Przejdź do treści

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Rak prostaty - przyczyny, objawy, leczenie, rokowania Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co łączy labradora, cipkę i marchewkę? Być może pozornie nic, ale tak naprawdę mają jedną, bardzo istotną wspólną cechę
Sprawdź, czy prawidłowo sikasz! Dawid Polak wyjaśnia, jak nie popełniać częstych błędów
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Będzie dostępna szczepionka na boreliozę? Niedługo kluczowy etap badań
W szczecińskim szpitalu wykryto zarażenie błonicą. Pacjent nie żyje

Rak prostaty to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Główne czynniki ryzyka to starszy wiek, otyłość oraz predyspozycje genetyczne. Objawy raka prostaty wynikają z zaburzenia lub całkowitego zablokowania odpływu moczu. Leczenie obejmuje zabiegi chirurgiczne, radioterapię i hormonoterapię. Rokowania w raku prostaty zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania. 

Co to jest rak prostaty?

Rak prostaty to nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie gruczołu krokowego. Prostata (stercz, gruczoł krokowy) jest gruczołem zlokalizowanym wokół cewki moczowej. Rolą prostaty w organizmie jest produkowanie płynu wchodzącego w skład spermy, zapewniającego upłynnienie nasienia we wnętrzu pochwy. Wraz z upływem lat dochodzi do fizjologicznego przerostu prostaty, wynikającego ze spadku poziomu testosteronu. Taki łagodny przerost prostaty należy odróżnić od złośliwego rozrostu gruczołu.

Rak prostaty (ICD 10-C 61) to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych u mężczyzn i stanowi istotną przyczynę śmiertelności z przyczyn onkologicznych. Jest drugim co do częstotliwości (po raku płuca) nowotworem złośliwym diagnozowanym u mężczyzn. Większość przypadków raka prostaty diagnozowanych jest w siódmej i ósmej dekadzie życia. Aby ograniczyć zachorowalność na raka prostaty, zalecane jest wykonywanie badań profilaktycznych – badania per rectum oraz oznaczania poziomu PSA, czyli swoistego antygenu sterczowego.

Rak prostaty – przyczyny choroby

Istnieje wiele czynników ryzyka, zwiększających zachorowalność na raka prostaty. Jednym z najistotniejszych jest wiek – częstość zachorowań wzrasta wraz z wiekiem. Kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka jest otyłość i siedzący tryb życia, a także niewłaściwie zbilansowana dieta, obfitująca w tłuszcze nasycone i cholesterol, a uboga w witaminę D i E czy selen. Najistotniejsze błędy żywieniowe to wysokie spożycie czerwonego mięsa, mleka, a także tłuszczów zwierzęcych. Tego typu dieta prowadzi do:

  • zwiększonej syntezy reaktywnych form tlenu,
  • zwiększenia poziomu androgenów (męskich hormonów płciowych),
  • nasilenia stanu zapalnego,
  • powstawania rakotwórczych węglowodorów aromatycznych w procesie obróbki termicznej mięsa.

U kogo jeszcze rozwija się rak prostaty? Przyczyny tego nowotworu to predyspozycje genetyczne – występowanie tego typu nowotworu w rodzinie, a także obecność mutacji w genie BRCA1. Takie genetycznie uwarunkowane postaci raka prostaty występują zazwyczaj w młodszym wieku. Ponadto wykazano, że rak prostaty częściej rozwija się u mężczyzn ciemnoskórych.

Matka z dwójką dzieci. Jendego syna trzyma na rękach, drugi ich przytula

Rak prostaty – objawy

Kiedy rozwija się rak prostaty, objawy choroby wynikają przede wszystkim z przerostu gruczołu oraz ucisku na cewkę moczową. W wyniku zwężenia lub zablokowania światła cewki moczowej, utrudniony jest odpływ moczu. Pierwsze objawy raka prostaty przypominają symptomy towarzyszące łagodnemu przerostowi prostaty i obejmują:

  • oddawanie przerywanego strumienia moczu,
  • uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
  • stałe parcie na mocz,
  • częste oddawanie moczu, zwłaszcza w nocy,
  • ból lub pieczenie podczas oddawania moczu,
  • zaburzenia erekcji,
  • bolesne wytryski,
  • obecność krwi w moczu lub spermie,
  • częstsze infekcje dróg moczowych.

Wraz z postępem choroby może dojść do wystąpienia bólu w podbrzuszu, obrzęku kończyn dolnych. Ponadto, u chorych na raka prostaty mogą się pojawić objawy przerzutów do kości – nasilona łamliwość kości, ucisk guza na rdzeń kręgowy czy porażenie kończyn dolnych. Gdy rozwinie się ostatnie stadium raka prostaty, objawy to wyniszczenie organizmu oraz silne bóle kości.

Przerzuty raka prostaty

Rak prostaty to złośliwy nowotwór dający przerzuty do innych lokalizacji. Przerzuty miejscowe raka prostaty tworzą się w bezpośrednim sąsiedztwie guza pierwotnego w gruczole krokowym. Przerzuty węzłowe zlokalizowane są w węzłach chłonnych, z kolei odległe przerzuty powstają w konsekwencji wędrówki komórek nowotworowych wraz z krwią. Gdy rozwija się rak prostaty, przerzuty zlokalizowane są przede wszystkim w obrębie kości, zwłaszcza miednicy, żeber, kości udowych czy kręgosłupa. Możliwe są także przerzuty raka prostaty do płuc i mózgu.

Rozpoznanie raka prostaty – badania obrazowe i laboratoryjne

Jednym z pierwszych badań wykorzystywanych w diagnostyce raka prostaty jest oznaczenie we krwi poziomu PSA, czyli swoistego antygenu sterczowego. PSA to białko wytwarzane wyłącznie przez komórki prostaty, jednak nie oznacza to, że marker ten jest swoisty dla zmian rakowych. Wzrost poziomu PSA odnotowywany jest także w przebiegu łagodnego przerostu prostaty, stanach zapalnych gruczołu krokowego, a także po badaniu per rectum. Wykazanie podwyższonego poziomu PSA nie pozwala na rozpoznanie raka prostaty, stanowi natomiast wskazanie do pogłębienia diagnostyki.

Znaczenie w diagnostyce ma także badanie per rectum, czyli palpacyjne badanie prostaty przez odbytnicę. W jego trakcie można wyczuć powiększenie prostaty, a niekiedy także zmiany kształtu mogące sugerować obecność guza.

Znacznie dokładniejszym badaniem jest USG. To badanie obrazowe może być wykonane przez powłoki brzuszne – wówczas mówimy o ultrasonografii przezbrzusznej TAUS. Z kolei ultrasonografia przezodbytnicza TRUS wykonywana jest per rectum. Takie badania pozwalają wyodrębnić tkankę nowotworową, której nie można wyczuć palpacyjnie w tradycyjnym badaniu per rectum. Inne badania obrazowe, które pozwalają wykazać zarówno obecność zmian nowotworowych w obrębie prostaty, jak i przerzutów, to tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. W przypadku raka prostaty przerzuty umiejscawiają się głównie w kościach i w celu ich lokalizacji może być wykonana scyntygrafia układu kostnego.

Ostatecznym potwierdzeniem obecności nowotworu jest biopsja prostaty. Biopsja wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym i polega na wprowadzeniu przez odbytnicę sondy USG i specjalnej igły do biopsji. Pobrany materiał jest następnie poddawany analizie histopatologicznej.

Para leżąca pod kołdrą

Operacyjne leczenie raka prostaty

Leczenie chirurgiczne stosowane jest w tych przypadkach, gdy nie występują przerzuty, a jedynie pierwotny guz. Operacja polega na usunięciu całej prostaty wraz z kanalikami nasiennymi i lokalnymi węzłami chłonnymi. Operacyjne usunięcie prostaty może odbyć się na drodze:

  • laparoskopowego zabiegu o małej inwazyjności,
  • tradycyjnego zabiegu chirurgicznego z dostępu załonowego,
  • operacji przy użyciu robota (system da Vinci), podczas której na brzuchu wykonuje się kilka nacięć o wielkości 1,5 cm i wprowadza przez nie ramiona robota.

Hormonoterapia raka prostaty

Hormonoterapia raka prostaty może być stosowana jako uzupełnienie leczenia operacyjnego lub leczenie zachowawcze w nieoperacyjnym raku prostaty. Taka postać terapii raka prostaty opiera się na zablokowaniu receptorów androgenowych oraz wyeliminowaniu androgenów. Komórki raka prostaty są podatne na stymulację pod wpływem receptorów androgenowych, zatem ich zablokowanie może spowolnić rozwój choroby. Oznacza to, że rak prostaty to nowotwór hormonozależny.

Ograniczenie wydzielania androgenów oraz blokowanie ich wpływu na receptory androgenowe możliwe jest dzięki przyjmowaniu tabletek lub zastrzyków. Najczęściej hormonoterapia polega na stosowaniu analogów LHRH, hamujących wydzielanie LH i FSH.

Radioterapia raka prostaty

Radioterapia, czyli napromieniowanie to metoda stosowana zarówno jako leczenie radyklane, jak i paliatywne. Naświetlanie może być ograniczone tylko do gruczołu krokowego lub obejmować także przerzuty do kości. Ta metoda leczenia może być realizowana jako:

  • teleterapia, gdy źródło napromienienia oddalone jest o kilkadziesiąt cm od powierzchni skóry,
  • brachyterapia, gdy źródło napromienienia jest umieszczone czasowo lub stale w obrębie zmiany nowotworowej,
  • HIFU, czyli zniszczenia tkanki nowotworowej ultradźwiękami.

Ile się żyje po radioterapii raka prostaty? Wszystko zależy od stopnia zaawansowania choroby.

Rokowania w raku prostaty

W przebiegu raka prostaty rokowania zależą od wielu czynników – wieku, stopnia zaawansowania nowotworu, obecności przerzutów. Jeśli zdiagnozowany zostanie ograniczony wyłącznie do gruczołu krokowego złośliwy rak prostaty, rokowania po operacji są dobre. Taka operacja może wydłużyć życie chorych nawet o 20 lat. Gorsze rokowanie ma rak prostaty obejmujący gruczoł krokowy oraz miednicę. Jeśli natomiast rozwinie się rozsiany rak prostaty, przeżycie jest najniższe. Średni odsetek przeżyć pięcioletnich dla pacjentów w Polsce to około 67 proc.

 

Bibliografia:

  1. Buhmeida A. i in., Prognostic factor in prostate cancer; Diagn Pathol, 2006
  2. Merriel S. i in., Prostate cancer in primary care, Adv Ther 2018.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda "Grease" od 30 lat chorowała na nowotwór

Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór

Próbki w laboratorium

Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

"To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego organizm nie może wyjść z opresji, szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota" - podkreśla lek. Dorota Helim-Sobkowiak

„To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota” – pisze o… stresie lek. Dorota Helim-Sobkowiak

Osteosarcoma, czyli kostniakomięsak – objawy, leczenie

Badanie fizykalne – co to jest i na czym polega?

Dr Dorota Wakuła / fot. Infemini Med Home

„Nie jesteśmy w stanie odróżnić klinicznie depresji poporodowej od fazy niedoczynności poporodowego zapalenia tarczycy” – mówi dr Dorota Wakuła

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. "Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna"

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. „Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna”

Henryka Krzywonos-Strycharska

Henryka Krzywonos-Strycharska odpowiada kolegom z Sejmu: „To nie moda tylko rak”

Skan mózgu pozwoli na wykrycie alzheimera / istock

Chorobę Alzheimera można zdiagnozować za pomocą pojedynczego skanu mózgu. Nowe odkrycie naukowców

Dr Marcin Mika: Pacjentki onkologiczne boją się pytać o seksualność. Nie chcą usłyszeć: „Leczy pani raka, a pyta o seks?”

Kobieta w laboratorium

Nowatorska terapia w leczeniu agresywnego raka. Naukowcom udało się zahamować zmiany w późnym stadium choroby

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Na jej ciele pojawiły się nowe „piegi”. Diagnoza zwaliła ją z nóg. Do szpitala trafiła w ostatniej chwili

Rak jelita grubego - zwróć uwagę na te objawy / pexels

Lekarka chorowała na raka jelita. Teraz uświadamia innych, co warto robić w trakcie każdej wizyty w toalecie

Miała guza wielkości główki dziecka. Teraz przestrzega innych przed bagatelizowaniem bólu pleców

Dr Maciej Mazurec: Cytologia powoli przechodzi do lamusa, staje się metodą historyczną. Mamy znacznie skuteczniejszy test, który zwiększa bezpieczeństwo pacjentek nawet o 60-70 proc.

Dr Maciej Mazurec: Cytologia powoli przechodzi do lamusa. Mamy znacznie skuteczniejszy test, który zwiększa bezpieczeństwo pacjentek nawet do 70 proc.

„U chorych, każdy dzień niedostatecznego jedzenia to zaciąganie potężnego długu względem swojego organizmu”. O leczeniu żywieniowym mówi dr n. med. Paweł Kabata

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Milena Nosek / archiwum prywatne

„To, co dzieje się wewnątrz nas, wyznacza jakość naszej pracy. Hormony sterują całym naszym organizmem” – mówi Milena Nosek, dietetyczka

Prezenter Piotr Balicki walczy z nowotworem. „Boję się, że nie dożyję do wakacji”

Dr Dominika Trojnarska o tajnikach hormonu miłości, wierności i szczęścia: „Są kraje, w których oksytocynę podaje się pacjentkom w sprayu”

Kobieta w laboratorium

Jest nadzieja dla chorych na raka. Ruszyły pierwsze testy szczepionki na ludziach

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym /fot. Pexels

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin