Przejdź do treści

Jadłowstręt psychiczny – przyczyny, objawy i leczenie

Jadłowstręt psychiczny - przyczyny, objawy i leczenie Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Astma wysiłkowa – objawy, przyczyny, rozpoznanie, leczenie
Kobieta patrzy w lustro
Trądzik kosmetyczny – przyczyny, objawy i leczenie
Ze sprzedaży wycofano suszone kiełbasy. GIS ostrzega: wykryto w nich salmonellę
Suszone kiełbasy wycofane ze sprzedaży. GIS ostrzega: wykryto w nich salmonellę
Kobieta ćwiczy
Twoje biodra są zbyt mało elastyczne? Oto zestaw ćwiczeń, które pomogą je rozruszać
Śniadanie na ciepło. Trzy proste przepisy na sobotni poranek!

Jadłowstręt psychiczny (anoreksja) to zaburzenie odżywiania, na które najczęściej cierpią dziewczęta i młode kobiety. Wśród objawów jadłowstrętu psychicznego wymienia się celowy spadek masy ciała wraz z towarzyszącym lękiem przed przybraniem na wadze i zaburzoną percepcją własnego ciała. Choroba zwykle zaczyna się niewinnie i przez długi okres czasu pozostaje niezauważona przez otoczenie chorego. Nieleczona, stanowi nie tylko zagrożenie zdrowia, ale i życia.

Co to jest jadłowstręt psychiczny?

Jadłowstręt psychiczny, inaczej anorexia nervosa (AN) to zaburzenie odżywiania, w którym chory świadomie i celowo traci masę ciała do poziomu odbiegającego od norm dla wzrostu i wieku, co prowadzi do wyniszczenia organizmu. Osoba cierpiąca na anoreksję odczuwa lęk przed przybieraniem na wadze i otyłością, a także stale kontroluje obraz własnego ciała. Konsekwencją stosowania restrykcji żywieniowych oraz działań służących utracie masy ciała są poważne problemy zdrowotne, w tym zaburzenia hormonalne oraz zaburzenia psychiczne. W klasyfikacji ICD-10 jadłowstręt psychiczny oznaczony jest symbolem F50.0.

U niektórych osób występuje jadłowstręt psychiczny atypowy (F50.1.) W tym typie anoreksji obserwuje się dążenie do spadku masy ciała, ale objawy jadłowstrętu nie są tak nasilone, a zachowaniu nie towarzyszy lęk przed otyłością. Ponadto nie dochodzi do znacznej utraty masy ciała, a podjęte działania nie prowadzą do zaburzeń hormonalnych i utraty miesiączki. Coraz częściej mówi się także o jadłowstręcie psychicznym u dzieci i niemowląt, który jest wyrazem chęci dominacji lub kontroli nad rodzicem, nie jest jednak tożsamy z anoreksją w rozumieniu błędnego postrzegania własnego ciała.

Zapadalność na anoreksję waha się w granicach 8-13 osób na 100 000 rocznie. Jadłowstręt psychiczny znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Na zachorowanie najbardziej narażone są dziewczęta i młode kobiety w wieku 14-18 lat.

Przyczyny występowania jadłowstrętu psychicznego

Anoreksja jest chorobą, której etiologia nie została do końca poznana. Uważa się, że podłoże jadłowstrętu psychicznego jest wieloczynnikowe, a w jego rozwoju rolę odgrywają:

  • czynniki osobnicze, w tym czynniki genetyczne (anoreksja częściej występuje u bliźniąt jednojajowych niż dwujajowych), endokrynologiczne i metaboliczne (nieprawidłowy metabolizm neuroprzekaźników takich jak serotonina i noradrenalina);
  • cechy osobowości – AN częściej występuje u osób z osobowością obsesyjno-kompulsywną lub histrioniczną, wysokim poziomem lęku i niskim poczuciu własnej wartości;
  • czynniki rodzinne – zaburzone relacje rodzinne, w tym nadopiekuńczość rodziców i stawianie dzieciom zbyt wysokich wymagań;
  • czynniki socjo-ekonomiczne – wysoki status ekonomiczny rodzinny oraz podążanie za nieosiągalnymi wzorcami kulturowymi idealnej sylwetki.

Wśród prawdopodobnych czynników odpowiedzialnych za wyzwolenie jadłowstrętu psychicznego wymienia się okres dojrzewania oraz towarzyszący mu stres i konflikty rodzinne, przejście w kolejny etap życia, stosowanie diet redukcyjnych czy narażenie na krytykę sylwetki ze strony otoczenia.

Jadłowstręt psychiczny – objawy

Objawy jadłowstrętu psychicznego uzależnione są od typu zaburzenia.

  1. Osoba z AN typu restrykcyjnego dąży do utraty masy ciała nie tylko ograniczając ilość spożywanych pokarmów, ale też stosując środki przeczyszczające oraz wyczerpujące ćwiczenia fizyczne.
  2. Chory z anoreksją typu bulimicznego również stosuje restrykcje żywieniowe, ale występują u niego okresy przejadania się. Poczucie winy pojawiające się w wyniku napadów objadania się rekompensowane jest wymiotami oraz stosowaniem środków przeczyszczających i moczopędnych.

Początkowe objawy anoreksji mogą być trudne do zauważenia przez najbliższych. Zainteresowanie zdrowym odżywianiem i sukcesy w odchudzaniu zwykle wzbudzają podziw otoczenia, dając choremu motywację do jeszcze większej kontroli w spożywaniu pokarmów. Osoba z anoreksją zaczyna odczuwać przymus stałego liczenia kalorii pochodzących ze zjadanych posiłków, unikania pokarmów uważanych za tuczące, a z czasem ukrywania przed rodziną, że ogranicza jedzenie. Chory bardzo często sprawdza swoją masę ciała i mimo że chudnie, nigdy nie jest usatysfakcjonowany z własnej sylwetki.

Aleksandra Serocka

Jak leczyć jadłowstręt psychiczny?

Leczenie jadłowstrętu psychicznego to długotrwały proces, którego celem jest nie tylko zmiana nawyków żywieniowych, ale i praca nad poczuciem własnej wartości, radzeniem sobie z trudnymi sytuacjami życiowymi oraz modyfikacją obrazu własnego ciała. Terapia jadłowstrętu psychicznego wymaga indywidualnego leczenia psychologicznego i/lub psychiatrycznego, czasem w połączeniu z systemową terapią rodzinną. Zdarza się, iż ze względu na zły stan zdrowia chorego leczenie musi być prowadzone w warunkach szpitalnych. Leczenie farmakologiczne wprowadza się, jeśli anoreksji towarzyszą objawy depresyjne i lękowe.


Bibliografia:

  1. Agata Bąba-Kubiś i wsp., „Anoreksja – jadłowstręt psychiczny”, Pomeranian J. Life Sci., 2018;64(4):5-9.
  2. Karolina Suszyńska i wsp., „Problemy medyczne, pedagogiczne i społeczne funkcjonowania osób z zaburzeniami odżywiania”, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2014, Tom 20, Nr 3, 235–240.
  3. Natalia Guglas, Wojciech Cichy, „Jadłowstręt psychiczny a adolescencja”, Nowiny Lekarskie 2007, 76, 1, 44-47.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Andropauza – przyczyny, objawy i leki na męskie przekwitanie

dziewczyna z trądzikiem

Trądzik torbielowaty – przyczyny, objawy, leczenie

Trądzik bliznowcowy – przyczyny, objawy, metody leczenia

Erytropoetyna – co to, badanie, wynik, lek. EPO a doping

Glukagon – badanie, lek. Działanie insuliny i glukagonu

Aldosteron – badanie, norma. Nadmiar i niedobór aldosteronu

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny

FT3 – norma, badanie, wyniki powyżej normy i FT3 za niskie

Parathormon (PTH) – norma, podwyższony, niski poziom

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

FT4 – badanie, norma, co oznacza niskie i wysokie fT4

Tyroksyna (T4) – co to, podwyższony i niski poziom, lek

Sekretyna – co to jest, funkcje, badanie. Sekretyna a autyzm

Kalcytonina – norma, badanie i działanie w organizmie

Noradrenalina – działanie, objawy niedoboru i nadmiaru, lek

“Przejmij kontrolę nad swoim ciałem, a przejmiesz kontrolę nad swoim życiem”. Psychodietetyczka tłumaczy, dlaczego hasło Ewy Chodakowskiej jest fatalne

Psychodietetyczka tłumaczy, dlaczego „motywujące” hasła Ewy Chodakowskiej są fatalne

szczupła dziewczyna

Chudnięcie – ile można zdrowo chudnąć? Jem i chudnę – przyczyny

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

Prolaktyna - normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Prolaktyna – normy, wysoka prolaktyna, kiedy badać

Dopamina - działanie, skutki nadmiaru i niedoboru

Dopamina – co to jest? Lek, niedobór, nadmiar, działanie

para zakochanych, romantyczny wieczór

8 sposobów na podniesienie libido

Pandemia koronawirusa a zaburzenia odżywiania

Pandemia pogłębiła problemy osób z zaburzeniami odżywiania. Niepokojące wyniki badań komentuje psychodietetyczka

„Perfekcjonizm jest jednym z czynników, które sprzyjają rozwijaniu się niewłaściwych wzorców odżywiania” – mówi psychodietetyk Małgorzata Kaczyńska

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?