Przejdź do treści

Brachyterapia – co to jest? Czy boli? Leczenie nowotworów

Brachyterapia
Co to jest brachyterapia? Dr Magdalena Kubaszewska. Zdj: archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Fantazje seksualne to zdrada partnera? A może wyraz naszej miłości?
Chroniczne zmęczenie – psychotest, przyczyny, zapobieganie
Kobieta
Ćwiczenia w domu – na brzuch, plecy, klatkę piersiową i inne
Ola Żebrowska: „Zostałam wychowana w katolickiej rodzinie i nie śmiałabym mówić drugiej kobiecie, co ma robić”
Kisiel? Tak, ale domowy!
Kisiel – skład. Na co jest dobry? Przepis na domowy kisiel

Brachyterapia to skuteczna metoda miejscowego leczenia wielu nowotworów, rozpowszechniona nie tylko w Europie, ale i na całym świecie. Pozwala na skrócenie całkowitego czasu terapii onkologicznej i poprawę komfortu leczenia przy wysokim prawdopodobieństwie wyleczenia. Niestety, stan wiedzy o brachyterapii wśród pacjentów jest niedostateczny, co może powodować obawy, a nawet rezygnację z tej metody. O brachyterapii Hello Zdrowie rozmawia z radioterapeutą – onkologiem dr n. med. Magdaleną Kubaszewską.

Ewa Podsiadły-Natorska: Co to jest brachyterapia?

Dr n. med. Magdalena Kubaszewska z Affidea Międzynarodowego Centrum Onkologii w Poznaniu: Brachyterapia to jedna z metod miejscowego leczenia nowotworów. Jest to forma radioterapii, w której wykorzystuje się energię fotonów, cząstek pochodzących z rozpadu izotopów promieniotwórczych. Najczęściej wykorzystujemy brachyterapię z zastosowaniem wysokiej mocy źródła (z ang. High Dose Rate, w skrócie HDR). Nazwa brachyterapia pochodzi od greckiego słowa „brachy”, czyli „z bliska”. Idea polega na tym, że źródło promieniotwórcze, w tym przypadku iryd, jest wprowadzane do guza nowotworowego albo w miejscu po nim (najczęściej w języku medycznym określanym jako loża). Wymaga to wykonania aplikacji – tzw. drogi, którą źródło kroczy do celu, gdzie deponowana jest zaplanowana dawka. Może odbywać się to przez kontakt z obszarem leczonym (tzw. technika kontaktowa) lub przez umieszczenie aplikatorów w tkankach (tzw. technika śródtkankowa).

Należy podkreślić, że brachyterapia potrzebuje odpowiedniego zaplecza diagnostyczno-terapeutycznego, niezbędnego dla właściwego przeprowadzenia tej metody, jak: tomografia komputerowa, ramię rentgenowskie, sala zabiegowa, endoskopowa, pracownia planowania leczenia, bunkier (tzn. miejsce, w którym pacjent otrzymuje zaplanowana dawkę).

Dr Magdalena Kubaszewska
Brachyterapia daje bardzo dobre wyniki w leczeniu takich nowotworów jak rak piersi i prostaty, bo z punktu widzenia biologii są one bardzo wrażliwe na wysoką moc dawki promieniowania, a taką zapewnia brachyterapia HDR. Przekłada się to na uzyskanie jak największej szansy miejscowej kontroli choroby.

Personel medyczny w brachyterapii to interdyscyplinarny zespół specjalistów: lekarze (radioterapeuta, anestezjolog, urolog, chirurg onkolog), pielęgniarki, fizyk, technik medyczny – wszyscy czuwamy nad bezpieczeństwem i komfortem leczenia naszych pacjentów.

Jakie typy nowotworów można leczyć w ten sposób?

Biorąc pod uwagę lokalizację, najogólniej brachyterapia ma zastosowanie w leczeniu nowotworów ginekologicznych, jak i tzw. nieginekologicznych (nowotwory piersi, prostaty, skóry, płuc, przewodu pokarmowego, rejonu głowy i szyi). Brachyterapia daje bardzo dobre wyniki w leczeniu takich nowotworów jak rak piersi i prostaty, bo z punktu widzenia biologii są one bardzo wrażliwe na wysoką moc dawki promieniowania, a taką zapewnia brachyterapia HDR. Przekłada się to na uzyskanie jak największej szansy miejscowej kontroli choroby.

usg

Czy brachyterapia może być stosowana jako samodzielna metoda leczenia nowotworu?

Tak. Samodzielne leczenie brachyterapią można stosować w przypadku raka piersi (po wcześniejszym leczeniu chirurgicznym), w raku stercza, często w raku skóry. Dotyczy to  chorych we wczesnym stadium zaawansowania. Najczęściej jednak to metoda, która ma charakter leczenia skojarzonego z teleradioterapią. Skojarzenie tych dwóch metod radioterapii – brachyterapii oraz teleradioterapii – pozwala podać odpowiednią dawkę biologiczną w miejscu docelowym. W wielu przypadkach brachyterapia stosowana jest jako część całego leczenia onkologicznego obejmującego m.in. chirurgię, chemioterapię, hormonoterapię.

Jakie są główne atuty tej metody?

Zaletą brachyterapii HDR jest podanie wysokiej dawki w miejscu docelowym i jej spadek z kwadratem odległości. Dzięki temu zyskujemy tzw. lepszy indeks terapeutyczny, czyli zwiększenie szansy wyleczenia miejscowego i zmniejszenie ryzyka powikłań ze strony tkanek zdrowych. W raku piersi, zwłaszcza w lokalizacjach lewostronnych, oszczędzamy serce, płuco czy przełyk. Natomiast w raku stercza w rejonie miednicy możemy zaoszczędzić pęcherz, odbytnicę czy szpik kostny miednicy. Brachyterapia pozwala skrócić całkowity czas leczenia, szczególnie jeśli kojarzymy ją z teleradioterapią, o ok. jeden do trzech tygodni. W przypadku samodzielnego leczenia, jak np. we wczesnym raku piersi, całkowity czas leczenia to cztery–pięć dni.

A minusy tej metody?

To przede wszystkim efekty uboczne miejscowe, które związane są z odczynem popromiennym, typowym dla radioterapii, jak obrzęk, zaczerwienienie, ślady po aplikatorach. Stopień nasilenia reakcji zależy od wielu czynników, m.in. od miejsca leczenia, stosowanego leczenia onkologicznego (jak chemioterapia, hormonoterapia) czy indywidualnej reakcji pacjenta. Dla niektórych chorych minusem jest to, że trzeba wykonać aplikację, co wiąże się ze znieczuleniem. Dlatego tak ważna jest współpraca z zespołem anestezjologicznym. Każdy pacjent wymaga indywidualnego podejścia, analizy szeregu czynników, jak m.in. choroby towarzyszące (np. serca czy cukrzyca) oraz stosowane leki. Stąd tak ważne jest odpowiednie przygotowanie, które pozwala na bezpieczne przeprowadzenie brachyterapii.

Jakie są przeciwwskazania do brachyterapii?

W zasadzie przeciwwskazania to dwie sytuacje: brak możliwości wykonania znieczulenia z powodu chorób towarzyszących lub brak możliwości wykonania aplikacji np. ze względu na takie kwestie jak: zbyt duży guz czy anatomia pacjenta.

Dlaczego brachyterapię najczęściej łączy się z teleradioterapią?

Połączenie tych dwóch form radioterapii, o czym wspomniałam wcześniej, pozwala podać odpowiednią dawkę celem jak największej szansy miejscowego wyleczenia przy maksymalnej ochronie tkanek zdrowych.

Proszę opowiedzieć o leczeniu metodą brachyterapii raka piersi.

Obecnie na świecie brachyterapia HDR w raku piersi jest stosowana jako:

  • leczenie skojarzone z teleradioterapią w formie tzw. boostu – czyli podwyższenia dawki w loży po guzie, bo tam jest największe ryzyko wznowy miejscowej (wynosi ok. 60–80),
  • leczenie samodzielne, tzw. częściowe napromienianie we wczesnym raku piersi. Wyniki ostatnio opublikowanych wielośrodkowych badań klinicznych prowadzonych w Europie i USA wykazały wyższość brachyterapii HDR nad innymi metodami radioterapii pod względem szansy wyleczenia miejscowego, ochrony tkanek zdrowych i uzyskania dobrego efektu kosmetycznego,
  • leczenie wznów miejscowych w obrębie piersi leczonej z powodu raka lub w bliznach po mastektomii, najczęściej po uprzednim leczeniu chirurgicznym.
Dr Magdalena Kubaszewska
Brachyterapia w leczeniu raka jest skuteczna. Niestety, pacjentki często się jej boją. Są zaskoczone taką formą proponowanego leczenia. Nie mają świadomości, jak duży zysk terapeutyczny pozwala uzyskać

Porozmawiajmy o skutkach ubocznych brachyterapii.

Niestety każde leczenie onkologiczne ma jakiś efekt uboczny. Jest ich tym więcej, im więcej różnych metod terapii się stosuje. Do tego skutki uboczne często nie sumują się, ale potęgują. W przypadku raka piersi pacjentka, rozpoczynając brachyterapię, jest po innym leczeniu onkologicznym (leczenie chirurgiczne, chemioterapia) lub w jego trakcie (np. hormonoterapia, leczenie herceptyną). Jeśli zastosowano u niej całą gamę metod zwalczania nowotworu j.w., to tych skutków ubocznych wystąpi więcej. Gdy wykonujemy brachyterapię u pacjentki, która jest po chemioterapii czy po teleradioterapii, to obrzęk popromienny będzie u niej większy niż u pacjentki, która jest np. tylko po chirurgii. Dlatego trudno powiedzieć, że coś jest skutkiem zastosowania jednej czy drugiej metody, bo efekty uboczne się nakładają. Ważne jest, aby pacjent zrozumiał istotę leczenia i towarzyszące mu efekty uboczne, które najczęściej stopniowo ustępują. Jako lekarz, który zajmuje się brachyterapią od ponad 15 lat, stwierdzam, że jest to metoda dobrze tolerowana.

Paulina Buczek

I niestety mało znana.

Faktycznie, brachyterapia nie zyskuje na popularności tak jak np. teleradioterapia i my, brachyterapeuci, ubolewamy, że ta metoda nie jest tak rozpowszechniona, jak powinna. Dużo mówi się o niej w czasie spotkań na szczeblu europejskim czy światowym, natomiast w Polsce pod względem częstotliwości jej stosowania panuje niedosyt. A szkoda, bo brachyterapia w leczeniu raka jest skuteczna. Niestety, pacjentki często się jej boją. Są zaskoczone taką formą proponowanego leczenia. Nie mają świadomości, jak duży zysk terapeutyczny pozwala uzyskać. Chciałabym więc podkreślić, że pacjenci, a zwłaszcza pacjentki, nie powinni się brachyterapii obawiać.

Czy brachyterapię można powtórzyć?

Można, ale wymaga to bardzo ostrożnej kwalifikacji opartej na ocenie miejsca wznowy, dotychczas stosowanego leczenia onkologicznego, wykluczenia innych zmian poza ogniskiem pierwotnym oraz preferencji pacjenta. Każdy przypadek jest inny i należy go rozważyć indywidualnie. Jeśli pacjentka ma zachowaną pierś i jest po radioterapii w formie teleradioterapii oraz po brachyterapii i pojawia się u niej wznowa w piersi, to najczęstszą formą leczenia będzie usunięcie piersi. Ale jeśli wznowa jest nieduża, to można przeprowadzić samą brachyterapię.

 

Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?

A co z dużymi guzami? One nie kwalifikują się do brachyterapii?

Duże guzy raczej nie, choć w takim przypadku bardzo często próbujemy najpierw zastosować inne metody leczenia onkologicznego, np. chemioterapię czy chirurgię, celem zmniejszenia guza – jest to tzw. cytoredukcja guza. Gdy to nastąpi, oceniamy, czy jest już możliwa brachyterapia, której głównym celem jest kontrola miejscowa, czyli jak największa szansa na wyleczenie miejscowe.

Dr n. med. Magdalena Kubaszewska – radioterapeuta, onkolog z Affidea Międzynarodowego Centrum Onkologii w Poznaniu. Od ponad 15 lat specjalizuje się w leczeniu metodą brachyterapii, a szczególnie jej zastosowaniem w nowotworach piersi, prostaty, płuc (lokalizacja wewnątrzoskrzelowa) oraz skóry. Jest członkiem stowarzyszeń i organizacji zrzeszających radioterapeutów oraz brachyterapeutów w Polsce, Europie i USA. Bierze udział w licznych spotkaniach, a także kongresach naukowych dotyczących przede wszystkim zastosowania brachyterapii w leczeniu nowotworów złośliwych.

Krótka Instrukcja Obsługi Raka Piersi – jak powstawała?

Temat raka piersi jest nam bardzo bliski, dlatego starając się pomóc chorym kobietom stworzyliśmy Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi. Cały rok był dla redakcji Hello Zdrowie bardzo szczególny. Od pisania artykułów o doświadczeniach kobiet odnośnie raka piersi, przeszliśmy do działania.

Instrukcja była tworzona wraz z kobietami, które przeszły raka piersi, ich rodzinami, znajomymi, z chirurgami, onkologiem, psychoonkologiem, a także fundacjami – Rak’n’Roll, Onkocafe, Alivia, Omea Life i Pełną Piersią.

Instrukcja ma być jak przyjaciółka, która przeszła już „drogę” raka piersi, a którą dziewczyny mają przed sobą. Podzieliliśmy ją na dwie części. W pierwszej znajdziesz porady pisane przez i dla kobiet, które chorują na raka piersi. W drugiej przeczytasz rady od i dla tych, którzy towarzyszą swoim bliskim w chorobie.

Krótka Instrukcja Obsługi Raka Piersi  jest darmowym e-bookiem, z którym możesz zapoznać się już dzisiaj. Wystarczy go pobrać z naszej strony.

Co to jest brachyterapia?

Brachyterapia to typ radioterapii polegający na lokalizowaniu źródeł promieniotwórczych w guzie nowotworowym, w pobliżu niego bądź w miejscu, w którym został on usunięty. Dzięki niej istnieje większa szansa wyleczenia miejscowego oraz zmniejszenie ryzyka powikłań ze strony zdrowych tkanek. Umożliwia ona skrócenie czasu leczenia. Zaleca się ją w przypadku raka piersi (po wcześniejszym leczeniu chirurgicznym), raku stercza oraz raka skóry. Przeciwskazania do niej to: choroby towarzyszące (które umożliwiają wykonanie znieczulania), zbyt duży guz i anatomia pacjenta (uniemożliwiające wykonanie aplikacji).  Brachyterapia może zwiększyć ilość skutków ubocznych, które powstały już przy innych formach terapii.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wojciech Pszoniak

Wojciech Pszoniak nie żyje. Wybitny aktor zmarł z powodu choroby nowotworowej

Dodatkowy dzień urlopu na cytologię i badanie piersi. Takie rozwiązanie wprowadził pracodawca z Łomży

Dodatkowy dzień urlopu na cytologię i badanie piersi. Takie rozwiązanie wprowadził pracodawca z Łomży

Joanna Koroniewska pokazała na Instagramie swoją mamę. „Jeśli choć jedna dziewczyna zadba o siebie i pójdzie w końcu na badania, to warto było to zrobić”

księżniczki Disneya z rakiem piersi

Kopciuszek i Królewna Śnieżka z rakiem piersi? Włoski artysta Alexsandro Palombo w ten sposób przypomina o badaniach profilaktycznych

Patenty na potencjalne leki antynowotworowe dl badaczy z Uniwersytetu Gdańskiego

Niezwykłe dokonanie badaczy z Gdańska! Pomoże w walce z nowotworami

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Marcia Cross

Marcia Cross: bycie twarzą raka odbytu nie jest może najbardziej glamour, ale jestem bardzo zdeterminowana, aby zdjąć piętno związane z tą chorobą

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Christina Applegate

Christina Applegate: po jakimś czasie od diagnozy uzmysłowiłam sobie, że musi czekać mnie kiedyś coś lepszego

Wrzesień miesiącem świadomości nowotworów dziecięcych

Wrzesień miesiącem świadomości nowotworów dziecięcych. „Dzieci chorują inaczej” – pisze Magdalena Jutrzenka

Jaonna Górska

Joanna Górska wspomina dzień, w którym przyjęła pierwszą dawkę chemii: Było piekło… minęło. Teraz jest nowe życie

Chadwick Boseman nie żyje. Aktor cierpiał na raka jelita grubego

Chadwick Boseman nie żyje. Aktor cierpiał na raka jelita grubego

Anna Puślecka

„JEST REFUNDACJA!!!”. Anna Puślecka podzieliła się radosną wiadomością odnośnie recyklibu

„Moje cycki przeszły na wcześniejszą emeryturę”. 52-letnia Amerykanka pokazuje swoje życie po podwójnej mastektomii

Nie odkładaj badań przez koronawirusa! Rusza kampania, która pokazuje, że nie warto czekać na koniec pandemii

Nie odkładaj badań onkologicznych przez koronawirusa! Rusza kampania, która pokazuje, że nie warto czekać na koniec pandemii

Kobieta w chmurach

Ból piersi – przyczyny, rodzaje, leczenie. Czy torbiele bolą?

Julia Louis-Dreyfus

Julia Louis-Dreyfus: pozwoliłam sobie na ustalenie priorytetów i rzeczy, których nie jestem w stanie tolerować

Osoba pilnowana przez lekarza podczas wykonywania rezonansu magnetycznego

Rezonans magnetyczny – co to? Cena, gdzie go wykonać?

"Babski" problem w chorobie nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. „Babski” problem w chorobie nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. Jak zorganizować życie po diagnozie? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. Jak zorganizować sobie życie po diagnozie? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Pozytywne aspekty choroby nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Rak. Pozytywne aspekty choroby nowotworowej. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Niemowle

Rak piersi nie przekreśla marzeń o macierzyństwie! Ola „Kobieta rakieta” jest tego przykładem

Jak wspierać chorego na raka? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Jak wspierać chorego na raka? Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.