Co to jest mruk serca?
Mruki serca to drgania, które można wyczuć palpacyjnie. Są one spowodowane występującymi szmerami o małej i średniej częstotliwości. Drżenia nie obserwuje się w przypadku szmerów o wysokiej częstotliwości. Szmery sercowe powstają w wyniku nieprawidłowego przepływu krwi, w tym:
- zwiększonego przepływu krwi np. w czasie gorączki lub u kobiet w ciąży,
- przepływu krwi przez zwężone lub poszerzone naczynie,
- cofaniu się krwi z powodu niedomykalności zastawki,
- przecieku krwi, do którego dochodzi u osób z ubytkiem przegrody międzykomorowej.
Mruki sercowe mają takie samo znaczenie diagnostyczne jak szmery sercowe. Większość z nich jest łatwo wyczuwalna na przedniej ścianie klatki piersiowej, gdy pacjent siedzi i wstrzymuje oddech po wykonaniu pełnego wydechu.
Rolki
Rodzaje mruków serca
Wyróżnia się trzy rodzaje mruków serca: mruk skurczowy, rozkurczowy i skurczowo-rozkurczowy. Mruk skurczowy najłatwiej wyczuć palpacyjnie podczas wydechu, gdy pacjent jest pochylony do przodu. W niektórych przypadkach mruk nasila się po wysiłku fizycznym albo po zmianie pozycji chorego. Aby zbadać mruk, lekarz kładzie rękę w okolicy przedsercowej, powyżej i na prawo od koniuszka serca. Drżenie może nie być wyczuwalne stale. Najczęstszą przyczyną powstawania mruku skurczowego jest zwężenie ujścia aorty. Mruk zlokalizowany nad tętnicą płucną powstaje w wyniku zwężenia pnia płucnego, tetralogii Fallota lub obecności ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej.
U osób ze zwężeniem zastawki mitralnej obserwuje się mruk rozkurczowy zlokalizowany nad koniuszkiem serca. W przypadku niedomykalności zastawki mitralnej mruk rozkurczowy można wyczuć przy lewym brzegu mostka lub nad aortą. Z kolei mruk skurczowo-rozkurczowy obserwuje się jedynie przy nasilonych szmerach sercowych. Można go wyczuć w II przestrzeni międzyżebrowej. Pojawia się we wrodzonej wadzie serca, w której występuje przetrwały przewód Botalla. czyli pozostałość krążenia płodowego.
Choroby przebiegające z mrukami serca
Mruki pojawiają się w różnych częściach serca, mają odmienny charakter wibracji i swoisty czas występowania. Drżenia sercowe występują w przypadku:
- tętniaka łuku tętnicy głównej – mruk pojawia się podczas skurczu serca, jest silnie wibrujący i wyczuwalny nad górną i środkową okolicą przedsercową,
- niedomykalności zastawek półksiężycowatych tętnicy głównej – mruk zlokalizowany jest tuż przy mostku,
- rozszerzenia tętnicy głównej – towarzyszy mu mruk skurczowy i wzmocniony drugi ton serca,
- nadczynności tarczycy – mruk lokalizuje się w drugiej lewej przestrzeni międzyżebrowej,
- zwężenie lewego ujścia tętniczego – mruk skurczowy jest najbardziej wyczuwalny nad aortą, towarzyszy mu szmer skurczowy nad tętnicą główną oraz osłabienie lub brak drugiego tonu serca,
- anemii – w jej przebiegu może wystąpić szmer czynnościowy oraz mruk skurczowy w drugiej przestrzeni międzyżebrowej,
- wrodzonego zwężenia tętnicy płucnej – u chorego można zaobserwować mruk skurczowy,
- przetrwałego przewodu tętniczego Botalla – mruk jest zlokalizowany nad podstawą serca i występuje przez cały cykl pracy serca.
Mruki i szmery sercowe – czy są groźne?
Szmery sercowe uznawane są za dość powszechne zjawisko, jednak ich obecność zazwyczaj bardzo niepokoi pacjentów i rodziców małych dzieci. U dzieci i młodzieży szmery niewinne (przygodne) są zjawiskiem fizjologicznym i zanikają wraz z wiekiem. Tylko około 1% przypadków szmerów w wieku dziecięcym spowodowanych jest wadą serca. W przypadku osób dorosłych szmery serca i towarzyszące im mruki serca mogą być skutkiem patologii układu sercowo-naczyniowego. Z tego względu konieczne jest przeprowadzenie wstępnej diagnostyki uwzględniającej osłuchanie serca oraz wykonanie badań dodatkowych takich, jak elektrokardiografia (EKG) czy echokardiografia (UKG).
Bibliografia:
- P.R.Fleming, „Precordial thrills”, online: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780723604907502470
- John P. Higgins, „Physical Examination of the Cardiovascular System”, Higgins. Int J Clin Cardiol 2015, 2:1.
