Przejdź do treści

Limfa (chłonka) – funkcje i choroby układu limfatycznego

Limfa (chłonka) - funkcje i choroby układu limfatycznego Brooke Cagle/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Zakrzepica po szczepionkach przeciw COVID-19. Naukowcy mają dwie hipotezy, jaka może być ich przyczyna
Zakrzepica po szczepionkach przeciw COVID-19. Naukowcy mają hipotezy, jaka może być ich przyczyna
Zmęczone oczy po ciężkim dniu? Mamy na to sposób – joga oczu
pandemia koronawirusa, dzieci
Luzowanie obostrzeń? Minister zdrowia przedstawił plan na najbliższy tydzień
„Testy-lizaki” na koronawirusa. Nowa forma diagnozowania dzieci w Niemczech
Lek wziewny skuteczny w walce z COVID-19. "To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa"
Lek na astmę skuteczny w walce z COVID-19. „To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa”

Limfa jest płynem tkankowym, który pełni bardzo ważne funkcje w układzie odpornościowym. Odpowiada za transport limfocytów oraz usuwanie produktów przemiany materii. Jeśli dojdzie do jej zastoju, w obrębie kończyn dolnych lub górnych powstaje obrzęk limfatyczny. Wyjaśniamy, jak zbudowana jest chłonka i jakie są sposoby leczenia przestoju limfy.

Czym jest limfa?

Limfa, nazywana inaczej chłonką, to płyn ustrojowy, który krąży w naczyniach limfatycznych. Powstaje w wyniku przefiltrowywania osocza przez ściany naczyń włosowatych do przestrzeni międzykomórkowych. Transportowana jest jednokierunkowo, od tkanek do serca. Dziennie do krwi odpływa 1-2 litry chłonki. Jej ilość wzrasta podczas stanu zapalnego organizmu, ponieważ jest ona elementem układu odpornościowego organizmu, odpowiedzialnego za zwalczanie infekcji.

masaż twarzy

Skład limfy

Skład limfy jest zmienny i zależny od narządu, z którego chłonka odpływa. Największe różnice w płynie limfatycznym dotyczą zawartości białek. Ich stężenie jest wyższe m.in w limfie odprowadzanej po posiłku z narządów jamy brzusznej. W chłonce zbieranej po trawieniu pokarmów znajdują się także tłuszcze nadające płynowi charakterystyczny, żółty kolor.

Limfa zawiera również:

  • komórki układu odpornościowego: limfocyty T i B, komórki Langerhansa, makrofagi, cytokiny i chemokiny,
  • produkty przemiany materii,
  • pierwiastki, w tym sód i potas,
  • składniki mineralne takie, jak wapń i fosfor,
  • czynniki krzepnięcia.

Budowa i funkcje układu limfatycznego

Układ limfatyczny budową przypomina układ krążenia, jednak nie jest on układem zamkniętym, lecz półzamkniętym, w którym kapilary limfatyczne są ślepo zakończone. Składa się z:

  • węzłów chłonnych,
  • naczyń chłonnych,
  • narządów limfatycznych: grasicy, śledziony, szpiku kostnego i migdałków oraz grudek chłonnych,
  • płynu limfatycznego.

Chłonka, w przeciwieństwie do krwi, jest bezbarwna, a jej przepływ możliwy jest dzięki skurczowi limfagionów, pompie stawowo-mięśniowej oraz ruchom oddechowym.

Podstawową funkcją chłonki jest utrzymywanie składu płynu oraz transport białek, limfocytów i produktów uwalnianych przez komórki, takich jak enzymy i cytokiny. Limfa oczyszcza układ z obumarłych komórek oraz szkodliwych substancji nieorganicznych i organicznych (bakterii, wirusów i grzybów), pełni także rolę obronną. Limfocyty biorą udział w reakcji odpornościowej organizmu, ponieważ rozpoznają antygeny i unieszkodliwiają je.

Dwie stopy, jedna normalna, a druga cała spuchnięta z mocno widocznymi żyłami

Choroby układu limfatycznego

Obrzęk limfatyczny

Obrzęk limfatyczny powstaje na skutek zastoju chłonki. Dochodzi do niego w momencie, gdy stężenie substancji, które mają zostać przetransportowane do krwioobiegu przez układ limfatyczny jest za wysokie. W wyniku przeciążonego układu limfatycznego nagromadzony płyn powoduje obrzęk kończyn dolnych lub górnych.

Do przyczyn obrzęku limfatycznego zalicza się:

  • wady wrodzone w przebiegu choroby Milroya, zespołu Turnera, zespołu Proteusza,
  • przewlekłe procesy zapalne w przebiegu gruźlicy i róży,
  • zakażenia pasożytami wywołującymi filariozę,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • urazy.

Brak odpływu chłonki najczęściej zdarza się  u osób z chorobami nowotworowymi oraz u chorych poddanych zabiegom onkologicznym. Obrzęk limfatyczny rąk to częste powikłanie mastektomii, natomiast obrzęk limfatyczny nóg pojawia się  po terapii nowotworów miednicy mniejszej. Do czynników ryzyka wystąpienia obrzęku limfatycznego zalicza się także nadwagę i otyłość oraz brak aktywności fizycznej. Tworzeniu się obrzęku towarzyszy ból i ciężkość kończyny oraz zaburzenia czucia.

Terapia przeciwobrzękowa, którą przeprowadzają fizjoterapeuci nazywana jest kompleksową terapią udrażniającą. Zalicza się do niej manualny drenaż limfatyczny, bandażowanie wielowarstwowe (kompresoterapia) oraz ćwiczenia usprawniające odpływ limfy (kinezyterapia).

Ponadto stosuje się masaż pneumatyczny, który polega na założeniu na obrzęknięte ciało specjalnego mankietu, a następnie wypełnieniu go powietrzem. Leczenie można wspomóc również kinesiotapingiem. W metodzie tej przykleja się plastry, które normalizują pracę mięśni oraz delikatnie unoszą skórę, umożliwiając sprawny przepływ chłonki.

Słoniowacizna

Słoniowacizna to trzecie stadium obrzęku. W stopniu zerowym, tzw. utajonym obrzęk nie występuje, ale układ limfatyczny nie funkcjonuje już prawidłowo. Stopień pierwszy obrzęku jest odwracalny. Pojawia się delikatny obrzęk, który po podniesieniu kończyny zanika. W stopniu drugim opuchlizna wynika z nadmiaru tkanki łącznej, która twardnieje.

Stopień trzeci, nazywany słoniowacizną to ogromny obrzęk z grudkowymi naroślami i stwardniałą skórą. Kończyna objęta zaawansowanym obrzękiem jest zniekształcona. W dotyku obrzęk jest twardy, a jego ucisk nie powoduje wgłębienia w skórze. U osób ze słoniowacizną częściej dochodzi do powikłań zapalnych i owrzodzeń skóry. Przewlekły, zaawansowany obrzęk limfatyczny w skrajnych przypadkach może prowadzić do rozwoju nowotworów: mięsaka limfatycznnego, raka płaskonabłonkowego  lub czerniaka.

Ostre zapalenie naczyń limfatycznych

Choroba ta powstaje na podłożu zakażenia bakteryjnego i najczęściej dotyczy kończyn dolnych. Objawia się czerwonymi pręgami, przebiegającymi wzdłuż zajętego naczynia limfatycznego. Zapalenie naczyń jest bolesne i prowadzi do wtórnego obrzęku limfatycznego. Towarzyszy mu wysoka temperatura ciała, dreszcze i złe samopoczucie. Rozpoznanie schorzenia polega na palpacyjnym badaniu powiększonych węzłów chłonnych oraz zleceniu wykonania badania krwi. W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię.

kobieta, trzymająca się za nogę

Bibliografia:

  1. A. Bochenek, M. Reicher M., Anatomia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  2. A. Pyszora, Kompleksowa fizjoterapia pacjentów z obrzękiem limfatycznym, Medycyna Paliatywna w Praktyce, 4/2010.
  3. K. Ochałek, T. Grądalski, Postępowanie w profilaktyce i leczeniu zachowawczym obrzęku chłonnego — przegląd piśmiennictwa, Medycyna Paliatywna w Praktyce 11/2017
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Jak pozbyć się wody z organizmu? Sposoby i przyczyny dolegliwości

"Krew nas zalewa", manifestacja 8 marca 2021 w Warszawie/fot. materiały prasowe

Ewa Szymera: Krew kobiet i mężczyzn nigdy nie była traktowana równo. O krwi kobiecej – połogowej i menstruacyjnej – nie mówi się, każe się nam ją ukrywać

Rehabilitacja kardiologiczna – czym jest i jak przebiega?

Twój chłopak chrapie? To może być zwiastun problemów z sercem

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Pulsoksymetr – jak działa, co bada, jaki wybrać i jak używać

Chroń serce przed chłodem. Zimno może mu poważnie zaszkodzić

Prof. Marzena Dębska / zdj. Lewanowicz

„Jeśli dziecko ma przeżyć, nie można czekać” – mówi prof. Marzena Dębska, która jako jedyna w Polsce wykonuje operacje serca płodu w łonie matki

dziewczynka

„Seksizm aż skwierczy”. Aktywistki oburzone wypowiedzią ministra Czarnka o otyłości wśród dziewczynek

odchudzanie nie jest tanie

Ile kosztuje utrata jednego kilograma ciała? Fizjoterapeutka wyliczyła

Nefron – budowa i funkcje, zaburzenia funkcjonowania

Aorta – funkcje, budowa. Koarktacja i rozwarstwienie aorty

Hello My Hero. Jesika Misztal – bije w niej męskie serce, a ciało pokryte jest bliznami

Gorąca kąpiel – za i przeciw. Komu nie służy kąpiel w gorącej wodzie?

Serce w tarapatach. Tych sygnałów nie ignoruj!

Zmagasz się z wypadającymi włosami, gromadzeniem wody i workami pod oczami? To mogą być objawy chorych nerek

Kardiolog dr Michał Chudzik

Zawał szkodzi sercu i… psychice. „To potężna bomba, która spada na człowieka i nie kończy się na szpitalu” – mówi dr n. med. Michał Chudzik

Dominika Maciejewska

„Ta choroba osiąga rozmiary pandemii. Chorują nawet szczupłe osoby” – mówi o niealkoholowym stłuszczeniu wątroby dr n. med. Dominika Maciejewska-Markiewicz

Endarterektomia – co to jest, przebieg zabiegu, wskazania

„W Polsce do 2050 roku długość życia z powodu otyłości skróci się o 4 lata” – alarmuje prof. Paweł Bogdański

Hepcydyna – co to jest, rola w organizmie, nadmiar i niedobór

RBBB (blok prawej odnogi pęczka Hisa) – objawy i leczenie

Kardiowersja elektryczna – co to jest, na czym polega, wskazania

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?