Przejdź do treści

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki
Fot. Christoph Burgstedt / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ryżowe sakiewki z pieczonym burakiem
Upiecz buraka i zamknij go w ryżowych sakiewkach – poznaj ten niebanalny przepis
Jagoda acai. Jej systematyczne spożywanie może poprawić wydolność układu odpornościowego
kobieta robiąca selfie, oświetlona na żółto
Jak rozpoznać narcyza? Sprawdź, co mówią psychologowie
Bezglutenowe kluseczki z dyni na jesienny obiad. Wypróbuj ten przepis!
Dzisiaj pierwszy Narodowy Dzień Okresu. Nie, niestety nie w Polsce. Organizują go Amerykanki. O co walczą?

Neuroprzekaźniki to związki chemiczne pełniące kluczową rolę w organizmie człowieka.  Zajmują się pośrednictwem pomiędzy neuronami i komórkami nerwowymi a narządami takimi jak gruczoły i mięśnie. Każdy neuroprzekaźnik pełni inną funkcję, a jego brak, nadmiar lub niedobór niesie ze sobą poważne konsekwencje.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Neuroprzekaźniki to substancje chemiczne, które uwalniane są w synapsie i stymulują działanie innych komórek do pracy. Pierwszym naukowcem, który w 1921 roku dowiódł tej zależności był Otto Loewi – niemiecki farmakolog. Odkrył on między innymi istnienie oraz działanie niektórych neuroprzekaźników. Badanie neuroprzekaźników trwa do dziś i wciąż przynosi wiele nowych odkryć.

Działanie neuroprzekaźników

Neuroprzekaźniki gromadzone są w komórkach nerwowych w otworach zwanych pęcherzykami synaptycznymi. Gdy dochodzi do depolaryzacji, która ma miejsce kiedy impuls elektryczny dotrze do zakończenia presynaptycznego, pęcherzyki synaptyczne łączą się z błoną presynaptyczną. Następnie każdy neuroprzekaźnik musi trafić na błonę komórki presynaptycznej, gdzie w zależności od rodzaju neuroprzekaźnika receptory rozpoznają dany sygnał, wywołują reakcję wtórną, dzięki której ma miejsce dalsze działanie neuroprzekaźników w mózgu.

Dzięki osłonce mielinowej neuroprzekaźniki zyskują odpowiednią skuteczność oraz tempo działania, ponieważ ze względu na bycie doskonałym izolatorem odpowiada ona za zwiększenie szybkości przewodzenia impulsów elektrycznych. Mielina jest substancją, którą wytwarzają komórki otaczające aksony komórek nerwowych.

Najważniejsze neuroprzekaźniki

Obecnie znanych jest ponad 70 różnych neuroprzekaźników. Każdy z nich jest niezwykle ważny w funkcjonowaniu ludzkiego i zwierzęcego organizmu, a niektóre z nich pełnią tak istotną rolę, że ich brak, niedobór lub nawet nadmiar powodują negatywne zmiany w organizmie.

  • Dopamina to jeden z najważniejszych neuroprzekaźników, który w zależności od miejsca działania pełni różne funkcje. W układzie dopamina odpowiada za koordynację ruchów i napięcie mięśni. W układzie limbicznym wpływa na emocje, w układzie hormonalnym natomiast kontroluje odpowiednie wydzielanie hormonów. Z tego względu często nazywa się ją również prolaktostatyną (minimalizuje uwalnianie prolaktyny). Niedobór dopaminy łączony jest często z chorobami wieku starczego, ale również ma swój udział w chorobach o podłożu psychiatrycznym. Osobom chorym np. na schizofrenię podaje się leki mające stymulować działanie i produkcję dopaminy.
  • Serotonina jest neuroprzekaźnikiem, który potocznie nazywany jest hormonem szczęścia i odpowiada za wprowadzenie organizmu w stan relaksu. Jej odpowiedni poziom pomaga w zażywaniu spokojnego i satysfakcjonującego snu. Niedobór serotoniny prowadzi zaś do przewlekłej bezsenności. Serotonina odpowiada również za regulację ciśnienia krwi i ma swój udział nawet w cyklu miesięcznym u kobiety. Niedobór serotoniny prowadzi do depresji, zaburzeń apetytu, czy nawet lęków i powstawania zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych. Niedobór tego neuroprzekaźnika w depresji i innych schorzeniach związanych z psychosomatycznym funkcjonowaniem organizmu wskazuje zwykle lekarzowi sposób leczenia choroby. Najczęściej jest nim podawanie leków mających stymulować produkcję oraz działanie serotoniny.
  • Kwas γ-aminomasłowy (GABA) jest podstawowym neuroprzekaźnikiem hamującym w układzie nerwowym. Odpowiada za możliwość wyciszenia oraz redukcję lęku. Ma jednak również znaczenie w układzie hormonalnym. Odpowiada bowiem za regulację czynności wewnątrzwydzielnicze trzustki. Receptory dla GABA odnaleziono niemalże w całym organizmie, bo zarówno w układzie pokarmowym jak i rozrodczym, wątrobie oraz w płucach. Nie wiadomo jednak dotychczas jakie funkcje tam pełni.
  • Endogenne opioidy, których najlepszym i najlepiej znanym przykładem są endorfiny związane z odczuwaniem przez człowieka szczęścia. W działaniu podobne są do morfiny. Niedobór endorfin może prowadzić do depresji, przewlekłych bólów głowy oraz do fibromialgii (przewlekła choroba reumatyczna tkanek miękkich).
  • Adrenalina, powszechnie znana jako lek stosowany w przypadkach zagrożenia życia. W ludzkim organizmie adrenalina odpowiada za czynność nadnerczy oraz za przebieg snu. Największe jednak znaczenie ma jej udział w działaniu układu współczulnego oraz odpowiedzialność za mobilizację organizmu do działania w sytuacjach stresowych.

Ogromny zakres działań neuroprzekaźników i wpływ ich niedoborów na organizm sprawia, że często stają się ona głównym obiektem zainteresowania podczas próby zdiagnozowania przyczyny wielu stanów chorobowych. Ich wszystkie funkcje nie są dotychczas znane, ale każdy rok przynosi nowe odkrycia.

Zobacz także

Najnowsze w naszym serwisie

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Przygotowywanie herbaty na przeziębienie z imbirem, miodem, czosnkiem, cytryną

Imbir na przeziębienie – jak go wykorzystać, aby skutecznie pozbyć się choroby?

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

Jan Szyszko zmarł prawdopodobnie na zatorowość płucną

Jan Szyszko nie żyje. Przyczyną śmierci była prawdopodobnie zatorowość płucna. Jak wyglądają objawy i leczenie zatorowości płucnej?

5 zdrowotnych „prawd”, które trzeba wysłać na emeryturę

kaszel

Przyczyny i sposoby radzenia sobie z kaszlem w czasie ciąży

przeziębienie

Skąd się bierze i jak bezpiecznie leczyć katar w ciąży? Leki i domowe sposoby

Kobieta w kapeluszu i kręconych włosach stoi na targu,patrzy się na nas,, w jednej ręce ma kubek z pomidorami, w drugiej trzyma jednego pomidora zakrywając sobie nim oko

Dieta na lepszą pamięć i koncentrację. Co powinno znaleźć się w naszym menu? Wymieniają dietetycy

Kobieta w ciąży, z gorączką

Gorączka w ciąży – jak zbić temperaturę nie szkodząc dziecku?

Przeziębiona kobieta w ciąży

Przeziębienie w ciąży. Jak je leczyć bezpiecznie?

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Seks a mózg. Oto 7 rzeczy, które dzieją się w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Jak wygląda życie po udarze

„Potwornie bolało mnie dosłownie wszystko. Potem mąż mi opowiadał, że nie dawałam się dotknąć, bo dosłownie wyłam z cierpienia” – mówi 30-letnia Natalia, która przeszła udar mózgu

sm

SM (stwardnienie rozsiane) – przyczyny, pierwsze objawy, leczenie

Dopamina - działanie, skutki nadmiaru i niedoboru

Dopamina – działanie, skutki nadmiaru i niedoboru

Nerwy w konserwy! Czujesz, że zaraz wybuchniesz ze złości? To pierwsze objawy nadmiernego stresu

Serotonina - co to jest? Czym grozi jej niedobór?

Serotonina – co to jest? Czym grozi jej niedobór?

zator płucny - kobieta trzyma się za klatkę piersiową

Zator płucny. Jak wyglądają objawy i leczenie zatorowości płucnej?

migrena

„Zdrowie zaczyna się w głowie”. Neurolożka zachęca kobiety do dbania o zdrowie mózgu

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

Chodzenie boso – naładuj się prosto z natury

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

Najlepsza pozycja do spania. Jak spać, by się wyspać?

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

dłonie

Drętwienie palców u rąk – skąd się bierze i co oznacza?

ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Chora trzustka – gdzie boli? Przyczyny i objawy chorób trzustki

grupy inwalidzkie - człowiek na wózku inwalidzkim

Grupy inwalidzkie – rodzaje i przywileje. Dlaczego już nie nadaje się grup inwalidzkich?

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka