Przejdź do treści

Zaburzenia adaptacyjne – czym są? Jak sobie radzić w trudnej sytuacji?

zaburzenia adaptacyjne - smutna kobieta opierająca się o ścianę
Zaburzenia adaptacyjne - czym są? Jak sobie radzić w trudnej sytuacji?/ Fot. wavebreak3 / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska
Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska
Kobieta siedzi w fotelu i przytula psa
Czy osoby zaszczepione przeciw COVID-19 mogą wciąż zarażać?
Odmrożenia – sprawdź, czy popełniasz te błędy
szczepionka przeciwko COVID-19
Szczepionka daje większą odporność niż przechorowanie COVID-19 – wynika z badań
Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby
Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Zaburzenia adaptacyjne mogą pojawić się pod wpływem silnego stresu związanego z nową, często trudną sytuacją życiową. Napięcie emocjonalne, które im towarzyszy, nie mija naturalnie po kilku dniach, lecz przedłuża się, utrudniając codzienne funkcjonowanie. Jak rozpoznać problem? Gdzie szukać pomocy, gdy zaburzenia adaptacyjne niebezpiecznie zbliżają się do depresji?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to są zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenia adaptacyjne  (w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 oznaczone kodem choroby F43.2 – w grupie „Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne”) to problem natury psychicznej, który pojawia się pod wpływem trudności związanych z przystosowaniem się do stresujących wydarzeń lub nowych, często ciężkich i przykrych sytuacji życiowych.

Każdy człowiek chociaż raz w życiu znalazł się w trudnej lub przykrej sytuacji życiowej. Stres i emocje, które im towarzyszą, są naturalną reakcją obronną organizmu. Nie ma w nich nic niepokojącego, ponieważ zwykle ustępują po kilku dniach i nie zaburzają codziennej aktywności życiowej. Czasami jednak dyskomfort psychiczny i napięcie emocjonalne przedłużają się. Pojawiają się wówczas:

  • lęk,
  • zniechęcenie,
  • zwątpienie,
  • trudności z radzeniem sobie.

Taki stan jest przez psychiatrów określany jako zaburzenia adaptacyjne . Od naturalnej reakcji obronnej organizmu odróżnia go:

  • czas trwania,
  • stopień nasilenia objawów,
  • znaczny wpływ na codzienne funkcjonowanie.

Koncepcją, która w łatwy sposób pozwala uświadomić sobie, kiedy stres staje się dla nas za dużym problemem, jest tzw. ogólny syndrom adaptacyjny (ang. General Adaptation Syndrome, GAS). Opisuje on zespół mechanizmów o charakterze fizjologicznym, które uaktywniają się w na zetknięcie z poważnymi stresorami.

Zaburzenia adaptacyjne mogą dotyczyć osób w każdym wieku, często rozpoznaje się je już u dzieci i młodzieży.

Warto wspomnieć, że utrudniające codzienne funkcjonowanie reakcje na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (numer choroby F43) mogą być powodem do wystawienia zwolnienia lekarskiego. Jak wynika z raportu ADP, w  2018 r. tego typu problemy stanowiły powód 2,4 proc. procent zwolnień lekarskich  – częściej korzystały z nich kobiety (65,7 proc.) niż mężczyźni (34,2 proc.).

rozstanie

Przyczyny zaburzeń adaptacyjnych

Pojawienie się zaburzeń adaptacyjnych jako reakcji na stres zależy przede wszystkim od:

  • indywidualnych cech osobniczych,
  • temperamentu,
  • doświadczenia,
  • wrażliwości układu nerwowego na różnego rodzaju bodźce,
  • predyspozycji rodzinnych.

Niektóre osoby są w stanie szybciej przystosować się do nowych warunków oraz wcześniej rozpoznać zbliżające się zagrożenie i przygotować się do niego.

Sytuacje, które są najczęstszą przyczyną zaburzeń adaptacyjnych, to między innymi:

  • utrata pracy i zmiana statusu ekonomicznego,
  • śmierć bliskiej osoby,
  • utrata obiektu emocjonalnego, zakończenie związku, rozwód,
  • zmiana miejsca zamieszkania, emigracja, wstąpienie w nowe środowisko społeczne,
  • pójście do szkoły, rozpoczęcie studiów lub pracy,
  • przejście na emeryturę,
  • ciąża i rodzicielstwo,
  • ciężka choroba u siebie lub w rodzinie,
  • osierocenie,
  • udział w wypadku,
  • brak sukcesów osobistych.

 

Psycholożka Katarzyna Binkiewicz

Objawy zaburzeń adaptacyjnych

Objawy zaburzeń adaptacyjnych i ich reakcja na stres w dużej mierze zależą od osobniczych cech jednostki. W zależności od osoby mogą mieć różny charakter i nasilenie. Zwykle pojawiają się w ciągu kilku dni od wystąpienia wyzwalającego bodźca, jednak zdarza się, że specyficzne dolegliwości ujawniają się nawet po kilku miesiącach.

Zaburzenia adaptacji mogą dawać charakterystyczne objawy:

  • stałe uczucie niepokoju i lęku,
  • napięcie emocjonalne, rozdrażnienie, tendencja do łatwego wpadania w gniew,
  • uczucie pustki i bezsilności,
  • obniżenie nastroju,
  • skłonność do wracania myślami do przykrego zdarzenia,
  • zamartwianie się,
  • brak umiejętności poradzenia sobie z sytuacją,
  • niezdolność do planowania przyszłości,
  • zaburzenia snu (najczęściej bezsenność),
  • brak apetytu,
  • przewlekły ból brzucha,
  • obniżone libido,
  • zmiana zachowania.

Powyższe dolegliwości znacznie zaburzają codzienną aktywność i utrudniają prawidłowe funkcjonowanie. Osoba chora nie potrafi sprostać obowiązkom i roli społecznej. Natomiast zaburzenia adaptacyjne u dzieci objawiają się najczęściej regresem do wcześniejszych faz rozwoju. Pojawia się wówczas :

  • moczenie nocne,
  • ssanie kciuka,
  • zmiana sposobu mowy na dziecinny.

U młodzieży dominują zachowania agresywne i prowokacyjne.

Niektóre osoby, otrzymując diagnozę „zaburzenia adaptacyjne” zastanawiają się: „czy jestem chory/chora psychicznie”? Należ jednak podkreślić, że w przypadku nagłych zmian w życiu człowiek ma pełne prawo czuć się zagubiony i doświadczać niezrozumiałych dla siebie stanów emocjonalnych.

Raport o stanie psychicznym Polaków w czasie epidemii

Zaburzenia adaptacyjne – leczenie?

W przypadku wystąpienia objawów związanych z odczuwaniem silnego dyskomfortu psychicznego konieczne jest skonsultowanie się z psychiatrą i/lub psychologiem. Leczenie zaburzeń adaptacyjnych obejmuje przede wszystkim udział w psychoterapii poznawczo-behawioralnej oraz terapii grupowej.  Terapia w zaburzeniach adaptacyjnych to często wystarczająca pomoc dla cierpiącej osoby, jednak  przypadku znacznego nasilenia objawów wprowadza się środki farmakologiczne: leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne.

Pierwszym krokiem do pomocy samemu sobie w zaburzeniach adaptacyjnych jest przyznanie się do problemu. Warto w pierwszej kolejności porozmawiać z zaufaną osobą. Jak jeszcze można sobie radzić? M.in. poprzez:

  • zastosowanie technik relaksacyjnych,
  • zastosowanie metod radzenia sobie ze stresem,
  • skupienie się na swoim hobby,
  • aktywność fizyczną i ruch na świeżym powietrzu.

Zaburzenia adaptacyjne a depresja

Zaburzenia adaptacyjne (czasami błędnie określane jako choroba adaptacyjna bądź depresja adaptacyjna) łatwo pomylić z depresją. Oba schorzenia łączy bowiem występowanie niektórych objawów:

  • obniżenia nastroju,
  • niepokoju, lęku,
  • dolegliwości somatycznych.

Można więc powiedzieć, że zaburzenia adaptacyjne nierzadko dają objawy depresyjne (lub inaczej: że stany depresyjne mogą pojawić się w zaburzeniach adaptacyjnych), jednak należy wiedzieć, że te pierwsze są normalnym przejawem wrażliwości na spotykające nas w życiu zdarzenia. Nie są wynikiem nieprawidłowej pracy mózgu i układu nerwowego, które zazwyczaj odpowiadają za depresję.

Poza tym w przypadku reakcji na stres objawy są one zwykle mniej nasilone. Jednak zawsze warto udać się do specjalisty, psychologa lub psychiatry, w celu postawienia prawidłowej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Polska Akademia Nauk potwierdza: pandemia negatywnie wpłynęła na zdrowie psychiczne

ataki paniki / unsplash

„Możesz wiedzieć wszystko, ale gdy dzieje się to właśnie tobie, nie jesteś w stanie właściwie nic zrobić” – mówi Lidka zmagająca się z atakami paniki

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

ADD – co to jest, objawy, rozpoznanie, leczenie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Ryszard Izdebski, zdj. Agnieszka Rogalska, FOTO Rogalska

Ryszard Izdebski o Centrach Zdrowia Psychicznego: Szpital wie o człowieku bardzo mało. My wiemy o nim dużo więcej

„Potrzeba cierpliwości i czasu, bo pomaganie ‚na siłę’ to przecież forma przemocy” – mówi asystentka zdrowienia Anna Olearczuk

Emma Thompson: Czasem depresja jest demoniczna. Moja była ironicznie niemelodramatyczna

Święta i koniec roku to dla wielu osób trudny czas. Maja Staśko radzi, gdzie szukać (nie tylko) świątecznej pomocy w kryzysie psychicznym

Rodzina przy stole świątecznym

– Chociaż jako ludzie jesteśmy nieprawdopodobnie wręcz silni, to każdy ma w sobie taką kruchość, którą łatwo jest zniszczyć – mówi psycholożka i autorka „Zastanawiam się”

Mężczyzna z brodą

W Wielkiej Brytanii „Brodaci Rybacy” ratują osoby, które przez pandemię chcą odebrać sobie życie

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Kobieta stoi z psem na molo

Czasem lepiej jest odpuścić, niż żyć w ciągłym stresie i poczuciu winy. Psychoterapeutka podpowiada, jak się tego nauczyć

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

Japonka

W Japonii więcej osób przez miesiąc popełniło samobójstwo niż zmarło na COVID-19 w 2020 roku. To przestroga dla świata!

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

Nieekspertka o depresji: gdybym przyszła z wielką, krwawiącą raną w nodze, łatwiej byłoby zrozumieć, że mnie boli

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Cukrzyca może zmienić naszą osobowość

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Edyta Pazura o swojej depresji: „Przeżyłam dwie zagrożone ciąże, publiczne łgarstwo, lament obcych kobiet, szantaż”

Psycholożka Katarzyna Binkiewicz

„Żałoba to nie tylko emocje. Strata to doświadczenie totalne i doznajemy jej na każdym poziomie naszego funkcjonowania” – mówi psycholożka Katarzyna Binkiewicz

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Najpopularniejsze

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

całująca się para

7 rzeczy, które się staną, gdy przestaniesz uprawiać seks