Przejdź do treści

Leczenie onkologiczne – to nie tylko utrata włosów. Jakie są skutki radioterapii i chemioterapii?

Zdjęcie: Clay Banks / Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
maska ochronna, światłocień
Chirurg apeluje o noszenie masek. Zniechęcanie do tego nazywa „pograniczem głupoty i zbrodniczości”
Kobieta w ciąży / Unsplash
Jak zapobiec nudnościom w ciąży? Radzi Paulina Ihnatowicz
Pascha kokosowo-miodowa
Pascha kokosowo-miodowa. Wielkanocny deser w zdrowym wydaniu
Jedzenie na stole
Wielkanoc na diecie wegańskiej – jak poradzić sobie w święta bez jaj?
Jak wygląda i pracuje miednica w trakcie porodu? Tłumaczy położna Izabela Dembińska

Chemioterapia powoduje wypadanie włosów. To chyba wiedzą wszyscy. Ale to tylko jeden z wielu skutków ubocznych. Jakie są inne efekty stosowania chemioterapii, a także radioterapii?

Najgorsza przy rozpoczęciu leczenia jest niewiedza, czego faktycznie można się spodziewać po przyjęciu leków, wlewów lub naświetlania. Pacjentów denerwuje również medyczny żargon, który często brzmi strasznie i potęguje poczucie zagubienia. Dlatego nim zacznie się chemioterapia lub radioterapia, warto wiedzieć, co może się stać z naszym organizmem. Artykuł nie powstał aby straszyć, a jedynie aby pokazać, że oprócz utraty włosów, jest jeszcze parę innych aspektów chorowania, a czasem bolesna wiedza daje lepsze przygotowanie do tego co może nas spotkać.

 

Leczenie onkologiczne: chemioterapia

Chemioterapia kojarzy się z bólem i cierpieniem. Zarówno jeśli jest podawana w formie tabletek, jak i wlewów do żył lub zastrzyków. Rozróżnia się ją kolorami:

  • czerwona – podaje się w postaci wlewu dożylnego. Najczęściej jest stosowana przy białaczce, nowotworach piersi, gruczołu krokowego, pęcherza moczowego oraz układu krwionośnego
  • żółta – jest to forma leczenia uzupełniająca w przypadku raka piersi
  • biała – jest to metoda uznawana za najmniej obciążającą organizm i najmniej inwazyjną, która nie działa negatywne na szpik kostny

Miałam dostać 4 wlewy czerwonej i 12 białej. Po pierwszej po 2 tyg. wypadły mi włosy. Kiedyś miałam słabe i proste, teraz mam kręcone i gęste. Śmieję się, że to prezent po tym wszystkim, co przeszłam. Podczas całego leczenia bardzo dokuczliwe były też uderzenia gorąca. Do tego kupiłam za ciężkie pieniądze perukę, w której było mi bardzo gorąco i niewygodnie. Jestem stylistyką, więc cały czas jestem w ruchu, a ona mi się zsuwała. Po jakimś czasie perukę zamieniłam na czapkę. Peruka była na wyjątkowe okazje. Dla mnie to był zbędny wydatek, ale dawał mi komfort, że jest.

Joanna Gburczyk / stylistka, u której zdiagnozowano raka piersi

Ten rodzaj leczenia wpływa bezpośrednio na komórki rakowe i ma zadanie hamować ich podział,  a tym samym ich rozrost. W organizmie człowieka znajduje się mnóstwo komórek i narządów, które nieustannie  się odnawiają i dzielą. Są atakowane zarówno przez komórki rakowe, jak i podawane leki. Dlatego zdrowe komórki poddają się chemii, a skutkami ubocznymi mogą być:

  • wypadanie włosów,
  • nudności i wymioty,
  • biegunka lub zatwardzenie,
  • brak apetytu,
  • spadek wagi,
  • obniżenie odporności,

Czerwona chemia jest bardzo ciężka, wiec bardzo szybko zaczęła mi spadać odporność, czyli poziom białych krwinek. Krwawiły mi dziąsła i zaczęły się robić duże afty. Na podwyższenie odporności zaczęłam dostawać zastrzyki stymulujące szpik, na początku pomagały, później już bez szału – dodaje Gburczyk.

  • grzybica jamy ustnej i okolic intymnych,
  • parodontoza,
  • gorączka,
  • zaburzenia układu rozrodczego, bezpłodność,
  • zaburzenia libido,

W moim przypadku przy chemii AC tzw. czerwonej miałam duży spadek wagi (9 kg). Były też nudności, uczucie ciężkiej głowy porównywalne do kaca, nadwrażliwość na dźwięki. Było też mniej siły, takie uczucie nóg jak z waty, nie zawsze miałam do nich zaufanie czy poniosą mnie tam, gdzie chce. Kolejnym skutkiem ubocznym była grzybica jamy ustnej, bolało, szczypało, uniemożliwiało połykanie. A najgorszym dla mnie skutkiem ubocznym były zatwardzenia. Czasami było gorzej niż w trakcie porodu.

Aleksandra / założycielka marki Amazonkas, która zmagała się z rakiem piersi
  • zatrzymywanie płynów,
  • uszkodzenie szpiku kostnego,
  • problemu z układem moczowym,
  • uszkodzenia mięśnia  sercowego oraz miąższu płucnego,
  • uszkodzenia układu  nerwowego.

Wszystkie te skutki mogą prowadzić do powstawania przewlekłych chorób. Niektóre ze skutków ubocznych mijają dość szybko, inne dopiero po zmianie chemii. Kobiety najczęściej mówią o włosach, bo ich utrata jest widoczna dla oka i jest nieodłącznym elementem urody. Jest to najczęściej pierwszy objaw przyjmowania chemii. Włosy wypadają, powodując często rozpacz u pacjentek. Później pojawiają się bolesne skutki fizycznie, które działają nie tylko na stan organizmu, ale i psychikę. Dlatego należy pamiętać, że przy leczeniu onkologicznym trzeba się spodziewać wszystkiego i pamiętać, żeby w tym okresie nie forsować dodatkowo organizmu, który i tak będzie bardzo osłabiony.

Czy wiesz, że...

Przytrzymaj
i odkryj

Początki chemioterapii sięgają początku lat 40 XX w., wówczas po raz pierwszy zastosowano gaz musztardowy w leczeniu nowotworów.

Leczenie onkologiczne: radioterapia

Radioterapia jest najstarszą po chirurgii metodą leczenia osób dotkniętych nowotworem. Polega na naświetlaniu miejsca powstania komórek rakowych promieniami jonizującymi, które tworzą wolne rodniki w tkance, przez którą przenikają. W ten sposób w zarażonych komórkach poprzez toksyczną radiację dochodzi do zmian w funkcjonowaniu i budowie, co doprowadza do ich zniszczenia. Jednak tak jak przy chemioterapii, zdrowe komórki znajdujące się w pobliżu są tak samo narażone na szkodliwe promieniowanie. Rozróżnia się dwa typy radioterapii:

  • teleradioterapia, która polega na naświetlaniu chorego miejsca z pewnej odległości. Jest wykorzystywana najczęściej przy nowotworach, szczególnie przy ich agresywnych odmianach oraz gdy podczas zabiegu usunięcia jedynie guza z piersi, usunięto za mało zdrowych tkanek, które go otaczały,
  • brachyterapia, która polega na umiejscowieniu źródła promieniowania w rakotwórczych tkankach tj. guzie lub jego okolicach, dzięki czemu nowotwór jest atakowany z bardzo bliska. Polega to na wprowadzeniu tzw. aplikatora (cienkie, plastikowe rureczki) w miejsce występowania guza, które później są wypełniane materiałem radioaktywnym.

 

Mimo iż radioterapia jest nazywana bezpieczną metodą leczenia onkologicznego, jej stosowanie również niesie ze sobą skutki uboczne. Najczęściej występują one w miejscach poddanych naświetlaniu. Dzięki stosowaniu promieniowania w konkretnym obszarze nie jest to tak wyniszczające dla organizmu, jak chemioterapia.

Ja miałem naświetlaną szyję. Spowodowała wypad włosów, utratę zarostu (broda nie wróciła dziś nawet po 5 latach), utratę smaku, wymioty, krwawienia gardła, ogromny ból przy jedzeniu (brałem morfinę przed jedzeniem). Po morfinie bezwład nóg i ogłupienie, brak możliwości spania na leżąco z powodu duszności... Nie było najgorszego skutku ubocznego, wszystkie były przej***ne!

Tom Tatoń / muzyk, amatorski zawodnik sportów walki, który po raz kolejny ma nawrót raka rdzeniastego

Wśród najczęstszych skutków ubocznych wyróżnia się:

  • utratę włosów i popromienne odczyny skórne,
  • ogólne osłabienie,
  • brak apetytu,
  • spadek liczby białych krwinek oraz płytek krwi,
  • odczyny śluzówkowe jamy ustnej, gardła, krtani i jam nosowych,
  • reakcje ze strony dróg oddechowych i serca,
  • reakcje ze strony jelit i układu moczowego,
  • odczyny ze strony odbytnicy, pochwy, sromu.

W przypadku naświetlania skutki uboczne mogą się ujawniać nawet po kilku miesiącach, a nawet latach. Dlatego dawki promieniowania są niewielkie i podawane w krótki sesjach 1-5 minutowych, w odległości 15 do 30 cm od chorego miejsca. Leczenia najczęściej trwa od 4-7 tygodni. Taki proces pozwala na ochronę zdrowych narządów przed szkodliwością promieniowania.

 

Opracowano na podstawie własnych doświadczeń, rozmów z pacjentami onkologicznymi i Publicznymi Centrami Onkologii

 

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

zbliżenie na damską szyję

Kiedy powiększone węzły chłonne wymagają konsultacji z lekarzem?

Joanna Przetakiewicz/ PHOTO: JAROSLAW ANTONIAK

„Kilka tygodni temu zobaczyłam piekło. Ludzkie tortury. Nie! To nie był film horror. To był szpital onkologiczny w Warszawie…” Joanna Przetakiewicz gorzko o stanie polskiej onkologii

chemioterapia paliatywna

Chemioterapia paliatywna – na czym polega, kiedy się ją stosuje?

Leukocytoza — dowiedz się wszystkiego o podwyższonym stężeniu białych krwinek

Leukocytoza (podwyższone stężenie białych krwinek) – czego może być objawem?

Pomacaj się! I bądź zdrowa! Niezwykłe zdjęcia kobiet po raku piersi. „Utrata piersi to nie koniec kobiecości. Można być piękną także po chorobie!”

Chemo make up, czyli jak malować się po chemioterapii

„Nie podejmując decyzji o refundacji leku, odbiera Pan mnie i tysiącom Polek, matek, córek, żon, partnerek, szansę na życie!”. Anna Puślecka apeluje do Ministra Zdrowia

Spocona kobieta siedzi na kanapie

Brzydki zapach potu to duży problem. Podpowiadamy, jak sobie z nim poradzić

Agnieszka Witkowicz-Matolicz

Agnieszka Witkowicz-Matolicz: nie lubię mówić o “walce z rakiem”, ale leczenie to moment, kiedy trzeba zawalczyć o siebie, swoje zdrowie i komfort życia w przyszłości

Tabletki i strzykawki dookoła napisu Leukemia

Leukemia a nowotwory układu krwiotwórczego. Co dokładnie kryje się pod tym pojęciem?

Wskaźniki śmiertelności z powodu nowotworów maleją. „Jesteśmy w stanie wyleczyć ok. 60 proc. przypadków” – mówi onkolog

Chcesz dłużej zachować młodość? Zobacz zatem, co powinno się znaleźć na twoim talerzu

Zostań dawcą szpiku – wystarczy siedem kroków

Chora kobieta stoi z kubkiem w ręku i chusta na głowie i patrzy przez okno

Przełom w leczeniu chorób nowotworowych. „Ostatnia nadzieja dla pacjentów bez nadziei”

kobieta, którą boli dłoń

Czym jest zespół Raynauda?

kobieta, z dzieckiem z syndromem downa na plecach

Zespół Downa – objawy u noworodków, przewidywana długość życia

kobieta, trzymająca się za plecy

Jak rozpoznać objawy zapalenia nerek?

srzykawka

Wyniki morfologii krwi – interpretacja, odchylenia od normy

odczyt wyników

Morfologia z rozmazem – cena, normy. Jak wygląda badanie?

Dziewczynka chora na białaczkę leży w szpitalu

Białaczka limfoblastyczna u dzieci – jakie daje objawy? Jak leczyć białaczkę u dziecka?

Stopy z czerwonymi śladami przy dużych palcach

Dna moczanowa ‒ objawy i leczenie. Jak poznać i pokonać artretyzm?

Łysa dziewczynka to objaw białaczki

Białaczka – objawy podstępnej choroby szpiku kostnego

Lekarz podaje krew pacjentowi

Ostra białaczka limfoblastyczna – przyczyny zachorowania u dzieci i dorosłych. Leczenie i rokowania przy nowotworach szpiku kostnego

Dziewczynka z misiem w łóżku szpitalnym

AML a pierwsze objawy. Rokowania przy białaczkach szpiku kostnego

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Archiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Images

Grypa hiszpanka. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia