Przejdź do treści

Jadłowstręt psychiczny – przyczyny, objawy i leczenie

Jadłowstręt psychiczny - przyczyny, objawy i leczenie Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta trzyma szpinak
Zadbaj o Koenzym Q10 – bądź wiecznie młoda
Chińska szczepionka przeciw COVID-19 została zatwierdzona przez WHO
Chińska szczepionka przeciw COVID-19 została zatwierdzona przez WHO
Kobieta
Jak wygląda kwestia szczepień na COVID-19 u ozdrowieńców? Wyjaśnia prawniczka
Co wiesz na temat alergii? Rusza kolejna edycja ogólnopolskiej akcji edukacyjnej „Skonsultuj z Farmaceutą”
Magdalena Jutrzenka: Praca mnie ratuje. Pozwala mi przez ładnych kilka godzin nie myśleć o chorobie Alexa
Magdalena Jutrzenka: Praca mnie ratuje. Pozwala mi przez ładnych kilka godzin nie myśleć o chorobie Alexa

Jadłowstręt psychiczny (anoreksja) to zaburzenie odżywiania, na które najczęściej cierpią dziewczęta i młode kobiety. Wśród objawów jadłowstrętu psychicznego wymienia się celowy spadek masy ciała wraz z towarzyszącym lękiem przed przybraniem na wadze i zaburzoną percepcją własnego ciała. Choroba zwykle zaczyna się niewinnie i przez długi okres czasu pozostaje niezauważona przez otoczenie chorego. Nieleczona, stanowi nie tylko zagrożenie zdrowia, ale i życia.

Co to jest jadłowstręt psychiczny?

Jadłowstręt psychiczny, inaczej anorexia nervosa (AN) to zaburzenie odżywiania, w którym chory świadomie i celowo traci masę ciała do poziomu odbiegającego od norm dla wzrostu i wieku, co prowadzi do wyniszczenia organizmu. Osoba cierpiąca na anoreksję odczuwa lęk przed przybieraniem na wadze i otyłością, a także stale kontroluje obraz własnego ciała. Konsekwencją stosowania restrykcji żywieniowych oraz działań służących utracie masy ciała są poważne problemy zdrowotne, w tym zaburzenia hormonalne oraz zaburzenia psychiczne. W klasyfikacji ICD-10 jadłowstręt psychiczny oznaczony jest symbolem F50.0.

U niektórych osób występuje jadłowstręt psychiczny atypowy (F50.1.) W tym typie anoreksji obserwuje się dążenie do spadku masy ciała, ale objawy jadłowstrętu nie są tak nasilone, a zachowaniu nie towarzyszy lęk przed otyłością. Ponadto nie dochodzi do znacznej utraty masy ciała, a podjęte działania nie prowadzą do zaburzeń hormonalnych i utraty miesiączki. Coraz częściej mówi się także o jadłowstręcie psychicznym u dzieci i niemowląt, który jest wyrazem chęci dominacji lub kontroli nad rodzicem, nie jest jednak tożsamy z anoreksją w rozumieniu błędnego postrzegania własnego ciała.

Zapadalność na anoreksję waha się w granicach 8-13 osób na 100 000 rocznie. Jadłowstręt psychiczny znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Na zachorowanie najbardziej narażone są dziewczęta i młode kobiety w wieku 14-18 lat.

Przyczyny występowania jadłowstrętu psychicznego

Anoreksja jest chorobą, której etiologia nie została do końca poznana. Uważa się, że podłoże jadłowstrętu psychicznego jest wieloczynnikowe, a w jego rozwoju rolę odgrywają:

  • czynniki osobnicze, w tym czynniki genetyczne (anoreksja częściej występuje u bliźniąt jednojajowych niż dwujajowych), endokrynologiczne i metaboliczne (nieprawidłowy metabolizm neuroprzekaźników takich jak serotonina i noradrenalina);
  • cechy osobowości – AN częściej występuje u osób z osobowością obsesyjno-kompulsywną lub histrioniczną, wysokim poziomem lęku i niskim poczuciu własnej wartości;
  • czynniki rodzinne – zaburzone relacje rodzinne, w tym nadopiekuńczość rodziców i stawianie dzieciom zbyt wysokich wymagań;
  • czynniki socjo-ekonomiczne – wysoki status ekonomiczny rodzinny oraz podążanie za nieosiągalnymi wzorcami kulturowymi idealnej sylwetki.

Wśród prawdopodobnych czynników odpowiedzialnych za wyzwolenie jadłowstrętu psychicznego wymienia się okres dojrzewania oraz towarzyszący mu stres i konflikty rodzinne, przejście w kolejny etap życia, stosowanie diet redukcyjnych czy narażenie na krytykę sylwetki ze strony otoczenia.

Jadłowstręt psychiczny – objawy

Objawy jadłowstrętu psychicznego uzależnione są od typu zaburzenia.

  1. Osoba z AN typu restrykcyjnego dąży do utraty masy ciała nie tylko ograniczając ilość spożywanych pokarmów, ale też stosując środki przeczyszczające oraz wyczerpujące ćwiczenia fizyczne.
  2. Chory z anoreksją typu bulimicznego również stosuje restrykcje żywieniowe, ale występują u niego okresy przejadania się. Poczucie winy pojawiające się w wyniku napadów objadania się rekompensowane jest wymiotami oraz stosowaniem środków przeczyszczających i moczopędnych.

Początkowe objawy anoreksji mogą być trudne do zauważenia przez najbliższych. Zainteresowanie zdrowym odżywianiem i sukcesy w odchudzaniu zwykle wzbudzają podziw otoczenia, dając choremu motywację do jeszcze większej kontroli w spożywaniu pokarmów. Osoba z anoreksją zaczyna odczuwać przymus stałego liczenia kalorii pochodzących ze zjadanych posiłków, unikania pokarmów uważanych za tuczące, a z czasem ukrywania przed rodziną, że ogranicza jedzenie. Chory bardzo często sprawdza swoją masę ciała i mimo że chudnie, nigdy nie jest usatysfakcjonowany z własnej sylwetki.

Aleksandra Serocka

Jak leczyć jadłowstręt psychiczny?

Leczenie jadłowstrętu psychicznego to długotrwały proces, którego celem jest nie tylko zmiana nawyków żywieniowych, ale i praca nad poczuciem własnej wartości, radzeniem sobie z trudnymi sytuacjami życiowymi oraz modyfikacją obrazu własnego ciała. Terapia jadłowstrętu psychicznego wymaga indywidualnego leczenia psychologicznego i/lub psychiatrycznego, czasem w połączeniu z systemową terapią rodzinną. Zdarza się, iż ze względu na zły stan zdrowia chorego leczenie musi być prowadzone w warunkach szpitalnych. Leczenie farmakologiczne wprowadza się, jeśli anoreksji towarzyszą objawy depresyjne i lękowe.


Bibliografia:

  1. Agata Bąba-Kubiś i wsp., „Anoreksja – jadłowstręt psychiczny”, Pomeranian J. Life Sci., 2018;64(4):5-9.
  2. Karolina Suszyńska i wsp., „Problemy medyczne, pedagogiczne i społeczne funkcjonowania osób z zaburzeniami odżywiania”, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2014, Tom 20, Nr 3, 235–240.
  3. Natalia Guglas, Wojciech Cichy, „Jadłowstręt psychiczny a adolescencja”, Nowiny Lekarskie 2007, 76, 1, 44-47.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta z hiperprolaktynemiaą

„Jeśli zliczyć, ile wydałam na szukanie diagnozy, wizyty, badania i leki, wyjdzie ponad 30 tysięcy złotych”. Marta Płóciennik o hiperprolaktynemii

„Od czego zaczyna się reset hormonalny? Od uświadomienia sobie, że z przebitą oponą nie pojedziesz dalej”. Recenzja książki „Dieta 7 hormonów” Sary Gottfried

Szczęście rodzi się w… jelitach! Naukowcy wyjaśnili, dlaczego tak jest

„Słyszę często, że problemy pojawiły się w marcu-kwietniu zeszłego roku”

„Słyszę często, że problemy pojawiły się w marcu-kwietniu zeszłego roku”. Terapeutka i psychodietetyk o tym, jak pandemia wpływa na zaburzenia odżywiania

Kobieta

„Kompulsywne objadanie się jest jak branie na kredyt energii, której nie masz” – alarmuje dietetyczka

6 rzeczy, których lepiej nie mówić osobom z zaburzeniami odżywiania

Dr n. med. Tadeusz Oleszczuk: dziewczyny, jeśli coś wam dolega, zróbcie sobie USG tarczycy!

Nadnercza – budowa, funkcje oraz choroby nadnerczy

„Badania tzw. piątki tarczycowej, które są dostępne w laboratoriach, to naciąganie ludzi na niepotrzebne wydatki” – mówi dr n. med. Katarzyna Skórzewska

Mężczyzna

Wpływ testosteronu na wahania nastroju u mężczyzn. Wyjaśnia położna Monika Walec

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Kobieta stoi tyłem, trzyma się za głowę

Lekarze ostrzegają przed „tsunami” zaburzeń odżywiania związanych z izolacją w czasie pandemii

Joga hormonalna – sposób na równowagę

dziewczynka

„Seksizm aż skwierczy”. Aktywistki oburzone wypowiedzią ministra Czarnka o otyłości wśród dziewczynek

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Melatonina – czym jest i jak działa? Badanie melatoniny

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Masz Hashimoto, leczysz się od lat, a i tak czujesz się źle? Przyczyną tego stanu mogą być niedobory, o których nawet byś nie pomyślała

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Choroby nadnerczy – rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?