Przejdź do treści

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy, leczenie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Hipotonia ortostatyczna najczęściej dotyczy osób starszych i jest przyczyną ponad 30% przypadków utraty przytomności. Dochodzi w niej do nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi w wyniku zmiany pozycji z leżącej na stojącą, np. po dłuższym spoczynku lub po zjedzeniu obfitego posiłku. Co jest przyczyną niskiego ciśnienia krwi i jak objawia się hipotonia? Czy stan ten jest niebezpieczny i można go leczyć?

Hipotonia ortostatyczna – co to jest?

Hipotonia ortostatyczna (ang. Orthostatic Hypotension, OH), nazywana też hipotensją ortostatyczną, to stan, w którym ciśnienie skurczowe spada o co najmniej 20 mm Hg lub ciśnienie rozkurczowe spada o co najmniej 10 mm Hg w ciągu trzech minut po pionizacji. Z powodu nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi może dojść do omdlenia i utraty przytomności. Wyróżnia się 4 zespoły hipotonii ortostatycznej:

  • Wczesną hipotonię ortostatyczną. Występuje u osób w młodym wieku, osób starszych oraz pacjentów stosujących alfa-blokery. Prowadzi do spadku ciśnienia krwi powyżej 40 mm Hg. Objawy trwają krócej niż pół minuty; zazwyczaj nie występuje omdlenie;
  • Klasyczną hipotonię ortostatyczną. Najczęściej pojawia się u osób w starszym wieku. Powoduje spadek ciśnienia tętniczego krwi o 20 mm Hg lub więcej. Objawy występują po 0,5–3 minuty; zwykle nie występuje omdlenie;
  • Późną (postępującą) hipotonię ortostatyczną. Dotyczy starszych osób, pacjentów przyjmujących leki oraz chorujących na niewydolność autonomiczną. Ciśnienie tętnicze krwi spada powoli, w czasie do 30 minut. Pojawia się gwałtowne omdlenie;
  • Zespół tachykardii postawno-ortostatycznej (POTS). Cierpią na niego młode kobiety oraz osoby z zespołem przewlekłego zmęczenia. W tym typie hipotonii ortostatycznej wzrasta bicie serca do >120 uderzeń na minutę, ciśnienie tętnicze krwi jest niestabilne, a omdlenie nie pojawia się.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z dobrym seksem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Naturell Omega-3 500 mg, 240 kaps.
30,00 zł
Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
BESTSELLER
Odporność, Good Aging
Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek
73,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Ciśnienie krwi - czym jest i jakie są jego normy? Kiedy występuje niedociśnienie, a kiedy nadciśnienie?

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny

Prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi  wynosi 120–129 mm Hg / 80–84 mm Hg. Za niskie ciśnienie tętnicze krwi, określane jako niedociśnienie tętnicze, uznaje się ciśnienie skurczowe <100 mm Hg oraz ciśnienie rozkurczowe <60 mm Hg. W fizjologicznych warunkach nagła zmiana pozycji prowadzi do aktywacji mechanizmów adaptacyjnych, które chronią przed spadkiem ciśnienia krwi. Współczulny układ autonomiczny powoduje zwiększenie dopływu krwi do serca i napięcie kończyn dolnych oraz zmniejszenie ciśnienia w klatce piersiowej. Ponadto wzrasta stężenie adrenaliny i noradrenaliny, pobudzany jest układ renina-angiotensyna-aldosteron i zwiększa się wydzielanie wazopresyny. W efekcie wzrasta częstość skurczów serca i dochodzi do zatrzymania sodu i wody w nerkach. Umożliwia to utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi w organizmie.

ampułkostrzykawka z adrenalina / iStock

W hipotonii ortostatycznej adaptacja do pozycji pionowej jest upośledzona. U chorych pojawiają się następujące zmiany w układzie sercowo-naczyniowym: zastój krwi żylnej na obwodzie, spadek dopływu krwi do serca i zmniejszenie pojemności minutowej serca. W konsekwencji układ współczulny nie może spowodować wzrostu naczyniowego oporu obwodowego.

Przyczyny wystąpienia nietolerancji ortostatycznej są bardzo zróżnicowane. Do czynników rozwoju OH zalicza się:

  • pierwotną niewydolność autonomiczną spowodowaną chorobą Parkinsona, zanikiem wieloukładowym, otępieniem z ciałami Lewy’ego;
  • wtórną niewydolność autonomiczną u osób z cukrzycą, amyloidozą, mocznicą, porfirią, niewydolnością nadnerczy, guzem chromochłonnym nadnerczy, pierwotnym hiperaldosteronizmem, urazem rdzenia kręgowego, zaburzeniami elektrolitowymi;
  • hipotonię ortostatyczną polekową u pacjentów przyjmujących leki moczopędne, hipotensyjne, przeciwdepresyjne i wazodylatacyjne.

Inne choroby, które mogą przyczyniać się do pojawienia się hipotonii ortostatycznej to schorzenia układu sercowo-naczyniowego, w tym zawał mięśnia sercowego, wady serca, zmiany miażdżycowe w naczyniach krwionośnych czy ciężkie zaburzenia rytmu serca. Wśród osób dorosłych hipotonia najczęściej dotyczy osób starszych, 3 razy częściej mężczyzn i osób z niskim BMI. W odniesieniu do dzieci hipotensja dotyka głównie dziewcząt w okresie dojrzewania.

Pomiar rytmu serca

Niedociśnienie ortostatyczne – objawy

Symptomy reakcji ortostatycznej mogą mieć różne nasilenie. Indukuje je długotrwała pozycja stojąca, szczególnie w zatłoczonych, dusznych miejscach, jak również pozycja stojąca po wysiłku fizycznym. OH ujawnia się po zjedzeniu dużego posiłku bogatego w węglowodany oraz w reakcji na podwyższoną temperaturę otoczenia. Do objawów hipotonii ortostatycznej zalicza się:

  • zawroty głowy;
  • osłabienie;
  • zmęczenie;
  • kołatanie serca;
  • nudności;
  • chwilową dezorientację;
  • zaburzenia koncentracji;
  • zaburzenia widzenia spowodowane niedokrwieniem siatkówki i płatów potylicznych: widzenie tunelowe, krótkotrwałe nieostre widzenie, zamazywanie się obrazu, mroczki przed oczami, uczucie ciemności;
  • szum w uszach;
  • ból głowy, karku, szyi, pleców wywołane niedokrwieniem mięśnia czworobocznego i mięśni szyi;
  • niemożność stania i chodzenia;
  • upadek;
  • omdlenie.
Kobieta doświadczająca kołotania serca

Hipotonia ortostatyczna – diagnostyka

Rozpoznanie hipotonii ortostatycznej opiera się na występujących objawach klinicznych oraz przeprowadzeniu specjalnych testów. Wykonuje się przyłóżkowy pomiar ciśnienia tętniczego krwi, najpierw w pozycji leżącej, a następnie po 5 minutach od wstania. Jeśli podejrzewana jest opóźniona postać hipotonii ortostatycznej, ciśnienie mierzy się po 30 minutach od pionizacji. Drugim rodzajem badania jest aktywny test pionizacji, w czasie którego mierzy się ciśnienie tętnicze krwi w pozycji leżącej po odpoczynku, a następnie przez 3 minuty po wstaniu. Można też wykonać bierny test pionizacji (HUTT). Najpierw chory proszony jest o położenie się na 5–20 minut, w czasie których sprawdza się ciśnienie tętnicze krwi i tętno. Następnie stół jest przechylany pod kątem 60–80 stopni i w tej pozycji pacjent musi być przez 3 minuty. W tym czasie ponownie mierzy się ciśnienie tętnicze. Wśród innych badań diagnostycznych hipotonii ortostatycznej wymienia się badanie EKG i ocenę rytmu serca oraz monitorowanie ciśnienia tętniczego krwi metodą Holtera.

Tętno - sprawdź prawidłowy puls

Hipotonia ortostatyczna – leczenie

Hipotonia ortostatyczna zwykle nie jest groźna, ale może negatywnie wpływać na jakość życia. Na szczęście dolegliwość ta może być leczona. Wyróżnia się dwie metody leczenia niskiego ciśnienia krwi w przebiegu hipotonii ortostatycznej: leczenie niefarmakologiczne oraz leczenie farmakologiczne. Pierwsze z nich obejmuje zmianę nawyków żywieniowych i stylu życia. Zaleca się wypijanie 2 litrów wody na dobę, spożywanie 6 niewielkich posiłków w ciągu dnia, wypijanie filiżanki kawy do śniadania, dosalanie potraw (10 g soli/dobę, jeśli nie ma innych przeciwwskazań zdrowotnych) oraz wyeliminowanie z diety alkoholu. Wypijanie odpowiedniej ilości wody skutecznie podnosi ciśnienie krwi do prawidłowych wartości. Wzrost ciśnienia występuje u osób z hipotonią ortostatyczną już po spożyciu 500 ml wody.

Należy spać na poduszce z lekko uniesioną głową i nie zapadać w drzemki w ciągu dnia. Niewskazane są gorące kąpiele, aktywność fizyczna rano i szybkie wstawanie z łóżka. Przed podniesieniem się do pozycji pionowej najlepiej jest posiedzieć na łóżku przez co najmniej 30 sekund. Pomocne może być także noszenie pończoch uciskowych. Takie działania profilaktyczne zmniejszają liczbę omdleń. Gdy metody niefarmakologiczne nie są skuteczne, dodatkowo wdraża się leczenie farmakologiczne. Najczęściej zaleca się fludrokortyzon oraz midodrynę. Inne preparaty lecznicze stosowane w OH to m.in: indometacyna, erytropoetyna, droksidopa i wazopresyna.

Źródła:

  1. B. Lasota, P. Głowacka, K. Mizia-Stec, Postępowanie w hipotonii ortostatycznej, „Świat Medycyny i Farmacji”, nr 4, 2010.
  2. J. Głoszek, T. Kosicka, Przewlekłe niedociśnienie – leczyć czy nie leczyć?, „Kardiologia po Dyplomie”, t. 12, nr 11, 2012.
  3. A. Serafin, Postępowanie w ostrej hipotonii, „Choroby Serca i Naczyń”, t. 15, nr 3, s. 192–194, 2018.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kłucie w sercu – czego może być objawem?

Nietypowe objawy udaru, jakich lepiej nie ignorować. Jak rozpoznać mikroudar?

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Polska badaczka opracowała nowy sposób

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Ważne osiągnięcie polskiej badaczki

„Choroby układu krążenia pozostają największym zagrożeniem życia u Polek”. Jak starzeje się serce kobiety, mówi kardiolożka Dobromiła Dzwonkowska

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

Kobieta

ADHD u dorosłych dwukrotnie zwiększa ryzyko zawału i udaru. Zaskakujące doniesienia naukowców

„Rodzice wciąż są namawiani do bankowania krwi pępowinowej dla użytku ich dzieci, mimo że nie ma takiej potrzeby”. O tym, jak wmówiono nam, że krew pępowinowa to panaceum, mówi hematolog prof. Wiesław Jędrzejczak

Dzięki niej ryzyko zgonu po zawale zmniejszy się o jedną trzecią. Innowacyjne odkrycie naukowców

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Syndrom zimnej ręki. Marzną ci dłonie i stopy przez cały rok? To sygnał od organizmu!

W sercu miał 5-centymetrowy drut. Lekarze uratowali pięciolatka

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

kobieta po 50-tce

Chcesz mieć serce jak dzwon po 50-tce? Zadbaj o nie już dzisiaj!

Lekarze w trakcie operacji pacjenta

Serca od świni przeszczepiono dwóm osobom. To kolejny przełom w transplantologii

ECMO – urządzenie, które daje płucom i sercu czas na regenerację lub przeszczep

Takiego prezentu ślubnego się nie spodziewał. Teraz może rozpocząć nowe życie

Kobieta trzyma pęsetą tatuaż grafenowy

Ciśnieniomierze odejdą w zapomnienie? Grafenowy tatuaż sam zmierzy ciśnienie krwi

Kobieta siedzi

Skąd się bierze krwawienie po okresie i o czym świadczą różne kolory wydzielin? Wyjaśniamy

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Komu owoce mogą szkodzić? Sprawdziłyśmy!

Tych reklam w szkole rodzenia już nie zobaczysz. Ministerstwo Zdrowia powiedziało pass

Zdrowie trzeba sobie wychodzić

Naprawią serca i oczy. Innowacyjne syntetyczne neurony zrewolucjonizują świat?

×