Przejdź do treści

Jak dzięki „Naftusi” Truskawiec był równie znany jak Baden Baden, a pobyt tam dodawał prestiżu

Jak dzięki „Naftusi” Truskawiec był równie znany jak Baden Baden, a pobyt tam dodawał prestiżu /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Jak dzięki „Naftusi” Truskawiec był równie znany jak Baden Baden, a pobyt tam dodawał prestiżu /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Młoda krew wydłuża życie? Naukowcy w końcu poznali odpowiedź
„Tam na dole”, „muszelka”, „siusia”. Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe
Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór
Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła
Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Jak zapewniano w reklamach, już dwutygodniowy pobyt w Truskawcu gwarantował uzdrowienie z najbardziej uprzykrzonych chorób. Nic dziwnego, że w latach świetności gościli tam najbardziej znani politycy i artyści. To tam Bruno Schulz napisał „Sanatorium pod klepsydrą”, a Zofia Nałkowska przeżyła jeden ze swoich romansów.

 

Nie do końca wiadomo, dlaczego maleńką wieś położoną w karpackiej dolinie Worotiszczy nieopodal Drohobycza nazwano Truskawcem. Najprościej byłoby wywodzić nazwę od truskawek, jednak te wyhodowano dopiero w wieku XVIII, a pierwsze wzmianki o zdrowej wodzie w tym miejscu pochodzą z wieku XV. Być może nazwa ta pochodzi od litewskiej „druski” – nazwy soli. Informacje o cudownych właściwościach tamtejszych wód rozprzestrzenił w 1578 roku Wojciech Oczko, nadworny lekarz polskich królów – Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy. Niecałe 150 lat później Gabriel Zhonchinski, opisując sposób wydobywania ropy naftowej w okolicach Drohobycza, zauważył, że towarzyszącą wydobyciu wodę okoliczni mieszkańcy wykorzystują do celów leczniczych. Wodę mineralną nazwano tam swojsko „Naftusią”, a w 1827 roku zbudowano pomieszczenie dla pierwszych 8 wanien.

W latach 1835–1849 fachowe badania wody przeprowadził lwowski aptekarz, wynalazca pierwszej lampy naftowej, Teodor Torosiewicz. Spostrzeżenia o cudownych właściwościach tamtejszych solanek potwierdziły się i uzdrowisko zaczęło się rozwijać. Sława truskawieckiej wody niosła się szeroko, kiedy w 1912 roku ze Lwowa poprowadzono kolej, Truskawiec był już popularnym i modnym kurortem, miał połączenie z Wiedniem, Krakowem, Berlinem i Pragą.

Sanatorium w Truskawcu /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Najwięcej zmian miasteczko zawdzięcza Rajmundowi Jaroszowi, od 1911 roku prezesowi spółki „Zdroje Truskawieckie”. Z jego inicjatywy miasteczko zelektryfikowano, instalując lampy w budynkach sanatoryjnych, na deptakach i w miejskim parku. Zbudowano wtedy wiele istniejących do dziś budynków, zachowała się też jego prywatna willa „Goplana” zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza. W ciągu 20 lat liczba kuracjuszy wzrosła z 3,5 tys. do 17 tys., a w miasteczku działało ponad 200 hoteli i pensjonatów.

Modernizowano Truskawiec z wielkim rozmachem, zbudowano nawet sztuczne jezioro – basen siarczano-solankowy o temperaturze wody ok. 22 st. C., którego brzegi pokryto złotym piaskiem przywożonym znad Bałtyku. Działały korty tenisowe, boiska i place sportowe. Można było zwiedzać muzeum przyrodnicze z wyjątkową kolekcją motyli, było też kasyno. Kwiaty, klomby, wilgotne wyżwirowane alejki parku i deptaku, gdzie spotykali się wszyscy: panowie w białych lnianych ubraniach i panie w kolorowych sukienkach, z opalonymi ramionami, w kapeluszach lub bez, studenci-podrywacze polujący na samotne kuracjuszki i turystki (…), gdzie ze szklankami po mokrym od rosy piasku szli wolno rabini i księża do źródeł Naftusi, Broni, Józi i Marysi, a za nimi w czarnych mantylach szły żony rabinów – tak życie Truskawca opisywał w 1939 roku Andrzej Chciuk, pisarz z Drohobycza.

Sanatorium w Truskawcu /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Nic dziwnego, że gościli tam m.in. Julian Tuwim, Eugeniusz Bodo czy Zofia Nałkowska, która przeżyła tam jeden z głośnych romansów. Na leczenie „Naftusią” przyjeżdżali czołowi politycy II Rzeczpospolitej – prezydent Stanisław Wojciechowski, Wincenty Witos, Józef Piłsudski, Kazimierz Sosnkowski i Felicjan Sławoj Składkowski. Atmosfera Truskawca zainspirowała Brunona Schulza, stałego bywalca, do napisania tam słynnego „Sanatorium pod klepsydrą”. Z koncertami przyjeżdżali: Jan Kiepura, Hanka Ordonówna czy Mieczysław Fogg. Truskawiec był też miejscem politycznego zamachu – w 1931 roku ukraińscy nacjonaliści zabili tam posła Tadeusza Hołówkę, jednego z najbardziej zaufanych ludzi Józefa Piłsudskiego.

Oprócz słynnej truskawieckiej „Naftusi”, unikatowej szczawie alkaliczno-ziemnej, której przypisywano wielką skuteczność w leczeniu problemów z nerkami i drogami moczowymi, znana była także słono-ziemna „Bronisława”, woda lecząca choroby gardła i nosa, słono-gorzka „Zofia”, polecana osobom z chorą wątrobą i problemami z trawieniem, a także „Józia” – woda opisywana jako „silnie promieniotwórcza”. Jak zapewniano w reklamach, już dwutygodniowy pobyt w Truskawcu był gwarancją wyleczenia nawet najbardziej uprzykrzonej choroby.

Pijalnia wód Barbara /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Ze względu na właściwości, porównywano truskawieckie wody do źródeł w bawarskim Rosenheim, Baden-Baden czy Budapeszcie. Oprócz hydroterapii kuracjuszom oferowano kąpiele w namule, czyli truskawieckim szlamie – pozostałości po wydobyciu nafty. Można było także korzystać z wziewalni i masaży.

W rankingu polskich sanatoriów po I wojnie światowej Truskawiec zajmował drugie miejsce po Krynicy, a wyprzedzał Ciechocinek. Bilety kolejowe do Truskawca trzeba było kupować z wielomiesięcznym wyprzedzeniem, a na miejscu trudno było o kwaterę bez wcześniejszej rezerwacji.

Sanatorium w Truskawcu /fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

W 1939 roku w sanatoryjnych budynkach kuracjuszami byli rosyjscy żołnierze, a kiedy w 1941 roku miasto zajęli Niemcy, były tam szpitale wojskowe. Kiedy uciekali w 1944 roku, zabrali całe wyposażenie. Po wojnie Truskawiec znalazł się na terenie ZSRR. Pod koniec lat 50. uzdrowisko stało się tzw. kurortem wszechzwiązkowego znaczenia dla mas pracujących miast i wsi. Przekształcono je w całoroczne, na obrzeżach wybudowano kilkanaście sanatoriów na 10 tys. miejsc. Niestety, część z nich powstała w miejscu starych, przedwojennych, drewnianych willi.

Choć lata świetności Truskawiec ma już za sobą, pozostała tam atmosfera międzywojennej Polski i dawnych uzdrowisk. W ostatnich latach przed rosyjskim atakiem na Ukrainę wielu Polaków wyjeżdżało do Truskawca na zabiegi i hydroterapię, korzystając z korzystnych cen.

Od ponad 100 lat w Truskawcu stoi pomnik Adama Mickiewicza, wystawiony przez Polaków. Mieszka tam liczna Polonia.

Zobacz także

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

6 grzechów, które w lecie rujnują zdrowie. Sprawdź, czy ich nie popełniasz!

Jak Zakopane stało się polskim Davos i centrum leczenia gruźlicy, oferując kuracje żentycą, olejami i powietrzem

„Żeby pojawiło się wypalenie, wcześniej musiał wybuchnąć pożar. Wypalenie, depresja i zmęczenie to nie synonimy” – mówi Paulina Koszut

W naszej pamięci genetycznej mieszanie wody z ziarnami jest mocno utrwalone. O niezwykłej mocy „bake therapy” /fot. iStock

W naszej pamięci genetycznej mieszanie wody z ziarnami jest mocno utrwalone. O niezwykłej mocy „bake therapy”

Jak przyspieszyć lub opóźnić okres? Jest kilka sprawdzonych sposobów /fot. iStock

Jak przyspieszyć lub opóźnić okres? Jest kilka sprawdzonych sposobów

Przeziębienie na wakacjach. 6 sposobów, by się z nim rozprawić

Kobieta ćwiczy jogę

Wakacje z jogą – 6 powodów, dla których warto je wybrać

ile powinien trwać urlop

Ile powinien trwać urlop? Sprawdź, co poleca psycholog

Gołębie na tle Wieży Eiffla

Zaskakujące choroby, które mogą ci się przytrafić na urlopie

7 sposobów, które pomogą ci przetrwać upały. Znasz je?

Jak „ojciec Sopotu” walczył z przesądem, że kąpiele w morzu zagrażają życiu, i stworzył pierwsze uzdrowisko nad Bałtykiem

Kobieta płynie kajakiem

Co spakować na urlop, by zadbać o higienę intymną? Te rzeczy to totalny „must have” każdej kobiety

Koszmary senne – zapobieganie, leczenie, wpływ na organizm

Plaża, góry, las – jaki kierunek będzie najlepszy dla ciebie?

Chia fresca - lemoniada z nasionami chia

Chia fresca – lemoniada z nasionami chia. Na upały idealna!

Jak Krynica, perła górskich uzdrowisk, zachowała klimat dawnej Galicji i ciągle przyciąga miłośników źródlanej wody i borowiny

„Leniwe i niepokorne żony są pożądane w dzisiejszych czasach. To one przebiją sufity dla naszych córek” – uważa Małgorzata Gilmajster, psycholożka i mediatorka

Dieta na urlopie. Jak uniknąć niezdrowych pułapek?

Istockphoto

7 problemów zdrowotnych, które częściej atakują latem

Leki w samolocie – czy w bagażu podręcznym można mieć leki?

10 rzeczy, których nie warto robić w wakacje

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Jak zepsuć sobie urlop?

Ignoruj zagrożenia, pamiętaj o lansie, nadużywaj słońca…Sposobów na zepsuty urlop jest znacznie więcej!

Pierwsza pomoc

Wakacyjna apteczka – co oprócz leków i opatrunków powinno się w niej znaleźć?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×