Przejdź do treści

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym" - podkreśla psycholog Dominik Haak
„Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym” – podkreśla psycholog i seksuolog Dominik Haak
Elena Krawzow
Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia
Jest decyzja Rady Medycznej w sprawie trzeciej dawki szczepionki
Co z trzecią dawką szczepionki dla osób powyżej 18. roku życia? Rada Medyczna wydała rekomendacje
"Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?". Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
„Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?”. Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
9 sposobów, by uniknąć infekcji tej jesieni

Układ limbiczny odpowiada za procesy związane z emocjami, pamięcią i motywacją. To zestaw struktur położonych pod korą mózgową i nad pniem mózgu. Należą do niego m.in. hipokamp, ciało migdałowate i podwzgórze. Z tego artykułu dowiesz się, jakie funkcje pełnią poszczególne struktury wchodzące w skład układu limbicznego oraz jakie rodzaje zaburzeń mogą rozwinąć się na skutek ich uszkodzenia.

Co to jest układ limbiczny?

Układ limbiczny jest zbiorem struktur mózgu, które pełnią różnorodne funkcje związane ze zdolnością do przetrwania, pamięcią, a także odczuwaniem emocji i regulowaniem zachowania. Elementy wchodzące w skład układu limbicznego znajdują się w obszarze poniżej kory mózgowej i powyżej pnia mózgu.

Budowa układ limbicznego mózgu

Na przestrzeni lat, wraz z postępem nauki, wielokrotnie tworzono nowe definicje układu limbicznego, zmieniano także ogólnie przyjęte założenia co do tego, które struktury budują ten system. Obecnie wśród elementów tworzących układ limbiczny mózgu wymienia się:

  • ciało migdałowate – jest niewielką strukturą podkorową, która swoją nazwę zawdzięcza kształtowi zbliżonemu do migdała; stanowi parzysty element układu limbicznego – po jednym ciele migdałowatym występuje w środkowej części każdego z płatów skroniowych,
  • hipokamp – znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie ciała migdałowatego, ma kształt przypominający konika morskiego; również posiada dwie części, po jednej w prawej i lewej półkuli mózgu,
  • wzgórze – jest częścią międzymózgowia leżącą pod spoidłem wielkim, zbudowaną ze skupień istoty szarej poprzedzielanych pasmami istoty białej,
  • podwzgórze – znajduje się poniżej wzgórza, składa się z wielu jąder pełniących różnorodne, niezbędne do przeżycia funkcje,
  • zakręt obręczy – jest częścią układu limbicznego ulokowaną w przyśrodkowej części mózgu, bezpośrednio nad ciałem modzelowatym,
  • jądra podstawne – są umiejscowione głęboko w podkorowej istocie szarej płatów czołowych mózgu.

Układ limbiczny – funkcje

Za co odpowiada układ limbiczny? Jego rola związana jest przede wszystkim z odczuwaniem emocji i motywacji oraz regulowaniem zachowania. Przyjrzyjmy się dokładniej funkcjom pełnionym przez poszczególne struktury wchodzące w skład układu limbicznego.

Ciało migdałowate

Ciało migdałowate określane bywa mianem „emocjonalnego centrum” mózgu. Ta struktura układu limbicznego bierze udział m.in. w ocenie nastroju określonej sytuacji. Potrafimy dzięki niemu stwierdzić, jaki charakter ma dane wydarzenie (np. radosny, smutny, stresujący) oraz dobrze zapamiętywać sytuacje związane z silnymi emocjami.

Ciało migdałowate umożliwia nam również rozpoznawanie potencjalnego zagrożenia i przygotowanie się do niego pod względem fizycznym (choćby poprzez zwiększenie akcji serca i częstości oddechów). Odgrywa także istotną rolę w nauce zachowania przy wykorzystaniu kar i/lub nagród.

Hipokamp

Ta struktura układu limbicznego znana jest przede wszystkim z funkcji związanych z procesami poznawczymi i tworzeniem nowych wspomnień. Hipokamp odpowiada zarówno za pamięć krótkotrwałą, jak i długotrwałą, dlatego jest niezbędny w procesie nauki. Uczestniczy również w formowaniu pamięci przestrzennej – jest więc naszym „wewnętrznym GPS-em”.

pączek

Wzgórze

Wzgórze pełni rolę przekaźnika sygnałów nerwowych z całego ciała do odpowiednich części mózgu. Każdy z systemów związanych z percepcją zmysłów (poza tym odpowiedzialnym za odczuwanie zapachów) posiada jądra wzgórza, które otrzymują, przetwarzają i przesyłają informacje do odpowiedniego obszaru kory mózgowej.

Podwzgórze

Kolejny element wchodzący w skład układu limbicznego, podwzgórze, jest kluczowym obszarem mózgu w kontekście zdolności organizmu do zachowania stanu równowagi. Ta struktura odpowiada za regulację hormonalną, utrzymywanie prawidłowego poziomu nawodnienia organizmu i temperatury ciała. Znajduje się w nim ośrodek głodu, przez co pełni również istotną rolę w kontrolowaniu spożycia pokarmów. Zadaniem podwzgórza jest także regulacja rytmu dobowego.

Zakręt obręczy

Ta część układu limbicznego bierze udział w łączeniu bodźców zapachowych i wizualnych z pamięcią dotyczącą emocji odczuwanych w przeszłości. Odpowiada również za regulację związaną z zachowaniami agresywnymi.

Kobieta siedzi przy biurku

Jądra podstawne

Jądra podstawne odpowiadają za kontrolowanie poruszania się – pełnią rolę mechanizmu zatrzymującego aktywność do czasu, gdy nadejdzie odpowiedni moment na wykonanie ruchu. Biorą udział także w procesach wyboru sposobu działania w określonej sytuacji.

Układ limbiczny – zaburzenia

Zaburzenia funkcji układu limbicznego często wiążą się z powstawaniem poważnych problemów związanych z trudnościami w regulowaniu emocji oraz nieadekwatnym zachowaniem. Na skutek uszkodzeń tego układu mogą występować nieprawidłowości, takie jak:

  • ignorowanie ogólnie przyjętych w społeczeństwie konwencji i zasad,
  • odczuwanie silnej złości i podejmowanie agresywnych zachowań,
  • nasilone lub zmniejszone odczuwanie strachu,
  • obniżenie poziomu motywacji do działania,
  • zaburzenia związane z apetytem, w tym przejadanie się i jedzenie emocjonalne lub zjawiska odwrotne – niechęć do jedzenia, anoreksja,
  • problemy z pamięcią (utrata pamięci krótko- i/lub długotrwałej) oraz związane z tym trudności w przyswajaniu nowych informacji i nauce.

Leczenie zaburzeń związanych z układem limbicznym opiera się zwykle na terapii psychologicznej i/lub farmakologicznej.

 

Bibliografia:

  1. T. Torrico, S. J., Abdijadid, Neuroanatomy, Limbic System, StatPearls, 2020 r.
  2. M. H. Bear, V. Reddy, P. C. Bollu, Neuroanatomy, Hypothalamus, StatPearls, 2021 r.
  3. K. Anand, V. Dhikav, Hippocampus in health and disease: An overview, Annals of Indian Academy of Neurology, 15(4)/2012.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

Justyna Tomska / Archiwum prywatne

„Nie ma treningu, od razu jest życie. Wpadasz w nie po uszy i właściwie masz przegwizdane” – zauważa poetka Justyna Tomska

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Dr Julia E. Wahl

Julia E. Wahl: Skutki bycia empatycznym nie zawsze wyjdą nam na dobre. Empatią da się manipulować

Wstyd w łóżku. Jak go oswoić? Dlaczego nie należy go zwalczać?

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

"Co ty wymyślasz?", "przestań histeryzować" - dlaczego nigdy nie powinnaś tak odpowiadać, gdy ktoś opowiada o swoim problemie?

„Co ty wymyślasz?”, „przestań histeryzować”… Dlaczego nigdy nie powinnaś tak mówić?

Akanksha Agrawal

„W przypadku kobiet bycie 'zadowalaczką’ jest mocno wspierane przez społeczeństwo” – mówi psychoterapeutka Akanksha Urbanowicz

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię/fot. Pexels

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Seks a mózg. Oto 7 rzeczy, które dzieją się w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Wojciech Gojke/fot. archiwum prywatne

Problemy z koncentracją? Deep Focus from Plants pobudzi twój mózg do działania. Przetestowałem!

"Emocje. To, o czym dorośli nie wiedzą” Bogusia Janiszewskiego i Maxa Skorwidera

„Emocje. To, o czym dorośli ci nie mówią” Bogusia Janiszewskiego i Maxa Skorwidera. Mamy fragment książki!

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Łukasz Warchoł/fot. archiwum prywatne

Łukasz Warchoł: Nikt nie korzysta z pornografii, żeby się uzależnić. Na początku jest zdrowa, naturalna ciekawość

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Kleszcze przenoszą boreliozę

Borelioza – objawy i leczenie. Jak zdiagnozować boreliozę?

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?