Przejdź do treści

Brachyterapia może uratować ci życie. Co powinnaś wiedzieć o tej metodzie leczenia nowotworów?

Brachyterapia
Dr Magdalena Kubaszewska. Zdj: archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Boli cię gardło? Sprawdź, czy to wirus czy bakterie, a lepiej wybierzesz leczenie
kobiety jedzące marchewki
10 zagrożeń drastycznych diet
Dysmorfofobia / istock
„Ludzie z zewnątrz mogą myśleć, że to są błahe rzeczy. A były takie momenty, że naprawdę chciałam skoczyć pod metro…” – mówi 30-letnia Alina, cierpiąca na dysmorfofobię
woda
Boli cię głowa? To może być oznaka odwodnienia
Jak obchodzić się z jajkiem? 10 prostych zasad

Brachyterapia to skuteczna metoda miejscowego leczenia wielu nowotworów, rozpowszechniona nie tylko w Europie, ale i na całym świecie. Pozwala na skrócenie całkowitego czasu terapii onkologicznej i poprawę komfortu leczenia przy wysokim prawdopodobieństwie wyleczenia. Niestety, stan wiedzy o brachyterapii wśród pacjentów jest niedostateczny, co może powodować obawy, a nawet rezygnację z tej metody. O brachyterapii Hello Zdrowie rozmawia z radioterapeutą – onkologiem dr n. med. Magdaleną Kubaszewską.

Ewa Podsiadły-Natorska: Co to jest brachyterapia?

Dr n. med. Magdalena Kubaszewska z Affidea Międzynarodowego Centrum Onkologii w Poznaniu: Brachyterapia to jedna z metod miejscowego leczenia nowotworów. Jest to forma radioterapii, w której wykorzystuje się energię fotonów, cząstek pochodzących z rozpadu izotopów promieniotwórczych. Najczęściej wykorzystujemy brachyterapię z zastosowaniem wysokiej mocy źródła (z ang. High Dose Rate, w skrócie HDR). Nazwa brachyterapia pochodzi od greckiego słowa „brachy”, czyli „z bliska”. Idea polega na tym, że źródło promieniotwórcze, w tym przypadku iryd, jest wprowadzane do guza nowotworowego albo w miejscu po nim (najczęściej w języku medycznym określanym jako loża). Wymaga to wykonania aplikacji – tzw. drogi, którą źródło kroczy do celu, gdzie deponowana jest zaplanowana dawka. Może odbywać się to przez kontakt z obszarem leczonym (tzw. technika kontaktowa) lub przez umieszczenie aplikatorów w tkankach (tzw. technika śródtkankowa).

Należy podkreślić, że brachyterapia potrzebuje odpowiedniego zaplecza diagnostyczno-terapeutycznego, niezbędnego dla właściwego przeprowadzenia tej metody, jak: tomografia komputerowa, ramię rentgenowskie, sala zabiegowa, endoskopowa, pracownia planowania leczenia, bunkier (tzn. miejsce, w którym pacjent otrzymuje zaplanowana dawkę).

Dr Magdalena Kubaszewska
Brachyterapia daje bardzo dobre wyniki w leczeniu takich nowotworów jak rak piersi i prostaty, bo z punktu widzenia biologii są one bardzo wrażliwe na wysoką moc dawki promieniowania, a taką zapewnia brachyterapia HDR. Przekłada się to na uzyskanie jak największej szansy miejscowej kontroli choroby.

Personel medyczny w brachyterapii to interdyscyplinarny zespół specjalistów: lekarze (radioterapeuta, anestezjolog, urolog, chirurg onkolog), pielęgniarki, fizyk, technik medyczny – wszyscy czuwamy nad bezpieczeństwem i komfortem leczenia naszych pacjentów.

Jakie typy nowotworów można leczyć w ten sposób?

Biorąc pod uwagę lokalizację, najogólniej brachyterapia ma zastosowanie w leczeniu nowotworów ginekologicznych, jak i tzw. nieginekologicznych (nowotwory piersi, prostaty, skóry, płuc, przewodu pokarmowego, rejonu głowy i szyi). Brachyterapia daje bardzo dobre wyniki w leczeniu takich nowotworów jak rak piersi i prostaty, bo z punktu widzenia biologii są one bardzo wrażliwe na wysoką moc dawki promieniowania, a taką zapewnia brachyterapia HDR. Przekłada się to na uzyskanie jak największej szansy miejscowej kontroli choroby.

usg

Czy brachyterapia może być stosowana jako samodzielna metoda leczenia nowotworu?

Tak. Samodzielne leczenie brachyterapią można stosować w przypadku raka piersi (po wcześniejszym leczeniu chirurgicznym), w raku stercza, często w raku skóry. Dotyczy to  chorych we wczesnym stadium zaawansowania. Najczęściej jednak to metoda, która ma charakter leczenia skojarzonego z teleradioterapią. Skojarzenie tych dwóch metod radioterapii – brachyterapii oraz teleradioterapii – pozwala podać odpowiednią dawkę biologiczną w miejscu docelowym. W wielu przypadkach brachyterapia stosowana jest jako część całego leczenia onkologicznego obejmującego m.in. chirurgię, chemioterapię, hormonoterapię.

Jakie są główne atuty tej metody?

Zaletą brachyterapii HDR jest podanie wysokiej dawki w miejscu docelowym i jej spadek z kwadratem odległości. Dzięki temu zyskujemy tzw. lepszy indeks terapeutyczny, czyli zwiększenie szansy wyleczenia miejscowego i zmniejszenie ryzyka powikłań ze strony tkanek zdrowych. W raku piersi, zwłaszcza w lokalizacjach lewostronnych, oszczędzamy serce, płuco czy przełyk. Natomiast w raku stercza w rejonie miednicy możemy zaoszczędzić pęcherz, odbytnicę czy szpik kostny miednicy. Brachyterapia pozwala skrócić całkowity czas leczenia, szczególnie jeśli kojarzymy ją z teleradioterapią, o ok. jeden do trzech tygodni. W przypadku samodzielnego leczenia, jak np. we wczesnym raku piersi, całkowity czas leczenia to cztery–pięć dni.

A minusy tej metody?

To przede wszystkim efekty uboczne miejscowe, które związane są z odczynem popromiennym, typowym dla radioterapii, jak obrzęk, zaczerwienienie, ślady po aplikatorach. Stopień nasilenia reakcji zależy od wielu czynników, m.in. od miejsca leczenia, stosowanego leczenia onkologicznego (jak chemioterapia, hormonoterapia) czy indywidualnej reakcji pacjenta. Dla niektórych chorych minusem jest to, że trzeba wykonać aplikację, co wiąże się ze znieczuleniem. Dlatego tak ważna jest współpraca z zespołem anestezjologicznym. Każdy pacjent wymaga indywidualnego podejścia, analizy szeregu czynników, jak m.in. choroby towarzyszące (np. serca czy cukrzyca) oraz stosowane leki. Stąd tak ważne jest odpowiednie przygotowanie, które pozwala na bezpieczne przeprowadzenie brachyterapii.

Jakie są przeciwwskazania do brachyterapii?

W zasadzie przeciwwskazania to dwie sytuacje: brak możliwości wykonania znieczulenia z powodu chorób towarzyszących lub brak możliwości wykonania aplikacji np. ze względu na takie kwestie jak: zbyt duży guz czy anatomia pacjenta.

Dlaczego brachyterapię najczęściej łączy się z teleradioterapią?

Połączenie tych dwóch form radioterapii, o czym wspomniałam wcześniej, pozwala podać odpowiednią dawkę celem jak największej szansy miejscowego wyleczenia przy maksymalnej ochronie tkanek zdrowych.

Proszę opowiedzieć o leczeniu metodą brachyterapii raka piersi.

Obecnie na świecie brachyterapia HDR w raku piersi jest stosowana jako:

  • leczenie skojarzone z teleradioterapią w formie tzw. boostu – czyli podwyższenia dawki w loży po guzie, bo tam jest największe ryzyko wznowy miejscowej (wynosi ok. 60–80),
  • leczenie samodzielne, tzw. częściowe napromienianie we wczesnym raku piersi. Wyniki ostatnio opublikowanych wielośrodkowych badań klinicznych prowadzonych w Europie i USA wykazały wyższość brachyterapii HDR nad innymi metodami radioterapii pod względem szansy wyleczenia miejscowego, ochrony tkanek zdrowych i uzyskania dobrego efektu kosmetycznego,
  • leczenie wznów miejscowych w obrębie piersi leczonej z powodu raka lub w bliznach po mastektomii, najczęściej po uprzednim leczeniu chirurgicznym.
Dr Magdalena Kubaszewska
Brachyterapia w leczeniu raka jest skuteczna. Niestety, pacjentki często się jej boją. Są zaskoczone taką formą proponowanego leczenia. Nie mają świadomości, jak duży zysk terapeutyczny pozwala uzyskać

Porozmawiajmy o skutkach ubocznych brachyterapii.

Niestety każde leczenie onkologiczne ma jakiś efekt uboczny. Jest ich tym więcej, im więcej różnych metod terapii się stosuje. Do tego skutki uboczne często nie sumują się, ale potęgują. W przypadku raka piersi pacjentka, rozpoczynając brachyterapię, jest po innym leczeniu onkologicznym (leczenie chirurgiczne, chemioterapia) lub w jego trakcie (np. hormonoterapia, leczenie herceptyną). Jeśli zastosowano u niej całą gamę metod zwalczania nowotworu j.w., to tych skutków ubocznych wystąpi więcej. Gdy wykonujemy brachyterapię u pacjentki, która jest po chemioterapii czy po teleradioterapii, to obrzęk popromienny będzie u niej większy niż u pacjentki, która jest np. tylko po chirurgii. Dlatego trudno powiedzieć, że coś jest skutkiem zastosowania jednej czy drugiej metody, bo efekty uboczne się nakładają. Ważne jest, aby pacjent zrozumiał istotę leczenia i towarzyszące mu efekty uboczne, które najczęściej stopniowo ustępują. Jako lekarz, który zajmuje się brachyterapią od ponad 15 lat, stwierdzam, że jest to metoda dobrze tolerowana.

Paulina Buczek

I niestety mało znana.

Faktycznie, brachyterapia nie zyskuje na popularności tak jak np. teleradioterapia i my, brachyterapeuci, ubolewamy, że ta metoda nie jest tak rozpowszechniona, jak powinna. Dużo mówi się o niej w czasie spotkań na szczeblu europejskim czy światowym, natomiast w Polsce pod względem częstotliwości jej stosowania panuje niedosyt. A szkoda, bo brachyterapia w leczeniu raka jest skuteczna. Niestety, pacjentki często się jej boją. Są zaskoczone taką formą proponowanego leczenia. Nie mają świadomości, jak duży zysk terapeutyczny pozwala uzyskać. Chciałabym więc podkreślić, że pacjenci, a zwłaszcza pacjentki, nie powinni się brachyterapii obawiać.

Czy brachyterapię można powtórzyć?

Można, ale wymaga to bardzo ostrożnej kwalifikacji opartej na ocenie miejsca wznowy, dotychczas stosowanego leczenia onkologicznego, wykluczenia innych zmian poza ogniskiem pierwotnym oraz preferencji pacjenta. Każdy przypadek jest inny i należy go rozważyć indywidualnie. Jeśli pacjentka ma zachowaną pierś i jest po radioterapii w formie teleradioterapii oraz po brachyterapii i pojawia się u niej wznowa w piersi, to najczęstszą formą leczenia będzie usunięcie piersi. Ale jeśli wznowa jest nieduża, to można przeprowadzić samą brachyterapię.

 

Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?

A co z dużymi guzami? One nie kwalifikują się do brachyterapii?

Duże guzy raczej nie, choć w takim przypadku bardzo często próbujemy najpierw zastosować inne metody leczenia onkologicznego, np. chemioterapię czy chirurgię, celem zmniejszenia guza – jest to tzw. cytoredukcja guza. Gdy to nastąpi, oceniamy, czy jest już możliwa brachyterapia, której głównym celem jest kontrola miejscowa, czyli jak największa szansa na wyleczenie miejscowe.

Dr n. med. Magdalena Kubaszewska – radioterapeuta, onkolog z Affidea Międzynarodowego Centrum Onkologii w Poznaniu. Od ponad 15 lat specjalizuje się w leczeniu metodą brachyterapii, a szczególnie jej zastosowaniem w nowotworach piersi, prostaty, płuc (lokalizacja wewnątrzoskrzelowa) oraz skóry. Jest członkiem stowarzyszeń i organizacji zrzeszających radioterapeutów oraz brachyterapeutów w Polsce, Europie i USA. Bierze udział w licznych spotkaniach, a także kongresach naukowych dotyczących przede wszystkim zastosowania brachyterapii w leczeniu nowotworów złośliwych.

Krótka Instrukcja Obsługi Raka Piersi – jak powstawała?

Temat raka piersi jest nam bardzo bliski, dlatego starając się pomóc chorym kobietom stworzyliśmy Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi. Cały rok był dla redakcji Hello Zdrowie bardzo szczególny. Od pisania artykułów o doświadczeniach kobiet odnośnie raka piersi, przeszliśmy do działania.

Instrukcja była tworzona wraz z kobietami, które przeszły raka piersi, ich rodzinami, znajomymi, z chirurgami, onkologiem, psychoonkologiem, a także fundacjami – Rak’n’Roll, Onkocafe, Alivia, Omea Life i Pełną Piersią.

Instrukcja ma być jak przyjaciółka, która przeszła już „drogę” raka piersi, a którą dziewczyny mają przed sobą. Podzieliliśmy ją na dwie części. W pierwszej znajdziesz porady pisane przez i dla kobiet, które chorują na raka piersi. W drugiej przeczytasz rady od i dla tych, którzy towarzyszą swoim bliskim w chorobie.

Krótka Instrukcja Obsługi Raka Piersi  jest darmowym e-bookiem, z którym możesz zapoznać się już dzisiaj. Wystarczy go pobrać z naszej strony.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rak szyjki macicy / Istockphoto

3,2 tys. – tyle kobiet co roku w Polsce dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy. „Pierwsza reakcja na diagnozę? Niedowierzanie, strach, zaprzeczenie…” – mówi dr Robert Jach, ginekolog-onkolog

hpv

Szczepionka na raka szyjki macicy (przeciwko HPV) – co warto wiedzieć?

Konferencja Obserwuj Kwiat Kobiecości/ Fot. Katarzyna Gołąbska Photograph

Anna Dereszowska: Moja mama zmarła na raka jajnika. To jest bardzo trudny przeciwnik. Dlatego badajmy się!

Badania przesiewowe - kiedy się je wykonuje i dlaczego są ważne

Badania przesiewowe – kiedy się je wykonuje i dlaczego są ważne?

Gruczolakorak - rodzaje, przyczyny i objawy

Gruczolakorak – rodzaje, przyczyny i objawy

Powiększone węzły chłonne pachwinowe - przyczyny i leczenie

Powiększone węzły chłonne pachwinowe – przyczyny i leczenie

Azbest — Dowiedz się więcej o tym szkodliwym związku!

Azbest i jego wpływ na zdrowie

Proliferacja — czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

Proliferacja – czym jest i jak działa rozmnażanie się komórek w organizmie człowieka?

Anna Puślecka

Anna Puślecka: Raka należy leczyć i zaakceptować stan, w którym się jest. Może być przejściowy, ale może też zostać z nami na lata

Joanna Górska w związanych włosach na antenie

Joanna Górska pierwszy raz w związanych włosach na antenie. „To tylko włosy. Dla mnie AŻ”

Iga Górecka o Krótkiej Instrukcji Obsługi Raka Piersi

Iga Górecka wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi. „Będziecie wiedzieli, jak pomóc osobom w swoim otoczeniu”

Badaj swoje piersi! / pexels.com

„Z czym ci się kojarzę? Z cyckami, którymi świecisz!” Blogerka ma dla każdej z nas ważny apel

Jennifer Garner zachęca do mammografii. Aktorka pokazała relację z własnej wizyty

Rak żołądka - przyczyny powstania, objawy i rokowania

Rak żołądka – przyczyny powstania, objawy i rokowania

Joanna Górska pod szpitalem

Joanna Górska o życiu po raku: Żyję najpiękniej jak umiem. I to jest najważniejsze!

Rak krtani - objawy i metody leczenia

Rak krtani – objawy i metody leczenia

Dzieci z nowotworem siedzą przy stoliku na krzesełkach i czytają książki, uśmiechają się

„Wyprzedzamy nowotwór”. Kampania zwracająca uwagę na wczesne objawy raka u dzieci, które łatwo pomylić

Kobiety z pomalowaną górną częścią ciała

„Żyję pełną piersią. Nie dam się rakowi”. Bodypaintingowa kampania społeczna, zobacz niesamowite malunki

Mikołaj Roznerski wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi

Mikołaj Roznerski wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi

Patryk Vega Krótka Instrukcja obsługi raka piersi

Patryk Vega wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi. „To poradnik, który pomaga oswoić raka, dzieli się wiedzą i daje ogromne wsparcie”

Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?

Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?

10 rzeczy, za które pokochają cię twoje piersi

10 rzeczy, za które pokochają cię twoje piersi

Rak piersi - co powinnaś o nim wiedzieć?

Rak piersi. Co powinnaś o nim wiedzieć?

6 mitów o raku, w które nadal wierzymy

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Zbliżenie oka z wadą wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku