Przejdź do treści

Zasadowica metaboliczna – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

badanie laboratoryjne
Zasadowica metaboliczna - przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Zasadowica metaboliczna, określana także jako zasadowica nieoddechowa, to wzrost pH krwi powyżej 7,45. Takie zaburzenie jest konsekwencją wzrostu stężenia jonów wodorowęglanowych i/lub utraty jonów wodorowych. Leczenie jest przede wszystkim przyczynowe – konieczne jest wyeliminowanie czynnika prowadzącego do wystąpienia zaburzeń pH krwi.

Czym jest zasadowica metaboliczna?

W organizmie utrzymywany jest stan równowagi kwasowo-zasadowej, czyli prawidłowego pH krwi w zakresie 7,35-7,45. Parametr ten zależny jest od stężenia jonów wodorowych i wodorowęglanowych. Fizjologiczne stężenie jonów wodorowych we krwi mieści się w przedziale 35-45 nmol/l i jest niezbędne dla prawidłowego przebiegu procesów enzymatycznych. W utrzymaniu takiego poziomu jonów wodorowych, określanego jako izohydria, uczestniczy komponenta oddechowa oraz nieoddechowa. Komponenta oddechowa związana jest z wymianą gazową w płucach oraz ciśnieniem parcjalnym pCO2 we krwi. Z kolei komponenta nieoddechowa związana jest z wydalaniem jonów wodorowych przez nerki oraz resorpcją zwrotną jonów wodorowęglanowych.

Zasadowica metaboliczna rozwija się wówczas, gdy dochodzi do wzrostu pH krwi powyżej 7,45. Taka zasadowica określana jest mianem nieoddechowej, co odróżnia ją od zasadowicy oddechowej. Na czym dokładnie polega różnica? Zasadowica nieoddechowa powstaje wówczas, gdy zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej dotyczą spadku stężenia jonów wodorowych i wzrostu stężenia jonów wodorowęglanowych we krwi. Z kolei w przebiegu zasadowicy oddechowej zmiany prowadzące do wzrostu pH krwi mają charakter spadku stężenia jonów wodorowych oraz spadku pCO2.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

BESTSELLER
Odporność, Good Aging
Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek
73,00 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, ElPol
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Odporność
Iskial MAX + CZOSNEK, Suplement diety wspierający odporność i układ oddechowy, 120 kapsułek
42,90 zł
Odporność
Bloxin Żel do nosa w sprayu, 20 ml
25,99 zł
Kobieta w stanie hiperwentylacji podpiera się o blat w łazience.

Przyczyny zasadowicy metabolicznej

Do wzrostu pH krwi powyżej wartości 7,45 przy udziale mechanizmu nieoddechowego może dojść w efekcie:

  • hipokaliemii, czyli obniżenia poziomu potasu we krwi,
  • utraty jonów wodorowych z organizmu,
  • nadmiernej podaży zasad.

Hipokaliemia to spadek poziomu potasu we krwi poniżej 3,8 mmol/ l. Do rozwoju takiego zaburzenia może dojść w efekcie stosowania leków sprzyjających utracie jonów potasu z organizmu. Mowa o lekach moczopędnych (diuretykach), zwiększających utratę potasu wraz z moczem, a także lekach przeczyszczających, po zastosowaniu których potas tracony jest drogą przewodu pokarmowego. Także długotrwała steroidoterapia sprzyja rozwojowi hipokaliemii. Kolejną przyczyną hipokaliemii mogą być wymioty czy biegunki, występujące w przebiegu zatruć pokarmowych i infekcji.

Za utratę jonów wodorowych odpowiada stosowanie diuretyków czy leków przeczyszczających, biegunki czy wymioty, a także odsysanie treści żołądkowej. Na wzmożona utratę jonów wodorowych z organizmu narażone są także osoby cierpiące na mukowiscydozę, które tracą ten cenny pierwiastek przez skórę.

Częstym podłożem zasadowicy metabolicznej może być nadmierna podaż zasad, takich jak cytrynian sodu, mleczan sodu, wodorowęglan sodu.

Objawy zasadowicy metabolicznej

W przebiegu zasadowicy nieoddechowej mogą pojawić się zróżnicowane objawy i najczęściej wynikają z nieprawidłowości z funkcjonowaniu układu nerwowego, sercowo – naczyniowego oraz mięśniowego. Spadkowi poziomu jonów potasowych towarzyszą zaburzenia rytmu serca oraz spadek wartości ciśnienia tętniczego. W badaniu EKG zaobserwować można następujące nieprawidłowości:

  • obniżenie odcinków ST,
  • zmniejszenie amplitudy załamków T,
  • wzrost amplitudy załamków U,
  • wydłużenie odcinków PQ,
  • poszerzenie zespołów QRS.

Objawy ze strony układu nerwowego obejmują splątanie, problemy z pamięcią i koncentracją, zawroty głowy, parestezje czy zaburzenia świadomości. Z kolei objawy mięśniowe są konsekwencją współtowarzyszącej tężyczki, rozwijającej się na podłożu obniżenia poziomu jonów wapnia. Pojawiają się wówczas symetryczne skurcze mięśni, obejmujące dłonie, przedramiona i ramiona, a potem twarz, klatkę piersiową i kończyny dolne.

Jak rozpoznać zasadowicę metaboliczną?

Postawienie diagnozy jest możliwe dzięki wykonaniu gazometrii krwi. W tym celu pobierana jest próbka krwi włośniczkowej (z nakłucia opuszki palca) lub tętniczej (z tętnicy promieniowej, udowej lub obojczykowej). Do rozpoznania zasadowicy metabolicznej wystarczy wykazanie pH powyżej 7,45 oraz wzrost pCO2 i jonów wodorowęglanowych. Pomocniczo można wykonać oznaczenie poziomu jonów potasowych.

Leczenie zasadowicy metabolicznej

Postępowanie lecznicze w przebiegu zasadowicy metabolicznej sprowadza się do określenia przyczyny zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i jej wyeliminowania. Jeśli stwierdzona zostanie hipokaliemia, konieczne jest przywrócenie prawidłowego poziomu potasu we krwi. Umożliwia to podanie doustne lub dożylne chlorku potasu. W przebiegu biegunek lub wymiotów należy zadbać o nawodnienie organizmu. Jeśli przyczyną są leki przeczyszczające czy moczopędne – należy je odstawić.

 

Bibliografia:

  1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne. Kompendium; Medycyna Praktyczna, 2011
  2. Hasan A., Maciejewski D., Praktyczny podręcznik interpretacji równowagi kwasowo – zasadowej; MediPage, 2015
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

„Rodzice wciąż są namawiani do bankowania krwi pępowinowej dla użytku ich dzieci, mimo że nie ma takiej potrzeby”. O tym, jak wmówiono nam, że krew pępowinowa to panaceum, mówi hematolog prof. Wiesław Jędrzejczak

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Uwielbiasz mięso z kurczaka? Zobacz, jak sprawdzić, czy jest świeże

Co może się stać, gdy zjesz spleśniałe jedzenie? Sprawdziłyśmy!

Niech ból brzucha nie popsuje ci wakacji. Sprawdź, na co musisz uważać!

Kobieta siedzi

Skąd się bierze krwawienie po okresie i o czym świadczą różne kolory wydzielin? Wyjaśniamy

Komu owoce mogą szkodzić? Sprawdziłyśmy!

Tych reklam w szkole rodzenia już nie zobaczysz. Ministerstwo Zdrowia powiedziało pass

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja. Objawy hemolizy

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Jakie są przyczyny i objawy anemii, jak ją leczyć, jakie badania wykonać?

laboratorium

Makrofagi – co to, funkcje w organizmie, aktywacja makrofagów

Eozynofilia – przyczyny, objawy, normy i leczenie

Dopadają cię skurcze i miewasz przyspieszone tętno? Może masz za mało potasu w organizmie?

Aplazja szpiku

Aplazja szpiku – przyczyny, objawy, metody leczenia

Karboksyhemoglobina, fiolka krwi

Karboksyhemoglobina – badanie i interpretacja wyniku, objawy zatrucia tlenkiem węgla

GIS ostrzega przed salmonellą na skorupkach jaj. "Zagrożenie dla zdrowia"

GIS ostrzega przed salmonellą na skorupkach jaj. „Zagrożenie dla zdrowia”

Co oznacza niski lub wysoki hematokryt?

Hematokryt. Co oznacza niski i wysoki HTC, jakie są normy?

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Płytki krwi (PLT, trombocyty) – norma, badanie. Niski i podwyższony poziom płytek krwi

Kobieta siedząca na toalecie martwiąca się krwią w kale

Co oznacza krew w kale u dzieci i dorosłych? Przyczyny, diagnostyka, choroby

Jakie są grupy krwi i na czym polega ich dziedziczenie?

Grupy krwi – rodzaje, dziedziczenie, badanie i dieta

Zespół Schwartza-Barttera – przyczyny, objawy, leczenie

×