Przejdź do treści

Jadłowstręt psychiczny – przyczyny, objawy i leczenie

Jadłowstręt psychiczny - przyczyny, objawy i leczenie Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zabawki
„Stereotypowe oczekiwania dotyczące płci ograniczają potencjał dzieci” – alarmuje Magda Korczyńska, autorka bloga „Jak wychowywać dziewczynki”
chińska szczepionka w Polsce?
Polski rząd rozważa zakup chińskich szczepionek przeciwko COVID-19. Nie będzie to jednak proste
Kobieta
Co musisz wiedzieć o zwolnieniu lekarskim od psychiatry? Wyjaśnia lek. Joanna Adamiak
Kąpiel kwasowęglowa – rodzaje, wskazania, działanie, cena
Endometrioza a ciąża. Jak zostać mamą przy endometriozie?

Jadłowstręt psychiczny (anoreksja) to zaburzenie odżywiania, na które najczęściej cierpią dziewczęta i młode kobiety. Wśród objawów jadłowstrętu psychicznego wymienia się celowy spadek masy ciała wraz z towarzyszącym lękiem przed przybraniem na wadze i zaburzoną percepcją własnego ciała. Choroba zwykle zaczyna się niewinnie i przez długi okres czasu pozostaje niezauważona przez otoczenie chorego. Nieleczona, stanowi nie tylko zagrożenie zdrowia, ale i życia.

Co to jest jadłowstręt psychiczny?

Jadłowstręt psychiczny, inaczej anorexia nervosa (AN) to zaburzenie odżywiania, w którym chory świadomie i celowo traci masę ciała do poziomu odbiegającego od norm dla wzrostu i wieku, co prowadzi do wyniszczenia organizmu. Osoba cierpiąca na anoreksję odczuwa lęk przed przybieraniem na wadze i otyłością, a także stale kontroluje obraz własnego ciała. Konsekwencją stosowania restrykcji żywieniowych oraz działań służących utracie masy ciała są poważne problemy zdrowotne, w tym zaburzenia hormonalne oraz zaburzenia psychiczne. W klasyfikacji ICD-10 jadłowstręt psychiczny oznaczony jest symbolem F50.0.

U niektórych osób występuje jadłowstręt psychiczny atypowy (F50.1.) W tym typie anoreksji obserwuje się dążenie do spadku masy ciała, ale objawy jadłowstrętu nie są tak nasilone, a zachowaniu nie towarzyszy lęk przed otyłością. Ponadto nie dochodzi do znacznej utraty masy ciała, a podjęte działania nie prowadzą do zaburzeń hormonalnych i utraty miesiączki. Coraz częściej mówi się także o jadłowstręcie psychicznym u dzieci i niemowląt, który jest wyrazem chęci dominacji lub kontroli nad rodzicem, nie jest jednak tożsamy z anoreksją w rozumieniu błędnego postrzegania własnego ciała.

Zapadalność na anoreksję waha się w granicach 8-13 osób na 100 000 rocznie. Jadłowstręt psychiczny znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Na zachorowanie najbardziej narażone są dziewczęta i młode kobiety w wieku 14-18 lat.

Przyczyny występowania jadłowstrętu psychicznego

Anoreksja jest chorobą, której etiologia nie została do końca poznana. Uważa się, że podłoże jadłowstrętu psychicznego jest wieloczynnikowe, a w jego rozwoju rolę odgrywają:

  • czynniki osobnicze, w tym czynniki genetyczne (anoreksja częściej występuje u bliźniąt jednojajowych niż dwujajowych), endokrynologiczne i metaboliczne (nieprawidłowy metabolizm neuroprzekaźników takich jak serotonina i noradrenalina);
  • cechy osobowości – AN częściej występuje u osób z osobowością obsesyjno-kompulsywną lub histrioniczną, wysokim poziomem lęku i niskim poczuciu własnej wartości;
  • czynniki rodzinne – zaburzone relacje rodzinne, w tym nadopiekuńczość rodziców i stawianie dzieciom zbyt wysokich wymagań;
  • czynniki socjo-ekonomiczne – wysoki status ekonomiczny rodzinny oraz podążanie za nieosiągalnymi wzorcami kulturowymi idealnej sylwetki.

Wśród prawdopodobnych czynników odpowiedzialnych za wyzwolenie jadłowstrętu psychicznego wymienia się okres dojrzewania oraz towarzyszący mu stres i konflikty rodzinne, przejście w kolejny etap życia, stosowanie diet redukcyjnych czy narażenie na krytykę sylwetki ze strony otoczenia.

Jadłowstręt psychiczny – objawy

Objawy jadłowstrętu psychicznego uzależnione są od typu zaburzenia.

  1. Osoba z AN typu restrykcyjnego dąży do utraty masy ciała nie tylko ograniczając ilość spożywanych pokarmów, ale też stosując środki przeczyszczające oraz wyczerpujące ćwiczenia fizyczne.
  2. Chory z anoreksją typu bulimicznego również stosuje restrykcje żywieniowe, ale występują u niego okresy przejadania się. Poczucie winy pojawiające się w wyniku napadów objadania się rekompensowane jest wymiotami oraz stosowaniem środków przeczyszczających i moczopędnych.

Początkowe objawy anoreksji mogą być trudne do zauważenia przez najbliższych. Zainteresowanie zdrowym odżywianiem i sukcesy w odchudzaniu zwykle wzbudzają podziw otoczenia, dając choremu motywację do jeszcze większej kontroli w spożywaniu pokarmów. Osoba z anoreksją zaczyna odczuwać przymus stałego liczenia kalorii pochodzących ze zjadanych posiłków, unikania pokarmów uważanych za tuczące, a z czasem ukrywania przed rodziną, że ogranicza jedzenie. Chory bardzo często sprawdza swoją masę ciała i mimo że chudnie, nigdy nie jest usatysfakcjonowany z własnej sylwetki.

Aleksandra Serocka

Jak leczyć jadłowstręt psychiczny?

Leczenie jadłowstrętu psychicznego to długotrwały proces, którego celem jest nie tylko zmiana nawyków żywieniowych, ale i praca nad poczuciem własnej wartości, radzeniem sobie z trudnymi sytuacjami życiowymi oraz modyfikacją obrazu własnego ciała. Terapia jadłowstrętu psychicznego wymaga indywidualnego leczenia psychologicznego i/lub psychiatrycznego, czasem w połączeniu z systemową terapią rodzinną. Zdarza się, iż ze względu na zły stan zdrowia chorego leczenie musi być prowadzone w warunkach szpitalnych. Leczenie farmakologiczne wprowadza się, jeśli anoreksji towarzyszą objawy depresyjne i lękowe.


Bibliografia:

  1. Agata Bąba-Kubiś i wsp., „Anoreksja – jadłowstręt psychiczny”, Pomeranian J. Life Sci., 2018;64(4):5-9.
  2. Karolina Suszyńska i wsp., „Problemy medyczne, pedagogiczne i społeczne funkcjonowania osób z zaburzeniami odżywiania”, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2014, Tom 20, Nr 3, 235–240.
  3. Natalia Guglas, Wojciech Cichy, „Jadłowstręt psychiczny a adolescencja”, Nowiny Lekarskie 2007, 76, 1, 44-47.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Kobieta stoi tyłem, trzyma się za głowę

Lekarze ostrzegają przed „tsunami” zaburzeń odżywiania związanych z izolacją w czasie pandemii

Joga hormonalna – sposób na równowagę

dziewczynka

„Seksizm aż skwierczy”. Aktywistki oburzone wypowiedzią ministra Czarnka o otyłości wśród dziewczynek

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Melatonina – czym jest i jak działa? Badanie melatoniny

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Masz Hashimoto, leczysz się od lat, a i tak czujesz się źle? Przyczyną tego stanu mogą być niedobory, o których nawet byś nie pomyślała

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Choroby nadnerczy – rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

Polip szyjki macicy – przyczyny, objawy, leczenie i usuwanie

Hepcydyna – co to jest, rola w organizmie, nadmiar i niedobór

Tabletka dzień po – jak działa, ile kosztuje, gdzie kupić?

kobieta trzymająca rękę na dekolcie

USG grasicy – co wykrywa, wskazania, przygotowanie do badania

„Ale schudłaś!” – czy na pewno to słowa, które chce usłyszeć każda kobieta? Odpowiada psychodietetyczka

„Ale schudłaś!” – czy na pewno te słowa chce usłyszeć każda kobieta? Odpowiada psychodietetyczka

Wnętrostwo u dzieci i dorosłych – przyczyny i leczenie

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę. To jak depresja – nie „widać” jej po tobie, więc trudno uwierzyć, że coś ci dolega

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

test ciążowy

Brak okresu, test negatywny. Kiedy wykonać test ciążowy?