Przejdź do treści

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki
Fot. Christoph Burgstedt / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Policjantki
95-lecie powołania Policji Kobiecej. Z tej okazji policjantki nagrały film, w którym pokazują, jak łączą pracę z życiem prywatnym
Jakie błędy popełniamy, oddając mocz? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną
Zespół złego wchłaniania/Getty Images
Zespół złego wchłaniania – z czego może wynikać? Jak go rozpoznać?
Czy możemy uzależnić się od żywności? Dietetyk wyjaśnia
woda butelkowana
Data ważności wody butelkowanej. Czy należy się nią przejmować?

Neuroprzekaźniki to związki chemiczne pełniące kluczową rolę w organizmie człowieka.  Zajmują się pośrednictwem pomiędzy neuronami i komórkami nerwowymi a narządami takimi jak gruczoły i mięśnie. Każdy neuroprzekaźnik pełni inną funkcję, a jego brak, nadmiar lub niedobór niesie ze sobą poważne konsekwencje.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Neuroprzekaźniki to substancje chemiczne, które uwalniane są w synapsie i stymulują działanie innych komórek do pracy. Pierwszym naukowcem, który w 1921 roku dowiódł tej zależności był Otto Loewi – niemiecki farmakolog. Odkrył on między innymi istnienie oraz działanie niektórych neuroprzekaźników. Badanie neuroprzekaźników trwa do dziś i wciąż przynosi wiele nowych odkryć.

Działanie neuroprzekaźników

Neuroprzekaźniki gromadzone są w komórkach nerwowych w otworach zwanych pęcherzykami synaptycznymi. Gdy dochodzi do depolaryzacji, która ma miejsce kiedy impuls elektryczny dotrze do zakończenia presynaptycznego, pęcherzyki synaptyczne łączą się z błoną presynaptyczną. Następnie każdy neuroprzekaźnik musi trafić na błonę komórki presynaptycznej, gdzie w zależności od rodzaju neuroprzekaźnika receptory rozpoznają dany sygnał, wywołują reakcję wtórną, dzięki której ma miejsce dalsze działanie neuroprzekaźników w mózgu.

Dzięki osłonce mielinowej neuroprzekaźniki zyskują odpowiednią skuteczność oraz tempo działania, ponieważ ze względu na bycie doskonałym izolatorem odpowiada ona za zwiększenie szybkości przewodzenia impulsów elektrycznych. Mielina jest substancją, którą wytwarzają komórki otaczające aksony komórek nerwowych.

Najważniejsze neuroprzekaźniki

Obecnie znanych jest ponad 70 różnych neuroprzekaźników. Każdy z nich jest niezwykle ważny w funkcjonowaniu ludzkiego i zwierzęcego organizmu, a niektóre z nich pełnią tak istotną rolę, że ich brak, niedobór lub nawet nadmiar powodują negatywne zmiany w organizmie.

  • Dopamina to jeden z najważniejszych neuroprzekaźników, który w zależności od miejsca działania pełni różne funkcje. W układzie dopamina odpowiada za koordynację ruchów i napięcie mięśni. W układzie limbicznym wpływa na emocje, w układzie hormonalnym natomiast kontroluje odpowiednie wydzielanie hormonów. Z tego względu często nazywa się ją również prolaktostatyną (minimalizuje uwalnianie prolaktyny). Niedobór dopaminy łączony jest często z chorobami wieku starczego, ale również ma swój udział w chorobach o podłożu psychiatrycznym. Osobom chorym np. na schizofrenię podaje się leki mające stymulować działanie i produkcję dopaminy.
  • Serotonina jest neuroprzekaźnikiem, który potocznie nazywany jest hormonem szczęścia i odpowiada za wprowadzenie organizmu w stan relaksu. Jej odpowiedni poziom pomaga w zażywaniu spokojnego i satysfakcjonującego snu. Niedobór serotoniny prowadzi zaś do przewlekłej bezsenności. Serotonina odpowiada również za regulację ciśnienia krwi i ma swój udział nawet w cyklu miesięcznym u kobiety. Niedobór serotoniny prowadzi do depresji, zaburzeń apetytu, czy nawet lęków i powstawania zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych. Niedobór tego neuroprzekaźnika w depresji i innych schorzeniach związanych z psychosomatycznym funkcjonowaniem organizmu wskazuje zwykle lekarzowi sposób leczenia choroby. Najczęściej jest nim podawanie leków mających stymulować produkcję oraz działanie serotoniny.
  • Kwas γ-aminomasłowy (GABA) jest podstawowym neuroprzekaźnikiem hamującym w układzie nerwowym. Odpowiada za możliwość wyciszenia oraz redukcję lęku. Ma jednak również znaczenie w układzie hormonalnym. Odpowiada bowiem za regulację czynności wewnątrzwydzielnicze trzustki. Receptory dla GABA odnaleziono niemalże w całym organizmie, bo zarówno w układzie pokarmowym jak i rozrodczym, wątrobie oraz w płucach. Nie wiadomo jednak dotychczas jakie funkcje tam pełni.
  • Endogenne opioidy, których najlepszym i najlepiej znanym przykładem są endorfiny związane z odczuwaniem przez człowieka szczęścia. W działaniu podobne są do morfiny. Niedobór endorfin może prowadzić do depresji, przewlekłych bólów głowy oraz do fibromialgii (przewlekła choroba reumatyczna tkanek miękkich).
  • Adrenalina, powszechnie znana jako lek stosowany w przypadkach zagrożenia życia. W ludzkim organizmie adrenalina odpowiada za czynność nadnerczy oraz za przebieg snu. Największe jednak znaczenie ma jej udział w działaniu układu współczulnego oraz odpowiedzialność za mobilizację organizmu do działania w sytuacjach stresowych.

Ogromny zakres działań neuroprzekaźników i wpływ ich niedoborów na organizm sprawia, że często stają się ona głównym obiektem zainteresowania podczas próby zdiagnozowania przyczyny wielu stanów chorobowych. Ich wszystkie funkcje nie są dotychczas znane, ale każdy rok przynosi nowe odkrycia.

Zobacz także

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

6 skutecznych sposobów na sprawny umysł i poprawę pamięci

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Kobieta w lesie

Kleszczowe zapalenie mózgu – jak się objawia, czym jest spowodowane, jak wygląda leczenie?

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

ćwiczenia na plecy

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Lecytyna sojowa (E322) - czym jest i gdzie się ją stosuje?

Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie się ją stosuje?

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

kobieta nerwica

Nerwica – jakie są jej objawy i rodzaje? Jak wygląda leczenie?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Triage – na czym polega? Jakie są zasady segregacji medycznej chorych?

Mezoterapia igłowa – co to jest, jakie są efekty i skutki uboczne?

lekarz intrepretujący badania mózgu

Glejak mózgu – objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wegański chłodnik z botwinką. Bez mleka i jajek, ale z zaskakującymi dodatkami