Przejdź do treści

Terapia ACT – czym jest, przebieg, efekty, dla kogo

Terapia ACT – czym jest, przebieg, efekty, dla kogo Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra
Mity o seksie oralnym, które powinny wreszcie zostać obalone
rak, koronawirus
Pokonali raka dzięki zakażeniu koronawirusem? Zadziwiające przypadki pacjentów cierpiących na nowotwory krwi
COVID-19 może powodować dolegliwości tarczycy?
COVID-19 może powodować choroby tarczycy? Naukowcy nie mają wątpliwości
"To koniec epidemii w Polsce!" - twierdzi analityk Krzysztof Szczawiński. "Nie dość że nie osiągnęliśmy niczego, to przez już ponad rok ponieśliśmy gigantyczny koszt"
To koniec epidemii w Polsce – twierdzi analityk Krzysztof Szczawiński. „Nie dość, że nie osiągnęliśmy niczego, to ponieśliśmy gigantyczny koszt”

ACT to nieco przewrotna forma terapii. Najpierw pozbawia nas złudzeń, później jednak daje iskierkę nadziei. Jednocześnie uczy cieszyć się chwilą, bez nadmiernej obawy o przyszłość czy potrzeby roztrząsania przeszłości. Dzięki niej możemy dowiedzieć się również, co tak naprawdę jest dla nas ważne. Na czym polega terapia ACT i kiedy warto w niej uczestniczyć? Odpowiadamy.

Co to jest terapia ACT?

ACT (ang. acceptance and commitment therapy) to terapia akceptacji i zaangażowania. Po raz pierwszy jej założenia zaprezentowano w 1982 r. Jej twórcami są Steven C. Hayes, Kirk D. Strosahl oraz Kelly G. Wilson. Terapia ACT nakierowana jest na uczenie się, jak żyć w zgodzie z własnymi wartościami. Ważne jest także rozwijanie w niej elastyczności psychologicznej, czyli zdolności radzenia sobie z różnymi, przykrymi wydarzeniami. Osoby z rozwiniętą elastycznością psychologiczną potrafią normalnie funkcjonować, niezależnie od tego, jakich emocji doświadczają. ACT przywiązuje również wagę do uważności.

Terapia ACT powstała na bazie technik poznawczych i behawioralnych, w nadziei na odniesienie długotrwałego sukcesu w leczeniu zaburzeń i chorób psychicznych. Wychodzi ona z założenia, że niepożądane doświadczenia emocjonalne  nie są czymś, przed czym należy uciekać. Zamiast tego stara się zwrócić naszą uwagę na postrzeganie siebie jako osób wadliwych, uszkodzonych. To z kolei nie pozwala nam cieszyć się życiem. Dzięki terapii powinniśmy lepiej radzić sobie z emocjami i nauczyć się od nich nie uciekać. Powinniśmy też umieć cieszyć się chwilą.

Małżeństwo siedzi na kanapie u psychoterapeuty

Efekty terapii ACT

Celem terapii ACT jest osiągnięcie stanu akceptacji. Pozwala ona pogodzić się z tym, że rzeczywistość wokół wygląda w taki, a nie inny sposób i nie da się jej w zasadzie samodzielnie zmienić. W wyniku terapii powinniśmy uzyskać stan dyfuzji poznawczej, dzięki której moglibyśmy oddzielić się od swoich myśli oraz uczuć na tyle, aby spojrzeć na siebie i swoje myśli z boku. Istotne jest także to, aby zyskać dystans i samoświadomość.

Do innych efektów terapii ACT należy uważność, czyli nauczenie się bycia „tu i teraz”, aby mieć kontakt z chwilą obecną, a nie tylko myśleć o przyszłości lub przeszłości. Stan uważności, czyli koncentracji, świadomości i otwartości sprawia, że można się w pełni zaangażować w czynność wykonywaną w danym momencie.

Po zakończonej terapii powinniśmy radzić sobie ze wszystkimi swoimi emocjami, by miały one jak najmniejszy wpływ na nasze samopoczucie. Umożliwia to m.in. właśnie stan uważności, dzięki któremu przykre myśli i odczucia w mniejszy sposób wywierają wpływ na daną osobę. Terapia ACT pomaga też rozeznać się w tym, co jest dla pacjenta najważniejsze i najbardziej znaczące. Uczy też odwoływania się do tych wartości, aby zmotywować i zainspirować go do zmiany życia na lepsze.

Dr. n. med. Grzegorz Mączka

Terapia ACT – na czym polega? Przebieg

Na czym polega terapia ACT? Koncentruje się ona przede wszystkim na umyśle. Ostrzega przed pułapkami, które potrafi on zastawiać. Przypomina też, że to on ma służyć nam, a nie na odwrót. Pacjenci uczestniczący w terapii dowiadują się, że ból psychiczny jest normalny i ważny. Jednak nie chodzi o jego pozbywanie się. Zamiast tego, warto go zaakceptować i cieszyć się życiem.

Bardzo ważne w terapii ACT jest pojęcie tzw. fuzji. To z kolei oznacza, że pozwalamy zalewać się różnym słowom, myślom i zdarzeniom. W rzeczywistości na nasze konstrukty myślowe reagujemy tak, jak na konkretne sytuacje, które mają miejsce w świecie. Przykładowo, wystarczy pomyśleć o czekającej nas ważnej rozmowie w pracy. Na samą myśl o niej nieraz wpadamy w panikę. Tymczasem umysł to wspaniałe narzędzie, które powinno pomóc nam w rozwijaniu naszych problemów, a nie w ich pogłębianiu.

Terapia ACT wychodzi z założenia, że ból nigdy nas nie opuści. Jest to tzw. twórcze poczucie braku nadziei. Oznacza to, że nie trzeba pokonywać wszystkich swoich słabości i wrogów, aby zająć się tym, co naprawdę jest dla nas ważne. To, z czym się zmagamy, nie musi się rozpłynąć czy zniknąć, raz na jakiś czas będziemy sobie o tym przypominali. Mimo to możemy stale zmierzać w kierunku, który naprawdę nas interesuje.

Istotnym założeniem terapii ACT jest osadzenie w „tu i teraz”. To pozwala z kolei zauważyć, co się z nami dzieje i to, że często wpadamy w znane schematy. Dzięki terapii można przejąć nad tym kontrolę, by w przypadku pojawienia się lęku, łatwo powiedzieć mu: „Stop!”. Kiedy w pełni potrafimy „zanurzyć się” w chwili obecnej, łatwiej nam zdecydować, jak będzie wyglądała chwila kolejna. To z kolei sprawia, że uwagę skupiamy nie na swoich problemach, a wartościach, a to ułatwia podejmowanie działania. Nauka bycia w „tu i teraz” jest o tyle istotna, że aby lęk mógł przejąć nad nami władzę, musi czerpać z przyszłości bądź przeszłości.

Terapia integratywna, czyli kuracja szyta na miarę

Zdaniem twórców terapii ACTE emocje nie powinny być przeszkodą do tego, aby wieść życie, jakim chcemy żyć. W terapii dużo miejsca poświęca się temu, czy jesteśmy gotowi otworzyć się na ból, a więc niepowodzenia, krytykę, lęk przed zranieniem. Powinniśmy też zrozumieć, że życie oparte na naszych wartościach nie będzie jedynie łatwe i przyjemne, czasami trzeba zmierzyć się z tym, co trudne. Przykładowo, życie z niepełnosprawnym małżonkiem może wywoływać smutek, lęk i gniew. Jeżeli jednak najistotniejszymi dla nas wartościami są miłość i troska, niezbyt komfortowe życie może okazać się  – wbrew pozorom – życiem naprawdę pięknym. Kiedy psychoterapeuta zauważa obszary w których występują u pacjenta pewne deficyty, zaleca stosowanie różnych technik, takich jak np. mindulness. Pomagają  ona koncentrować się na bodźcach zewnętrznych i wewnętrznych.

Terapia ACT – dla kogo jest przeznaczona?

Kiedy przydatna jest terapia ACT? Przede wszystkim jest ona rekomendowana pacjentom obawiającym się podejmowania wyzwań. Skierowana jest do osób doświadczających lęków, tłumiących emocje i unikających podejmowania decyzji. Najczęściej stosuje się ją u osób z lękiem społecznym, depresją, nałogami, zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi, zaburzeniami psychotycznymi oraz problemami z odżywaniem.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5509623/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5769281/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5839459/
  4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27479642/

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Dziewczyno – rozbierz się i pochwal się sobie. Dzisiaj wieczorem koniecznie zrób to ćwiczenie

Krytyk w tobie. Pozornie chce dla ciebie jak najlepiej, ale wcale nie jest twoim sprzymierzeńcem

Kobieta

Jak zmienić sposób, w jaki patrzymy na życie? Kasia Bem podaje klucz do szczęścia

Opętanie – objawy u dzieci i dorosłych. Jak je rozpoznać?

Mila Ochocka, hortiterapeutka: Potrzebujemy poczuć deszcz na skórze, zobaczyć, jak reagujemy, gdy nie jest nam do końca komfortowo

Empatia to składnik inteligencji emocjonalnej. Warto nad nią pracować, bo zmienia życie na lepsze

"Nieleczona prokrastynacja może prowadzić do różnych problemów natury psychicznej, nawet depresji" - mówi psycholożka Iga Jaworska

„Nieleczona prokrastynacja może prowadzić do różnych problemów natury psychicznej, nawet depresji” – mówi psycholożka Iga Jaworska

Ewa Modzelewska-Kossowska – psychoanalityczka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Leżysz i mówisz

Sharenting, czyli dzieci na pokaz. Co to za trend i dlaczego jest szkodliwy?

Kobieta patrzy w górę

Zwalcz negatywne przekonania! Wyjdzie ci to na zdrowie!

Kobieta w białej koszuli przegląda się w lustrze. Ręce trzyma na górze, poprawia sobie coś we włosach

Co czujesz, kiedy widzisz siebie nagą w lustrze?

Déjà vu, czyli „czkawka mózgu”

Wiosna jest cudowna i męcząca

Wiosna jest cudowna i męcząca. Sprawdź, co zrobić, by wiosenny paradoks nie stał się powodem frustracji

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Kobieta z aparatem

Drobiazgi uszczęśliwiają. Mają większy wpływ na jakość życia, niż nam się wydaje

Sukces wpędza cię w zakłopotanie? Nie umiesz się nim chwalić? Skorzystaj z rad psychologa

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

kobiecość, seksualnośc, seksowna kobieta

Przez pandemię przestałaś się czuć seksownie? 7 rzeczy, które możesz zrobić, by znów dobrze się poczuć w swoim ciele

O złych przeżyciach najlepiej zapomnieć. Podpowiadamy, jak przestać rozpamiętywać

Katarzyna Kucewicz, psycholożka, pedagożka i psychoterapeutka, autorka książki "Kobiety, które czują za bardzo "

„Trudno sobie wyobrazić lepszą i czulszą kochankę niż kobieta wysoko wrażliwa” – mówi psycholożka Katarzyna Kucewicz

Kobieta

Kiedy czekamy na miłość, awans i lepszą wersję nas samych, wiele tracimy. Kasia Bem radzi, jak żyć tu i teraz

Kobieta trenuje jogę

„Odpuść sobie”. Ale jak to zrobić? Kasia Bem zapewnia, że joga może w tym pomóc

Skinny-shaming

„Łatwo się mówi, jak się jest szczupłym”? Bzdura. Dietetyczka o skinny-shamingu

Dr. n. med. Grzegorz Mączka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Jesteś tym, kim myślisz, że jesteś

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?