Przejdź do treści

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Rak prostaty - przyczyny, objawy, leczenie, rokowania Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Bożena Dykiel
Fundacja „Twarze Depresji” zakończyła współpracę z aktorką Bożeną Dykiel
Kobieta
Po tych lekach nie siadaj za kierownicę! Farmaceutka wymienia leki przeciwkaszlowe, na ból głowy, alergię, antybiotyki i krople do oczu
Kobieta siedzi w łóżku, trzyma się ręką za głowę
Często boli cię głowa? Lekarka wyjaśnia, kiedy powinnaś zgłosić się na pilną konsultację
Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener
Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener
Prof. Anna Piekarska: każdy niezaszczepiony zachoruje na COVID-19
Prof. Anna Piekarska: Każdy niezaszczepiony zachoruje na COVID-19

Rak prostaty to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Główne czynniki ryzyka to starszy wiek, otyłość oraz predyspozycje genetyczne. Objawy raka prostaty wynikają z zaburzenia lub całkowitego zablokowania odpływu moczu. Leczenie obejmuje zabiegi chirurgiczne, radioterapię i hormonoterapię. Rokowania w raku prostaty zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania. 

Co to jest rak prostaty?

Rak prostaty to nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie gruczołu krokowego. Prostata (stercz, gruczoł krokowy) jest gruczołem zlokalizowanym wokół cewki moczowej. Rolą prostaty w organizmie jest produkowanie płynu wchodzącego w skład spermy, zapewniającego upłynnienie nasienia we wnętrzu pochwy. Wraz z upływem lat dochodzi do fizjologicznego przerostu prostaty, wynikającego ze spadku poziomu testosteronu. Taki łagodny przerost prostaty należy odróżnić od złośliwego rozrostu gruczołu.

Rak prostaty (ICD 10-C 61) to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych u mężczyzn i stanowi istotną przyczynę śmiertelności z przyczyn onkologicznych. Jest drugim co do częstotliwości (po raku płuca) nowotworem złośliwym diagnozowanym u mężczyzn. Większość przypadków raka prostaty diagnozowanych jest w siódmej i ósmej dekadzie życia. Aby ograniczyć zachorowalność na raka prostaty, zalecane jest wykonywanie badań profilaktycznych – badania per rectum oraz oznaczania poziomu PSA, czyli swoistego antygenu sterczowego.

Rak prostaty – przyczyny choroby

Istnieje wiele czynników ryzyka, zwiększających zachorowalność na raka prostaty. Jednym z najistotniejszych jest wiek – częstość zachorowań wzrasta wraz z wiekiem. Kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka jest otyłość i siedzący tryb życia, a także niewłaściwie zbilansowana dieta, obfitująca w tłuszcze nasycone i cholesterol, a uboga w witaminę D i E czy selen. Najistotniejsze błędy żywieniowe to wysokie spożycie czerwonego mięsa, mleka, a także tłuszczów zwierzęcych. Tego typu dieta prowadzi do:

  • zwiększonej syntezy reaktywnych form tlenu,
  • zwiększenia poziomu androgenów (męskich hormonów płciowych),
  • nasilenia stanu zapalnego,
  • powstawania rakotwórczych węglowodorów aromatycznych w procesie obróbki termicznej mięsa.

U kogo jeszcze rozwija się rak prostaty? Przyczyny tego nowotworu to predyspozycje genetyczne – występowanie tego typu nowotworu w rodzinie, a także obecność mutacji w genie BRCA1. Takie genetycznie uwarunkowane postaci raka prostaty występują zazwyczaj w młodszym wieku. Ponadto wykazano, że rak prostaty częściej rozwija się u mężczyzn ciemnoskórych.

Matka z dwójką dzieci. Jendego syna trzyma na rękach, drugi ich przytula

Rak prostaty – objawy

Kiedy rozwija się rak prostaty, objawy choroby wynikają przede wszystkim z przerostu gruczołu oraz ucisku na cewkę moczową. W wyniku zwężenia lub zablokowania światła cewki moczowej, utrudniony jest odpływ moczu. Pierwsze objawy raka prostaty przypominają symptomy towarzyszące łagodnemu przerostowi prostaty i obejmują:

  • oddawanie przerywanego strumienia moczu,
  • uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
  • stałe parcie na mocz,
  • częste oddawanie moczu, zwłaszcza w nocy,
  • ból lub pieczenie podczas oddawania moczu,
  • zaburzenia erekcji,
  • bolesne wytryski,
  • obecność krwi w moczu lub spermie,
  • częstsze infekcje dróg moczowych.

Wraz z postępem choroby może dojść do wystąpienia bólu w podbrzuszu, obrzęku kończyn dolnych. Ponadto, u chorych na raka prostaty mogą się pojawić objawy przerzutów do kości – nasilona łamliwość kości, ucisk guza na rdzeń kręgowy czy porażenie kończyn dolnych. Gdy rozwinie się ostatnie stadium raka prostaty, objawy to wyniszczenie organizmu oraz silne bóle kości.

Przerzuty raka prostaty

Rak prostaty to złośliwy nowotwór dający przerzuty do innych lokalizacji. Przerzuty miejscowe raka prostaty tworzą się w bezpośrednim sąsiedztwie guza pierwotnego w gruczole krokowym. Przerzuty węzłowe zlokalizowane są w węzłach chłonnych, z kolei odległe przerzuty powstają w konsekwencji wędrówki komórek nowotworowych wraz z krwią. Gdy rozwija się rak prostaty, przerzuty zlokalizowane są przede wszystkim w obrębie kości, zwłaszcza miednicy, żeber, kości udowych czy kręgosłupa. Możliwe są także przerzuty raka prostaty do płuc i mózgu.

Rozpoznanie raka prostaty – badania obrazowe i laboratoryjne

Jednym z pierwszych badań wykorzystywanych w diagnostyce raka prostaty jest oznaczenie we krwi poziomu PSA, czyli swoistego antygenu sterczowego. PSA to białko wytwarzane wyłącznie przez komórki prostaty, jednak nie oznacza to, że marker ten jest swoisty dla zmian rakowych. Wzrost poziomu PSA odnotowywany jest także w przebiegu łagodnego przerostu prostaty, stanach zapalnych gruczołu krokowego, a także po badaniu per rectum. Wykazanie podwyższonego poziomu PSA nie pozwala na rozpoznanie raka prostaty, stanowi natomiast wskazanie do pogłębienia diagnostyki.

Znaczenie w diagnostyce ma także badanie per rectum, czyli palpacyjne badanie prostaty przez odbytnicę. W jego trakcie można wyczuć powiększenie prostaty, a niekiedy także zmiany kształtu mogące sugerować obecność guza.

Znacznie dokładniejszym badaniem jest USG. To badanie obrazowe może być wykonane przez powłoki brzuszne – wówczas mówimy o ultrasonografii przezbrzusznej TAUS. Z kolei ultrasonografia przezodbytnicza TRUS wykonywana jest per rectum. Takie badania pozwalają wyodrębnić tkankę nowotworową, której nie można wyczuć palpacyjnie w tradycyjnym badaniu per rectum. Inne badania obrazowe, które pozwalają wykazać zarówno obecność zmian nowotworowych w obrębie prostaty, jak i przerzutów, to tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. W przypadku raka prostaty przerzuty umiejscawiają się głównie w kościach i w celu ich lokalizacji może być wykonana scyntygrafia układu kostnego.

Ostatecznym potwierdzeniem obecności nowotworu jest biopsja prostaty. Biopsja wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym i polega na wprowadzeniu przez odbytnicę sondy USG i specjalnej igły do biopsji. Pobrany materiał jest następnie poddawany analizie histopatologicznej.

Para leżąca pod kołdrą

Operacyjne leczenie raka prostaty

Leczenie chirurgiczne stosowane jest w tych przypadkach, gdy nie występują przerzuty, a jedynie pierwotny guz. Operacja polega na usunięciu całej prostaty wraz z kanalikami nasiennymi i lokalnymi węzłami chłonnymi. Operacyjne usunięcie prostaty może odbyć się na drodze:

  • laparoskopowego zabiegu o małej inwazyjności,
  • tradycyjnego zabiegu chirurgicznego z dostępu załonowego,
  • operacji przy użyciu robota (system da Vinci), podczas której na brzuchu wykonuje się kilka nacięć o wielkości 1,5 cm i wprowadza przez nie ramiona robota.

Hormonoterapia raka prostaty

Hormonoterapia raka prostaty może być stosowana jako uzupełnienie leczenia operacyjnego lub leczenie zachowawcze w nieoperacyjnym raku prostaty. Taka postać terapii raka prostaty opiera się na zablokowaniu receptorów androgenowych oraz wyeliminowaniu androgenów. Komórki raka prostaty są podatne na stymulację pod wpływem receptorów androgenowych, zatem ich zablokowanie może spowolnić rozwój choroby. Oznacza to, że rak prostaty to nowotwór hormonozależny.

Ograniczenie wydzielania androgenów oraz blokowanie ich wpływu na receptory androgenowe możliwe jest dzięki przyjmowaniu tabletek lub zastrzyków. Najczęściej hormonoterapia polega na stosowaniu analogów LHRH, hamujących wydzielanie LH i FSH.

Radioterapia raka prostaty

Radioterapia, czyli napromieniowanie to metoda stosowana zarówno jako leczenie radyklane, jak i paliatywne. Naświetlanie może być ograniczone tylko do gruczołu krokowego lub obejmować także przerzuty do kości. Ta metoda leczenia może być realizowana jako:

  • teleterapia, gdy źródło napromienienia oddalone jest o kilkadziesiąt cm od powierzchni skóry,
  • brachyterapia, gdy źródło napromienienia jest umieszczone czasowo lub stale w obrębie zmiany nowotworowej,
  • HIFU, czyli zniszczenia tkanki nowotworowej ultradźwiękami.

Ile się żyje po radioterapii raka prostaty? Wszystko zależy od stopnia zaawansowania choroby.

Rokowania w raku prostaty

W przebiegu raka prostaty rokowania zależą od wielu czynników – wieku, stopnia zaawansowania nowotworu, obecności przerzutów. Jeśli zdiagnozowany zostanie ograniczony wyłącznie do gruczołu krokowego złośliwy rak prostaty, rokowania po operacji są dobre. Taka operacja może wydłużyć życie chorych nawet o 20 lat. Gorsze rokowanie ma rak prostaty obejmujący gruczoł krokowy oraz miednicę. Jeśli natomiast rozwinie się rozsiany rak prostaty, przeżycie jest najniższe. Średni odsetek przeżyć pięcioletnich dla pacjentów w Polsce to około 67 proc.

 

Bibliografia:

  1. Buhmeida A. i in., Prognostic factor in prostate cancer; Diagn Pathol, 2006
  2. Merriel S. i in., Prostate cancer in primary care, Adv Ther 2018.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Niedoczynność przysadki mózgowej – przyczyny, objawy i metody leczenia

Warszawska Syrenka zniknęła z Bulwarów Wiślanych. Wzięła wolne w bardzo słusznej sprawie

Zespół pustego siodła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

Choroby przysadki – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Schwartza-Barttera – przyczyny, objawy, leczenie

Elena Krawzow

Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

Justyna Tomska / Archiwum prywatne

„Nie ma treningu, od razu jest życie. Wpadasz w nie po uszy i właściwie masz przegwizdane” – zauważa poetka Justyna Tomska

PCOS u mężczyzn? Dr Katarzyna Skórzewska mówi, na co zwrócić uwagę u swojego partnera

Rak pęcherzykowy tarczycy – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Dorota Szelągowska

Dorota Szelągowska w wyjątkowy sposób uczciła swoje 41. urodziny. Wybrała się na mammografię!

"Znamy przypadki, kiedy tarczyca zaczyna się regenerować i odrastać. Same jesteśmy w takiej sytuacji" - podkreślają autorki profilu Ogarnij Hashimoto

„Znamy przypadki, kiedy tarczyca zaczyna się regenerować i odrastać. Same jesteśmy w takiej sytuacji” – podkreślają autorki profilu Ogarnij Hashimoto

Joanna Głuchowska i Andrzej Dziedzic /fot. Damian Rychlica

„Choroba nie ma żadnego sensu. Dopiero to, co z niej wyciągniemy” – przekonują Andrzej Dziedzic i Joanna Głuchowska, autorzy książki „Liczy się każdy oddech”

Wirus, który niszczy najbardziej agresywne nowotwory? To może być przełom w onkologii

Odkryto wirusa, który unieszkodliwia najbardziej agresywne nowotwory. To może być przełom w onkologii

Próbki w laboratorium

Innowacyjny test krwi ma wykrywać aż 50 rodzajów raka. „To może oznaczać początek rewolucji”

Jak brak snu wpływa na poziom TSH i hormonów tarczycy? Wyjaśnia Emilia Cesarek

Jak brak snu wpływa na poziom TSH i hormonów tarczycy? Wyjaśnia Emilia Cesarek

Jakie hormony odpowiadają za spadek libido? Wyjaśnia Michał Kot

Nie masz ochoty na seks? Michał Kot wyjaśnia, z czego to może wynikać

SUPLEMENTY: FAKTY I MITY. Czy suplementy faktycznie mogą wywołać chorobę?

SUPLEMENTY: FAKTY I MITY. Czy suplementy przyjmowane w nadmiarze mogą wywołać chorobę?

Nie żyje Sarah Harding. "Nie chciałaby, by ją zapamiętano ze względu na walkę z tą okropną chorobą"

Nie żyje Sarah Harding. „Nie chciałaby, by ją zapamiętano ze względu na walkę z tą okropną chorobą”

Biorezonans magnetyczny. Jak działa i czy jest skuteczny?

Regularne przyjmowanie antybiotyków może zwiększać ryzyko zachorowania na raka jelita grubego - alarmują naukowcy

Regularne przyjmowanie antybiotyków może zwiększać ryzyko raka jelita grubego – alarmują naukowcy

Wydaje ci się, że masz problemy z tarczycą? Przestań się domyślać. Aleksandra Rodziewicz mówi, jak to sprawdzić

Wydaje ci się, że masz problemy z tarczycą? Przestań się domyślać. Aleksandra Rodziewicz mówi, jak to sprawdzić

Twoja skóra głowy daje ci znaki! Jak przewidzieć wypadanie włosów? Wyjaśnia Marta Klowan

Jak przewidzieć wypadanie włosów? Wyjaśnia Marta Klowan

hospicjum domowe

„Często mówi się, że 'ktoś kogoś oddał do hospicjum’. A nikt nie powie przecież 'oddał do szpitala'”. Anna Kurowicka o odchodzeniu bliskich

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kim jest wysoko wrażliwa osobowość?

„Osoby wysoko wrażliwe (WWO) wchłaniają nastroje ludzi dookoła, silniej przeżywają stres, mają żywsze sny, bogatszą wyobraźnię i błyskotliwe poczucie humoru” – mówi dr psychologii Monika Baryła-Matejczuk

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm