Przejdź do treści

Tętno – dlaczego warto je sprawdzać?

Tętno - sprawdź prawidłowy puls
Jak mierzyć tętno? Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Tętno, czy też puls, to wskaźnik częstotliwości bicia serca w ciągu minuty, które uderzając, cały czas pompuje krew w naszym organizmie. Warto znać prawidłowy puls i regularnie mierzyć tętno, ponieważ zarówno zbyt wysokie, jak i zbyt niskie wymaga pogłębionej diagnostyki. Badanie tętna jest jednym z najprostszych elementów badania lekarskiego. Możesz je także przeprowadzić samodzielnie. Jak prawidłowo wykonać pomiar tętna i jak reagować, kiedy serce bije zbyt wolno lub zbyt szybko?

Tętno – sprawdź prawidłowy puls

Tętno to cecha indywidualna i uzależnione jest od wielu czynników, w tym wieku pacjenta i jego kondycji zdrowotnej. Dlatego wartości te będą się różnić między każdą z osób. Należy też pamiętać, że tętno będzie niższe podczas spoczynku, a wyższe w trakcie treningu lub zaraz po jego zakończeniu.

Przyjmuje się, że prawidłowa ilość wyczuwalnych skurczów serca na minutę, czyli norma pulsu to około 60-100 uderzeń. Jednak dla poszczególnych grup wiekowych optymalne tętno i jego wartości kształtują się następująco:

  • 130 uderzeń na minutę u noworodka
  • 100 uderzeń na minutę u młodzieży
  • 70 uderzeń na minutę u dorosłych
  • 60 uderzeń na minutę u osób starszych i sportowców

Tętno powinno być miarowe – to znaczy, że czas między poszczególnymi uderzeniami fali tętna jest taki sam lub bardzo podobny. To ważny wskaźnik pracy układu krążenia, ponieważ jeśli tętno będzie poniżej 60 uderzeń na minutę (zbyt niski puls), możemy podejrzewać bradykardię, jeśli powyżej 100 (częstoskurcz) – tachykardię.

 

Jak mierzyć tętno?

By sprawdzić swoje tętno, wystarczy położyć kilka palców z umiarkowaną siłą w dołku obok kciuka na dystalnej części przedramienia – tu właśnie przebiega tętnica promieniowa. Następnie należy policzyć liczbę uderzeń, jaką czujemy w ciągu 60 sekund. Wynik to częstość tętna na minutę. Prawidłowo powinno ono wynosić między 60 a 100 uderzeń na minutę.

Jeśli jesteś miłośnikiem gadżetów, tętno możesz zmierzyć wykorzystując do tego pulsoksymetr lub smartfon. W internecie znajdziesz bez problemu wiele aplikacji mierzących tętno zarówno na platformę iOS, jak i Android. Wtedy należy umieścić opuszkę palca wskazującego na kamerze telefonu. Po pewnym czasie aplikacja pokaże częstość tętna na minutę.

Bradykardia – gdy serce bije zbyt wolno

Jeśli częstoskurcz jest zbyt niski i tętno wynosi poniżej 60 uderzeń na minutę, możemy mieć do czynienia z bradykardią. W pewnych przypadkach jest to sytuacja prawidłowa, fizjologiczna, np. u sportowców albo w nocy. Często zbyt wolna praca serca będzie powodować objawy takie jak:

  • osłabienie,
  • duszność wysiłkowa,
  • spadek tolerancji wysiłku,
  • zawroty głowy,
  • omdlenia i utratę przytomności.

Jeśli wykryjesz częstość tętna poniżej 60 uderzeń na minutę, warto wykonać badanie EKG. Czasami będzie również potrzebne 24-godzinne (lub dłuższe) monitorowanie EKG metodą Holtera, które polega na całodobowej ocenie EKG za pomocą elektrod przyklejonych do klatki piersiowej. Te badania pozwolą ocenić lekarzowi mechanizm ewentualnej bradyarytmii. U niektórych przedsionki serca będą biły zbyt wolno i przez to powodowały wolną pracę komór. U innych mogą być zaburzenia przewodzenia między przedsionkami a komorami. Dodatkowo lekarz sprawdzi też, czy nie ma odwracalnych przyczyn wolnej pracy serca. Najczęściej jest ona związana z niektórymi lekami kardiologicznymi, np. beta-adrenolitykami. Jeśli masz objawy, które można przypisać bradykardii i lekarz wykluczy inne przyczyny, prawdopodobnie możesz zostać zakwalifikowany do wszczepienia układu stymulującego serce, nazywanego inaczej rozrusznikiem.

arytmia serca - lekarka rysuje serce i znak bicia serca

Trachykardia – gdy serce bije zbyt szybko

Gdy puls wynosi ponad 100 uderzeń na minutę, co świadczy o zbyt szybkiej pracy serca, mamy wówczas do czynienia z tachykardią. W takiej sytuacji można odczuwać:

  • kołatanie serca,
  • uczucie szybkiej pracy serca,
  • dodatkowe pobudzenia serca,
  • zawroty głowy,
  • osłabienie,
  • czasem mogą wystąpić omdlenia.

Rodzaj odczuwanych objawów w dużej mierze zależy od częstości pracy serca oraz od przyczyny tak szybkiej pracy. Są sytuacje, w których częstoskurcz jest prawidłowy, np. podczas wysiłku fizycznego. Jednak zbyt szybkie tętno także wymaga badania EKG albo wspomnianego wcześniej długoterminowego monitorowania EKG metodą Holtera, na podstawie których lekarz będzie mógł ocenić możliwą przyczynę tachyarytmii.

Warto zaznaczyć, że zbyt wysoki puls jest zwykle skorelowany z podwyższonym ciśnieniem krwi, co może zwiększać ryzyko rozwoju nadciśnienia i chorób układu sercowo-naczyniowego.

Tętno a migotanie przedsionków

Poza niskim lub wysokim pulsem, tętno może być również niemiarowe. Jedną z najczęstszych arytmii i przyczyn tego schorzenia jest migotanie przedsionków, które polega na bardzo szybkiej, nieregularnej i nieefektywnej pracy jam serca (przedsionków), które pompują krew do komór. Tylko niektóre z bardzo dużej liczby impulsów elektrycznych w przedsionkach przewodzą się do komór. Dlatego praca całego serca i wyczuwane tętno są niemiarowe. Migotanie przedsionków może objawiać się m.in.:

  • kołataniami serca,
  • spadkiem wydolności fizycznej,
  • zawrotami głow,
  • omdleniami.

Czasem pacjenci opisują, że czują, jakby zamiast serca mieli rybę, która próbuje wyskoczyć z klatki piersiowej. Migotanie przedsionków może nie dawać objawów, ale powodować niebezpieczne powikłania.

Opisywana bardzo szybka i niemiarowa praca przedsionków jest groźna dla życia. Krew wówczas płynie w sercu w sposób turbulentny i chaotyczny, co stwarza ryzyko powstania skrzeplin, jakie mogą zaczopować tętnice i zablokować przepływ krwi. Skutkiem tego są często udary niedokrwienne, zatory płucne, czy ostre niedokrwienie kończyny dolnej. Niezależnie od miejsca, w jakim pojawi się zator, sytuacje te zagrażają zdrowiu i życiu, i wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Zarówno tętno, jak i ciśnienie krwi to ważne wskaźniki w profilaktyce chorób układu krążenia. Proste badanie może przeprowadzić praktycznie każdy z nas i odpowiednio wcześnie zareagować. Jeśli na podstawie pomiaru fali tętna podejrzewasz, że możesz mieć arytmie lub wysokie ciśnienie, nie zwlekaj i wykonaj badanie EKG lub Holtera i skonsultuj się z lekarzem.

 

Artykuł rozbudowany przez Zuzannę Kowalewską

 

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Łukasz Januszkiewicz
lekarz

Najnowsze w naszym serwisie

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw suplementów, 30 saszetek
99,00 zł
Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
Zdrowie umysłu, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z głębokim skupieniem, 30 saszetek
139,00 zł
Energia
Oryal After Party, 18 tabletek
35,97 zł
Energia
Vigor UP! Fast o smaku pomarańczowym
23,07 zł
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

10 pytań o HPV, czyli wszystko, co chciałabyś o nim wiedzieć, ale boisz się zapytać

„Pacjenci potrafią przyjechać nawet z drugiego końca Polski. Badania kliniczne są szansą na dostęp do najnowocześniejszych terapii” – mówi Łukasz Bęczkowski, ekspert ds. badań klinicznych

cynamon

5 powodów, by pokochać cynamon

Aplikacja, która po głosie wykryje choroby serca? To może być przyszłość teleporad / istock

Polska aplikacja, która po głosie wykryje choroby serca? To może być przyszłość teleporad

Nie tylko grzeje, ale i leczy! Wełna i jej prozdrowotne właściwości

6 chorób, które nie dają objawów. Sprawdź, czy któraś nie dotyczy właśnie ciebie

Anomalia Ebsteina – co to jest, jak się objawia i jak można ją leczyć u dzieci i dorosłych

Wysokie ciśnienie może zmieniać nasze zachowanie. W jaki sposób? Tłumaczą to naukowcy

„Zdziwiłabyś się, jak często ludzie przynoszą mocz w słoiku po dżemie!”. Diagnostka laboratoryjna o sekretach swojej pracy

Czerwona kokardka na budynku w Warszawie

„HIV to nie wyrok, ale wciąż może się nim stać”. Czerwona kokardka przypomina o testach na HIV

Nie tylko do leczenia. Właściwości i działanie adenozyny na skórę i włosy

Twoja mama ma nadciśnienie? Zobacz, co możesz dla niej zrobić!

kobieta podczas mammografii

BI-RADS 0-5. Co oznacza wynik mammografii w skali BI-RADS?

Nietypowe objawy udaru, jakich lepiej nie ignorować. Jak rozpoznać mikroudar?

„Choroby układu krążenia pozostają największym zagrożeniem życia u Polek”. Jak starzeje się serce kobiety, mówi kardiolożka Dobromiła Dzwonkowska

Guzkowe zapalenie tętnic. Objawy, diagnostyka, rodzaje

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Ból w mostku to nie tylko objaw zawału. Poznaj różne rodzaje bólu w mostku i ich przyczyny

Tętno spoczynkowe – norma, przedział wiekowy, sposoby na jego obniżenie 

Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł

Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł

Kobieta

ADHD u dorosłych dwukrotnie zwiększa ryzyko zawału i udaru. Zaskakujące doniesienia naukowców

Ryan Reynolds

Ryan Reynolds sfilmował swoją pierwszą w życiu kolonoskopię. „Przegrałem zakład, ale opłacało się”

Mudry – 10 układów dłoni, dzięki którym poprawisz swoje zdrowie fizyczne i psychiczne 

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad

Lekarze w trakcie operacji pacjenta

Serca od świni przeszczepiono dwóm osobom. To kolejny przełom w transplantologii

×