Przejdź do treści

Witaminy – ich rola i znaczenie dla człowieka

Witaminy - ich rola i znaczenie dla człowieka
Witaminy - ich rola i znaczenie dla człowieka
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży stracił rządowe dofinansowanie. „Nie rozumiemy tej sytuacji” – pisze do premiera prezeska Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę
„Wiedzieliście, że Blue Monday to ściema?” – pisze biotechnolog Dawid Polak. Dlaczego nie należy wierzyć w najbardziej dołujący dzień w roku?
Martwisz się? To dobrze! Dlaczego i w jakim stopniu warto się zamartwiać?
Kinesiotaping – czy naprawdę działa? Jakie są przeciwwskazania?
Grecja. Obowiązek szczepień na COVID-19 dla osób po 60. roku życia

Witaminy to biokatalizatory procesów metabolicznych w komórkach. Nasz organizm potrzebuje ich tak samo, jak białek, tłuszczy, węglowodanów, składników mineralnych.

Witaminy – ogólnie

Witaminy to grupa organicznych związków chemicznych. Ich budowa jest różnorodna. Umożliwiają one organizmom żywym harmonijna pracę.

Za pierwszą oddzieloną witaminę odpowiedzialny jest polski biochemik Kazimierz Funk. W 1913 roku wykrył witaminę B1. Odpowiedzialny jest on również za nazwę tej grupy związków.

Witaminy w głównej mierze pochodzą z produktów żywieniowych. Można je również przyjmować w formie syntetycznej, czyli pod postacią suplementów diety.

Organizm ludzki nie jest zdolny do samodzielnego wytwarzania witamin, dlatego musi przyjmować je w sposób egzogenny, czyli zewnętrzny. W przeciwieństwie do zwierząt, które w dużej mierze odpowiedzialne są za samodzielne wytwarzanie takich witamin w swoich organizmach.

Wyjątkiem od tej reguły jest witamina D wytwarzana pod wpływem oddziaływaniu promieniowania słonecznego. Również witaminy z grup B i K tworzone są przy pomocy specyficznych bakterii w przewodzie pokarmowym.

Przeciwne działanie do witamin wykazują antywitaminy.

Stopień zapotrzebowania na witaminy w organizmie podzielić można ze względu na zapotrzebowanie:

  • awitaminoza – brak określonej witaminy
  • hipowitaminoza – niedobór określonej witaminy
  • hiperwitaminoza – nadmiar określonej witaminy.

Badania nad rolą witamin w organizmie człowieka pozwoliło dojść do przyczyn takich chorób, jak beri beri, niedokrwistość, szkorbut, kurza ślepota.

Witaminy – podział

Witaminy dzieli się na rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie.

Do witamin rozpuszczalnych zalicza się witaminy A, D, E, K.

Witamina A uczestniczy w procesie widzenia. Wpływa na właściwy wzrost i rozwój kości. Wzmacnia żuchwę i utrzymuje prawidłowy zgryz. Jest to również witamina odpowiedzialna za prawidłowe funkcjonowanie nabłonka, skóry, rogówki, przewodu pokarmowego i oddechowego. Dzięki niej błony śluzowe stymulowane są do produkcji śluzu. Niedobór witaminy A może prowadzić do kurzej ślepoty, kseroftalmii, zaburzenia wzrostu, częstych infekcji.

Witamina D odpowiedzialna jest za prawidłowy wzrost, mineralizację kości i zębów. Jej niedobór prowadzi do krzywicy u dzieci i osteomalację u dorosłych. Wpływa na częstsze wypadanie zębów, powiększone stawy kolanowe, osłabienie mięśni. Powstaje w skórze pod wpływem pochodnej cholesterolu.

Witamina E umożliwia syntezę niektórych lipidów, jest przeciwutleniaczem. Do tego wpływa na metabolizm mięśni i zapobiega chorobom układu krążenia. Jej niedobór powoduje zaburzenia płodności, poronienia, paraliż mięśniowy. Pojawiają się przebarwienia skórne, sama skóra jest zwiędła, zmęczenie, ogólne osłabienie.

Witamina K warunkuje proces krzepnięcia krwi. Uczestniczy również w metabolizmie układu kostnego. Jej niedobór prowadzi do zaburzenia pracy jelit, zaburzenia krzepnięcia krwi, krwawienia.

Do witamin rozpuszczalnych w wodzie zaliczyć należy witaminy z grupy B i C.

Witamina C jest przeciwutleniaczem, wpływającym na syntezę kortykosteroidów. Wzmacnia zęby i dziąsła, zabija bakterie wywołujące próchnicę. Do tego wpływa na syntezę kolagenu i wzmacnia układ odpornościowy u człowieka. stabilizuje psychikę. Jej niedobór powoduje szkorbut, kruchość i pękanie naczynek krwionośnych. Dochodzi do nieprawidłowego zrastania się kości, powolnego gojenia się ran. Jest to witamina bardzo nietrwała.

Witaminy z grupy B przeciwdziałają zaburzeniom neurologicznym i psychiatrycznym. Można je podzielić na:

  • witaminę B1 – tiamina, aneuryna
  • witaminę B2 – ryboflawinę
  • witaminę B3 – witaminę PP
  • witaminę B5 – kwas pantotenowy
  • witaminę B6 – w skład której wchodzi 6 związków pirydoksyna, pirydoksal, pirydoksamina oraz ich fosforany – fosforan pirydoksyny, fosforan pirydoksalu, fosforan pirydoksaminy
  • witaminę B7 – witaminę H i biotynę
  • witaminę B9 – witamina B11, witamina M, witamina BC, kwas foliowy, folacyna
  • witaminę B12 – kobalamina, cyjanokobalamina.

Wyróżniono również substancje, których określanie mianem witamin jest błędne. Należą do nich:

  • witaminę B4 – dawna nazwa cholina lub adenina
  • witamina B8 – inozytol
  • witamina B10 – błędna nazwa kwasu p-aminobenzoesowego.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak pić herbatę z cytryną, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia chemiczka

Jak pić herbatę z cytryną, żeby sobie nie zaszkodzić? Wyjaśnia chemiczka Sylwia Bogdan

Wszystko, co trzeba wiedzieć o folianach /fot. Pexels

Wszystko, co trzeba wiedzieć o folianach

SUPLEMENTY: FAKTY I MITY. Czy witaminy i minerały faktycznie wchłaniają się gorzej z suplementów niż z warzyw i owoców?

SUPLEMENTY: FAKTY I MITY. Czy witaminy i minerały faktycznie wchłaniają się gorzej z suplementów niż z warzyw i owoców?

10 sposobów, które pozwolą ci obniżyć poziom stresu /fot.Pexels, Olia Danilevich

10 sposobów, które pozwolą ci obniżyć poziom stresu

Olejek oregano – pochodzenie, właściwości, zastosowanie

suplementy WIMIN

WIMIN, czyli suplementacja dla dziewczyn, którym brakuje czasu, by o siebie zadbać. Przetestowałam!

Witamina D ma duży wpływ na ryzyko zachorowania na jeden z nowotworów u młodych ludzi. Potwierdzili to naukowcy

Witamina D ma wpływ na ryzyko wystąpienia jednego z nowotworów u młodych ludzi. Potwierdzili to naukowcy

Bezpieczne suplementy diety – na co zwracać uwagę?

Czy witamina D może mieć wpływ na choroby zapalne jelit? Wyjaśnia biotechnolożka Ewa Kowalska

Czy witamina D może mieć wpływ na choroby zapalne jelit? Wyjaśnia biotechnolożka Ewa Kowalska

witaminy i suplementy dodajace energii

Poczuj moc! 8 witamin i suplementów, które dodadzą ci energii

Antagoniści witaminy K – wskazania, zasady leczenia i dieta

Witaminy dla wegan – co suplementować diecie wegańskiej?

Suplementy dla wegan – niedobory, suplementy witaminowe

Kobieta

Witamina D – kiedy należy uważać z jej suplementacją? Wyjaśnia farmaceutka

„Suplement to nie jest 'gorszy lek'”/fot. Getty Images

„Suplement to nie jest 'gorszy lek'”. Z doktor Mirosławą Gałęcką rozmawiamy o tym, jak się mądrze suplementować

Kobieta

Witamina D jednak nie chroni przed COVID-19? Nowe ustalenia naukowców

ZMA – co to jest, skład, kiedy warto zażywać, skutki uboczne

Czy poziom witaminy D u kobiet w ciąży może być powiązany z poziomem IQ u ich dzieci? Odpowiada farmaceutka Zofia Winczewska

Czy poziom witaminy D u kobiet w ciąży może być powiązany z IQ ich dzieci? Odpowiada farmaceutka Zofia Winczewska

Czym grozi niedobór witaminy B12 i jak go rozpoznać? Wyjaśniają dietetyczki

Czym grozi niedobór witaminy B12 i jak go rozpoznać? Wyjaśniają dietetyczki

Przyjmujesz antykoncepcję hormonalną? Sprawdź, jakie możesz mieć niedobory witamin i minerałów, i jak je uzupełnić

Przyjmujesz antykoncepcję hormonalną? Sprawdź, jakie możesz mieć niedobory witamin i minerałów, i jak je uzupełnić

Kobieta

Wciąż słyszymy o potrzebie suplementacji witaminy B12. Jak ocenić jej realny poziom we krwi?

kobieta nad morzem

Zdrowotne shoty. Co w nich siedzi i jakie mają działanie?

Rokitnik – naturalny sposób na przeziębienie. Jak go przyjmować, aby szybciej wyzdrowieć i wzmocnić odporność?

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

×