Przejdź do treści

Jak rozpoznać wstrząs anafilaktyczny? Jakie są jego objawy i jak wygląda pierwsza pomoc i leczenie?

Dziewczyna przeżywająca wstrząs anflikatyczny
Fot. Antonioguillem / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
4 rzeczy, które możesz zrobić przed wiosną, by wkroczyć w nią z nową energią
Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?
Padł rekord zakażeń. MZ odnotowało ponad 50 tys. przypadków zarażenia koronawirusem ubiegłej doby
„Sprzątanie może przyczyniać się do otyłości u dzieci” – alarmuje chemiczka Sylwia Panek
Nie wierzysz w skuteczność szczepień przeciwko COVID-19? „Możesz mieć depresję” – mówią naukowcy

Wstrząs anafilaktyczny to stan zagrożenia życia. Składa się na niego szereg objawów pochodzących z różnych układów organizmu, u których podstawy leży reakcja alergiczna. Do najczęściej uczulających substancji należą leki, niektóre pokarmy oraz jad owadów. Dolegliwości zazwyczaj pojawiają się w ciągu kilku bądź kilkunastu minut po zadziałaniu czynnika uczulającego. Przy braku szybkiej interwencji dochodzi do zgonu.

Wstrząs anafilaktyczny to jeden z kilku rodzajów wstrząsów znanych w medycynie. U jego podłoża leży reakcja anafilaktyczna, która polega na reakcji uczuleniowej, związanej z działaniem mechanizmów alergicznych. Dolegliwości charakterystyczne dla wstrząsu anafilaktycznego pojawiają się szybko (w ciągu kilku minut, a nawet sekund) po zadziałaniu alergenu i mają gwałtowny przebieg. W krótkim czasie dochodzi do dysfunkcji narządów niezbędnych dla życia człowieka. Jeżeli w porę nie zostaną podjęte podstawowe czynności należące do pierwszej pomocy, a także nie zostaną podane leki, określane mianem preparatów „pierwszego rzutu”, dochodzi do zgonu. Czynnikiem alergizującym może być w zasadzie każda substancja – najczęściej są to pokarmy, leki i jad owadów. Objawy reakcji mogą pojawić się w każdym wieku, spotykamy również wstrząs anafilaktyczny u dzieci.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Młoda kobieta leżąca w pozycji przeciwwstrząsowej

Co to jest wstrząs anafilaktyczny?

Wstrząsem anafilaktycznym nazywamy gwałtowną reakcję organizmu na czynnik uczulający. Podczas pierwszego kontaktu z alergenem dochodzi do wytworzenia specyficznych przeciwciał – immunoglobulin klasy E. Mają one zdolność do łączenia się z komórkami układu odpornościowego, a zwłaszcza bazofilami i mastocytami, które krążą we krwi i znajdują się w różnych tkankach. W przypadku ponownego kontaktu z danym alergenem jest on wychwytywany przez specyficzne przeciwciała. Powstanie takiego kompleksu aktywuje komórki z nim związane i indukuje uwalnianie z nich histaminy i innych substancji odpowiedzialnych za objawy reakcji alergicznej. Ilość uwolnionych substancji może być różna, zatem różne może być nasilenie reakcji anafilaktycznej. Może mieć ona łagodny, miejscowy przebieg albo być uogólniona i dotyczyć najważniejszych układów organizmu – tak się dzieje we wstrząsie anafilaktycznym.

Najnowsze badania wskazują, że nie tylko reakcja zależna od przeciwciał IgE jest przyczyną wstrząsu anafilaktycznego. Niektóre substancje, zwłaszcza leki, mogą bezpośrednio aktywować komórki tuczne do uwalniania histaminy. Ponadto istnieją mechanizmy immunologiczne, których droga i przebieg nie zostały jeszcze w pełni przebadane, ale wiadomo, że mogą odpowiadać za wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny – przyczyny

W zasadzie każda z substancji, z którą ma kontakt nasz organizm, może wywołać reakcję i wstrząs anafilaktyczny. Najczęściej jednak przyczyniają się do niej trzy grupy alergenów. Pierwsze to leki, które działają zarówno na drodze reakcji immunologicznej, jak i nieimmunologicznej. Najczęściej spotykamy wstrząs anafilaktyczny po antybiotykach, zwłaszcza z grupy penicylin. Ponadto spotykany jest wstrząs po niektórych lekach przeciwbólowych, po środkach kontrastowych, stosowanych do badań radiologicznych, oraz po lekach anestezjologicznych, używanych do znieczulenia ogólnego. Drugą istotną grupą czynników odpowiedzialnych za wstrząs anafilaktyczny są pokarmy, przede wszystkim białko mleka, ryby, owoce morza i orzeszki. Ostatnią z częstych grup jest uczulenie na jad owadów, zwłaszcza pszczoły i osy.

Zobacz także

Objawy wstrząsu anafilaktycznego

Objawy wstrząsu anafilaktycznego dotyczą wielu symptomów, a ich nasilenie jest znacznie większe niż w przypadku reakcji alergicznej. Duża grupa objawów dotyczy skóry, na której spotykana jest wysypka, obrzęk naczynioruchowy, zaczerwienienie, wybroczyny. Objawom towarzyszy zwykle świąd. Drugą grupą są dolegliwości ze strony układu oddechowego. Na skutek skurczu oskrzeli i krtani pojawiają się trudności w oddychaniu, napady kaszlu, świst wdechowy i duszność. Dolegliwości te osiągają znaczne nasilenie i stanowią jeden z patomechanizmów zgonu. Kolejnymi objawami są te, które pochodzą z układu krążenia. Należą do nich spadek ciśnienia tętniczego i wzrost szybkości akcji serca. Dolegliwości te mogą być odczuwane w postaci nagłego osłabienia, bólu głowy, zawrotów głowy, może dojść do omdlenia. Czasami zaobserwować można także objawy ze strony układu pokarmowego – nudności, wymioty, biegunkę.

Czy wstrząs anafilaktyczny można leczyć?

Przy wstrząsie anafilaktycznym postępowanie powinno być natychmiastowe, gdyż tylko wdrożenie szybkiego leczenia może uchronić chorego przed poważnymi konsekwencjami i zgonem. W pierwszej kolejności powinno się przerwać kontakt z alergenem – usunąć żądło, resztki pokarmu z ust. Jeżeli spada ciśnienie, należy ułożyć osobę z nogami uniesionymi do góry, gdy pojawią się wymioty – w pozycji bocznej ustalonej. W przypadku wstrząsu anafilaktycznego pierwsza pomoc polega na podaniu adrenaliny (osoba, która wie o uczuleniu, powinna mieć przy sobie ampułkostrzykawkę z lekiem). Konieczne jest także wezwanie pogotowia, które zabezpieczy dostęp do żyły chorego i poda leki sterydowe lub antyhistaminowe.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Mleko bez laktozy – uczulenie i nietolerancja na składnik

„Nie oddzielam tego, co dzieje się w głowach moich pacjentów, od tego, co dzieje się w ich ciałach” – mówi Magdalena Kicińska, fizjoterapeutka

Alergia na choinkę / istockphoto.com

Katar, kichanie i kaszel podczas świątecznych przygotowań? To może być alergia na choinkę

Sól emska – zastosowanie, dawkowanie i przeciwwskazania

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Nadmierne gazy – jak się pozbyć krępującej dolegliwości? Przyczyny i sposoby leczenia

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Depilacja laserowa - jak działa i jakie daje efekty?

Depilacja laserowa – skuteczny sposób na gładkie ciało? O czym warto wiedzieć przed zabiegiem?

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Demencja starcza - co to jest i jakie daje objawy?

Demencja starcza – czym jest, jakie są jej przyczyny i główne objawy?

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

para w łóżku

5 błędów, które popełniają mężczyźni podczas seksu

×