Przejdź do treści

Co papierosy robią z układem krążenia?

papierosy
Apho/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober
„W całym szpitalu nie było ani jednej 'państwowej’ wkładki czy tamponu”. Siostra Bożenna gorzko o ubóstwie menstruacyjnym
Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące
Transpłciowy mężczyzna w ciąży w reklamie Calvina Kleina. Marka usuwa nienawistne komentarze
„Uważaj na zgorzknienie organizmu!” – ostrzega dietetyk dr Damian Parol i podpowiada, jak do niego nie doprowadzić

Palenie papierosów to w Europie przyczyna co czwartego zgonu spowodowanego chorobą układu krążenia. Dlaczego papierosy zagrażają krążeniu i tym samym życiu? Czy bierni palacze również powinni się przejmować? I czy e-papieros to lepsza alternatywa? 

kobieta pali papierosa

Kilka zaciągnięć dymkiem i ciało palacza jak gąbka chłonie wszystkie toksyczne składniki papierosów. Chociaż dzisiaj już głośno mówi się o zagrożeniach wynikających z palenia papierosów dla układu oddechowego czy ich wpływie na rozwój nowotworów, to niestety znacznie mniej sygnalizowany jest problem uszkadzania naczyń. Szkoda, bo palenie to prosta droga do rozwoju szeregu chorób układu krążenia: miażdżycy, zawału serca, skurczu tętnicy wieńcowej czy udaru mózgu.

Jak papierosy działają na układ krwionośny?

Gdyby wymienić wszystkie szkodliwe składniki, które znajdują się w dymie papierosowym, to zabrakłoby nam na nie miejsca. Wiadomo jednak, że spośród około 6 tysięcy związków toksycznych, które wchodzą w skład dymu papierosowego, eksperci odpowiedzialnością za rozwój chorób krążenia obarczają głównie nikotynę, tlenek węgla, wolne rodniki tlenowe oraz cytokiny zapalne. Wzięliśmy je więc pod lupę, żeby sprawdzić, jak realnie szkodzą one krążeniu.

Nikotyna

Nikotyna uzależnia – to wiemy, ale że podnosi też adrenalinę? A jednak! Po wypaleniu jednego papierosa poziom adrenaliny wzrasta o 150 proc., a noradrenaliny o 40 proc. – wylicza doktor Marian Nikodemowicz w pracy przeglądowej pt. „Wpływ palenia tytoniu na układ krążenia”. Wyjście na papierosa można więc porównać do napiętej sytuacji. Z tą tylko różnicą, że w przypadku wyjścia na dymka powtarza się ona kilka, a nawet kilkanaście razy na dobę. Za każdym jednak razem w układzie krążenia dochodzi wówczas do niezłej rewolucji. Nie wierzycie? Oto dowody.

Każdy zapalony papieros powoduje uwolnienie do krwiobiegu tak dużej ilości hormonów stresu, że w efekcie prowadzi do przyspieszenia bicia serca i podniesienia ciśnienia tętniczego. W takiej sytuacji wzrasta zapotrzebowanie serca na tlen. Niestety, jego dostarczenie nie jest takie proste, bo w tym samym czasie nikotyna powoduje obkurczanie się ścian naczyń krwionośnych. To tylko pogłębia opór przepływu krwi, a tym samym sprawnej dostawy tlenu potrzebnego do zasilania serca. Co gorsza, przez niedokrwienie mięśnia serca obniża się jednocześnie o 35 proc. próg migotania komór (najniebezpieczniejsza postać arytmii). To bywa u palaczy częstszą przyczyną występowania nagłego zgonu sercowego – ostrzega dr Nikodemowicz. Na tym jednak nie koniec.

To były pierwsze efekty palenia. A jak nikotyna działa na układ krwionośny w perspektywie długiego jej zażywania? Ten szkodliwy związek przez to, że zwiększa skłonność płytek krwi do gromadzenia się i sklejania ze sobą, grozi powstawaniem zakrzepów i naraża na ryzyko zawału serca. Atak serca nikotyna może też wywołać przez swoją „zdolność” do podwyższania poziomu fibrynogenu. Substancja ta jest odpowiedzialna za krzepliwość krwi.

Gdy napotka jednak na swojej drodze uszkodzoną blaszkę miażdżycową, to może przekształcić się w nitki włóknika – zdolne uwięzić czerwone ciałka krwi, które buduje w skrzep. Wewnątrz naczynia tworzy się wtedy masywna skrzeplina odcinająca dopływ krwi do mięśnia sercowego. A to w wymiarze klinicznym prowadzi do zwiększenia ryzyka zawału serca i zakrzepicy żylnej – podsumowuje prof. Anetta Undas w artykule „Palenie tytoniu a krzepnięcie krwi„.

Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco dowiodło jeszcze innej, niechlubnej roli nikotyny. Otóż związek ten wpływa na poziom złego cholesterolu LDL. To zaś przyczynia się do zapoczątkowania i przyspieszenia miażdżycy. Niestety, to nie wszystko. Eksperci alarmują też, że nikotyna przyczynia się do wzrostu poziomu glukozy we krwi. Biorąc pod uwagę, że poziom glukozy może wzrastać u palaczy aż o 20 proc. ‒ palenie i cukrzyca to podwójnie niebezpieczne połączenie.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Tlenek węgla

Tlenek węgla to nic innego jak czad, bliżej znany nam jako „cichy zabójca”. Palacz wdycha podczas palenia 1‒5 proc. takiego gazu. Ta dawka wystarczy jednak, żeby wyrządzić w układzie krwionośnym znaczne szkody.

Tlenek węgla, gdy dostaje się do krwiobiegu, łączy się z tlenem, tworząc tzw. karboksyhemoglobinę. Twór ten to spore zagrożenie dla organizmu, ponieważ upośledza funkcję hemoglobiny (czyli nośnika tlenu) nawet o 15 proc. To wszystko utrudnia pracę serca i dotarcie tlenu do różnych części ciała. Bystry organizm radzi sobie z niedotlenieniem w ten sposób, że dla zrównoważenia braków tlenu zwiększa produkcję czerwonych krwinek w szpiku. Tymczasem według naukowców im większa liczba krwinek czerwonych, tym większa lepkość krwi oraz tendencja do aktywacji płytek i powstawania zakrzepów, które mogą skończyć się nawet zawałem.

Tlenek węgla jest niebezpieczny jeszcze z jednego powodu – uszkadza śródbłonek. Czy spotkaliście kiedyś kogoś, kto dbał o śródbłonek? Wolne żarty. Dlaczego jednak trzeba go chronić? Śródbłonek to warstwa komórek, która od środka wyściela ścianę naczyń krwionośnych. Kiedy śródbłonek jest uszkodzony, to może utrudniać regulację przepływu krwi oraz gromadzenie się płytek krwi (trombocytów), których głównym zadaniem jest udział w krzepnięciu krwi. Dodatkowo, uszkodzony śródbłonek ułatwia przenikanie różnych substancji przez ściany naczyń, w tym lipidów (tłuszczów), które powodują rozwój płytki miażdżycowej.

Wolne rodniki tlenowe i cytokiny zapalne

Dym papierosowy zalicza się do jednego z najważniejszych zewnętrznych źródeł wolnych rodników tlenowych. Niestety, nie tylko nikotyna psuje lipidogram. Wolne rodniki tlenowe również są odpowiedzialne za utlenianie cholesterolu LDL, co według naukowców uszkadza śródbłonek naczyń i inicjuje proces miażdżycowy. Za niszczenie śródbłonka współodpowiedzialne są jednak także cytokiny zapalne.

Wolne rodniki mogą sprzyjać rozwojowi miażdżycy również przez powstanie tzw. stresu oksydacyjnego. Dochodzi do niego, kiedy w organizmie zakłócona jest równowaga między utleniaczami (wolne rodniki) a przeciwutleniaczami (antyoksydanty). Zwiększona aktywność procesów utleniania u osób palących prowadzi do uszkodzenia funkcji oraz struktury komórek. A to pierwszy krok do rozwoju miażdżycy i związanych z nią chorób układu krwionośnego, takich jak zawał serca, udar mózgu czy choroba wieńcowa.

Czy e-papieros jest zdrowszy dla układu krwionośnego?

Krótko i na temat – tak, e-papieros jest zasadniczo zdrowszy od tradycyjnego. Szkodliwość używania e-papierosa jest dwudziestokrotnie mniejsza niż palenie zwykłych papierosów – potwierdzają dane raportu rządowej organizacji zdrowia publicznego w Wielkiej Brytanii. Przy czym trzeba od razu zaznaczyć, że ten wstęp nie ma na celu zachęcania palaczy do przerzucania się na palenie elektronicznych papierosów. Żadne papierosy nie pozostają obojętne dla zdrowia.

Z tą jednak różnicą, że e-papieros zawiera o kilkanaście tysięcy mniej toksyn niż ten tradycyjny. Z grupy związków potencjalnie niebezpiecznych dla układu krążenia w e-papierosie występuje „tylko” nikotyna, i to w stężeniu niższym niż w tradycyjnym papierosie. Podczas palenia zwykłego papierosa przy jednym zaciągnięciu wchłania się 0,05‒0,15 mg nikotyny. Jeden papieros dostarcza więc łącznie ok. 1,5 mg tej substancji. Liczne badania wskazują natomiast, że poziom nikotyny w krwiobiegu po użyciu e-papierosa jest niższy w stosunku do poziomu, jaki obserwujemy po wypaleniu papierosa o porównywalnej zawartości nikotyny.

Do tego momentu wszystko rysuje się całkiem optymistycznie. Czy jednak długotrwałe pociąganie elektronicznego papierosa, niekończące się na filtrze jak w przypadku tradycyjnego papierosa, może doprowadzić do przedawkowania nikotyny, a tym samym narażenia układu krążenia? W przypadku e-papierosa trudniej przecież obliczyć, ile przy jednym paleniu dokonano zaciągnięć dymem. Tracąc kontrolę, można więc doprowadzić do sytuacji, jakbyśmy odpalali jednego papierosa od drugiego. A mówi się, że śmiertelna dla człowieka dawka to ok. 20 papierosów wypalonych w ten sposób. Czy e-papierosowi palacze powinni się mieć na baczności?

Producenci uważają, że płyn w e-papierosie zawiera tak małe ilości nikotyny, że trudno ją przedawkować. Możliwość taką wykluczają również greccy naukowcy. Uznali oni, że aby przy użyciu e-papierosa uzyskać podobne stężenie jak po wypaleniu zwykłego papierosa, roztwór nikotynowy w kartridżu musiałby zawierać nikotynę w stężeniu 50 mg/ml, gdy tymczasem stężenie w e-papierosach jest ograniczone do 20 mg/ml.

Zgodnie z raportem „Wpływ e-papierosów na zdrowie w porównaniu do papierosów tradycyjnych w świetle badań naukowych” przygotowanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego twierdzenie, że na drodze inhalacji aerozolu z e-papierosów w warunkach normalnego użytkowania może dojść do przedawkowania nikotyny, należy więc wykluczyć. Mimo to warto pamiętać ‒ elektroniczne papierosy, choć są mniej szkodliwe niż tradycyjne, to na pewno nie są produktem całkowicie bezpiecznym.

Bierne palenie

Wydawałoby się, że jeśli pali osoba z otoczenia, to tylko jej problem. Nie do końca. Związek między biernym paleniem a chorobami układu krążenia potwierdziło kilka niezależnych zespołów badawczych. Dym papierosowy nie oszczędza nikogo. W badaniach przeprowadzonych u dzieci poniżej 12 lat pochodzących z rodzin palących i niepalących zaobserwowano, że potomkowie palących rodziców cechują się wyższym ciśnieniem tętniczym krwi i pobudzeniem płytek krwi w porównaniu z dziećmi rodziców niepalących – twierdzi prof. Marek Naruszewicz z Regionalnego Centrum Badań nad Miażdżycą, Pomorskiej Akademii Medycznej. Zatem palaczu, jeśli trujesz siebie, to chociaż oszczędź bliskich. A przynajmniej dzieci!

W razie wystąpienia schorzeń układu krążenia organizm nie zawsze wyraźne sygnalizuje o wyrządzonych przez papierosy szkodach. Inaczej jest w przypadku układu oddechowego, kiedy to chrypa czy kaszel może dać nam do myślenia, że z układem oddechowym jest coś nie tak. Nikogo nie da się oczywiście zmusić do rzucenia nałogu. Najlepiej byłoby oczywiście zrezygnować z palenia, a przynajmniej ograniczyć liczbę wypalanych papierosów, czym możemy podarować sobie nawet kilkanaście lat życia więcej.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Wypadanie płatka zastawki mitralnej – objawy i leczenie. Jak żyć z chorobą Barlowa?

Lek na nadciśnienie tętnicze wycofany z obrotu. Pracowników apteki zaniepokoił jeden istotny szczegół

Lek na nadciśnienie tętnicze wycofany z obrotu. Pracowników apteki zaniepokoił jeden istotny szczegół

Kilkadziesiąt serii leku na ciśnienie tętnicze wycofane z obrotu. "Stwierdzono obecność zanieczyszczenia powyżej dopuszczalnego limitu"

Kilkadziesiąt serii leku na ciśnienie tętnicze wycofane z obrotu. „Stwierdzono obecność zanieczyszczenia powyżej dopuszczalnego limitu”

Kompresjoterapia – wskazania i przeciwwskazania, efekty

STEMI – przyczyny i objawy zawału STEMI, postępowanie

Tachykardia zatokowa – co to jest, objawy, czy jest groźna?

Badania kliniczne – bezpieczeństwo i zasady. Czy każdy może poddać się testom klinicznym?

Próba Valsalvy – na czym polega i jak ją wykonać?

Naukowcy przebadali płytkę nazębną kobiet i odkryli.... nietypową przyczynę nadciśnienia

Naukowcy przebadali płytkę nazębną kobiet i odkryli…. nietypową przyczynę nadciśnienia

zamyślona kobieta o jasnych włosach

Jakie badania profilaktyczne zrobić, by nie bać się choroby? Wiele dolegliwości długo nie daje objawów

Otuleni dymem o zapachu mango. „Co piąty rodzic nie interesuje się tym, czy jego dziecko pali” – mówi prof. Robert Mróz

Podwyższone ciśnienie od temperatury w domu. Jak to się dzieje?

Co dziesiąty zawał serca w Polsce dotyczy osoby przed 45 rokiem życia

Coraz młodsi Polacy mają zawał. Co robimy źle?

6 chorób, które nie dają objawów. Sprawdź, czy któraś nie dotyczy właśnie ciebie

Udar mózgu (apopleksja) - objawy, przyczyny, leczenie

Udar mózgu (apopleksja) – objawy, przyczyny, leczenie

Kobieta z zawałem serca podtrzymuje się ogrodzenia

Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc w zawale serca

Regularne kładzenie się spać o 22 może zminimalizować ryzyko zawału serca – wynika z badania

Regularne kładzenie się spać o 22 może zminimalizować ryzyko zawału serca – wynika z badania

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Choroby serca - rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich

Choroby serca – rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich

Płytki krwi (PLT, trombocyty) – norma, badanie. Niski i podwyższony poziom płytek krwi

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią - wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek badań

Na wizytę do kardiologa trzeba zaczekać prawie 3 miesiące dłużej niż przed pandemią – wynika z raportu Fundacji Watch Health Care. To nie jedyny smutny wniosek z badań

Kobieta wybiera dietę miażdżycową

Miażdżyca – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Tabletki dla osób po zawale wycofane z obrotu. Wykryto w nich wadę jakościową

Tabletki dla osób z nadciśnieniem wycofane z obrotu. Wykryto w nich wadę jakościową

Ciśnienie krwi - czym jest i jakie są jego normy? Kiedy występuje niedociśnienie, a kiedy nadciśnienie?

Ciśnienie krwi – prawidłowe, niskie, wysokie. Objawy

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

×