Przejdź do treści

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks" - podkreśla Pani Seksuolog
„Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks” – podkreśla Pani Seksuolog
Choroby tarczycy a anemia
Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad szczepionką koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad preparatem koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Książka „Jak pokonać insulinooporność, główną przyczynę chorób naszych czasów” Benjamina Bikmana już dostępna! Hello Zdrowie patronem medialnym
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia

Układ limbiczny odpowiada za procesy związane z emocjami, pamięcią i motywacją. To zestaw struktur położonych pod korą mózgową i nad pniem mózgu. Należą do niego m.in. hipokamp, ciało migdałowate i podwzgórze. Z tego artykułu dowiesz się, jakie funkcje pełnią poszczególne struktury wchodzące w skład układu limbicznego oraz jakie rodzaje zaburzeń mogą rozwinąć się na skutek ich uszkodzenia.

Co to jest układ limbiczny?

Układ limbiczny jest zbiorem struktur mózgu, które pełnią różnorodne funkcje związane ze zdolnością do przetrwania, pamięcią, a także odczuwaniem emocji i regulowaniem zachowania. Elementy wchodzące w skład układu limbicznego znajdują się w obszarze poniżej kory mózgowej i powyżej pnia mózgu.

Budowa układ limbicznego mózgu

Na przestrzeni lat, wraz z postępem nauki, wielokrotnie tworzono nowe definicje układu limbicznego, zmieniano także ogólnie przyjęte założenia co do tego, które struktury budują ten system. Obecnie wśród elementów tworzących układ limbiczny mózgu wymienia się:

  • ciało migdałowate – jest niewielką strukturą podkorową, która swoją nazwę zawdzięcza kształtowi zbliżonemu do migdała; stanowi parzysty element układu limbicznego – po jednym ciele migdałowatym występuje w środkowej części każdego z płatów skroniowych,
  • hipokamp – znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie ciała migdałowatego, ma kształt przypominający konika morskiego; również posiada dwie części, po jednej w prawej i lewej półkuli mózgu,
  • wzgórze – jest częścią międzymózgowia leżącą pod spoidłem wielkim, zbudowaną ze skupień istoty szarej poprzedzielanych pasmami istoty białej,
  • podwzgórze – znajduje się poniżej wzgórza, składa się z wielu jąder pełniących różnorodne, niezbędne do przeżycia funkcje,
  • zakręt obręczy – jest częścią układu limbicznego ulokowaną w przyśrodkowej części mózgu, bezpośrednio nad ciałem modzelowatym,
  • jądra podstawne – są umiejscowione głęboko w podkorowej istocie szarej płatów czołowych mózgu.

Układ limbiczny – funkcje

Za co odpowiada układ limbiczny? Jego rola związana jest przede wszystkim z odczuwaniem emocji i motywacji oraz regulowaniem zachowania. Przyjrzyjmy się dokładniej funkcjom pełnionym przez poszczególne struktury wchodzące w skład układu limbicznego.

Ciało migdałowate

Ciało migdałowate określane bywa mianem „emocjonalnego centrum” mózgu. Ta struktura układu limbicznego bierze udział m.in. w ocenie nastroju określonej sytuacji. Potrafimy dzięki niemu stwierdzić, jaki charakter ma dane wydarzenie (np. radosny, smutny, stresujący) oraz dobrze zapamiętywać sytuacje związane z silnymi emocjami.

Ciało migdałowate umożliwia nam również rozpoznawanie potencjalnego zagrożenia i przygotowanie się do niego pod względem fizycznym (choćby poprzez zwiększenie akcji serca i częstości oddechów). Odgrywa także istotną rolę w nauce zachowania przy wykorzystaniu kar i/lub nagród.

Hipokamp

Ta struktura układu limbicznego znana jest przede wszystkim z funkcji związanych z procesami poznawczymi i tworzeniem nowych wspomnień. Hipokamp odpowiada zarówno za pamięć krótkotrwałą, jak i długotrwałą, dlatego jest niezbędny w procesie nauki. Uczestniczy również w formowaniu pamięci przestrzennej – jest więc naszym „wewnętrznym GPS-em”.

pączek

Wzgórze

Wzgórze pełni rolę przekaźnika sygnałów nerwowych z całego ciała do odpowiednich części mózgu. Każdy z systemów związanych z percepcją zmysłów (poza tym odpowiedzialnym za odczuwanie zapachów) posiada jądra wzgórza, które otrzymują, przetwarzają i przesyłają informacje do odpowiedniego obszaru kory mózgowej.

Podwzgórze

Kolejny element wchodzący w skład układu limbicznego, podwzgórze, jest kluczowym obszarem mózgu w kontekście zdolności organizmu do zachowania stanu równowagi. Ta struktura odpowiada za regulację hormonalną, utrzymywanie prawidłowego poziomu nawodnienia organizmu i temperatury ciała. Znajduje się w nim ośrodek głodu, przez co pełni również istotną rolę w kontrolowaniu spożycia pokarmów. Zadaniem podwzgórza jest także regulacja rytmu dobowego.

Zakręt obręczy

Ta część układu limbicznego bierze udział w łączeniu bodźców zapachowych i wizualnych z pamięcią dotyczącą emocji odczuwanych w przeszłości. Odpowiada również za regulację związaną z zachowaniami agresywnymi.

Kobieta siedzi przy biurku

Jądra podstawne

Jądra podstawne odpowiadają za kontrolowanie poruszania się – pełnią rolę mechanizmu zatrzymującego aktywność do czasu, gdy nadejdzie odpowiedni moment na wykonanie ruchu. Biorą udział także w procesach wyboru sposobu działania w określonej sytuacji.

Układ limbiczny – zaburzenia

Zaburzenia funkcji układu limbicznego często wiążą się z powstawaniem poważnych problemów związanych z trudnościami w regulowaniu emocji oraz nieadekwatnym zachowaniem. Na skutek uszkodzeń tego układu mogą występować nieprawidłowości, takie jak:

  • ignorowanie ogólnie przyjętych w społeczeństwie konwencji i zasad,
  • odczuwanie silnej złości i podejmowanie agresywnych zachowań,
  • nasilone lub zmniejszone odczuwanie strachu,
  • obniżenie poziomu motywacji do działania,
  • zaburzenia związane z apetytem, w tym przejadanie się i jedzenie emocjonalne lub zjawiska odwrotne – niechęć do jedzenia, anoreksja,
  • problemy z pamięcią (utrata pamięci krótko- i/lub długotrwałej) oraz związane z tym trudności w przyswajaniu nowych informacji i nauce.

Leczenie zaburzeń związanych z układem limbicznym opiera się zwykle na terapii psychologicznej i/lub farmakologicznej.

 

Bibliografia:

  1. T. Torrico, S. J., Abdijadid, Neuroanatomy, Limbic System, StatPearls, 2020 r.
  2. M. H. Bear, V. Reddy, P. C. Bollu, Neuroanatomy, Hypothalamus, StatPearls, 2021 r.
  3. K. Anand, V. Dhikav, Hippocampus in health and disease: An overview, Annals of Indian Academy of Neurology, 15(4)/2012.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

Kobieta za szybą

Ktoś cię skrzywdził i nie potrafisz o tym zapomnieć? Zamiast pielęgnować urazę, wybacz. Dla siebie!

W jaki sposób jedzenie pączków poprawia pamięć i usprawnia działanie mózgu? Wyjaśnia neuropsycholożka

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?