Przejdź do treści

Jak rozpoznać wstrząs anafilaktyczny? Jakie są jego objawy i jak wygląda pierwsza pomoc i leczenie?

Dziewczyna przeżywająca wstrząs anflikatyczny
Fot. Antonioguillem / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Gdy szczupła osoba cierpi na otyłość, czyli gorzka prawda o TOFI
Gotowi na wszystko, czyli co oprócz leków i opatrunków powinno znaleźć się w wakacyjnej apteczce
Kalistenika – tak zbudujesz prawdziwą siłę! Dlaczego warto ją trenować?
Małgorzata Kożuchowska
„Moja ciąża była trudna”. Małgorzata Kożuchowska szczerze o macierzyństwie po czterdziestce
WHO zaleca przekładanie wizyt kontrolnych u dentysty. Powodem pandemia koronawirusa

Wstrząs anafilaktyczny to stan zagrożenia życia. Składa się na niego szereg objawów pochodzących z różnych układów organizmu, u których podstawy leży reakcja alergiczna. Do najczęściej uczulających substancji należą leki, niektóre pokarmy oraz jad owadów. Dolegliwości zazwyczaj pojawiają się w ciągu kilku bądź kilkunastu minut po zadziałaniu czynnika uczulającego. Przy braku szybkiej interwencji dochodzi do zgonu.

Wstrząs anafilaktyczny to jeden z kilku rodzajów wstrząsów znanych w medycynie. U jego podłoża leży reakcja anafilaktyczna, która polega na reakcji uczuleniowej, związanej z działaniem mechanizmów alergicznych. Dolegliwości charakterystyczne dla wstrząsu anafilaktycznego pojawiają się szybko (w ciągu kilku minut, a nawet sekund) po zadziałaniu alergenu i mają gwałtowny przebieg. W krótkim czasie dochodzi do dysfunkcji narządów niezbędnych dla życia człowieka. Jeżeli w porę nie zostaną podjęte podstawowe czynności należące do pierwszej pomocy, a także nie zostaną podane leki, określane mianem preparatów „pierwszego rzutu”, dochodzi do zgonu. Czynnikiem alergizującym może być w zasadzie każda substancja – najczęściej są to pokarmy, leki i jad owadów. Objawy reakcji mogą pojawić się w każdym wieku, spotykamy również wstrząs anafilaktyczny u dzieci.

Młoda kobieta leżąca w pozycji przeciwwstrząsowej

Co to jest wstrząs anafilaktyczny?

Wstrząsem anafilaktycznym nazywamy gwałtowną reakcję organizmu na czynnik uczulający. Podczas pierwszego kontaktu z alergenem dochodzi do wytworzenia specyficznych przeciwciał – immunoglobulin klasy E. Mają one zdolność do łączenia się z komórkami układu odpornościowego, a zwłaszcza bazofilami i mastocytami, które krążą we krwi i znajdują się w różnych tkankach. W przypadku ponownego kontaktu z danym alergenem jest on wychwytywany przez specyficzne przeciwciała. Powstanie takiego kompleksu aktywuje komórki z nim związane i indukuje uwalnianie z nich histaminy i innych substancji odpowiedzialnych za objawy reakcji alergicznej. Ilość uwolnionych substancji może być różna, zatem różne może być nasilenie reakcji anafilaktycznej. Może mieć ona łagodny, miejscowy przebieg albo być uogólniona i dotyczyć najważniejszych układów organizmu – tak się dzieje we wstrząsie anafilaktycznym.

Najnowsze badania wskazują, że nie tylko reakcja zależna od przeciwciał IgE jest przyczyną wstrząsu anafilaktycznego. Niektóre substancje, zwłaszcza leki, mogą bezpośrednio aktywować komórki tuczne do uwalniania histaminy. Ponadto istnieją mechanizmy immunologiczne, których droga i przebieg nie zostały jeszcze w pełni przebadane, ale wiadomo, że mogą odpowiadać za wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny – przyczyny

W zasadzie każda z substancji, z którą ma kontakt nasz organizm, może wywołać reakcję i wstrząs anafilaktyczny. Najczęściej jednak przyczyniają się do niej trzy grupy alergenów. Pierwsze to leki, które działają zarówno na drodze reakcji immunologicznej, jak i nieimmunologicznej. Najczęściej spotykamy wstrząs anafilaktyczny po antybiotykach, zwłaszcza z grupy penicylin. Ponadto spotykany jest wstrząs po niektórych lekach przeciwbólowych, po środkach kontrastowych, stosowanych do badań radiologicznych, oraz po lekach anestezjologicznych, używanych do znieczulenia ogólnego. Drugą istotną grupą czynników odpowiedzialnych za wstrząs anafilaktyczny są pokarmy, przede wszystkim białko mleka, ryby, owoce morza i orzeszki. Ostatnią z częstych grup jest uczulenie na jad owadów, zwłaszcza pszczoły i osy.

Zobacz także

Objawy wstrząsu anafilaktycznego

Objawy wstrząsu anafilaktycznego dotyczą wielu symptomów, a ich nasilenie jest znacznie większe niż w przypadku reakcji alergicznej. Duża grupa objawów dotyczy skóry, na której spotykana jest wysypka, obrzęk naczynioruchowy, zaczerwienienie, wybroczyny. Objawom towarzyszy zwykle świąd. Drugą grupą są dolegliwości ze strony układu oddechowego. Na skutek skurczu oskrzeli i krtani pojawiają się trudności w oddychaniu, napady kaszlu, świst wdechowy i duszność. Dolegliwości te osiągają znaczne nasilenie i stanowią jeden z patomechanizmów zgonu. Kolejnymi objawami są te, które pochodzą z układu krążenia. Należą do nich spadek ciśnienia tętniczego i wzrost szybkości akcji serca. Dolegliwości te mogą być odczuwane w postaci nagłego osłabienia, bólu głowy, zawrotów głowy, może dojść do omdlenia. Czasami zaobserwować można także objawy ze strony układu pokarmowego – nudności, wymioty, biegunkę.

Czy wstrząs anafilaktyczny można leczyć?

Przy wstrząsie anafilaktycznym postępowanie powinno być natychmiastowe, gdyż tylko wdrożenie szybkiego leczenia może uchronić chorego przed poważnymi konsekwencjami i zgonem. W pierwszej kolejności powinno się przerwać kontakt z alergenem – usunąć żądło, resztki pokarmu z ust. Jeżeli spada ciśnienie, należy ułożyć osobę z nogami uniesionymi do góry, gdy pojawią się wymioty – w pozycji bocznej ustalonej. W przypadku wstrząsu anafilaktycznego pierwsza pomoc polega na podaniu adrenaliny (osoba, która wie o uczuleniu, powinna mieć przy sobie ampułkostrzykawkę z lekiem). Konieczne jest także wezwanie pogotowia, które zabezpieczy dostęp do żyły chorego i poda leki sterydowe lub antyhistaminowe.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Kobieta zakrapla sobie oczy

GIF wycofał popularne krople do oczu na alergię

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Po winie zawsze boli cię głowa? Znamy winowajcę

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Co ile zmieniać prześcieradło? Częściej, niż możesz sądzić

Kuchnia azjatycka

Syndrom chińskiej restauracji – jakie są objawy? Wyjaśnia alergolożka Joanna Jamroz-Brzeska

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Opalanie na słońcu

Alergik na urlopie. O czym powinnaś pamiętać, wyjeżdżając na wakacje?

Kobieta z inhalatorem

GIF wycofał popularny lek dla astmatyków i alergików

Leczenie alergii. Sprawdź, jak sobie pomóc

Alergia na trawy i pyłki

Alergia na trawy – objawy i leczenie alergii na pyłki traw

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Żywność przeciwko alergii. Które potrawy zmniejszają ryzyko rozwoju alergii?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Krwawię w różnych odcieniach czerwieni. Czy to powinno mnie niepokoić?