Przejdź do treści

Jak poradzić sobie ze stratą kogoś bliskiego?

Jak poradzić sobie ze stratą kogoś bliskiego?
Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nakładając odżywkę, zawsze używaj grzebienia. Dlaczego to takie istotne? Trycholożka wyjaśnia
Lekarka siedzi zmęczona na podłodze
Jak wygląda sytuacja na SOR-ze w czasie pandemii? Lek. Bartosz Fiałek przytacza historie z dyżuru, nie pozostawiając złudzeń
Największe grzechy śniadaniowe – jakie popełniamy najczęściej?
Emma Corrin pozuje na okładce magazynu z nieogolonymi pachami. "Mam nadzieję, że jesteśmy na dobrej drodze, aby owłosienie ciała u kobiet stało się normalne"
Emma Corrin pozuje na okładce magazynu z nieogolonymi pachami. „Mam nadzieję, że jesteśmy na dobrej drodze, aby owłosienie ciała u kobiet stało się normalne”
Infekcja COVID-19 w I trymestrze – czy może wywołać poronienie? Dr Michał Strus tłumaczy

To bardzo trudne doświadczenie. Nagle w naszym świecie powstaje pustka. O tym, jak bardzo jest bolesna, wielu z nas przypomina sobie w okolicy 1 listopada. Razem z psychologami podpowiadamy, jak poradzić sobie po stracie bliskiej osoby.

– Jedną z najtrudniejszych rzeczy, z którymi musimy się zmierzyć po odejściu bliskich, jest to, że nawet po ich śmierci życie toczy się dalej. Na początku to wcale nie jest oczywiste – mówi psycholog Aleksandra Stasiak. – W naszym życiu wydarzyło się coś przełomowego, coś niewyobrażalnie smutnego, a tutaj okazuje się, że trzeba zrobić zakupy, zapłacić rachunki za prąd i internet, kupić bilet miesięczny na autobus albo wymienić opony na zimowe. Ta atakująca ze wszystkich stron proza życia zupełnie nie pasuje do tego, co przeżywamy – dodaje psycholog. Jak sobie pomóc?

Nie unikaj żyjących

W latach 80.dwóch psychologów ‒ Jeff Greenberg i Thomas Pyszczynski ‒ przeprowadziło badanie, w którym chcieli sprawdzić, jak próbujemy opanować strach przed śmiercią. – Wniosek jest prosty. Bardzo dobrym sposobem jest kontakt z innymi ludźmi. Nieseparowanie się od nich – mówi psycholog doktor Mateusz Zatorski. – Jeśli niedawno ktoś bliski od nas odszedł, oczywiście odwiedźmy jego grób. Zróbmy to 1 listopada. Zapalmy znicz, powspominajmy go. Ale zadbajmy też o to, żeby obok nas były inne osoby. Jak pokazały badania Pyszczynskiego i Greenberga, bardzo dobrą formą oswojenia się z tym, że zmarł ktoś dla nas ważny, jest to, że jesteśmy wśród żyjących bliskich. Bo to właśnie oni tu i teraz dają nam poczucie ciągłości i bezpieczeństwa – dodaje doktor Zatorski.

Utrzymuj więź ze zmarłą osobą

Psychologowie przekonują, że w momencie, gdy doświadczamy straty bliskiej osoby, nie powinniśmy próbować wymazać tej osoby z pamięci. – Nie chodzi o to, żeby budować swoje życie na nowo i zapomnieć o tym, co łączyło nas z naszym ojcem, kolegą, dziadkiem, krewnym – przekonuje Aleksandra Stasiak. – Naszym celem jest znalezienie dla zmarłej osoby takiego miejsca w naszym życiu, żebyśmy o niej pamiętali, ale żebyśmy patrzyli do przodu, podejmowali nowe wyzwania, planowali własną przyszłość. Z rozmów z moimi pacjentami wiem, że zmarły rodzic lub przyjaciel traktowany jest w ich wyobraźni jak typ anioła stróża, który czuwa gdzieś obok i ma moc chronienia przed czymś złym, co mogłoby ich spotkać – tłumaczy.

Bądź wyrozumiały wobec siebie

Jak poradzić sobie ze stratą kogoś bliskiego?

Zarówno psychologowie, jak i tanatolodzy, czyli tzw. badacze śmierci, mówią, że to, jak przeżywamy pierwsze dni, tygodnie i miesiące po odejściu bliskiej osoby, nie powinno być ani przez chwilę dyskutowane. Bo jest nasze. – Nie ma jednego odbioru śmierci. Mimo że zwykle pojawiają się stałe elementy, takie jak gniew czy strach – mówi doktor Mateusz Zatorski. – Samo to, że w okresie żałoby odczuwam uczucia X i Y, oznacza, że nie mogę odczuwać uczucia Z. Ktoś inny na moim miejscu odczuwałby Z, a nie umiałby odczuwać X. I to jest w porządku. Zachęcam, podejdźmy do samych siebie ze zrozumieniem. Poklepmy samych siebie po ramieniu. Żałoba jest jak ubranie szyte na miarę na konkretną osobę. Oczywiście, możemy mówić o pewnych ogólnych typach przeżywania tych smutnych chwil, ale to tylko oddalona od życia teoria – mówi Aleksandra Stasiak.

Sytuacja pierwsza: odchodzi bliska nam osoba. A my nie czujemy nic. Nie płaczemy. Więcej łez płynie nam z oczu, gdy ktoś obok kroi cebulę. W wirze obowiązków nie odczuwamy nawet smutku. Czy to jest w porządku? – Wbrew pozorom takie zamrożenie uczuć pojawia się bardzo często. Bierze się stąd, że na szczęście rzadko kogoś tracimy. A gdy już to się dzieje, oszołomienie tym spowodowane bywa większe niż smutek. Nie oznacza to wcale, że jesteśmy bez serca czy emocji lub, co gorsza, że nie zależało nam na tej osobie. Introwertycy bardzo często sprawiają wrażenie przyjmujących tak smutne informacje ze stoickim spokojem, beznamiętnie – mówi psycholożka.

Sytuacja druga: jesteśmy w supermarkecie. Siedzimy za kierownicą i zatrzymujemy się na światłach. Spacerujemy w niedzielę w parku. I w każdym z tych miejsc wydaje nam się, że tuż obok: w kolejce do kasy, w samochodzie na sąsiednim pasie, na ławce w parku widzimy osobę, która odeszła. Co więcej, mimo że wiemy, że niemożliwe jest, aby była to ta osoba, przyglądamy się, zastanawiamy, dopatrujemy podobieństw. – W moim gabinecie słyszę pytania typu „Czy to jest objaw choroby psychicznej?”. Odpowiedź brzmi: absolutnie nie. To efekt silnej tęsknoty i dużego szoku wywołanych odejściem bliskiej osoby – tłumaczy Aleksandra Stasiak.

Nie wspominaj tylko tego, co miłe

Zdarza się, że trudności z pogodzeniem się ze stratą bliskiej osoby są tak duże, że psychologowie i terapeuci sugerują bardzo zaskakujące sposoby. – Doradziłam kiedyś mojej pacjentce, która nie mogła poradzić sobie ze śmiercią ojca, żeby przypomniała sobie chwile, gdy złościła się na swojego tatę. Gdy spierali się o politykę, a mieli skrajnie różne poglądy. Gdy on krytykował jej decyzje zawodowe. Gdy denerwował ją brakiem stanowczości w niektórych sprawach – wspomina psycholożka. Mimo że ten sposób jest niezgodny z popularną zasadą, która mówi, że „o zmarłych należy mówić tylko dobrze”, to… jest on skuteczny! – Nie chodzi tu o to, żeby powiedzieć: „Uff, jak to dobrze że już nie musimy jadać razem niedzielnych obiadów i kłócić się o politykę!”. Chodzi o zwykłą ostrożność. Bo często mamy tendencję do gloryfikowania, zachwalania nieżyjących. Tymczasem to byli ludzie tacy jak my: ze swoimi słabościami, gorszymi dniami czy po prostu nerwami. Delikatnie, ale przypomnijmy sobie o tym – mówi Stasiak.

– Bardzo chętnie uciekamy przed śmiercią, jak najdalej. Dotyczy to niemal każdego z nas. Badania Greenberga i Pyszczynskiego pokazały, że zmagają się z tym pracownicy szpitali, psychologowie kliniczni, nawet grabarze czy pracownicy prosektoriów, czyli ludzie, którzy na co dzień blisko śmierci przebywają. Dla nich czyjaś śmierć też nie jest obojętnym bodźcem – mówi doktor Mateusz Zatorski. Jak dodaje, często ci, którzy doświadczyli odejścia bliskiej im osoby, są silniejsi i nie chcą tak bardzo uciekać od samej myśli o śmierci. Oni trochę tę myśl oswoili. Dzięki jednemu: zdążyli przepracować swoje doświadczenie …

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Trudno ci się skupić w niedzielę? Po 15:00 zaczynasz odczuwać niepokój? To może być sunday blues

Nie oceniaj wszystkiego. „Na przykładzie pogody zauważyć można, że często oceniamy to, na co nie mamy żadnego wpływu”

Kobieta przy liściach

Jak nie być zazdrosnym? Chorobliwa zazdrość a zdrada

Anya Taylor-Joy: W chwili stresu trzeba zrobić krok w tył i powiedzieć sobie: nikt nie umiera, nie jesteś chirurgiem, wszystko będzie dobrze

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Miłosne (nie)porozumienie stron, czyli 7 sposobów na udany związek

Odchudzanie – na co dajesz się nabrać?

Anja Franczak, towarzyszka w żałobie

Anja Franczak, towarzyszka w żałobie: „Nie da się obejść żałoby, przez żałobę trzeba przejść”

Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny, zapobieganie

Zakochana para na tle morza

Zakochanie a miłość. Na czym polega różnica?

„Z twoimi ocenami to skończysz na ulicy!”, „Jesteś do niczego!”, „Zamknij się, ryby i dzieci głosu nie mają”. Tak brzmi przemoc psychiczna wobec dzieci

"Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym, ale to absolutnie w żadnym przypadku, nie pobudza do zmiany". Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy i co sprawia, że jest nieskuteczna

„Krytyka w gabinetach specjalistów w żadnym przypadku nie pobudza do zmiany”. Karla Orban mówi, dlaczego tak często tam się z nią stykamy

Kobieta i jej odbicie w lustrze

„Ten sukces to przypadek, miałam akurat szczęście”. Często mówisz takie zdanie? Prawdopodobnie cierpisz na syndrom oszusta

"Jak będziesz się tak zachowywać, to zaraz cię ten pan zabierze". Psycholożka o "rewelacyjnym" sposobie na wzbudzenie w dziecku strachu

„Jak będziesz się tak zachowywać, to zaraz cię ten pan zabierze”. Psycholożka o „rewelacyjnym” sposobie na wzbudzenie w dziecku strachu

Świadomy sen

Świadomy sen – jak kontrolować sen, jak świadomie śnić?

Hipochondria – objawy i leczenie. Kim jest hipochondryk?

Złośliwe żarty – jak na nie reagować? Porady psychologa

10 najważniejszych filmów o depresji

Kobieta z kwiatami na czole

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Jak zadbać o swój komfort psychiczny? Wyjaśnia psycholożka Anna Cyklińska

leczenie kryształami

„Niby żyjemy w tej samej rzeczywistości, ale nadajemy ze światów równoległych”. Z Łukaszem Lamżą rozmawiamy o pseudonauce

Monika Baryła-Matejczuk

„Wysoka wrażliwość rzadko jest wymieniana wśród cech efektywnego pracownika. Zupełnie niesłusznie” – zauważa Monika Baryła-Matejczuk

Motywacja – nie wzbudzisz jej żadnym trickiem ani sztuczką. Sprawdź, jak się skutecznie zmotywować

Chwalenie wyglądu dziewczynek – dlaczego lepiej tego nie robić? Wyjaśnia Magda Korczyńska / Unsplash

Komplementowanie wyglądu dziewczynek – dlaczego lepiej tego nie robić? Wyjaśnia Magda Korczyńska

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?