki botulizmu u dzieci po spożyciu miodu i syropu klonowego. Okres wylęgania botulizmu u niemowląt z powodu trudności diagnostycznych jest trudny do określenia.

Bardzo rzadką formą choroby jest botulizm aerogenny, który jest spowodowany inhalacją toksyny w formie aerozolu. Opisane są przypadki wchłonięcia toksyny w ten sposób przez pracowników laboratoriów mikrobiologicznych. Okres wylęgania choroby w tym przypadku to ok. 72 godziny.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Mama, Beauty
Wimin Zestaw z myślą o dziecku, 30 saszetek
139,00 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z SOS PMS, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Estabiom Baby, Suplement diety, krople, 5 ml
28,39 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł

Botulizm – objawy

W przypadku botulizmu charakterystyczne są objawy neurologiczne. Wystąpienie botulizmu pokarmowego może być poprzedzone wystąpieniem dolegliwości ze strony układu trawiennego (ból brzucha, nudności i wymioty, biegunka).

Do głównych objawów botulizmu zalicza się:

  • problemy ze wzrokiem (chorzy zgłaszają podwójne widzenie)
  • wrażliwość na światło
  • trudności w połykaniu
  • problemy z mową
  • spadek siły mięśniowej (postępujący od górnych partii ciała ku dołowi)
  • problemy z oddawaniem moczu (skutek działania toksyny na mięśniówkę pęcherza moczowego)
  • uczucie duszności (zwłaszcza w cięższym zatruciu, które powoduje porażenia przepony).

U chorych cierpiących na botulizm często występuje poszerzenie źrenic oraz ich brak reakcji na bodźce świetlne. Obserwuje się również wysychanie śluzówki jamy ustnej oraz osłabienie pracy jelit. Niemowlęta, u których występuje botulizm, są apatyczne i wiotkie. Zatrucie toksyną botulinową przebiega bez gorączki.

Zobacz także

Botulizm – leczenie

Podstawą leczenia botulizmu jest podanie choremu surowicy antybotulinowej, która neutralizuje toksynę. Chory powinien otrzymać antytoksynę w przeciągu 72 godzin od wystąpienia objawów botulizmu. Surowica antybotulinowa jest zazwyczaj podawana w postaci wlewu dożylnego. W przypadku botulizmu pokarmowego podaje się leki przeczyszczające, które przyspieszają usunięcie zatrutego pokarmu z organizmu. Botulizm związany z zanieczyszczeniem rany wymaga interwencji chirurgicznej.

Leczenie objawowe botulizmu ma na celu zmniejszenie dolegliwości związanych z zatruciem. Chorzy mogą wymagać wspomagania wentylacji, żywienia pozaustrojowego oraz założenia cewnika do pęcherza moczowego. Wystąpienie zapalenia płuc i innego rodzaju infekcji towarzyszącej zatruciu jest wskazaniem do rozpoczęcia antybiotykoterapii. Chorzy z ciężkim przebiegiem botulizmu mogą wymagać pobytu na oddziale intensywnej terapii.

Botulizm – rokowanie

Obecnie śmiertelność z powodu botulizmu jest niewielka, jednak następstwa zatrucia mogą doskwierać chorym przez wiele miesięcy. Powikłania choroby są cięższe w przypadku przeniknięcia do organizmu większej ilości toksyny.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Choroby zakaźne i pasożytnicze, red. J. Cianciara, J. Juszczyk, t. II, Lublin 2012, s 865–869

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

„Zostało złamane moje prawo do intymności i godności”. Pacjentka opowiada o wizycie u ginekologa, na którą złożyła skargę, a FEDERA apeluje: „Czujesz, że twoje prawa są łamane? Reaguj”

cukier

Życie bez cukru. Co się zadzieje, kiedy odstawisz słodkości?

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – wyjaśniamy, jak interpretować wyniki badania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

kieliszek wina

5 rzeczy, których nie cierpi twój żołądek

dłonie

Skąd się bierze i co oznacza drętwienie palców u rąk? Wyjaśniamy

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Guzek pod pachą - Kobieta bada palcami pachę.

Martwi cię guzek pod pachą? Poznaj przyczyny, objawy i metody diagnostyczne zmian pod pachami

Kwaśny posmak w ustach – przyczyny i leczenie

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

„Czasem pacjenci decyzję o operacji podejmują z prozaicznych powodów – nie mogą wejść po schodach czy zawiązać buta”. O leczeniu otyłości olbrzymiej mówi dr Michał Duchnik

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

×