Do zakażenia krętkami dochodzi przez ukłucie kleszcza. Prawdopodobieństwo infekcji jest tym większe, im dłużej pajęczak przebywał na skórze. Kleszcze najczęściej żerują w miejscach, gdzie skóra jest najcieńsza, np. w okolicy zgięć stawowych i skórze głowy.
Rolki
Objawy boreliozy u dzieci
Początkowe dolegliwości, towarzyszące ograniczonej, wczesnej fazie choroby mogą przypominać grypę. Rozwijają się po ok. 1-3 tygodniach od ukłucia. Zaliczamy do nich:
- bóle mięśniowo-stawowe,
- szybkie męczenie się,
- bóle głowy,
- skołowanie,
- gorączkę,
- powiększenie węzłów chłonnych,
- spadek aktywności dziecka.
Bardzo charakterystycznym i typowym symptomem boreliozy jest rumień wędrujący na skórze. Występuje on zazwyczaj po ok. 7 dniach od ukłucia przez zainfekowanego kleszcza. Początkowo jest to czerwona plamka / grudka, która bardzo szybko się powiększa (zazwyczaj średnica wynosi ponad 5 cm). Rumień przypomina tarczę – ma czerwone brzegi i centrum oraz charakterystyczne przejaśnienie w środku. Rumień jest niebolesny i nie swędzi. Może wystąpić praktycznie na każdej powierzchni skóry, która miała kontakt z kleszczem.
Rumień wędrujący jest objawem boreliozy u dzieci występującym w ok. 10% przypadków. Jest on symptomem swoistym (patognomonicznym), upoważniającym do natychmiastowego rozpoznania choroby (z pominięciem badań serologicznych) i wprowadzenia leczenia. Po zastosowaniu prawidłowej antybiotykoterapii znika w ciągu kilku dni. Nieleczony utrzymuje się nawet przez kilka miesięcy. Rumień wędrujący musi być odróżniony od reakcji alergicznej, powstałej na skutek kontaktu z kleszczem lub innym owadem. Reakcja uczuleniowa jest mniejsza (średnica poniżej 5 cm) i nie wykazuje centralnego przejaśnienia.
Kolejnym, bardzo rzadkim objawem boreliozy jest chłoniak limfocytowy skóry. Występuje on u ok. 1% zainfekowanych. Jest to niebolesny, fioletowy guzek, znajdujący się najczęściej na płatkach usznych (dodatkowo może być obserwowany na brodawkach sutkowych lub skórze moszny).
Nieleczona borelioza przechodzi początkowo w postać rozsianą (narządową). Rozwija się ona w ciągu od kilku tygodni do kilku miesięcy po ukąszeniu. Do jej objawów należą:
- zapalenie stawów – obejmuje najczęściej duże stawy, np. skokowy, kolanowy, łokciowy. Zazwyczaj przebiega bez ogólnoustrojowej reakcji zapalnej. W stawach występuje obfity wysięk. Nieleczone zapalenie może przejść w postać przewlekłą;
- zapalenie mięśnia sercowego – rzadkie, występujące u ok. 5% chorych. Zazwyczaj jest to nagły blok w obrębie przewodzenia impulsów przedsionkowo-komorowych. Towarzyszą mu najczęściej objawy stawowe i neurologiczne;
- zapalenie układu nerwowego (neuroborelioza) – polega na zajęciu nerwów na różnych poziomach. Objawem może być ból głowy i zapalenie nerwów czaszkowych (najczęściej porażeniu ulega nerw twarzowy).
Stadium późne boreliozy objawia się na skutek braku leczenia postaci rozsianej. Do jego objawów należą:
- przewlekłe, zanikowe zapalenie skóry kończyn – są to czerwonosine zmiany, które występują na dalszych częściach rąk i nóg. Rozwijają się w przeciągu kilku lat po zakażeniu. Początkowo występuje obrzęk zapalny, który stopniowo przechodzi w zanik (cienka, nieowłosiona skóra o fioletowym odcieniu);
- przewlekłe zapalenie stawów – może doprowadzić do nieodwracalnych zmian;
- przewlekła neuroborelioza – może wystąpić polineuropatia (zaburzenie funkcji wielu nerwów) wraz z zapaleniem mózgu i rdzenia kręgowego.
Wykrycie boreliozy
Na początku trzeba wspomnieć, że brak widocznego ukłucia przez kleszcza nie ma znaczenia przy podejrzeniu boreliozy. Diagnostyka opiera się na serologii – bada się surowicę pacjenta na obecność swoistych przeciwciał przeciwko prętkom w klasie IgM (odpowiadają one za wczesną odpowiedź immunologiczną). Jeżeli wynik jest dodatni lub wątpliwy, to należy wykonać badanie potwierdzające metodą Western Blot.
Zobacz także: Badania na boreliozę
Leczenie boreliozy
W przypadku stwierdzenia boreliozy leczenie polega na zastosowaniu antybiotyków. Dobór leku i czas jego stosowania jest zależny od konkretnej postaci choroby. Antybiotyków nie stosuje się, jeśli infekcji nie towarzyszą objawy kliniczne.
Leczenie boreliozy u dzieci polega na dobraniu odpowiedniej dawki antybiotyku w stosunku do wieku i masy ciała. Młodsi pacjenci najczęściej otrzymują amoksycylinę, a starsi doksycyklinę.
Właściwie dobrana antybiotykoterapia we wczesnej fazie choroby zapewnia wyleczenie w większości przypadków. U nielicznych chorych, pomimo leczenia mogą wystąpić późne objawy stawowe, skórne i neurologiczne.
