Przejdź do treści

Jak rozpoznać wstrząs anafilaktyczny? Jakie są jego objawy i jak wygląda pierwsza pomoc i leczenie?

Dziewczyna przeżywająca wstrząs anflikatyczny
Fot. Antonioguillem / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Kąpiel z dreszczykiem, czyli co na nas czeka na publicznych kąpieliskach?
Masz problemy z jelitami? Wypróbuj „Metodę 5R”, czyli plan naprawczy polecany przez dietetyka
5 razy TAK dla wakacyjnego seksu
„Treść, która ma trafić do polskich szkół, krzywdzi, szkaluje i poniża”. Małgorzata Rozenek-Majdan o nowym podręczniku HiT
Łódzcy lekarze uratowali bliźniaki z syndromem podkradania. Ich matka uciekła przed wojną

Wstrząs anafilaktyczny to stan zagrożenia życia. Składa się na niego szereg objawów pochodzących z różnych układów organizmu, u których podstawy leży reakcja alergiczna. Do najczęściej uczulających substancji należą leki, niektóre pokarmy oraz jad owadów. Dolegliwości zazwyczaj pojawiają się w ciągu kilku bądź kilkunastu minut po zadziałaniu czynnika uczulającego. Przy braku szybkiej interwencji dochodzi do zgonu.

Wstrząs anafilaktyczny to jeden z kilku rodzajów wstrząsów znanych w medycynie. U jego podłoża leży reakcja anafilaktyczna, która polega na reakcji uczuleniowej, związanej z działaniem mechanizmów alergicznych. Dolegliwości charakterystyczne dla wstrząsu anafilaktycznego pojawiają się szybko (w ciągu kilku minut, a nawet sekund) po zadziałaniu alergenu i mają gwałtowny przebieg. W krótkim czasie dochodzi do dysfunkcji narządów niezbędnych dla życia człowieka. Jeżeli w porę nie zostaną podjęte podstawowe czynności należące do pierwszej pomocy, a także nie zostaną podane leki, określane mianem preparatów „pierwszego rzutu”, dochodzi do zgonu. Czynnikiem alergizującym może być w zasadzie każda substancja – najczęściej są to pokarmy, leki i jad owadów. Objawy reakcji mogą pojawić się w każdym wieku, spotykamy również wstrząs anafilaktyczny u dzieci.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Młoda kobieta leżąca w pozycji przeciwwstrząsowej

Co to jest wstrząs anafilaktyczny?

Wstrząsem anafilaktycznym nazywamy gwałtowną reakcję organizmu na czynnik uczulający. Podczas pierwszego kontaktu z alergenem dochodzi do wytworzenia specyficznych przeciwciał – immunoglobulin klasy E. Mają one zdolność do łączenia się z komórkami układu odpornościowego, a zwłaszcza bazofilami i mastocytami, które krążą we krwi i znajdują się w różnych tkankach. W przypadku ponownego kontaktu z danym alergenem jest on wychwytywany przez specyficzne przeciwciała. Powstanie takiego kompleksu aktywuje komórki z nim związane i indukuje uwalnianie z nich histaminy i innych substancji odpowiedzialnych za objawy reakcji alergicznej. Ilość uwolnionych substancji może być różna, zatem różne może być nasilenie reakcji anafilaktycznej. Może mieć ona łagodny, miejscowy przebieg albo być uogólniona i dotyczyć najważniejszych układów organizmu – tak się dzieje we wstrząsie anafilaktycznym.

Najnowsze badania wskazują, że nie tylko reakcja zależna od przeciwciał IgE jest przyczyną wstrząsu anafilaktycznego. Niektóre substancje, zwłaszcza leki, mogą bezpośrednio aktywować komórki tuczne do uwalniania histaminy. Ponadto istnieją mechanizmy immunologiczne, których droga i przebieg nie zostały jeszcze w pełni przebadane, ale wiadomo, że mogą odpowiadać za wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny – przyczyny

W zasadzie każda z substancji, z którą ma kontakt nasz organizm, może wywołać reakcję i wstrząs anafilaktyczny. Najczęściej jednak przyczyniają się do niej trzy grupy alergenów. Pierwsze to leki, które działają zarówno na drodze reakcji immunologicznej, jak i nieimmunologicznej. Najczęściej spotykamy wstrząs anafilaktyczny po antybiotykach, zwłaszcza z grupy penicylin. Ponadto spotykany jest wstrząs po niektórych lekach przeciwbólowych, po środkach kontrastowych, stosowanych do badań radiologicznych, oraz po lekach anestezjologicznych, używanych do znieczulenia ogólnego. Drugą istotną grupą czynników odpowiedzialnych za wstrząs anafilaktyczny są pokarmy, przede wszystkim białko mleka, ryby, owoce morza i orzeszki. Ostatnią z częstych grup jest uczulenie na jad owadów, zwłaszcza pszczoły i osy.

Zobacz także

Objawy wstrząsu anafilaktycznego

Objawy wstrząsu anafilaktycznego dotyczą wielu symptomów, a ich nasilenie jest znacznie większe niż w przypadku reakcji alergicznej. Duża grupa objawów dotyczy skóry, na której spotykana jest wysypka, obrzęk naczynioruchowy, zaczerwienienie, wybroczyny. Objawom towarzyszy zwykle świąd. Drugą grupą są dolegliwości ze strony układu oddechowego. Na skutek skurczu oskrzeli i krtani pojawiają się trudności w oddychaniu, napady kaszlu, świst wdechowy i duszność. Dolegliwości te osiągają znaczne nasilenie i stanowią jeden z patomechanizmów zgonu. Kolejnymi objawami są te, które pochodzą z układu krążenia. Należą do nich spadek ciśnienia tętniczego i wzrost szybkości akcji serca. Dolegliwości te mogą być odczuwane w postaci nagłego osłabienia, bólu głowy, zawrotów głowy, może dojść do omdlenia. Czasami zaobserwować można także objawy ze strony układu pokarmowego – nudności, wymioty, biegunkę.

Czy wstrząs anafilaktyczny można leczyć?

Przy wstrząsie anafilaktycznym postępowanie powinno być natychmiastowe, gdyż tylko wdrożenie szybkiego leczenia może uchronić chorego przed poważnymi konsekwencjami i zgonem. W pierwszej kolejności powinno się przerwać kontakt z alergenem – usunąć żądło, resztki pokarmu z ust. Jeżeli spada ciśnienie, należy ułożyć osobę z nogami uniesionymi do góry, gdy pojawią się wymioty – w pozycji bocznej ustalonej. W przypadku wstrząsu anafilaktycznego pierwsza pomoc polega na podaniu adrenaliny (osoba, która wie o uczuleniu, powinna mieć przy sobie ampułkostrzykawkę z lekiem). Konieczne jest także wezwanie pogotowia, które zabezpieczy dostęp do żyły chorego i poda leki sterydowe lub antyhistaminowe.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Stridor, czyli świst przy oddychaniu, którego nie warto bagatelizować!

Istockphoto

7 problemów zdrowotnych, które częściej atakują latem

Co twoje mieszkanie zdradza o tobie i o twoim zdrowiu?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Kichanie a patrzenie w słońce / unsplash

Kichasz, gdy patrzysz na słońce? Biotechnolog Dawid Polak wyjaśnia to zjawisko

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Ektoina – do nosa, oczu i inhalacji. Czy krople z ektoiną pomagają na zapalenie spojówek?

9 nawyków nasilających objawy alergii. Może niektóre dotyczą ciebie?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Opalanie na słońcu

Alergik na urlopie. O czym powinnaś pamiętać, wyjeżdżając na wakacje?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Komu owoce mogą szkodzić? Sprawdziłyśmy!

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×