Parkinson

W Polsce z chorobą Parkinsona zmaga się blisko 60 tysięcy osób. Duży odsetek z nich to osoby w wieku podeszłym, po 60. roku życia. Obecnie jest to jedna z najczęściej diagnozowanych chorób degeneracyjnych atakujących układ nerwowy. Nie ma na nią lekarstwa. Intensywna farmakoterapia i rehabilitacja pozwalają jednak na dłuższe zachowanie sprawności przez chorych.

Najnowsze badania kliniczne dowiodły, że choroba Parkinsona ma podłoże genetyczne. Ryzyko odziedziczenia wzrasta u osób, u których wystąpiły zachorowania wśród bliskich w przeszłości. Parkinson jest chorobą podstępną, o powolnym rozwoju. Pierwsze symptomy mogą pojawić się po kilku latach od momentu zachorowania. Jakie objawy ją charakteryzują?

Parkinson – co to za choroba?

Choroba Parkinsona jest przewlekłą choroba neurodegeneracyjną układu nerwowego. Przyczyną jej powstania jest zanik komórek dopaminergicznych w strukturach mózgowych, głównie w istocie czarnej. Powodem niszczenia komórek nerwowych jest odkładanie się w istocie czarnej patologicznie zmienionego białka, tzw. alfa-synukleiny. Do tej pory nie określono bezpośredniej przyczyny powstawania tego zjawiska.

Istotna czarna w mózgu człowieka odpowiada za jego mimowolny ruch. W wyniku upośledzenia obecnych w niej komórek nerwowych sprawność ruchowa człowieka zostaje zaburzona. U chorych w początkowych stadiach nie jest to jeszcze tak uciążliwe, lecz w późniejszych etapach staje się powodem do uzależnienia od osób trzecich w kwestii wykonywania codziennych czynności.

Objawy podobne do tego schorzenia występują również u osób młodych. Przebieg choroby jest taki sam, ale przyczyna zupełnie inna. Jest to tzw. parkinsonizm, lub zespół parkinsonowski (zespół Parkinsona). Wpływ na jego rozwój mają czynniki genetyczne i inne choroby układu nerwowego (parkinsonizm poudarowy) oraz niektóre leki (parkinsonizm polekowy).

Choroba Parkinsona – przyczyny

Mimo wielu badań przeprowadzonych nad Parkinsonem, przyczyny choroby nadal nie poznano. Nie wiadomo więc, co powoduje zanik komórek nerwowych. Rozpoznanie choroby opiera się głównie na wywiadzie klinicznym i ocenie ogólnego stanu chorego z uwzględnieniem pięciostopniowej skali Hoehn i Yahr.

O przyczynę łatwiej przy objawach zespołu parkinsonowskiego. W tym wypadku winowajcą uszkodzeń jest mutacja genu w zakresie parkiny lub inne choroby współistniejące, związane z układem nerwowym. Przyczyną parkinsonizmu mogą być też zatrucia (metanolem, etanolem, dwutlenkiem węgla) lub nadużywanie leków – zwłaszcza padaczkowych i neuroleptyków.

Zobacz także: Parkinson przyczyny

Parkinson – dziedziczenie

Przeprowadzone badania kliniczne potwierdziły, że choroba Parkinsona jest dziedziczna. Największe predyspozycje do zachorowania mają osoby, u których bliskich potwierdzono tę chorobę w przeszłości.

Zobacz także: Parkinson dziedziczenie

Objawy Parkinsona

Objawy choroby Parkinsona początkowo mogą być niezauważalne dla chorego. Schorzenie rozwija się latami, dopóki nie zaatakuje na dobre. Potem w krótkim czasie może odebrać choremu sprawność. Pierwsze objawy Parkinsona to zazwyczaj spowolnienie ruchowe. Chory wykonuje czynności dużo wolniej niż zdrowy człowiek. Towarzyszy temu drżenie spoczynkowe, które uniemożliwia chwytanie i trzymanie przedmiotów. Nasilająca się sztywność mięśni utrudnia zachowanie równowagi. To dlatego chorzy na Parkinsona często upadają. Są to klasyczne objawy Parkinsona u starszych ludzi, zwłaszcza po 60. roku życia.

Ostatni etap choroby Parkinsona to całkowita niesprawność chorego. Jest on zdany na pomoc osób trzecich. Osoby w zaawansowanym stadium choroby są sfrustrowane i poirytowane. Mają halucynacje i zaburzenia funkcji poznawczych. Nie są w stanie pisać, jeść ani wykonać podstawowej toalety.

W parkinsonizmie objawy choroby są nieco inne. Brak jest drżenia spoczynkowego, występuje jedynie okresowe drżenie samoistne. Chorzy mają bardziej nasiloną sztywność mięśni.

Choroba Parkinsona – leczenie

W przebiegu schorzeń, takich jak Parkinson, leczenie polega na łagodzeniu objawów i poprawie komfortu życia pacjenta. Nie ma leku, który całkowicie wyleczyłby Parkinsona. Choroba jest nieuleczalna. Podjęte leczenie ma poprawić sprawność ruchową u chorego.

Leki na Parkinsona to prekursory i agoniści dopaminy. Ich zadaniem jest uzupełnianie braków dopaminy w strukturach mózgowych. Pacjenci oporni na leki mogą skorzystać z terapii genowej lub nowatorskich metod operacyjnych. Leczenie Parkinsona tymi metodami jest bardzo skuteczne.

W leczeniu chorób, takich jak Parkinson, ważne są ćwiczenia. Podręcznik dla osób chorych jest dostępny na stronie Fundacji Parkinsona. Rehabilitacja pozwala pacjentom na dłuższe zachowanie sprawności. Stosowana w chorobie Parkinsona dieta powinna być wzbogacona o produkty wysokobiałkowe.

Zobacz także: Choroba Parkinsona – rehabilitacja

Bibliografia:

  1. Dr n. med. Krzysztof Tokarski, Instytut Farmakologii PAN w Krakowie, Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, leczenie, Medonet, medonet.pl.
  2. Prof. dr hab.Jarosław Sławek, Zakład Pielęgniarstwa Neurologiczno-Psychiatrycznego, Gdański Uniwersytet Medyczny, Choroba Parkinsona –  jak właściwie rozpoznawać, skutecznie i bezpiecznie leczyć?, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, vol 8, no 6, 281–291.
  3. Dr. Jakub Sienkiewicz, Gazeta Zdrowie, Parkinsonizm towarzyszący innym chorobom, zdrowie.gazeta.pl, 2001.
  4. Dr. Jakub Sienkiewicz, Fundacja „Żyć z chorobą Parkinsona”, Poradnik dla osób z chorobą Parkinsona, Warszawa 2007.

Najnowsze