Przejdź do treści

Homeostaza organizmu – czym jest i co wywołuje jej zaburzenia?

Homeostaza — Dowiedz się czym jest ten jeden z najważniejszych procesów dla organizmu człowieka
Homeostaza organizmu - czym jest i co wywołuje jej zaburzenia? / iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zespół cieśni nadgarstka. Rozmowa z osteopatką Eweliną Tyszko-Bury
Zespół cieśni nadgarstka. Jak może pomóc osteopatia? Wyjaśnia Ewelina Tyszko-Bury
Andrzej Duda / prezydent.pl
Prezydent Andrzej Duda nominowany do Biologicznej Bzdury Roku 2020. Podczas debaty mówił o szczepionce, która nie istnieje
Oczyszczanie twarzy - jak to robić dobrze? Największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie twarzy wylicza dermatolożka
Oczyszczanie twarzy – jak to robić dobrze? Dermatolożka wymienia największe błędy i sposoby na prawidłowe mycie skóry
Dieta jajeczna – bezpieczna i skuteczna, czy szkodliwa i monotonna?
Kalorie a miesiączka / rawpixel
W drugiej połowie cyklu miesiączkowego można jeść więcej? Dietetyk Jakub Chwiłkowski odpowiada

Homeostaza, czyli samoregulacja procesów biologicznych, ma olbrzymie znaczenie dla organizmu. Codziennie czerpiemy z niej wiele korzyści, przeważnie jednak nie wiedząc, na czym polega i dlaczego jest warunkiem zdrowia.

Co to jest homeostaza?

Homeostaza (gr. homoíos – podobny, równy; stásis – trwanie) jest to zdolność organizmu do utrzymywania względnej równowagi wewnętrznej mimo zmian zachodzących w środowisku zewnętrznym. Homeostaza jest jednym z podstawowych pojęć w fizjologii. Termin ten w 1939 r. wprowadził do medycyny amerykański fizjolog i neurolog Walter Cannon.

Homeostaza organizmu człowieka jest podstawowym warunkiem ludzkiego zdrowia. Utrzymywana jest dzięki mechanizmom koordynującym i regulującym procesy życiowe, działającym w oparciu o sprzężenia zwrotne.

Homeostaza polega też na funkcjonowaniu organizmu przy możliwie jak najmniejszej ilości energii. Jednym z najbardziej widocznych procesów samoregulacji jest reakcja ludzkiego organizmu na temperaturę podczas lata. Gdy jest ona zbyt wysoka, receptory w skórze pobudzają wydzielanie potu, który ma chłodzić nasze ciało. Proces ten może również działać odwrotnie – pobudzając mięśnie do dreszczy i podwyższając temperaturę ciała, jeśli z powodu zewnętrznych warunków zajdzie tak potrzeba. Samoregulacja jest również odpowiedzialna za dostarczanie do naszego organizmu substancji odżywczych takich jak witaminy, aminokwasy, kwasy tłuszczowe czy pierwiastki.

Choroby, jakie nas dotykają, mają podłoże właśnie w zaburzeniu homeostazy.   Jak zatem widać, znaczenie utrzymywanie homeostazy  dla funkcjonowanie organizmu człowieka jest nie do przecenienia.

Co wpływa na homeostazę?

Aby móc utrzymywać odpowiednią równowagę naszego organizmu, należy dbać o poszczególne parametry naszego ciała. Dzięki temu proces będzie mógł przebiegać w niezakłócony sposób, a my będziemy mogli żyć komfortowo. Nad odpowiednimi parametrami czuwają receptory, które przekazują dane do interpretatora, znajdującego się u ludzi w ośrodkowym układzie nerwowym. Te z kolei interpretują sytuacje i decydują o uregulowaniu odpowiedniego parametru.

Do czynników, które wpływają na homeostazę, należą:

  • temperatura ciała,
  • ciśnienie osmotyczne,
  • pH płynów ustrojowych oraz krwi,
  • ciśnienie krwi,
  • stężenie związków chemicznych w płynach ustrojowych.

Mechanizmy utrzymania homeostazy

Fizjologiczne mechanizmy samoregulacji opierają się na sprzężeniu zwrotnym:

  • ujemnym – to sprzężenie zwrotne powoduje zmianę wartości parametru na zbliżoną do punktu stałego (zasadniczo osiągnięcie wartości punktu nastawczego jest niemożliwie, w związku z czym wartości zawsze wymagają regulacji);
  • wyprzedzającym (wczesnym) – w wyniku tego sprzężenia zwrotnego dochodzi do reakcji na zmiany parametru kontrolowanego, choć e w chwili odpowiedzi wartość parametru pozostaje jeszcze w zakresie wartości akceptowalnych; w tym przypadku niezbędne jest działanie celowe – przewidywanie;
  • dodatnim – na skutek tego sprzężenia zwrotnego reakcja na bodziec wywołuje pogłębienie wartości nieprawidłowej dla innego celu; pewne parametry są regulowane, podczas gdy inne mogą przyjmować wartości różne od akceptowalnych i nie podlegają regulacji (mimo to pozostają pod kontrolą).

Za prawidłowe działanie tych mechanizmów odpowiedzialny jest przede wszystkim główne układy:

  • układ nerwowy,
  • układ hormonalny (gruczołów wydzielania wewnętrznego).

Jeśli natomiast chodzi o poszczególne narządy, to najważniejszą rolę w homeostazie organizmu człowieka odgrywają nerki – nasza stacja filtrująca, która pełni funkcję regulatora, odpowiadającego za utrzymanie stałego środowiska wewnątrz organizmu. To dzięki nim wszystkie inne narządy mogą pracować w stałych, optymalnych warunkach, co jest warunkiem niezbędnym do zachowania zdrowia i życia.

szklanki z wodą

Zaburzenia homeostazy

Homeostaza może zostać zaburzona w wielu przypadkach, a brak równowagi może być spowodowany takimi czynnikami, jak dieta oraz aktywność fizyczna – a konkretnie jej brak. Zaburzenie może mieć również podłoże genetyczne lub być spowodowane nieprawidłowym funkcjonowaniem któregoś z organów wewnętrznych.

Zaburzenie homeostazy może być spowodowane również przez środowisko — jeśli przebywamy w szkodliwych warunkach (do tego typu czynników będzie zaliczało się zanieczyszczenie powietrza czy wody).

Homeostaza psychiczna i jej wpływ na organizm

Oprócz homeostazy biologiczno-fizjologicznej istnieje również homeostaza psychiczna. Oba typy homeostazy są ściśle ze sobą połączone. Odpowiednio dobry stan fizyczny wpływa na równowagę psychiczną, a dobry stan psychiczny na równowagę biologiczno-fizjologiczną.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Brak okresu – najczęstsze przyczyny spóźniającej się miesiączki

młoda kobieta zadowolona po usunięciu trądziku

Trądzik hormonalny – przyczyny i leczenie. Jak go rozpoznać?

Prolaktyna - normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Prolaktyna – normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Jak układ hormonalny zmienia się z wiekiem? Wyjaśnia endokrynolog Joanna Ciołek

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Objaw Goldflama – czym jest i jakie daje objawy? Co mówi wynik badania?

Ginekomastia - czym jest i kogo dotyczy?

Ginekomastia – przyczyny, objawy i leczenie przerostu sutka u mężczyzn

Termometr

„Gorączka jest korzystna, pomaga zwalczać infekcje” – pisze lek. Dawid Ciemięga. Co dzieje się w organizmie przy podwyższonej temperaturze?

Przeszczep nerki - informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Przeszczep nerki – informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Dietetyczka kliniczna o wynikach badań hormonalnych. Na co zwraca uwagę?

badanie moczu w szpitalu

Ciężar właściwy moczu – badanie, normy. Co oznacza, gdy jest zbyt niski?

Melatonina / istock

Melatonina a sen. Skutki niedoboru i przedawkowania tego hormonu

ampułkostrzykawka z adrenalina / iStock

Adrenalina naturalna i w zastrzykach. Co z ciałem robi hormon stresu?

Kobieta z dziećmi na kanapie - koronawirus

Dlaczego dzieciom tak bardzo brakuje teraz placów zabaw? Wyjaśnia fizjoterapeutka Małgorzata Paleczny

Kiedy nerki mówią STOP: Przewlekła Choroba Nerek – przyczyny, objawy, profilaktyka

Przewlekła Choroba Nerek – przyczyny, objawy, profilaktyka

Luteina podczas ciąży - jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Luteina podczas ciąży – jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Chcesz mieć zdrowe nerki na lata? Zobacz, jakich błędów powinnaś unikać

Chcesz mieć zdrowe nerki na lata? Zobacz, jakich błędów powinnaś unikać

kobieta obejmująca się ramionami na tle miasta

Problemy hormonalne. Ginekolog mówi, jakie są oznaki tego, że twoje hormony szaleją

Dna moczanowa - jak jej zapobiegać?

Dna moczanowa, podagra, artretyzm. Trzy nazwy, jedna choroba. Przyczyny i objawy

Wizyta u lekarza / istock

Prof. Ryszard Gellert: „Pacjenci chodzą po lekarzach, bo źle się czują, ale nikt nie wpadnie na pomysł zbadania nerek.” W Polsce co najmniej 4,2 mln osób ma chorobę nerek

kobieta pijąca wodę

Masz problemy z nerkami? Może grozić ci cukrzyca. Wyjaśniamy niebezpieczny mechanizm

Renina i jej rola w nerkach

Renina i jej rola w nerkach

Pheochromocytoma (guz chromochłonny) - czym jest? Jakie daje objawy?

Pheochromocytoma (guz chromochłonny) – czym jest? Jakie daje objawy?

Kortykosteroidy — Czym są, jak działają oraz jakie mają zastosowanie i skutki uboczne?

Kortykosteroidy – czym są, jak działają oraz jakie mają zastosowanie i skutki uboczne?

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?