Menopauza powoduje zmiany w mózgu podobne do tych przy alzheimerze. Nowe ustalenia naukowców

Choć o menopauzie wiemy już całkiem sporo, to wciąż brakuje nam wiedzy na temat jej wpływu na działanie mózgu – twierdzą naukowcy z Cambridge University. Przebadali niemal 125.000 kobiet, żeby sprawdzić, jaki wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego ma klimakterium oraz czy terapia hormonalna może złagodzić te zmiany.

Co łączy menopauzę z alzheimerem?

Naukowcy z Wielkiej Brytanii w swoim badaniu podzielili kobiety na trzy grupy: te przed menopauzą; po menopauzie, które nigdy nie stosowały hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) oraz kobiety po menopauzie, które ją stosowały. U 11 tys. ze 125 tys. uczestniczek badania, oprócz ogólnego wywiadu na temat stanu zdrowia psychicznego i samopoczucia, wykonano też rezonans magnetyczny mózgu (MRI).

Wnioski? Zarówno w jednej, jak i w drugiej grupie kobiet, które przeszły menopauzę, znacząco zmniejszyła się objętość istoty szarej – tkanki mózgu, która pomaga zarządzać pamięcią i emocjami, przetwarzać informacje oraz kontrolować ruch. Szczególnie widoczne zmiany pojawiły się w kilku obszarach mózgu:

• hipokampie, odgrywającym istotną rolę w uczeniu się i zapamiętywaniu,
• korze entorhinalnej, która odpowiada między innymi za nawigację przestrzenną,
• korze obręczowej, której głównymi funkcjami jest utrzymywanie koncentracji i regulacja emocji.

„Obszary mózgu, w których zaobserwowaliśmy największe różnice, to te, które występują zazwyczaj przy chorobie Alzheimera. Menopauza może sprawić, że kobiety będą bardziej podatne na tę chorobę w późniejszym okresie” – podkreśla główna autorka badania prof. Barbara Sahakian.

Czy terapia hormonalna może pomóc?

Choć naukowcom nie udało się jeszcze odpowiedzieć na wszystkie istotne pytania dotyczące zmian w mózgu spowodowane menopauzą, to ich odkrycie jest kluczowe z jednego ważnego powodu. Może pomóc wyjaśnić, dlaczego obserwujemy prawie dwa razy więcej przypadków demencji u kobiet niż u mężczyzn.

I tu pojawia się pytanie, czy pomóc może popularna hormonalna terapia zastępcza. Co prawda leczenie to może złagodzić takie objawy, jak wahania nastroju czy suchość pochwy, ale przy zmianach w mózgu okazuje się nieskuteczna.

Analiza wyników badania pokazała, że menopauza wiąże się z niekorzystnymi konsekwencjami dla zdrowia psychicznego oraz ze zmniejszeniem objętości istoty szarej w kluczowych obszarach mózgu, a stosowanie hormonalnej terapii zastępczej nie wydaje się łagodzić tych efektów i może być związane z bardziej nasilonymi trudnościami w obszarze zdrowia psychicznego. Choć, jak podkreślają autorzy badania, wiele z biorących w nich udział kobiet miało gorszą kondycję psychiczną już przed rozpoczęciem terapii.

Menopauza – czym jest i jakie są objawy

Menopauza, zgodnie z definicją, to ostatnia miesiączka, po której przez 12 kolejnych miesięcy nie występuje krwawienie. Wynika to ze spadku poziomu estrogenów. Menopauza zazwyczaj pojawia się pomiędzy 45. a 55. rokiem życia, a okres okołomenopauzalny trwa od ok. 5 do 7 lat. To czas, kiedy organizm kobiety przestaje produkować komórki jajowe.

Objawy klimakterium mogą być bardzo zróżnicowane, ale zazwyczaj są to: 

• wahania nastroju,
• uderzenia gorąca,
• suchość pochwy,
• zmęczenie,
• problemy z koncentracją,
• obniżenie nastroju,
• problemy ze snem.

Często też u kobiet w okresie menopauzy pojawiają się problemy skórne i z utrzymaniem właściwej wagi. Jest też jednak wiele mniej charakterystycznych objawów, takich jak bóle brzucha czy szumy w uszach. W wielu przypadkach objawy klimakterium pomaga złagodzić terapia hormonalna, ale na pewno nie bez znaczenia jest też wsparcie i wyrozumiałość partnera, rodziny czy przyjaciół.

Źródło:

„Emotional and cognitive effects of menopause and hormone replacement therapy”,  Psychological Medicine

„Menopause linked to Alzheimer’s-like brain changes”, www.bbc.com