Przejdź do treści

Spermatogeneza – co to jest i co powoduje jej zaburzenia?

Plemnik (Spermatogeneza)
Spermatogeneza - co to jest i co powoduje jej zaburzenia? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober
„W całym szpitalu nie było ani jednej 'państwowej’ wkładki czy tamponu”. Siostra Bożenna gorzko o ubóstwie menstruacyjnym
Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące
Transpłciowy mężczyzna w ciąży w reklamie Calvina Kleina. Marka usuwa nienawistne komentarze
„Uważaj na zgorzknienie organizmu!” – ostrzega dietetyk dr Damian Parol i podpowiada, jak do niego nie doprowadzić

Spermatogeneza to proces, podczas którego powstają i dojrzewają plemniki. Rozpoczyna się on u chłopców w wieku pokwitania i jest kontynuowany przez całe życie. W ciągu doby wytwarzana jest ogromna liczba komórek rozrodczych, które wydostają się wraz z wytryskiem bądź obumierają. Do zaburzeń spermatogenezy może przyczyniać się m.in. palenie papierosów, nadmierna masa ciała, choroby jąder czy stosowanie niektórych leków.

Co to jest spermatogeneza?

Spermatogeneza to złożony, kilkuetapowy proces produkcji gamet męskich, czyli plemników. Zachodzi on w kanalikach nasiennych jąder i jest regulowany przez hormony osi podwzgórze-przysadka mózgowa– jądraPlemniki powstają z niezróżnicowanych komórek płciowych, które ulegają licznym przemianom. Do odbycia pełnego cyklu potrzebne są 72-74 dni. Aby zaszła spermatogeneza potrzebna jest temperatura niższa niż temperatura ciała. Z tego względu jądra umieszczone są w mosznie, a nie w jamie ciała, dzięki czemu panuje tam temperatura o dwa-trzy stopnie niższa.

Początkowo gonocyty, czyli pierwotne komórki płciowe występują w formie uśpionej. Spermatogeneza zachodzi u chłopców po raz pierwszy w okresie pokwitania, a więc w wieku 12-13 lat i trwa przez resztę życia. U kobiet  powstawanie i dojrzewanie gamet żeńskich (komórek jajowych) nazywane jest oogenezą.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

lekarz, urolog

Proces spermatogenezy

Wyróżnia się trzy główne etapy spermatogenezy:

  1. W pierwszym etapie komórki macierzyste plemników (spermatogonia) dzielą się i przekształcają się w spermatocyty I rzędu.
  2. W drugim etapie diploidalne spermatocyty I rzędu ulegają podziałom mejotycznym. Z każdego spermatocytu zawierającego 46 chromosomów powstają dwa spermatocyty II rzędu posiadające po 23 chromosomy. Następnie zachodzi drugi podział mejotyczny i tworzą się spermatydy.
  3. Trzeci etap – spermiogeneza – polega na przekształceniu spermatyd w plemniki, czyli męskie komórki rozrodcze. Są one zbudowane z główki, która zawiera jądro, szyjki oraz witki, umożliwiającej im poruszanie się.

Szacuje się, że w ciągu całego życia liczba wytwarzanych plemników sięga 525 bilionów. W jednym wytrysku zostaje uwolnione średnio 100 milionów plemników. Przebieg spermatogenezy kontrolowany jest przez hormon folikulotropowy (FSH), hormon luteinizujący (LH) i testosteron. FSH odpowiada za pobudzanie procesu dojrzewania plemników w kanalikach nasiennych, natomiast LH nasila produkcję testosteronu w komórkach jąder. Jeśli dojdzie do spadku wytwarzania hormonu folikulotropowego i luteinizującego, zmniejszy się ruchliwość męskich komórek rozrodczych.

para z testem ciążowym

Zaburzenia spermatogenezy

Zaburzenia procesu spermatogenezy mogą prowadzić do:

  • oligospermii – spadku liczby dojrzałych plemników,
  • teratozoospermii – nieprawidłowej budowy plemników,
  • astenozoospermii – zmniejszonej ruchomości plemników,
  • azoospermii – całkowitego braku plemników.

Do czynników wpływających na nieprawidłowe powstawanie i dojrzewanie plemników zalicza się niezdrowy styl życia (palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, otyłość, siedzący tryb pracy) oraz czynniki środowiskowe takie jak: narażenie na spaliny samochodowe, dioksyny i stres. Ponadto spermatogenezę może zaburzać przegrzewanie jąder, podniesiona temperatura ciała i gorączka, nieprawidłowa budowa anatomiczna jąder lub urazy doznane w ich obrębie. Wśród innych czynników wymienia się także choroby prostaty, jąder i najądrzy, choroby nowotworowe (rak jądra) oraz przyjmowanie niektórych leków.

kilka plemników zbliżających się do komórki jajowej

Jak poprawić jakość plemników?

Na poprawę jakości nasienia można wpłynąć poprzez zmianę nawyków żywieniowych oraz ograniczenie stosowania używek: alkoholu i papierosów. W przypadku nadwagi i otyłości zaleca się redukcję masy ciała. Dieta sprzyjająca lepszej jakości plemników powinna być bogata w:

  • witaminę C – antyoksydant eliminujący wolne rodniki, które przyczyniają się do uszkadzania komórek; duże dawki kwasu askorbinowego znajdują się w cytrusach, truskawkach, papryce, kiwi, brokułach, kalafiorze;
  • cynk – wpływa na poziom testosteronu, najlepsze źródła tego pierwiastka to mięso, pełnoziarniste produkty zbożowe, skorupiaki;
  • witaminę E – chroni przed stresem oksydacyjnym, znajdziesz ją w olejach roślinnych, orzechach;
  • witaminy z grupy B – poprawiają parametry nasienia; występują w produktach zbożowych i mlecznych;
  • selen – bierze udział w procesie produkcji spermy, działa przeciwutleniająco; do organizmu można dostarczyć go jedząc ryby morskie, nasiona roślin strączkowych;
  • witaminę D – korzystnie wpływa na liczbę, ruchliwość i budowę plemników; jej głównym źródłem jest synteza skórna, w pożywieniu występuje w niewielkich ilościach, w okresie jesienno-zimowym konieczna jest suplementacja witaminy D.

Bibliografia:

  1. Richard M. Sharpe, „Environmental/lifestyle effects on spermatogenesis”, Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2010 May 27; 365(1546): 1697–1712.
  2. Beata Skowron i wsp., „Niepłodność męska indukowana lekami”, FOLIA MEDICA CRACOVIENSIA Vol. LI, 1–4, 2011: 99–106.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Laparotomia – wskazania, przebieg i dieta po operacji jamy brzusznej

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Drożdżyca pochwy – przyczyny, objawy i leczenie infekcji. Powikłania nieleczonej kandydozy

Jak fizjoterapia może pomóc w leczeniu obniżenia narządów miednicy mniejszej? Podpowiada Marta Stachowiak

Jak fizjoterapia może pomóc w leczeniu obniżenia narządów miednicy mniejszej? Podpowiada Marta Stachowiak

Kobieta podczas bólu menstruacyjnego

Bóle menstruacyjne – jak sobie z nimi poradzić domowymi sposobami?

Kobieta przy liściach

Zazdrość to stan umysłu. Dlaczego jedni ją odczuwają, a inni nie?

Wazektomia – co to jest, ile kosztuje, czy jest odwracalna?

pms - krzycząca kobieta

PMS (Zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy, przyczyny

Polki nie wiedzą, gdzie włożyć tampon i mylą krocze z szyjką macicy /fot. Pexels

Polki nie wiedzą, gdzie włożyć tampon i mylą krocze z szyjką macicy. Ginekolożka Marta Wójcik postanowiła im wszystko wytłumaczyć przy pomocy rysunków

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

mężczyzna po COVID-19

COVID-19 obniża jakość męskiego nasienia. Osłabia koncentrację i ruch plemników – pokazały badania

Niepłodność – przyczyny, sposoby diagnostyki, leczenie

"Błona dziewicza to przestarzała i wprowadzająca w błąd nazwa" - podkreśla ginekolożka Marta Wójcik

„Błona dziewicza to przestarzała i wprowadzająca w błąd nazwa” – podkreśla ginekolożka Marta Wójcik

Bezpłodność – skąd się bierze, jak ją rozpoznać i jak leczyć?

Prostata – przerost, zapalenie i rak. Jak wygląda badanie?

Olimpijska biegaczka szczerze o menstruacji

Biegaczka o menstruacji w sporcie. „Znam siebie – kiedy mam okres, nie działam na 100 procent”

Baweł Bartnik /fot. archiwum prywatne

„Wśród pacjentek pokutuje mit, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej spowoduje ‘zamrożenie’ jajników” – ginekolog lek. Paweł Bartnik tłumaczy, jak jest naprawdę

„Chłopaki nie płaczą”? Wyjaśniamy, dlaczego już nikt nigdy nie powinien tak mówić

Sproszkowany korzeń maca

Korzeń maca – właściwości, efekty stosowania, dawkowanie

zakochana para, wazektomia

„Wazektomia bywa błędnie nazywana kastracją. Obawy wynikają z niewiedzy”- mówi dr Emilia Pawłowska-Krajka

Mężczyzna

Wpływ testosteronu na wahania nastroju u mężczyzn. Wyjaśnia położna Monika Walec

Bliźnięta lezą na łóżku

Kobieta urodziła bliźnięta, które mają dwóch ojców. Jak to możliwe?

Preejakulat – co to jest, co zawiera, preejakulat a ciąża

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

×