Przejdź do treści

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels
Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad
Psycholożka o pułapkach leczenia niepłodności
„Nie kupię nowej sukienki, bo za chwilę będę w ciąży”. Psycholożka Anna Wietrzykowska o pułapkach niepłodności
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w... nosie!
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w… nosie! Nowe ustalenia włoskich naukowców
„Nie jestem nikomu winna wyglądu” – mówi Maja Staśko, wyjaśniając zjawisko przemocy psychicznej w sieci
Zdjęcie rentgenowskie mózgu
Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Układ limbiczny odpowiada za procesy związane z emocjami, pamięcią i motywacją. To zestaw struktur położonych pod korą mózgową i nad pniem mózgu. Należą do niego m.in. hipokamp, ciało migdałowate i podwzgórze. Z tego artykułu dowiesz się, jakie funkcje pełnią poszczególne struktury wchodzące w skład układu limbicznego oraz jakie rodzaje zaburzeń mogą rozwinąć się na skutek ich uszkodzenia.

Co to jest układ limbiczny?

Układ limbiczny jest zbiorem struktur mózgu, które pełnią różnorodne funkcje związane ze zdolnością do przetrwania, pamięcią, a także odczuwaniem emocji i regulowaniem zachowania. Elementy wchodzące w skład układu limbicznego znajdują się w obszarze poniżej kory mózgowej i powyżej pnia mózgu.

Budowa układ limbicznego mózgu

Na przestrzeni lat, wraz z postępem nauki, wielokrotnie tworzono nowe definicje układu limbicznego, zmieniano także ogólnie przyjęte założenia co do tego, które struktury budują ten system. Obecnie wśród elementów tworzących układ limbiczny mózgu wymienia się:

  • ciało migdałowate – jest niewielką strukturą podkorową, która swoją nazwę zawdzięcza kształtowi zbliżonemu do migdała; stanowi parzysty element układu limbicznego – po jednym ciele migdałowatym występuje w środkowej części każdego z płatów skroniowych,
  • hipokamp – znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie ciała migdałowatego, ma kształt przypominający konika morskiego; również posiada dwie części, po jednej w prawej i lewej półkuli mózgu,
  • wzgórze – jest częścią międzymózgowia leżącą pod spoidłem wielkim, zbudowaną ze skupień istoty szarej poprzedzielanych pasmami istoty białej,
  • podwzgórze – znajduje się poniżej wzgórza, składa się z wielu jąder pełniących różnorodne, niezbędne do przeżycia funkcje,
  • zakręt obręczy – jest częścią układu limbicznego ulokowaną w przyśrodkowej części mózgu, bezpośrednio nad ciałem modzelowatym,
  • jądra podstawne – są umiejscowione głęboko w podkorowej istocie szarej płatów czołowych mózgu.

Układ limbiczny – funkcje

Za co odpowiada układ limbiczny? Jego rola związana jest przede wszystkim z odczuwaniem emocji i motywacji oraz regulowaniem zachowania. Przyjrzyjmy się dokładniej funkcjom pełnionym przez poszczególne struktury wchodzące w skład układu limbicznego.

Ciało migdałowate

Ciało migdałowate określane bywa mianem „emocjonalnego centrum” mózgu. Ta struktura układu limbicznego bierze udział m.in. w ocenie nastroju określonej sytuacji. Potrafimy dzięki niemu stwierdzić, jaki charakter ma dane wydarzenie (np. radosny, smutny, stresujący) oraz dobrze zapamiętywać sytuacje związane z silnymi emocjami.

Ciało migdałowate umożliwia nam również rozpoznawanie potencjalnego zagrożenia i przygotowanie się do niego pod względem fizycznym (choćby poprzez zwiększenie akcji serca i częstości oddechów). Odgrywa także istotną rolę w nauce zachowania przy wykorzystaniu kar i/lub nagród.

Hipokamp

Ta struktura układu limbicznego znana jest przede wszystkim z funkcji związanych z procesami poznawczymi i tworzeniem nowych wspomnień. Hipokamp odpowiada zarówno za pamięć krótkotrwałą, jak i długotrwałą, dlatego jest niezbędny w procesie nauki. Uczestniczy również w formowaniu pamięci przestrzennej – jest więc naszym „wewnętrznym GPS-em”.

pączek

Wzgórze

Wzgórze pełni rolę przekaźnika sygnałów nerwowych z całego ciała do odpowiednich części mózgu. Każdy z systemów związanych z percepcją zmysłów (poza tym odpowiedzialnym za odczuwanie zapachów) posiada jądra wzgórza, które otrzymują, przetwarzają i przesyłają informacje do odpowiedniego obszaru kory mózgowej.

Podwzgórze

Kolejny element wchodzący w skład układu limbicznego, podwzgórze, jest kluczowym obszarem mózgu w kontekście zdolności organizmu do zachowania stanu równowagi. Ta struktura odpowiada za regulację hormonalną, utrzymywanie prawidłowego poziomu nawodnienia organizmu i temperatury ciała. Znajduje się w nim ośrodek głodu, przez co pełni również istotną rolę w kontrolowaniu spożycia pokarmów. Zadaniem podwzgórza jest także regulacja rytmu dobowego.

Zakręt obręczy

Ta część układu limbicznego bierze udział w łączeniu bodźców zapachowych i wizualnych z pamięcią dotyczącą emocji odczuwanych w przeszłości. Odpowiada również za regulację związaną z zachowaniami agresywnymi.

Kobieta siedzi przy biurku

Jądra podstawne

Jądra podstawne odpowiadają za kontrolowanie poruszania się – pełnią rolę mechanizmu zatrzymującego aktywność do czasu, gdy nadejdzie odpowiedni moment na wykonanie ruchu. Biorą udział także w procesach wyboru sposobu działania w określonej sytuacji.

Układ limbiczny – zaburzenia

Zaburzenia funkcji układu limbicznego często wiążą się z powstawaniem poważnych problemów związanych z trudnościami w regulowaniu emocji oraz nieadekwatnym zachowaniem. Na skutek uszkodzeń tego układu mogą występować nieprawidłowości, takie jak:

  • ignorowanie ogólnie przyjętych w społeczeństwie konwencji i zasad,
  • odczuwanie silnej złości i podejmowanie agresywnych zachowań,
  • nasilone lub zmniejszone odczuwanie strachu,
  • obniżenie poziomu motywacji do działania,
  • zaburzenia związane z apetytem, w tym przejadanie się i jedzenie emocjonalne lub zjawiska odwrotne – niechęć do jedzenia, anoreksja,
  • problemy z pamięcią (utrata pamięci krótko- i/lub długotrwałej) oraz związane z tym trudności w przyswajaniu nowych informacji i nauce.

Leczenie zaburzeń związanych z układem limbicznym opiera się zwykle na terapii psychologicznej i/lub farmakologicznej.

 

Bibliografia:

  1. T. Torrico, S. J., Abdijadid, Neuroanatomy, Limbic System, StatPearls, 2020 r.
  2. M. H. Bear, V. Reddy, P. C. Bollu, Neuroanatomy, Hypothalamus, StatPearls, 2021 r.
  3. K. Anand, V. Dhikav, Hippocampus in health and disease: An overview, Annals of Indian Academy of Neurology, 15(4)/2012.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?