Przejdź do treści

Zaburzenia adaptacyjne – czym są? Jak sobie radzić w trudnej sytuacji?

zaburzenia adaptacyjne - smutna kobieta opierająca się o ścianę
Zaburzenia adaptacyjne - czym są? Jak sobie radzić w trudnej sytuacji?/ Fot. wavebreak3 / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Owoce i warzywa
Czy dieta witariańska jest zdrowa? Wyjaśniają żywieniowcy z profilu „Dietetyka nie na żarty”
Jak pozbyć się drugiego podbródka?
Złamana kość / unsplash
Złamałaś kość, a teraz nie chce się zrastać? Ortopeda wyjaśnia, jak wygląda leczenie w takim przypadku
Jennifer Aniston
Jennifer Aniston: Jeśli zależy wam na ludzkim życiu, proszę, noście cholerne maseczki
Probówki w laboratorium
Ile będzie kosztować remdesivir – lek na COVID-19? Za kurację trzeba będzie zapłacić prawie 10 tysięcy złotych

Zaburzenia adaptacyjne mogą pojawić się pod wpływem silnego stresu związanego z nową, często trudną sytuacją życiową. Napięcie emocjonalne, które im towarzyszy, nie mija naturalnie po kilku dniach, lecz przedłuża się, utrudniając codzienne funkcjonowanie. Jak rozpoznać problem? Gdzie szukać pomocy, gdy zaburzenia adaptacyjne niebezpiecznie zbliżają się do depresji?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to są zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenia adaptacyjne  (w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 oznaczone kodem choroby F43.2 – w grupie „Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne”) to problem natury psychicznej, który pojawia się pod wpływem trudności związanych z przystosowaniem się do stresujących wydarzeń lub nowych, często ciężkich i przykrych sytuacji życiowych.

Każdy człowiek chociaż raz w życiu znalazł się w trudnej lub przykrej sytuacji życiowej. Stres i emocje, które im towarzyszą, są naturalną reakcją obronną organizmu. Nie ma w nich nic niepokojącego, ponieważ zwykle ustępują po kilku dniach i nie zaburzają codziennej aktywności życiowej. Czasami jednak dyskomfort psychiczny i napięcie emocjonalne przedłużają się. Pojawiają się wówczas:

  • lęk,
  • zniechęcenie,
  • zwątpienie,
  • trudności z radzeniem sobie.

Taki stan jest przez psychiatrów określany jako zaburzenia adaptacyjne . Od naturalnej reakcji obronnej organizmu odróżnia go:

  • czas trwania,
  • stopień nasilenia objawów,
  • znaczny wpływ na codzienne funkcjonowanie.

Koncepcją, która w łatwy sposób pozwala uświadomić sobie, kiedy stres staje się dla nas za dużym problemem, jest tzw. ogólny syndrom adaptacyjny (ang. General Adaptation Syndrome, GAS). Opisuje on zespół mechanizmów o charakterze fizjologicznym, które uaktywniają się w na zetknięcie z poważnymi stresorami.

Zaburzenia adaptacyjne mogą dotyczyć osób w każdym wieku, często rozpoznaje się je już u dzieci i młodzieży.

Warto wspomnieć, że utrudniające codzienne funkcjonowanie reakcje na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (numer choroby F43) mogą być powodem do wystawienia zwolnienia lekarskiego. Jak wynika z raportu ADP, w  2018 r. tego typu problemy stanowiły powód 2,4 proc. procent zwolnień lekarskich  – częściej korzystały z nich kobiety (65,7 proc.) niż mężczyźni (34,2 proc.).

rozstanie

Przyczyny zaburzeń adaptacyjnych

Pojawienie się zaburzeń adaptacyjnych jako reakcji na stres zależy przede wszystkim od:

  • indywidualnych cech osobniczych,
  • temperamentu,
  • doświadczenia,
  • wrażliwości układu nerwowego na różnego rodzaju bodźce,
  • predyspozycji rodzinnych.

Niektóre osoby są w stanie szybciej przystosować się do nowych warunków oraz wcześniej rozpoznać zbliżające się zagrożenie i przygotować się do niego.

Sytuacje, które są najczęstszą przyczyną zaburzeń adaptacyjnych, to między innymi:

  • utrata pracy i zmiana statusu ekonomicznego,
  • śmierć bliskiej osoby,
  • utrata obiektu emocjonalnego, zakończenie związku, rozwód,
  • zmiana miejsca zamieszkania, emigracja, wstąpienie w nowe środowisko społeczne,
  • pójście do szkoły, rozpoczęcie studiów lub pracy,
  • przejście na emeryturę,
  • ciąża i rodzicielstwo,
  • ciężka choroba u siebie lub w rodzinie,
  • osierocenie,
  • udział w wypadku,
  • brak sukcesów osobistych.

 

Psycholożka Katarzyna Binkiewicz

Objawy zaburzeń adaptacyjnych

Objawy zaburzeń adaptacyjnych i ich reakcja na stres w dużej mierze zależą od osobniczych cech jednostki. W zależności od osoby mogą mieć różny charakter i nasilenie. Zwykle pojawiają się w ciągu kilku dni od wystąpienia wyzwalającego bodźca, jednak zdarza się, że specyficzne dolegliwości ujawniają się nawet po kilku miesiącach.

Zaburzenia adaptacji mogą dawać charakterystyczne objawy:

  • stałe uczucie niepokoju i lęku,
  • napięcie emocjonalne, rozdrażnienie, tendencja do łatwego wpadania w gniew,
  • uczucie pustki i bezsilności,
  • obniżenie nastroju,
  • skłonność do wracania myślami do przykrego zdarzenia,
  • zamartwianie się,
  • brak umiejętności poradzenia sobie z sytuacją,
  • niezdolność do planowania przyszłości,
  • zaburzenia snu (najczęściej bezsenność),
  • brak apetytu,
  • przewlekły ból brzucha,
  • obniżone libido,
  • zmiana zachowania.

Powyższe dolegliwości znacznie zaburzają codzienną aktywność i utrudniają prawidłowe funkcjonowanie. Osoba chora nie potrafi sprostać obowiązkom i roli społecznej. Natomiast zaburzenia adaptacyjne u dzieci objawiają się najczęściej regresem do wcześniejszych faz rozwoju. Pojawia się wówczas :

  • moczenie nocne,
  • ssanie kciuka,
  • zmiana sposobu mowy na dziecinny.

U młodzieży dominują zachowania agresywne i prowokacyjne.

Niektóre osoby, otrzymując diagnozę „zaburzenia adaptacyjne” zastanawiają się: „czy jestem chory/chora psychicznie”? Należ jednak podkreślić, że w przypadku nagłych zmian w życiu człowiek ma pełne prawo czuć się zagubiony i doświadczać niezrozumiałych dla siebie stanów emocjonalnych.

Raport o stanie psychicznym Polaków w czasie epidemii

Zaburzenia adaptacyjne – leczenie?

W przypadku wystąpienia objawów związanych z odczuwaniem silnego dyskomfortu psychicznego konieczne jest skonsultowanie się z psychiatrą i/lub psychologiem. Leczenie zaburzeń adaptacyjnych obejmuje przede wszystkim udział w psychoterapii poznawczo-behawioralnej oraz terapii grupowej.  Terapia w zaburzeniach adaptacyjnych to często wystarczająca pomoc dla cierpiącej osoby, jednak  przypadku znacznego nasilenia objawów wprowadza się środki farmakologiczne: leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne.

Pierwszym krokiem do pomocy samemu sobie w zaburzeniach adaptacyjnych jest przyznanie się do problemu. Warto w pierwszej kolejności porozmawiać z zaufaną osobą. Jak jeszcze można sobie radzić? M.in. poprzez:

  • zastosowanie technik relaksacyjnych,
  • zastosowanie metod radzenia sobie ze stresem,
  • skupienie się na swoim hobby,
  • aktywność fizyczną i ruch na świeżym powietrzu.

Zaburzenia adaptacyjne a depresja

Zaburzenia adaptacyjne (czasami błędnie określane jako choroba adaptacyjna bądź depresja adaptacyjna) łatwo pomylić z depresją. Oba schorzenia łączy bowiem występowanie niektórych objawów:

  • obniżenia nastroju,
  • niepokoju, lęku,
  • dolegliwości somatycznych.

Można więc powiedzieć, że zaburzenia adaptacyjne nierzadko dają objawy depresyjne (lub inaczej: że stany depresyjne mogą pojawić się w zaburzeniach adaptacyjnych), jednak należy wiedzieć, że te pierwsze są normalnym przejawem wrażliwości na spotykające nas w życiu zdarzenia. Nie są wynikiem nieprawidłowej pracy mózgu i układu nerwowego, które zazwyczaj odpowiadają za depresję.

Poza tym w przypadku reakcji na stres objawy są one zwykle mniej nasilone. Jednak zawsze warto udać się do specjalisty, psychologa lub psychiatry, w celu postawienia prawidłowej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

kobieta ze zmianami skórnymi twarzy

Przebarwienia na twarzy – przyczyny i sposoby, żeby się ich pozbyć

objawy nerwicy

Lęk, zamartwianie się, niepokój, nadmierne pocenie się. Masz te objawy? To może być zaburzenie lękowe

Wrzody żołądka ‒ leczenie naturalne

Wrzody żołądka – leczenie naturalne. Jakie są domowe sposoby?

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Zakrzepica - co to jest? Jakie są jej objawy i na czym polega leczenie zakrzepicy?

Zakrzepica – co to jest? Jakie są jej objawy i na czym polega leczenie zakrzepicy?

lekarz wykonuje kobiecie rentgen zębów

Zdjęcie pantomograficzne – na czym polega i ile kosztuje?

zapalenie przydatków, kobieta trzymająca się w okolicach podbrzusza

Zapalenie przydatków – objawy, leczenie, możliwe powikłania

kobieta, którą boli brzuch, przepuklina pępkowa

Przepuklina pępkowa u dzieci i dorosłych – objawy i leczenie

Kobieta chora na sarkoidozę rozmawia z lekarką.

Sarkoidoza – na czym polega? Przebieg i leczenie choroby

młoda kobieta zadowolona po usunięciu trądziku

Trądzik hormonalny – jak go rozpoznać i leczyć?

migotanie przedsionków - kobieta trzyma się za serce

Migotanie przedsionków – przyczyny, objawy i leczenie tej postaci arytmii

para całująca się

Co to jest diafragma? Jakie jest jej działanie i skuteczność jako środka antykoncepcyjnego?

szum w uszach - kobieta trzyma się za ucho

Szum w uszach – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Tyłozgryz, uśmiechnięta dziewczyna z aparatem ortodontycznym na zębach

Tyłozgryz – czym jest? Objawy i leczenie tyłozgryzu u dorosłych i dzieci

Kobieta leżąca w kabinie hiperbarycznej z powodu choroby kesonowej

Choroba kesonowa. Przyczyny, objawy i leczenie choroby nurków

Na szkiełku laboratoryjnym położone są próbki gronkowca złocistego. Szkiełko trzyma w ręku lekarz.

Gronkowiec złocisty – przyczyny i objawy zakażenia. Jak wygląda leczenie?

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Objaw Goldflama – czym jest i jakie daje objawy? Co mówi wynik badania?

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku