Przejdź do treści

Hormony trzustki – insulina i glukagon. Jak działają? Normy

Hormony trzustki – insulina i glukagon. Jak działają? Normy Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie wystarczy powiedzieć, że boli brzuch. Lekarka Weronika Błaszczyk podpowiada, co ułatwi właściwą diagnozę
Choroby przenoszone drogą płciową są obecnie „poza kontrolą”. Liczba zarażonych osób nieustannie rośnie
Lekarz zbagatelizował jej objawy. O tym, że to rak piersi, 29-latka dowiedziała się w ósmym miesiącu ciąży
Natalia Nykiel: „Normalne, że ich dotykam”. To ważny spot, który powinna obejrzeć każda nastolatka
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP

Trzustka pełni rolę gruczołu wydzielania wewnętrznego, co w praktyce oznacza, że produkuje dwa rodzaje hormonów: insulinę (wytwarzaną przez komórki beta) oraz glukagon (wytwarzany przez komórki alfa). Czym charakteryzują hormony trzustki? I co warto o nich wiedzieć? Sprawdź.

Hormony trzustki – czym są?

Co wydziela trzustka? Produkuje ona dwa rodzaje hormonów: insulinę oraz glukagon. Odpowiedzialna jest za to jej część wewnątrzwydzielnicza. Oba typu hormonów są bardzo istotne dla ludzkiego organizmu i, co więcej, działają przeciwstawnie względem siebie. Ponadto działają one wielopłaszczyznowo, dlatego ważne jest to, aby produkowane były w odpowiedniej ilości – tylko wtedy zostanie zachowana równowaga ustroju. Warto dodać, że zewnątrzwydzielnicza część trzustki produkuje z kolei enzymy trzustkowe.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

trzustka w 3D

Co wydziela trzustka? Insulina

Insulina to hormon trzustki, który został odkryty w 1922 r. Jest on niezbędny w organizmie, aby mogło być przeprowadzonych wielu procesów. Ów hormon peptydowy wytwarzany jest przez komórki B wysp Langerhansa, znajdujące się w trzustce. Jedna jego cząsteczka zbudowana jest z dwóch łańcuchów polipeptydowych (białkowych), które spajają mostki siarczkowe. Hormon ten złożony jest w sumie z 52 aminokwasów.

Rola insuliny w organizmie

Oto najważniejsze zadania insuliny.

  • Regulacja poziomu glukozy we krwi – za sprawą insuliny glukoza trafia do komórek, gdzie ulega przemianie (tzw. spalaniu), proces ten sprawia, że otrzymujemy energię potrzebną do życia.
  • Magazynowanie glukozy w wątrobie – insulina pomaga gromadzić glukozę w wątrobie w postaci glikogenu. Spowalnia też uwalnianie glukozy z wątroby oraz produkcję tego cukru. Jeśli w wątrobie jest wystarczająco dużo glikogenu, spożyte kalorie przechowywane są w postaci tkanki tłuszczowej – insulina bierze udział również i w tym procesie.
  • Metabolizm węglowodanów – insulina bierze również udział w procesie metabolizmu węglowodanów, a ich nadmiar przetwarza w tłuszcze.
  • Synteza białek – insulina przydaje się również w procesie przemiany materii tłuszczów i białek. Stymuluje syntezę białka, przyspieszając dostarczanie aminokwasów. Magazynuje białko i prowadzi do przyrostu masy mięśniowej.
  • Wpływ na inne hormony – insulina oddziałuje na produkcję hormonów tarczycy i hormonów płciowych, a także hormonu wzrostu.

Jak działa insulina?

Insulina obniża poziom cukru we krwi (do prawidłowego stężenia) i w pewien sposób otwiera komórki na energię dostarczaną z pokarmów. Źródło tej energii stanowią węglowodany, które najpierw rozbijane są na cukry proste, do postaci glukozy. Przez pewien czas krąży ona we krwi, a następnie trafia do komórek właśnie za sprawą insuliny. Jeżeli w organizmie zauważalne są niedobory insuliny, może to doprowadzić do pojawienia się cukrzycy typu 2. Dzięki insulinie glukoza jest w stanie przenikać do komórek, a następnie – dostarczyć im energii.

Do produkcji insuliny w organizmie dochodzi po spożyciu posiłku. Największy wzrost jej stężenia powoduje glukoza, choć doprowadzają do tego również aminokwasy, hormony jelitowe, a także obecne w pokarmach kwasy tłuszczowe. Insulina zwiększa transport glukozy do wnętrza komórek, w wyniku czego obniża się poziom owej glukozy we krwi. Do największej produkcji insuliny dochodzi w godzinach porannych. Ów hormon wydzielany jest w dwóch fazach.

  • I faza – jest to wczesna faza produkcji insuliny, chodzi tu o nagły wzrost poziomu tego hormonu, który następuje po 2 minutach od wzrostu stężenia insuliny we krwi.
  • II faza – jest to faza, która trwa dłużej, produkcja glukozy jest wolniejsza, ale jej stężenie utrzymuje się na stałym poziomie, faza ta trwa tak długo, jak jej poziom jest podwyższony.

Normy insuliny w organizmie

W surowicy krwi powinno znajdować się 10–25 mU/l insuliny. Jeśli występuje jakiekolwiek odstępstwo od tej normy, należy jak najszybciej skonsultować się z diabetologiem.

Podwyższony poziom insuliny

Co oznacza wysoki poziom insuliny? Najczęściej ów stan wskazuje na:

  • stosowanie niektórych leków (np. pochodnych sulfonylomocznika),
  • wyspiaka trzustki,
  • chorobę Cushinga,
  • otyłość,
  • cukrzycę typu 2,
  • akromegalię,
  • zespół metaboliczny,
  • nietolerancję fruktozy lub galaktozy.

Obniżony poziom insuliny

Czasem wyniki pokazują, że w organizmie poziom insuliny jest obniżony. Może oznaczać to:

  • cukrzycę typu 1,
  • niedoczynność przysadki,
  • choroby związane z trzustką (np. nowotwór trzustki, zapalenie trzustki).

Jak utrzymywać insulinę na odpowiednim poziomie?

Aby insulina utrzymywała się w organizmie na odpowiednim poziomie, należy ograniczać stres w życiu codziennym. Nie należy podjadać między posiłkami, warto też zadbać o systematyczną aktywność fizyczną. Z jadłospisu radzimy wyeliminować używki, a do tego zadbać o regularne nawadnianie organizmu.

Co produkuje trzustka? Glukagon

Glukagon to drugi hormon wydzielany przez trzustkę, który odpowiedzialny jest za prawidłowy poziom cukru we krwi. Syntetyzują go i uwalniają go komórki trzustki. To polipeptyd, zbudowany łącznie z 29 aminokwasów. Jego ilość w osoczu krwi jest raczej stała u osób, które zdrowo się odżywiają. Czasem jego stężenie jednak wzrasta, co nieraz ma związek ze stresem.

Rola glukagonu w organizmie

Działanie glukagonu koncentruje się głównie na wątrobie, ale nie tylko. Pełni on również wiele innych istotnych funkcji.

  • Pobudzanie procesów glikogenolizy – mowa tu o procesie rozkładu glikogenu do glukozy.
  • Podwyższanie poziomu glukozy – działa on odwrotnie niż insulina i podwyższa poziom glukozy, i ze względu na tę właściwość, wykorzystywany jest on w leczeniu hipoglikemii, czyli tzw. niedocukrzenia, zwłaszcza po zbyt dużej dawce zaaplikowanej insuliny.
  • Pozytywny wpływ na serce – glukagon stymuluje produkcję amin katecholowych, co z kolei powoduje zwiększenie częstotliwości rytmu serca.
  • Pozytywny wpływ na nerki – glukagon działa sodopędnie i moczopędnie.
  • Pozytywny wpływ na przewód pokarmowy – glukagon osłabia perystaltykę żołądka, jelita cienkiego i grubego oraz samej dwunastnicy.
  • Hamowanie produkcji soku żołądkowego – wiąże się to z tym, ze glukagon zmniejsza ilość gastryny, która odpowiada za produkcję soku żołądkowego.
Dieta wspomagająca leczenie trzustki

Jak działa glukagon?

Glukagon wykazuje się działaniem przeciwstawnym do insuliny, pobudza wzrost stężenia glukozy we krwi. Dzieje się tak za sprawą kilku różnych mechanizmów. Produkują go komórki alfa trzustki, trafia on do wątroby przez żyłę wrotną. Tam stymuluje proces glikogenolizy, czyli rozpadu glikogenu (związku, który jest swoistym zapasem energetycznym organizmu) do glukozy. Jednocześnie w komórkach wątroby i nerek zachodzi proces glukoneogenezy, który glukagon również wspiera. Podczas niego dochodzi do produkcji glukozy z aminokwasów glukogennych, mleczanów, gliceroli oraz propionianów.

Normy glukagonu w organizmie

Glukagon powinien plasować się w organizmie na poziomie poniżej 150 ng/l. Najlepiej, gdy występuje w ilości 50-100 ng/l. W ogromnym stopniu absorbowany jest on przez wątrobę, dlatego w krwi pojawia się jedynie w niewielkim stężeniu. Należy pamiętać, że każdy niepokojący wynik badania należy skonsultować z lekarzem, ponieważ może on wskazywać na problemy z trzustką i nie tylko.

Podwyższony poziom glukagonu

Zauważyłeś, że występuje u Ciebie podwyższony poziom glukagonu? Jeśli tak, przyczyny tego mogą być następujące:

  • akromegalia,
  • zapalenie trzustki,
  • marskość wątroby,
  • choroba Cushinga,
  • ciężkie urazy,
  • glikokortykosteroidy,
  • choroby trzewne,
  • ostra lub przewlekła niewydolność nerek,
  • glukagonomia,
  • posocznica,
  • nowotwór trzustki,
  • ciężka kwasica ketonowa,
  • pokarmy bogate w białko,
  • niewydolność serca,
  • guz chromochłonny,
  • nieketonowa śpiączka hiperosmolarna podczas cukrzycy,
  • hiperlidemia typu III i IV,
  • stan po całkowitym lub prawie całkowitym usunięciu żołądka.

Niski poziom glukagonu

Obniżona ilość glukagonu również ma swoje przyczyny. Najczęściej wynika ona ze zbyt dużego stężenia kwasów ketonowych oraz wolnych kwasów tłuszczowych we krwi. Może do tego stanu doprowadzić również wzmożona produkcja mocznika. Zwykle problem związany ze zbyt niskim poziomem glukagonu występuje u noworodków oraz matek z cukrzycą.

Jak utrzymywać glukagon na odpowiednim poziomie?

Aby utrzymywać glukagon na odpowiednim poziomie, należy prowadzić zdrowy tryb życia. Przede wszystkim trzeba zrezygnować z przetworzonych produktów oraz fast foodów. Do jadłospisu warto wprowadzić więcej owoców i warzyw z dużą zawartością błonnika.

Badanie trzustki - sposoby i informacje praktyczne

Insulina a glukagon

Jak już powiedzieliśmy, insulina i glukagon wzajemnie na siebie oddziałują. Glukagon pobudza wzrost glukozy we krwi, podczas gdy insulina obniża jej poziom w organizmie. To z kolei sprawia, że bardzo ważna jest równowaga między tymi związkami. Podwyższony poziom insuliny wiąże się zwykle z obniżonym stężeniem glukagonu i na odwrót. U osób chorych na cukrzycę równowagę tę może zaburzyć przyjmowanie insuliny.

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279127/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560688/
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

17 hydroksyprogesteron – funkcje, badanie, normy i cena. Jakie są objawy podwyższonego i obniżonego poziomu?

Dwie osoby siedzą na kanapie i rozmawiają

Zidentyfikowano hormon, który może poprawić funkcje poznawcze u osób z zespołem Downa

Kobieta bierze pigułkę

Zastrzyki insulinowe odejdą w zapomnienie? Naukowcy opracowali 'pigułkę na cukrzycę’

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie / istock

Chcesz wesprzeć pracę swoich hormonów? Seed cycling jest dla ciebie

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

"To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego organizm nie może wyjść z opresji, szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota" - podkreśla lek. Dorota Helim-Sobkowiak

„To on jest przyczyną wszystkich twoich problemów. To przez niego szaleje gospodarka hormonalna, ubożeje mikrobiota” – pisze o… stresie lek. Dorota Helim-Sobkowiak

Unsplash.com

Wydaje ci się, że o trzustce wiesz wszystko? Sprawdź te odpowiedzi

Szykuje się duża zmiana dla osób chorych na cukrzycę. Dzięki niej znacznie podniesie się jakość ich życia

Szykuje się duża zmiana dla osób chorych na cukrzycę. Dzięki niej znacznie podniesie się jakość ich życia

Dr Dorota Wakuła / fot. Infemini Med Home

„Nie jesteśmy w stanie odróżnić klinicznie depresji poporodowej od fazy niedoczynności poporodowego zapalenia tarczycy” – mówi dr Dorota Wakuła

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. "Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna"

26-latka chora na hirsutyzm po kilkunastu latach przestała się golić i zapuściła brodę. „Trudno to wytłumaczyć, ale czuję się wolna”

Dziesięć lat – tyle czekała pacjentka z Wielkiej Brytanii na diagnozę. Zaczęło się od nocnych potów

Pompa insulinowa – jak wygląda, jak działa i ile kosztuje?

Szczepionka przeciwko rakowi trzustki / istock

Koniec z przedwczesną śmiercią spowodowaną rakiem trzustki? Naukowcy stworzyli szczepionkę przeciwko temu nowotworowi

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Milena Nosek / archiwum prywatne

„To, co dzieje się wewnątrz nas, wyznacza jakość naszej pracy. Hormony sterują całym naszym organizmem” – mówi Milena Nosek, dietetyczka

Dr Dominika Trojnarska o tajnikach hormonu miłości, wierności i szczęścia: „Są kraje, w których oksytocynę podaje się pacjentkom w sprayu”

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym /fot. Pexels

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

ACTH – czym jest? Badanie i wskazania do niego, normy

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Lekarka na roślinach” o nietypowym sposobie na wzmocnienie odporności: Przytulajmy się na zdrowie!

Berberyna to naturalna metformina? Dietetyczka wymienia jej zdrowotne właściwości

Berberyna to naturalna metformina? Dietetyczka wymienia jej zdrowotne właściwości

Nieleczona skraca życie nawet o 10 lat. „Nie mówiłam o wszystkich objawach, bo bałam się oskarżeń o udawanie”. O życiu z akromegalią opowiada Katarzyna Marcinkowska

Rola selenu w chorobie Hashimoto

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

×