Przejdź do treści

Homeostaza organizmu – czym jest, na co wpływa, co wywołuje jej zaburzenia?

Homeostaza — Dowiedz się czym jest ten jeden z najważniejszych procesów dla organizmu człowieka
Homeostaza organizmu - czym jest i co wywołuje jej zaburzenia? / iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Homeostaza, czyli samoregulacja procesów biologicznych wobec zmiennych warunków zewnętrznych, ma olbrzymie znaczenie dla organizmu. Codziennie czerpiemy z niej wiele korzyści, przeważnie jednak nie wiedząc, na czym polega i dlaczego jest warunkiem zdrowia.

Homeostaza – co to?

Homeostaza (gr. homoíos – podobny, równy; stásis – trwanie) jest to zdolność organizmu do utrzymywania względnej równowagi wewnętrznej mimo zmian zachodzących w środowisku zewnętrznym. Homeostaza jest jednym z podstawowych pojęć w fizjologii. Termin ten w 1939 r. wprowadził do medycyny amerykański fizjolog i neurolog Walter Cannon.

Homeostaza – znaczenie

Homeostaza organizmu człowieka jest podstawowym warunkiem ludzkiego zdrowia. Utrzymywana jest dzięki mechanizmom koordynującym i regulującym procesy życiowe, działającym w oparciu o sprzężenia zwrotne.

Homeostaza polega też na funkcjonowaniu organizmu przy możliwie jak najmniejszej ilości energii. Jednym z najbardziej widocznych procesów samoregulacji jest reakcja ludzkiego organizmu na temperaturę podczas lata. Gdy jest ona zbyt wysoka, receptory w skórze pobudzają wydzielanie potu, który ma chłodzić nasze ciało. Proces ten może również działać odwrotnie – pobudzając mięśnie do dreszczy i podwyższając temperaturę ciała, jeśli z powodu zewnętrznych warunków zajdzie tak potrzeba. Samoregulacja jest również odpowiedzialna za dostarczanie do naszego organizmu substancji odżywczych takich jak witaminy, aminokwasy, kwasy tłuszczowe czy pierwiastki.

Choroby, jakie nas dotykają, mają podłoże właśnie w zaburzeniu homeostazy.   Jak zatem widać, znaczenie utrzymywanie homeostazy  dla funkcjonowanie organizmu człowieka jest nie do przecenienia.

Co wpływa na homeostazę?

Aby móc utrzymywać odpowiednią równowagę naszego organizmu, należy dbać o poszczególne parametry naszego ciała. Dzięki temu proces będzie mógł przebiegać w niezakłócony sposób, a my będziemy mogli żyć komfortowo. Nad odpowiednimi parametrami czuwają receptory, które przekazują dane do interpretatora, znajdującego się u ludzi w ośrodkowym układzie nerwowym. Te z kolei interpretują sytuacje i decydują o uregulowaniu odpowiedniego parametru.

Do czynników, które wpływają na homeostazę, należą:

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

PROMOCJA
Odporność
WIMIN Twój mikrobiom, 30 kaps.
20,00 zł 79,00 zł
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Odporność
Naturell Ester-C® PLUS 100 tabletek
57,00 zł
Odporność
Naturell Omega-3 1000 mg, 120 kaps
54,90 zł
Odporność
Naturell Uromaxin + C, 60 tabletek
15,99 zł

Mechanizmy utrzymania homeostazy

Fizjologiczne mechanizmy samoregulacji opierają się na sprzężeniu zwrotnym:

  • ujemnym – to sprzężenie zwrotne powoduje zmianę wartości parametru na zbliżoną do punktu stałego (zasadniczo osiągnięcie wartości punktu nastawczego jest niemożliwie, w związku z czym wartości zawsze wymagają regulacji);
  • wyprzedzającym (wczesnym) – w wyniku tego sprzężenia zwrotnego dochodzi do reakcji na zmiany parametru kontrolowanego, choć e w chwili odpowiedzi wartość parametru pozostaje jeszcze w zakresie wartości akceptowalnych; w tym przypadku niezbędne jest działanie celowe – przewidywanie;
  • dodatnim – na skutek tego sprzężenia zwrotnego reakcja na bodziec wywołuje pogłębienie wartości nieprawidłowej dla innego celu; pewne parametry są regulowane, podczas gdy inne mogą przyjmować wartości różne od akceptowalnych i nie podlegają regulacji (mimo to pozostają pod kontrolą).

Za prawidłowe działanie tych mechanizmów odpowiedzialny jest przede wszystkim główne układy:

  • układ nerwowy,
  • układ hormonalny (gruczołów wydzielania wewnętrznego).

Jeśli natomiast chodzi o poszczególne narządy, to najważniejszą rolę w homeostazie organizmu człowieka odgrywają nerki – nasza stacja filtrująca, która pełni funkcję regulatora, odpowiadającego za utrzymanie stałego środowiska wewnątrz organizmu. To dzięki nim wszystkie inne narządy mogą pracować w stałych, optymalnych warunkach, co jest warunkiem niezbędnym do zachowania zdrowia i życia.

szklanki z wodą

Zaburzenia homeostazy

Homeostaza może zostać zaburzona w wielu przypadkach, a brak równowagi może być spowodowany takimi czynnikami, jak dieta oraz aktywność fizyczna – a konkretnie jej brak. Zaburzenie może mieć również podłoże genetyczne lub być spowodowane nieprawidłowym funkcjonowaniem któregoś z organów wewnętrznych.

Zaburzenie homeostazy może być spowodowane również przez środowisko — jeśli przebywamy w szkodliwych warunkach (do tego typu czynników będzie zaliczało się zanieczyszczenie powietrza czy wody).

Homeostaza psychiczna i jej wpływ na organizm

Oprócz homeostazy biologiczno-fizjologicznej istnieje również homeostaza psychiczna. Oba typy homeostazy są ściśle ze sobą połączone. Odpowiednio dobry stan fizyczny wpływa na równowagę psychiczną, a dobry stan psychiczny na równowagę biologiczno-fizjologiczną.

Przykłady homeostazy

W utrzymaniu prawidłowej homeostazy biorą udział wszystkie układy człowieka.

  • skóra – wpływa na regulowanie temperatury ciała poprzez pocenie się;
  • układ oddechowy – reguluje pH krwi, dostarcza tlen i eliminuje dwutlenek węgla;
  • szkielet – utrzymuje stały poziom wapnia we krwi;
  • układ wydalniczy – reguluje skład i objętość krwi oraz innych płynów ciała;
  • układ trawienny – zaopatruje organizm w składniki odżywcze;
  • mięśnie – regulują czynności życiowe związane z ruchem, wspomagają przepływ krwi;
  • układ krążenia – transportuje tlen i substancje odżywcze i hormony, a także usuwa substancje szkodliwe;
  • układ nerwowy – koordynuje wszystkie funkcje życiowe organizmu.

Na homeostazę składają się poszczególne rytmy i cykle w życiu człowieka, np. menstruacja u kobiet i cykle okołodobowe – noc/dzień.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta pijąca wodę

Masz problemy z nerkami? Może grozić ci cukrzyca. Wyjaśniamy niebezpieczny mechanizm

Gorąca kąpiel – za i przeciw. Komu nie służy kąpiel w gorącej wodzie?

Edyta i Berenika Halickie / fot. Agata Dobrzańska

„Glimmery uczą układ nerwowy, że jest bezpiecznie i że można się rozluźnić”. Poznaj praktykę zauważania mikromomentów zachwytu w życiu

Benedykt XVI / gettyimages

Zmarł Benedykt XVI. Na co chorował poprzednik papieża Franciszka?

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

Kobieta patrzy w obiektyw

Kortyzol – norma i badanie. Jak obniżyć poziom kortyzolu?

Piotr Polk dostał trzecią nerkę. „To była dwuletnia walka o to, by stanąć na nogi”

Guz Wilmsa – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Jak zimno wpływa na organizm? 7 powodów, dla których warto czasem zmarznąć

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

17 hydroksyprogesteron – funkcje, badanie, normy i cena. Jakie są objawy podwyższonego i obniżonego poziomu?

Dwie osoby siedzą na kanapie i rozmawiają

Zidentyfikowano hormon, który może poprawić funkcje poznawcze u osób z zespołem Downa

Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Zegar biologiczny człowieka – jak naprawić dobowy rytm?

„Żeby pojawiło się wypalenie, wcześniej musiał wybuchnąć pożar. Wypalenie, depresja i zmęczenie to nie synonimy” – mówi Paulina Koszut

Karetka

Ponad 500 zgonów w kilka dni. To efekt morderczych upałów, które zmierzają do Polski

Kobieta

3 mokre ręczniki – tego potrzebujesz przy przegrzaniu organizmu. Gdzie je przyłożyć, wyjaśnia ratownik medyczny

Zaparcia - jak możesz sobie pomóc? / istock

Zmagasz się z zaparciami? Fizjoterapeutka tłumaczy, jakie mogą być tego konsekwencje

Komu owoce mogą szkodzić? Sprawdziłyśmy!

Zmiany klimatyczne zabierają nam sen. Zaskakujące odkrycie naukowców

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Milena Nosek / archiwum prywatne

„To, co dzieje się wewnątrz nas, wyznacza jakość naszej pracy. Hormony sterują całym naszym organizmem” – mówi Milena Nosek, dietetyczka

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym /fot. Pexels

Hormony, które rządzą twoim życiem seksualnym

ACTH – czym jest? Badanie i wskazania do niego, normy

×