Jak przebiega zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa?
Jak wspomniano, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa objawia się na początku bólem oraz sztywnością dolnej części pleców, co wynika z rozwoju stanu zapalnego. Te dolegliwości utrzymują się przez kilka tygodni lub miesięcy, a potem rozprzestrzeniają się do góry, obejmując coraz większą powierzchnię, wreszcie atakując również szyję. W przebiegu schorzenia charakterystyczne są etapy zaostrzenia oraz remisji. Objawy zaawansowanego ZZSK mogą być następujące:
- ból i sztywność środkowego oraz górnego odcinka kręgosłupa,
- dolegliwości bólowe nasilające się w nocy i podczas odpoczynku, malejące w ruchu,
- zmniejszenie ruchomości kręgosłupa,
- rozprzestrzenianie się dolegliwości na inne części układu kostno-stawowego.
W przebiegu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa występuje także szereg nietypowych objawów, które mogą naprowadzić specjalistę reumatologa na właściwy trop. Są to:
- utrata apetytu,
- zaburzenia widzenia,
- problemy z braniem głębszych oddechów,
- biegunka, bóle brzucha,
- ogólne osłabienie organizmu.
Rolki
Kto jest narażony na rozwój zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa?
Współczesna medycyna wciąż nie jest w stanie wskazać konkretnej przyczyny rozwoju omawianej jednostki chorobowej, jednak istnieją pewne czynniki czy też uwarunkowania, które sprawiają, że dana jednostka jest bardziej narażona na ZZSK. Oto niektóre z nich:
- częściej chorują mężczyźni niż kobiety,
- najostrzejsze objawy ZZSK obserwuje się u mężczyzn w wieku od 17. do 45. lat,
- występowanie przypadków zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa w rodzinie sprawia, że może ono wystąpić również u ciebie,
- jesteś bardziej narażona na rozwój ZZSK, jeżeli chorujesz na łuszczycę, chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Diagnostyka zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa
Diagnostyką ZZSK zajmuje się najczęściej reumatolog – możesz poprosić o skierowanie do specjalisty podczas wizyty u internisty lub udać się na wizytę prywatną. Spotkanie zaczyna się od dokładnego wywiadu i badania przedmiotowego. To bardzo ważny etap, ponieważ zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ma kilka charakterystycznych cech:
- sztywność i ból, które znikają w ciągu dnia, kiedy pacjent zaczyna się ruszać,
- objawy ustępują po ciepłym prysznicu,
- ból nasila się podczas odpoczynku, zamiast maleć,
- dolegliwości nasilają się z czasem i nie mają związku z urazem.
Jeżeli lekarz będzie podejrzewał u ciebie ZZSK, zleci dodatkowe badania, które potwierdzą jego przypuszczenia. Taka diagnostyka szczegółowa obejmuje następujące działania:
- badania krwi – nie potwierdzą one zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, ale pozwolą wykluczyć niektóre choroby o podobnych objawach. Obejmują one podstawową morfologię, skład chemiczny krwi, zidentyfikowanie markera HLA-B27, a także sprawdzenie poziomu parametrów zapalnych takich jak CRP, ESR,
- diagnostyka obrazowa – obejmuje zdjęcie RTG, rezonans magnetyczny oraz USG kręgosłupa. Te metody pozwalają lekarzowi zaobserwować zmiany zarówno we wczesnym, jak i zaawansowanym stadium.
Leczenie ZZSK to nie tylko farmakoterapia – o czym należy pamiętać?
Stwierdzono u ciebie zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa? Leczenie może obejmować nie tylko stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Ważna jest tutaj także fizjoterapia oraz codzienne wykonywanie ćwiczeń, które poprawią twoją mobilność i pozwolą na zminimalizowanie dolegliwości. W skrajnych przypadkach, kiedy leczenie zachowawcze nie pomaga, a ZZSK uniemożliwia codzienne funkcjonowanie, lekarz może zaproponować operację.
Farmakoterapia w przebiegu ZZSK
Nie istnieje lek na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Farmakoterapia ma za zadanie zmniejszyć dolegliwości bólowe. W tym celu stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne zawierające ibuprofen, naproksen czy diklofenak. W cięższych przypadkach stosuje się kortykosteroidy w postaci zastrzyków lub inhibitory czynnika martwicy nowotworu (np. adalimumab, etanercept) – to rodzaj leczenia biologicznego, w którym wykorzystuje się tzw. przeciwciała monoklonalne.
Wizyta u fizjoterapeuty
Fizjoterapeuta zaproponuje ci indywidualny zestaw ćwiczeń, które poprawią jakość twojego życia w przebiegu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Ponadto nauczy cię, jak powinieneś poruszać się i wykonywać różne czynności, aby nie obciążać dodatkowo pleców, tylko inne mięśnie. Jeżeli cierpisz na ZZSK, znalezienie dobrego fizjoterapeuty powinno być twoim priorytetem.
ZZSK a zmiana stylu życia
Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa wymaga od pacjentów zmiany stylu życia. Co pomoże ci zminimalizować przykre dolegliwości związane z omawianym schorzeniem? Oto kilka przykładów:
- zacznij regularnie ćwiczyć – po konsultacji z lekarzem prowadzącym oraz rehabilitantem,
- dbaj o aktywność pozatreningową – spacer lub rower do pracy będzie lepszym rozwiązaniem niż samochód, o ile masz taką możliwość,
- poznaj techniki radzenia sobie ze stresem – stresujące, przykre sytuacje sprawiają, że stany zapalne w organizmie zaostrzają się. Pomocna może się tutaj okazać także terapia u psychoterapeuty,
- odpowiednia dieta – w przypadku ZZSK warto zastosować dietę przeciwzapalną, a więc taką, która m.in. wspiera mikrobiotę jelit oraz bazuje na świeżych warzywach i owocach, a także eliminuje produkty wysokoprzetworzone.
Bibliografia:
- Akassou A., Bakri Y., Does HLA-B27 Status Influence Ankylosing Spondylitis Phenotype?, Clinical Medicine Insights: Arthritis and Musculoskeletal Disorders 2018, 11: 1179544117751627.
- https://www.healthdirect.gov.au/ankylosing-spondylitis [dostęp 24.10.2023].
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ankylosing-spondylitis/symptoms-causes/syc-20354808 [dostęp 24.10.2023].
- Wenker K. J., Quint J. M., Ankylosing Spondylitis, StatPearls 2023.
