Przejdź do treści

Zaburzenia adaptacyjne – czym są? Jak sobie radzić w trudnej sytuacji?

zaburzenia adaptacyjne - smutna kobieta opierająca się o ścianę
Zaburzenia adaptacyjne - czym są? Jak sobie radzić w trudnej sytuacji?/ Fot. wavebreak3 / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Uśmiechnięta kobieta z kubkiem herbaty
6 przepisów na rozgrzewającą herbatę. Taki napój wzmocni odporność i poprawi ci nastrój
Chłopiec przed komputerem
Hiszpania. Został umieszczony w szpitalu z powodu uzależnienia od gry komputerowej. To pierwszy taki przypadek na świecie
Amy Schumer
Amy Schumer przeszła zabieg usunięcia macicy. Powodem była endometrioza
stres trening
Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy
Gra wstępna – po co to wszystko i jak to się robi? Ten tekst możesz podesłać swojemu facetowi

Zaburzenia adaptacyjne mogą pojawić się pod wpływem silnego stresu związanego z nową, często trudną sytuacją życiową. Napięcie emocjonalne, które im towarzyszy, nie mija naturalnie po kilku dniach, lecz przedłuża się, utrudniając codzienne funkcjonowanie. Jak rozpoznać problem? Gdzie szukać pomocy, gdy zaburzenia adaptacyjne niebezpiecznie zbliżają się do depresji?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to są zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenia adaptacyjne  (w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 oznaczone kodem choroby F43.2 – w grupie „Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne”) to problem natury psychicznej, który pojawia się pod wpływem trudności związanych z przystosowaniem się do stresujących wydarzeń lub nowych, często ciężkich i przykrych sytuacji życiowych.

Każdy człowiek chociaż raz w życiu znalazł się w trudnej lub przykrej sytuacji życiowej. Stres i emocje, które im towarzyszą, są naturalną reakcją obronną organizmu. Nie ma w nich nic niepokojącego, ponieważ zwykle ustępują po kilku dniach i nie zaburzają codziennej aktywności życiowej. Czasami jednak dyskomfort psychiczny i napięcie emocjonalne przedłużają się. Pojawiają się wówczas:

  • lęk,
  • zniechęcenie,
  • zwątpienie,
  • trudności z radzeniem sobie.

Taki stan jest przez psychiatrów określany jako zaburzenia adaptacyjne . Od naturalnej reakcji obronnej organizmu odróżnia go:

  • czas trwania,
  • stopień nasilenia objawów,
  • znaczny wpływ na codzienne funkcjonowanie.

Koncepcją, która w łatwy sposób pozwala uświadomić sobie, kiedy stres staje się dla nas za dużym problemem, jest tzw. ogólny syndrom adaptacyjny (ang. General Adaptation Syndrome, GAS). Opisuje on zespół mechanizmów o charakterze fizjologicznym, które uaktywniają się w na zetknięcie z poważnymi stresorami.

Zaburzenia adaptacyjne mogą dotyczyć osób w każdym wieku, często rozpoznaje się je już u dzieci i młodzieży.

Warto wspomnieć, że utrudniające codzienne funkcjonowanie reakcje na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (numer choroby F43) mogą być powodem do wystawienia zwolnienia lekarskiego. Jak wynika z raportu ADP, w  2018 r. tego typu problemy stanowiły powód 2,4 proc. procent zwolnień lekarskich  – częściej korzystały z nich kobiety (65,7 proc.) niż mężczyźni (34,2 proc.).

rozstanie

Przyczyny zaburzeń adaptacyjnych

Pojawienie się zaburzeń adaptacyjnych jako reakcji na stres zależy przede wszystkim od:

  • indywidualnych cech osobniczych,
  • temperamentu,
  • doświadczenia,
  • wrażliwości układu nerwowego na różnego rodzaju bodźce,
  • predyspozycji rodzinnych.

Niektóre osoby są w stanie szybciej przystosować się do nowych warunków oraz wcześniej rozpoznać zbliżające się zagrożenie i przygotować się do niego.

Sytuacje, które są najczęstszą przyczyną zaburzeń adaptacyjnych, to między innymi:

  • utrata pracy i zmiana statusu ekonomicznego,
  • śmierć bliskiej osoby,
  • utrata obiektu emocjonalnego, zakończenie związku, rozwód,
  • zmiana miejsca zamieszkania, emigracja, wstąpienie w nowe środowisko społeczne,
  • pójście do szkoły, rozpoczęcie studiów lub pracy,
  • przejście na emeryturę,
  • ciąża i rodzicielstwo,
  • ciężka choroba u siebie lub w rodzinie,
  • osierocenie,
  • udział w wypadku,
  • brak sukcesów osobistych.

 

Psycholożka Katarzyna Binkiewicz

Objawy zaburzeń adaptacyjnych

Objawy zaburzeń adaptacyjnych i ich reakcja na stres w dużej mierze zależą od osobniczych cech jednostki. W zależności od osoby mogą mieć różny charakter i nasilenie. Zwykle pojawiają się w ciągu kilku dni od wystąpienia wyzwalającego bodźca, jednak zdarza się, że specyficzne dolegliwości ujawniają się nawet po kilku miesiącach.

Zaburzenia adaptacji mogą dawać charakterystyczne objawy:

  • stałe uczucie niepokoju i lęku,
  • napięcie emocjonalne, rozdrażnienie, tendencja do łatwego wpadania w gniew,
  • uczucie pustki i bezsilności,
  • obniżenie nastroju,
  • skłonność do wracania myślami do przykrego zdarzenia,
  • zamartwianie się,
  • brak umiejętności poradzenia sobie z sytuacją,
  • niezdolność do planowania przyszłości,
  • zaburzenia snu (najczęściej bezsenność),
  • brak apetytu,
  • przewlekły ból brzucha,
  • obniżone libido,
  • zmiana zachowania.

Powyższe dolegliwości znacznie zaburzają codzienną aktywność i utrudniają prawidłowe funkcjonowanie. Osoba chora nie potrafi sprostać obowiązkom i roli społecznej. Natomiast zaburzenia adaptacyjne u dzieci objawiają się najczęściej regresem do wcześniejszych faz rozwoju. Pojawia się wówczas :

  • moczenie nocne,
  • ssanie kciuka,
  • zmiana sposobu mowy na dziecinny.

U młodzieży dominują zachowania agresywne i prowokacyjne.

Niektóre osoby, otrzymując diagnozę „zaburzenia adaptacyjne” zastanawiają się: „czy jestem chory/chora psychicznie”? Należ jednak podkreślić, że w przypadku nagłych zmian w życiu człowiek ma pełne prawo czuć się zagubiony i doświadczać niezrozumiałych dla siebie stanów emocjonalnych.

Raport o stanie psychicznym Polaków w czasie epidemii

Zaburzenia adaptacyjne – leczenie?

W przypadku wystąpienia objawów związanych z odczuwaniem silnego dyskomfortu psychicznego konieczne jest skonsultowanie się z psychiatrą i/lub psychologiem. Leczenie zaburzeń adaptacyjnych obejmuje przede wszystkim udział w psychoterapii poznawczo-behawioralnej oraz terapii grupowej.  Terapia w zaburzeniach adaptacyjnych to często wystarczająca pomoc dla cierpiącej osoby, jednak  przypadku znacznego nasilenia objawów wprowadza się środki farmakologiczne: leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne.

Pierwszym krokiem do pomocy samemu sobie w zaburzeniach adaptacyjnych jest przyznanie się do problemu. Warto w pierwszej kolejności porozmawiać z zaufaną osobą. Jak jeszcze można sobie radzić? M.in. poprzez:

  • zastosowanie technik relaksacyjnych,
  • zastosowanie metod radzenia sobie ze stresem,
  • skupienie się na swoim hobby,
  • aktywność fizyczną i ruch na świeżym powietrzu.

Zaburzenia adaptacyjne a depresja

Zaburzenia adaptacyjne (czasami błędnie określane jako choroba adaptacyjna bądź depresja adaptacyjna) łatwo pomylić z depresją. Oba schorzenia łączy bowiem występowanie niektórych objawów:

  • obniżenia nastroju,
  • niepokoju, lęku,
  • dolegliwości somatycznych.

Można więc powiedzieć, że zaburzenia adaptacyjne nierzadko dają objawy depresyjne (lub inaczej: że stany depresyjne mogą pojawić się w zaburzeniach adaptacyjnych), jednak należy wiedzieć, że te pierwsze są normalnym przejawem wrażliwości na spotykające nas w życiu zdarzenia. Nie są wynikiem nieprawidłowej pracy mózgu i układu nerwowego, które zazwyczaj odpowiadają za depresję.

Poza tym w przypadku reakcji na stres objawy są one zwykle mniej nasilone. Jednak zawsze warto udać się do specjalisty, psychologa lub psychiatry, w celu postawienia prawidłowej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Spirometria - co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Spirometria – co to, normy, co wykrywa? Przebieg badania, przeciwwskazania

Śmierć samobójcza jest jak wybuch bomby

Renata Chrostowska: Śmierć samobójcza jest jak wybuch bomby

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Bliźniaczki syjamskie

Izrael. Lekarze rozdzielili bliźniaczki syjamskie zrośnięte głowami

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

ilustracja wątroby w rękach lekarza, 3D

Bilirubina całkowita – norma, podwyższona. Jak ją obniżyć?

Kobieta

„Przestańmy mówić 'jesteś chory/a psychicznie', bo ktoś zrobił coś, co nam się nie podoba” – apeluje edukatorka antydyskryminacyjna Anna Wiatrowska

Kobieta leży w gabinecie lekarskim podłączona pod EEG

Badanie EEG – co wykrywa u dziecka i dorosłego? Wynik

Kobieta przegląda się w lustrze

„Uśmiechnęłam się do siebie w odbiciu. I pomyślałam, że mogłabym wyglądać dokładnie tak samo, jakbym miała depresję” – pisze Maja Herman

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Laborantka trzyma w ręku łańcuch genetyczny.

Zespół Edwardsa – jakie są przyczyny i objawy choroby?

Psychofobia - jak z nią walczyć?

Jedynie 30 proc. osób w Polsce zaakceptowałoby przyjaciela lub przyjaciółkę z diagnozą schizofrenii. Dominik Haak o psychofobii

Objawy alkoholizmu są szczególnie widoczne po odstawieniu tej substancji.

Alkoholizm – objawy, skutki, leczenie. Jak pomóc alkoholikowi?

Marika z siostrą Karoliną Szlachtycz

„Pracuje u nas kobieta, która wyszła z odwyku. Nie pije od półtora roku, ma bardzo duże chęci do pracy, a wcześniej nie miała nawet chęci do życia” – mówi Marika Szlachtycz

Depresja maskowana – przyczyny, objawy, leczenie

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Iga Krefft

Iga Krefft: Od sześciu lat choruję na nerwicę z epizodami depresji. Dwa lata temu przeszłam załamanie nerwowe

Nerwica w ciąży – objawy, leczenie, wpływ na dziecko

Kobieta chora na sarkoidozę rozmawia z lekarką.

Sarkoidoza – objawy, leczenie, rodzaje. Co to jest?

Kobieta

„Metoda warta uwagi, a przede wszystkim odczarowania” – pisze o hipnozie lek. Aleksandra Pięta

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Z osób z borderline robi się straszne potwory, które wrzeszczą, demolują domy, biją partnerów. To bzdura” – mówi psycholożka Monika Kotlarek

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?