Przejdź do treści

Analiza stanu opieki psychiatrycznej w Polsce pokazuje, jak bardzo jest źle. Jak może to się zmienić po pandemii? 

Opieka psychiatryczna w Polsce – jaki jest jej stan i jak może to się zmienić po pandemii? 
Opieka psychiatryczna w Polsce – jaki jest jej stan i jak może to się zmienić po pandemii? / Fot. Kinga Cichewicz, Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
3 najważniejsze zasady treningu dla osób z insulinoopornością. Wyjaśnia Joanna Jaworska [WIDEO]
Kobieta i mężczyzna przytulają się
Usłyszałaś od ginekologa, żeby przed seksem napić się lampki wina, żeby nie bolało? Pani Fizjotrener: to nie jest ból, na który możesz się godzić
San Marino
San Marino oferuje turystom szczepionkę wliczoną w koszty pobytu. Jest jeden haczyk
Szczepionki
Kolejny kraj wycofuje dwie szczepionki na COVID-19. Powodem są przypadki zakrzepów u zaszczepionych
Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie

Dużo potrzeb, mało pieniędzy i braki kadrowe – taki obraz opieki psychiatrycznej wyłania się z raportu przygotowanego przez Upper Finance Med Consulting. Pytanie, czy po pandemii sytuacja się poprawi, czy wręcz przeciwnie – będzie jeszcze gorzej. Sprawdźcie, co mówią liczby o obecnej sytuacji i jakie są prognozy na przyszłość.

Wydatki na opiekę psychiatryczną

Jak czytamy w raporcie wydatki z budżetu NFZ uwzględnione w planie finansowym na opiekę psychiatryczną i leczenie uzależnień na 2020 rok to 3 153 602 zł. Wydatki na psychiatrię stanowią zaledwie 3,04 proc. wydatków NFZ na świadczenia opieki zdrowotnej, co jest bardzo niską wartością w porównaniu z krajami zachodnimi, gdzie wynosi ono 6-8 proc.

Wymagany poziom finansowania to minimum 5 proc, czyli powinny być to wydatki na poziomie ok. 4,5 mln zł. Szacunkowo taki poziom finansowania psychiatria w Polsce osiągnie za kilka lat i to z uwzględnieniem wydatków prywatnych. A potrzeby już dziś są znacznie większe.

Jak kontrolować stres?

Na co najczęściej chorujemy?

Przynajmniej jedno zaburzenie psychiczne (z 18 definiowanych w klasyfikacjach) można rozpoznać w ciągu życia u 23,4 proc. Polaków. Przekładając to na całość populacji, daje to ponad sześć milionów mieszkańców Polski w wieku produkcyjnym. Wśród nich co czwarta osoba doświadczała więcej niż jednego z badanych zaburzeń, a co dwudziesta piąta – trzech i więcej. Liczbę tych ostatnich, mających doświadczenia z kilkoma zaburzeniami, szacować można na blisko ćwierć miliona osób.

Do najczęstszych chorób należą zaburzenia związane z używaniem substancji (12,8 proc.), w tym nadużywanie i uzależnienie od alkoholu (11,9 proc.) oraz nadużywanie i uzależnienie od narkotyków (1,4 proc.). Gdy przeniesiemy te dane na populację ogólną, możemy założyć, że nadużywanie substancji, w tym alkoholu dotyczy ponad 3 mln, a uzależnienie – około 700 tys. osób w wieku produkcyjnym.

Kolejna grupa zaburzeń pod względem rozpowszechnienia to zaburzenia nerwicowe, wśród których do najczęstszych należą fobie specyficzne (4,3 proc.) i fobie społeczne (1,8 proc.). Ogółem wszystkie postacie zaburzeń nerwicowych dotyczą około 10 proc. populacji. Gdy przeniesiemy to na całość polskiej populacji, możemy oszacować liczbę osób dotkniętych tymi zaburzeniami na 2,5 mln.

Zaburzenia nastroju – depresja, dystymia i mania – łącznie rozpoznawano u 3,5 proc. respondentów, co przy przełożeniu wyników na populację ogólną umożliwia oszacowanie liczby osób dotkniętych tymi problemami na blisko milion. Depresja, niezależnie od stopnia jej ciężkości, zgłaszana była przez 3 proc. badanych.

Dziewczyna leżąca na kanapie

Więcej prób samobójczych

Według raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, opublikowanego w 2019 r., Polska pod względem zakończonych zgonem prób samobójczych dzieci w wieku 10-19 lat jest na drugim miejscu w Europie, zaraz po Niemczech.

Niepokojące dane dotyczące zamachów samobójczych płyną z raportu Komendy Głównej Policji . W 2019 roku liczba osób zmarłych w aktach samobójczych to 11 961, jest to 7-proc. wzrost w stosunku do 2018 r. Największą grupę stanowią młodzi mężczyźni w wieku 30-39 lat.

Rośnie liczba samobójstw wśród seniorów – blisko 1500 osób, które odebrały sobie życie, to osoby po 65. roku życia. Szczególnie jednak niepokojące są dane dotyczące wzrostu liczby samobójstw wśród dzieci. W grupie wiekowej od 7-12 lat było wzrost liczby samobójstw wyniósł rok do roku 77 proc., wśród 13-18 lat – 22 proc. Łącznie te dwie grupy to blisko 1 000 dzieci, które odebrały sobie życie w 2019 r.

Kondycja psychiatrii dziecięcej

Według analiz NIK opublikowanych w raporcie z kontroli dostępności lecznictwa psychiatrycznego dla dzieci i młodzieży w latach 2017-2019, około 9 proc. dzieci i młodzieży wykazuje zaburzenia psychiczne w stopniu wymagającym pomocy profesjonalnej. Oznacza to, że pomocy systemu lecznictwa psychiatrycznego i psychologicznego wymaga około 630 000 dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia.

Jednocześnie, według danych Naczelnej Izby Lekarskiej, czynnych zawodowo jest jedynie 455 lekarzy psychiatrów dzieci i młodzieży, co przy 6,9 mln populacji poniżej 18. roku życia daje wskaźnik 0,65 lekarzy na 10 tys. małoletnich. Wg danych NFZ w 2018 r. zarejestrowana liczba pacjentów małoletnich wyniosła 206 tys., co oznacza, że na jednego lekarza przypada około 570 pacjentów rocznie, a z pomocy psychiatrycznej (odnotowanej przez NFZ) skorzystało około 3 proc. małoletnich.

Co więcej, nierównomierne rozmieszczenie lekarzy psychiatrów dzieci i młodzieży na terenie kraju uniemożliwia zapewnienie równego dostępu do świadczeń opieki psychiatrycznej.

Dane z Naczelnej Izby Lekarskiej (stan na 4.05.2020)

Dziedzina specjalizacji Liczba specjalistów Liczba specjalistów I st. Razem
Wszyscy Wyk. zawód Wszyscy Wyk. zawód Wszyscy Wyk. zawód
Psychiatria 3 889 3 733 664 541 4 553 4 274
Psychiatria dzieci i młodzieży 449 415 42 40 491 455
Źródło: https://nil.org.pl/uploaded_files/1588587497_zestawienie-nr-04.pdf
dziecko z farbą na dłoniach

Małe wydatki na świadczenia a wysokie koszty pośrednie

Koszty pośrednie osób, które leczą się psychiatrycznie, mogą przekraczać 30 mld zł. Są to koszty związane z absencjami, czy niezdolnością do pracy. O blisko 40 proc. wzrosła liczba dni absencji chorobowej pracowników z powodu zaburzeń psychicznych w latach 2012-2018 – wskazują autorzy raportu pt. „Odporność psychiczna pracowników. Emocje i biznes”.

Z danych ZUS wynika, że w 2018 r. ze zwolnień lekarskich związanych z zaburzeniami psychicznymi korzystali najczęściej ubezpieczeni w wieku 30-39 lat (blisko 31 proc.) i w wieku 40-49 lat (blisko 29 proc.). Zwolnienia lekarskie z powodu zaburzeń psychicznych były też dłuższe niż średnia i w 2018 r. trwały średnio 17-18 dni.

Problemy finansowe osób borykających się z zaburzeniami psychicznymi to tylko wierzchołek góry lodowej. Do tego dochodzą stereotypy, uprzedzenia i niewielka świadomość społeczna dotycząca chorób psychicznych, a także stygmatyzacja, dyskryminacja i wykluczanie osób potrzebujących wsparcia, pomocy lub leczenia z powodu zaburzeń zdrowia psychicznego.

Jak czytamy w publikacji, to ostatnie zjawisko jest powodem nieujawniania części problemów opieki psychiatrycznej. Przed pandemią w Polsce ok. 1,6 mln osób leczyło się psychiatrycznie. Na wizytę w poradni zdrowia psychicznego w ramach NFZ trzeba było czekać 3-4 miesiące.W Polsce jest zaledwie ok. 4,3 tys. psychiatrów wykonujących zawód. Jeszcze mniej, bo zaledwie 455 wykonujących zawód specjalistów mamy w dziedzinie psychiatrii dziecięcej.

Wszyscy potrzebujemy wsparcia. Potrzebujemy więzi, bycia zauważonym, zrozumianym.

Wzrost skali problemów w czasie pandemii Covid-19

Jak podkreśla w swojej analizie Upper Finance Med Consulting, pandemia w gwałtowny sposób zmieniła nasz świat, a to znacząco wpłynęło na zdrowie psychiczne Polaków.

„Towarzyszy nam stres, niepokój o własne zdrowie, bliskich, ale także o przyszłość. Źródłem stresu jest sam proces adaptacji do tej trudnej sytuacji i jest dla wielu osób ogromnym obciążeniem psychicznym. Do tego dochodzi konieczność izolacji społecznej, mniejsza aktywność ruchowa, brak kontaktu z przyrodą” – czytamy.

Jak prognozują autorzy publikacji, te sytuacje wpłyną na zwiększoną zachorowalność na choroby psychiczne. Osoby chore zaś mogą doświadczyć zaostrzenia choroby. Wszystko to będzie wpływało w sposób niewyobrażalny na zwiększenie skali potrzeb w zakresie opieki psychiatrycznej.

Nowoczesne technologie mogą wzmocnić opiekę psychiatryczną?

Jak podkreśla Upper Finance Med Consulting, wywołana pandemią konieczność izolacji społecznej i nadchodzący kryzys gospodarczy zwiększają zapotrzebowanie na korzystanie ze zdalnych terapii. W koszyku świadczeń refundowanych przez NFZ od marca 2020 r. mamy teleporady: lekarskie, psychologiczne, sesja psychoterapii oraz instruktora terapii uzależnień.

„Szanse na rozwój w tym segmencie dostrzegają firmy technologiczne. Również lekarze widzą potrzebę tworzenia narzędzi m.in. do monitorowania stanu zdrowia swoich pacjentów. Po pandemii można spodziewać się wzrostu liczby aplikacji i rozwiązań pozwalających na zdalną opiekę nad pacjentem” – prognozuje Upper Finance Med Consulting.

Jak dodaje, szacuje się, że w ciągu najbliższych 2 lat przychody firm, które tworzą rozwiązania technologiczne w obszarze psychiatrii i psychoterapii, mogą wzrosnąć nawet kilkusetkrotnie. Technologii wspomagających konkretnie psychiatrię nie ma obecnie zbyt wielu.


Tekst powstał na podstawie analizy rynkowej Upper Finance Med Consulting.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lekarka z fiolkami szczepionek

Medycy tańczą z radości spowodowanej pierwszą dostawą szczepionek na COVID-19

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Lekarz wchodzi na salę operacyjną

Lek. Bartosz Fiałek o niechlubnym wyniku Polski: w końcu jesteśmy na pierwszym miejscu i wreszcie inne kraje mogą nam zazdrościć

Kobieta trzyma się za szyję

„Za ok. półtora miesiąca każdy z nas będzie znał kogoś, kto z powodu COVID-19 zmarł” – alarmuje lek. Bartosz Fiałek. Ostrzegają też inni lekarze

Deutsche Welle o "klęsce" polskiej opieki zdrowotnej: jeśli wskaźnik zakażeń będzie utrzymywał się na takim samym poziomie, szpitale będą wypełnione po brzegi za 2 tygodnie

Deutsche Welle o „klęsce” polskiej ochrony zdrowia: jeśli wskaźnik zakażeń będzie utrzymywał się na tym samym poziomie, szpitale będą wypełnione po brzegi za 2 tygodnie

Personel medyczny z własnych środków stworzył „śluzę antycovidową”. Folia szklarniowa i czarne worki na śmieci mają chronić przed wirusem

Kobieta w kombinezonie ochronnym siedzi pod ścianą

Dr Stefano Nava: jako lekarz zdaję sobie sprawę, że niektórzy pacjenci przeżywają, a inni umierają, ale ta choroba ukazała mi prawdziwy obraz ludzkich ograniczeń

medyk w maseczce

Lekarze z całego świata będą mogli sprawdzić naszą historię pacjenta – zapowiada Agnieszka Kister z Centrum E-Zdrowia

an Świtalski, ratownik medyczny

Ratownik medyczny mówi do nas przez napis na koszulce. „Cała zaraza to moja wina. Zaraz wam tu syfa przyniosę” – podkreśla, że nie zapomni tych słów

Medyk w kombinezonie - koronawirus

„Z dziećmi tego pana się nie bawcie, bo mają wirusa”. Pracownicy służby medycznej pokazują, z jakimi komentarzami muszą się mierzyć

Personel medyczny - kobieta zakłada rękawiczkę

„Wczoraj brawa, dziś to. A jutro?”. Pediatra Róża Hajkuś i Jurek Owsiak o lęku przed medykami

Księżna Zofia

Księżna Zofia rozpoczęła pracę w szpitalu. „Możliwość pomocy w tym trudnym czasie jest niezwykle satysfakcjonująca”

Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń wśród personelu medycznego/iStock

Rząd próbuje ograniczyć liczbę zakażeń koronawirusem wśród personelu medycznego. Dwa nowe zarządzenia

Ratownicy medyczni - koronawirus

GIS: 461 osób personelu medycznego jest zakażonych koronawirusem. „To problem systemowy” – komentuje dr Paweł Grzesiowski

Janina Ochojska / EastNews

Janina Ochojska dziękuje lekarzom i pielęgniarkom za ich trud. „Zawdzięczam im nie tylko zdrowie i opiekę, ale też wychowanie w wartościach szacunku i odpowiedzialności”

Ratownik medyczny Yanek43 / Instagram

Ratownik medyczny o polskiej ochronie zdrowia: na głowie mam ochraniacz na buty, a gogle ochronne nadają się do używania szlifierki kątowej

Koronawirus w Polsce. Wielkie brawa dla wszystkich pracowników służby zdrowia!

„Życie człowieka, którym się zajmuję, nie może zależeć od tego czy mi smutno, czy jestem zły, czy się boję” – mówi Mateusz Sieradzan, znany na FB jako Pan Pielęgniarka

Choroby mikrokrążenia – skutki i profilaktyka zaburzeń

Kasia Dziurska

Kasia Dziurska o swoich doświadczeniach z Hashimoto: myślałam, że jestem niezniszczalna [WIDEO]

kobieta po szczepieniu na covid

Skutki uboczne szczepionek na COVID-19 – które występują najczęściej? Porównanie

Kobieta

Gdzie są wolne terminy na szczepienie? Rząd udostępnił mapę z danymi

Będzie krótszy odstęp pomiędzy dawkami szczepionki przeciw COVID-19, ale niekoniecznie dla wszystkich. Co z tymi, którzy już przyjęli pierwszą dawkę przed wprowadzeniem zmiany?

Krótszy odstęp pomiędzy dawkami szczepionki przeciw COVID-19. Co z tymi, którzy przyjęli pierwszą dawkę przed wprowadzeniem zmiany?

Szczepienia przeciw COVID-19 dostępne dla dzieci w kolejnym kraju. FDA dopuściła tam podawanie jednej ze szczepionek już 12-latkom

Kolejny kraj wprowadza szczepienia przeciw COVID-19 dla dzieci. Szczepionkę mogą przyjąć już 12-latkowie

Najpopularniejsze

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?