Przejdź do treści

Witaminy – ich rola i znaczenie dla człowieka

Witaminy - ich rola i znaczenie dla człowieka
Witaminy - ich rola i znaczenie dla człowieka
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Witaminy to biokatalizatory procesów metabolicznych w komórkach. Nasz organizm potrzebuje ich tak samo, jak białek, tłuszczy, węglowodanów, składników mineralnych.

Witaminy – ogólnie

Witaminy to grupa organicznych związków chemicznych. Ich budowa jest różnorodna. Umożliwiają one organizmom żywym harmonijna pracę.

Za pierwszą oddzieloną witaminę odpowiedzialny jest polski biochemik Kazimierz Funk. W 1913 roku wykrył witaminę B1. Odpowiedzialny jest on również za nazwę tej grupy związków.

Witaminy w głównej mierze pochodzą z produktów żywieniowych. Można je również przyjmować w formie syntetycznej, czyli pod postacią suplementów diety.

Organizm ludzki nie jest zdolny do samodzielnego wytwarzania witamin, dlatego musi przyjmować je w sposób egzogenny, czyli zewnętrzny. W przeciwieństwie do zwierząt, które w dużej mierze odpowiedzialne są za samodzielne wytwarzanie takich witamin w swoich organizmach.

Wyjątkiem od tej reguły jest witamina D wytwarzana pod wpływem oddziaływaniu promieniowania słonecznego. Również witaminy z grup B i K tworzone są przy pomocy specyficznych bakterii w przewodzie pokarmowym.

Przeciwne działanie do witamin wykazują antywitaminy.

Stopień zapotrzebowania na witaminy w organizmie podzielić można ze względu na zapotrzebowanie:

  • awitaminoza – brak określonej witaminy
  • hipowitaminoza – niedobór określonej witaminy
  • hiperwitaminoza – nadmiar określonej witaminy.

Badania nad rolą witamin w organizmie człowieka pozwoliło dojść do przyczyn takich chorób, jak beri beri, niedokrwistość, szkorbut, kurza ślepota.

Witaminy – podział

Witaminy dzieli się na rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie.

Do witamin rozpuszczalnych zalicza się witaminy A, D, E, K.

Witamina A uczestniczy w procesie widzenia. Wpływa na właściwy wzrost i rozwój kości. Wzmacnia żuchwę i utrzymuje prawidłowy zgryz. Jest to również witamina odpowiedzialna za prawidłowe funkcjonowanie nabłonka, skóry, rogówki, przewodu pokarmowego i oddechowego. Dzięki niej błony śluzowe stymulowane są do produkcji śluzu. Niedobór witaminy A może prowadzić do kurzej ślepoty, kseroftalmii, zaburzenia wzrostu, częstych infekcji.

Witamina D odpowiedzialna jest za prawidłowy wzrost, mineralizację kości i zębów. Jej niedobór prowadzi do krzywicy u dzieci i osteomalację u dorosłych. Wpływa na częstsze wypadanie zębów, powiększone stawy kolanowe, osłabienie mięśni. Powstaje w skórze pod wpływem pochodnej cholesterolu.

Witamina E umożliwia syntezę niektórych lipidów, jest przeciwutleniaczem. Do tego wpływa na metabolizm mięśni i zapobiega chorobom układu krążenia. Jej niedobór powoduje zaburzenia płodności, poronienia, paraliż mięśniowy. Pojawiają się przebarwienia skórne, sama skóra jest zwiędła, zmęczenie, ogólne osłabienie.

Witamina K warunkuje proces krzepnięcia krwi. Uczestniczy również w metabolizmie układu kostnego. Jej niedobór prowadzi do zaburzenia pracy jelit, zaburzenia krzepnięcia krwi, krwawienia.

Do witamin rozpuszczalnych w wodzie zaliczyć należy witaminy z grupy B i C.

Witamina C jest przeciwutleniaczem, wpływającym na syntezę kortykosteroidów. Wzmacnia zęby i dziąsła, zabija bakterie wywołujące próchnicę. Do tego wpływa na syntezę kolagenu i wzmacnia układ odpornościowy u człowieka. stabilizuje psychikę. Jej niedobór powoduje szkorbut, kruchość i pękanie naczynek krwionośnych. Dochodzi do nieprawidłowego zrastania się kości, powolnego gojenia się ran. Jest to witamina bardzo nietrwała.

Witaminy z grupy B przeciwdziałają zaburzeniom neurologicznym i psychiatrycznym. Można je podzielić na:

  • witaminę B1 – tiamina, aneuryna
  • witaminę B2 – ryboflawinę
  • witaminę B3 – witaminę PP
  • witaminę B5 – kwas pantotenowy
  • witaminę B6 – w skład której wchodzi 6 związków pirydoksyna, pirydoksal, pirydoksamina oraz ich fosforany – fosforan pirydoksyny, fosforan pirydoksalu, fosforan pirydoksaminy
  • witaminę B7 – witaminę H i biotynę
  • witaminę B9 – witamina B11, witamina M, witamina BC, kwas foliowy, folacyna
  • witaminę B12 – kobalamina, cyjanokobalamina.

Wyróżniono również substancje, których określanie mianem witamin jest błędne. Należą do nich:

  • witaminę B4 – dawna nazwa cholina lub adenina
  • witamina B8 – inozytol
  • witamina B10 – błędna nazwa kwasu p-aminobenzoesowego.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Ester-C® PLUS 100 tabletek
57,00 zł
Odporność, Good Aging
Naturell Witamina D 1000mg, 365 tabletek
70,00 zł
Beauty
Vianek, Łagodzący peeling do skóry głowy, 150ml
28,49 zł
Beauty
Vianek, Normalizujący tonik-wcierka do skóry głowy, 150ml
23,60 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Witamina E (tokoferol), czyli witamina potrzebna bardziej niż myślisz!

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

Glutation – co to jest? Gdzie znajdziesz go najwięcej? Skutki uboczne niedoboru

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? "Promowanie ich jest szkodliwe społecznie" - podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? „Promowanie ich jest szkodliwe społecznie” – podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

86-latek przedawkował witaminę B6 / istock

Mężczyzna przyjmował 70-krotnie wyższą dawkę witaminy B6 niż zakładają zalecenia. 86-latek utracił zdolność chodzenia

Witamina B6 pomoże w walce z depresją? Zaskakujące odkrycie naukowców

Przedawkowanie witaminy C – przyczyny, objawy, postępowanie

Kobieta łykała preparat dla koni / istock

Kobieta przyjmowała witaminę D w formie preparatu dla koni. „Jesteś koniem – bierzesz dawki dla konia. Nie jesteś koniem – nie bierzesz końskich dawek” – apeluje ekspert

Ile ważna jest recepta? Czym różni się recepta papierowa od e-recepty?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Witamina E a płodność - jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Witamina E a płodność – jaki jest między nimi związek? Wyjaśnia dietetyczka kliniczna Emilia Cesarek

Kroplówki witaminowe – na czym polegają i ile kosztują? Czy to bezpieczne?

Białko S – rola w organizmie, badanie, interpretacja wyniku

Witamina w kroplach

Popularna witamina D3 wycofana. To kolejna wadliwa seria w ciągu ostatnich tygodni

Białko C – co to jest, konsekwencje niedoboru i metody diagnozy

Przyczyny i sposoby na suche usta. Jak leczyć zajady i kserostomię?

Jak długo trzeba brać suplementy, żeby zauważyć rezultaty?

Kwas foliowy – nie tylko dla kobiet w ciąży

Witamina D - kiedy ją przyjmować? / pexels

Łykasz witaminę D? Wyjaśniamy, o jakiej porze dnia najlepiej ją przyjmować

Krople

Popularna witamina D3 wycofana z aptek. Powodem wady jakościowe

"Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego" - podkreśla farmeceutka. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

„Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego” – podkreśla Zofia Winczewska. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

Budzisz się zlana potem? Oto 8 możliwych przyczyn

Kobieta w górach

Niedobór witaminy D czternastokrotnie zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19. Najnowsze badanie naukowców

Suplementacja witaminą D3 i kwasami Omega 3 a choroby autoimmunologiczne. Opublikowano wyniki przełomowego badania  

Suplementacja witaminą D3 i kwasami omega-3 może zapobiec chorobom autoimmunologicznym? Odpowiadają naukowcy

×