Biegunka podróżnych – przyczyny, objawy, leczenie

Co to jest biegunka podróżnych?

Biegunka podróżnych to zaburzenia funkcji przewodu pokarmowego polegające na występowaniu luźnych i wodnistych stolców u osób wyjeżdżających poza miejsce zamieszkania. Objawy spowodowane są najczęściej infekcją bakteryjną, rzadziej wirusową lub zarażeniem pasożytami. Dolegliwości związane z biegunką podróżnych utrzymują się zwykle do tygodnia.

Przyczyny wystąpienia biegunki podróżnych

Główną przyczyną biegunki podróżnych jest wypicie skażonej wody lub spożycie żywności, która była przygotowana i/lub przechowywana bez zachowania odpowiednich standardów higieny.

Niewłaściwe praktyki higieniczne przy kontakcie z jedzeniem znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia:

• zakażeń bakteryjnych, które odpowiadają za zdecydowaną większość przypadków biegunki podróżnych (nawet 90 proc.); najczęściej dochodzi do infekcji bakterią E. coli,
• infekcji wirusowych wywołujących 5-10 proc. zaburzeń biegunkowych u podróżnych,
• zarażenia pasożytami stanowiących przyczynę mniej niż 5 proc. wszystkich przypadków zachorowań.

Epidemiologia biegunek podróżnych

Biegunka podróżnych jest powszechną dolegliwością u osób wyjeżdżających, szczególnie do krajów rozwijających się. Szacuje się, że dotyka nawet 30-60 proc. podróżujących do regionów o najwyższym ryzyku ich wystąpienia, czyli Afryki Subsaharyjskiej, Ameryki Łacińskiej, Bliskiego Wschodu i Południowej Azji.

Objawy biegunki podróżnych

Do objawów biegunki podróżnych można zaliczyć:

• występowanie co najmniej trzech luźnych stolców na dobę przy odczuwaniu pilnej potrzeby defekacji,
• skurcze brzucha,
• nudności,
• wymioty,
• gorączkę.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Skorzystanie z pomocy medycznej jest wskazane, jeśli:

• masz temperaturę ciała powyżej 39 st. Celsjusza,
• biegunce podróżnych towarzyszą uporczywe wymioty,
• w stolcu znajduje się krew lub śluz,
• masz objawy silnego odwodnienia (skurcze mięśni, zmniejszone wydalanie moczu, zawroty głowy, zmęczenie),
• objawy biegunki podróżnych występują u dzieci lub osób w podeszłym wieku.

Leczenie biegunki podróżnych

Postępowanie u pacjentów z biegunką podróżnych opiera się na uzupełnianiu płynów w ilościach, które pozwalają na uniknięcie odwodnienia.

W łagodnych przypadkach wystarczające jest picie butelkowanej lub przegotowanej wody. Jeśli objawy mają duże natężenie, należy podawać zawierające elektrolity i glukozę doustne płyny nawadniające (ORS, oral rehydration salts). Występują one najczęściej w postaci saszetek, których zawartość rozpuszcza się w wodzie. Najlepiej popijać je często, w małych porcjach. W przypadku silnego odwodnienia może istnieć potrzeba podawania płynów drogą dożylną.

Czasami u pacjentów włącza się również terapię farmakologiczną. Najczęściej stosowane leki na biegunkę podróżnych to:

• antybiotyki – stosowane w przypadku nasilonych objawów (jeśli planujesz wyjazd do miejsca o wysokim ryzyku wystąpienia infekcji przewodu pokarmowego, możesz poprosić lekarza o dobranie ich i przepisanie przed podróżą); w czasie antybiotykoterapii należy przyjmować również probiotyki,
• leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) – hamują motorykę przewodu pokarmowego, przez co tymczasowo zmniejszają biegunkę, jednak mogą opóźnić usuwanie czynnika infekcyjnego z organizmu; nie należy ich podawać osobom z gorączką lub stolcami z domieszką krwi.

Dieta przy biegunce podróżnych

W ostrej fazie biegunki podróżnych pacjentowi należy podawać płyny z elektrolitami. Kiedy stan chorego ulegnie poprawie, można zacząć wprowadzać do jego diety produkty, takie jak banany, ugotowany ryż lub ziemniaki, gotowane jabłko (np. w postaci musu), suchary. Kolejne rodzaje żywności należy włączać do jadłospisu powoli i obserwować, czy są dobrze tolerowane. Największą ostrożność warto zachować przy produktach mlecznych, produktach bogatych w błonnik pokarmowy oraz zawierających kofeinę.

Biegunka podróżnych – profilaktyka

W celu zapobiegania biegunce podróżnych należy zadbać o higienę rąk oraz żywności spożywanej w czasie wyjazdu. Jeśli podróżujesz do krajów o wysokim ryzyku infekcji:

• pij napoje tylko z opakowań zamykanych fabrycznie, unikaj dodatku lodu,
• jeśli spożywasz posiłki przygotowane przez inne osoby, wybieraj te ugotowane i podawane na gorąco bezpośrednio po przyrządzeniu,
• spożywaj warzywa i owoce, tylko jeśli masz pewność, że zostały umyte w czystej, nieskażonej wodzie.

Bibliografia:

1. Dunn N., Okafor C. N., Travelers Diarrhea, StatPearls, 2021.
2. Centers for Disease Control and Prevention, Travelers’ Diarrhea, 2019.