Przejdź do treści

Limfa (chłonka) – funkcje i choroby układu limfatycznego

Limfa (chłonka) - funkcje i choroby układu limfatycznego Brooke Cagle/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Nie planuj wszystkiego. „Patrzymy często tam, gdzie chcemy się znaleźć, i przez to zdarza nam się przeoczyć to, co dzieje się tu i teraz”
EMA zaleciła stosowanie leku RoActemra przy ciężkim przebiegu COVID-19
Viagra może pomóc przy demencji spowodowanej chorobą Alzheimera? Wnioski są zaskakujące
Uwierają cię niewygodne metki, gumki w skarpetkach, obciskające ramiączka? To może być allodynia
Ile osób do 44. r.ż. zmarło na COVID-19? „Ta czarna statystyka mogłaby być inna” – przekonuje minister zdrowia

Limfa jest płynem tkankowym, który pełni bardzo ważne funkcje w układzie odpornościowym. Odpowiada za transport limfocytów oraz usuwanie produktów przemiany materii. Jeśli dojdzie do jej zastoju, w obrębie kończyn dolnych lub górnych powstaje obrzęk limfatyczny. Wyjaśniamy, jak zbudowana jest chłonka i jakie są sposoby leczenia przestoju limfy.

Czym jest limfa?

Limfa, nazywana inaczej chłonką, to płyn ustrojowy, który krąży w naczyniach limfatycznych. Powstaje w wyniku przefiltrowywania osocza przez ściany naczyń włosowatych do przestrzeni międzykomórkowych. Transportowana jest jednokierunkowo, od tkanek do serca. Dziennie do krwi odpływa 1-2 litry chłonki. Jej ilość wzrasta podczas stanu zapalnego organizmu, ponieważ jest ona elementem układu odpornościowego organizmu, odpowiedzialnego za zwalczanie infekcji.

masaż twarzy

Skład limfy

Skład limfy jest zmienny i zależny od narządu, z którego chłonka odpływa. Największe różnice w płynie limfatycznym dotyczą zawartości białek. Ich stężenie jest wyższe m.in w limfie odprowadzanej po posiłku z narządów jamy brzusznej. W chłonce zbieranej po trawieniu pokarmów znajdują się także tłuszcze nadające płynowi charakterystyczny, żółty kolor.

Limfa zawiera również:

  • komórki układu odpornościowego: limfocyty T i B, komórki Langerhansa, makrofagi, cytokiny i chemokiny,
  • produkty przemiany materii,
  • pierwiastki, w tym sód i potas,
  • składniki mineralne takie, jak wapń i fosfor,
  • czynniki krzepnięcia.

Budowa i funkcje układu limfatycznego

Układ limfatyczny budową przypomina układ krążenia, jednak nie jest on układem zamkniętym, lecz półzamkniętym, w którym kapilary limfatyczne są ślepo zakończone. Składa się z:

  • węzłów chłonnych,
  • naczyń chłonnych,
  • narządów limfatycznych: grasicy, śledziony, szpiku kostnego i migdałków oraz grudek chłonnych,
  • płynu limfatycznego.

Chłonka, w przeciwieństwie do krwi, jest bezbarwna, a jej przepływ możliwy jest dzięki skurczowi limfagionów, pompie stawowo-mięśniowej oraz ruchom oddechowym.

Podstawową funkcją chłonki jest utrzymywanie składu płynu oraz transport białek, limfocytów i produktów uwalnianych przez komórki, takich jak enzymy i cytokiny. Limfa oczyszcza układ z obumarłych komórek oraz szkodliwych substancji nieorganicznych i organicznych (bakterii, wirusów i grzybów), pełni także rolę obronną. Limfocyty biorą udział w reakcji odpornościowej organizmu, ponieważ rozpoznają antygeny i unieszkodliwiają je.

Dwie stopy, jedna normalna, a druga cała spuchnięta z mocno widocznymi żyłami

Choroby układu limfatycznego

Obrzęk limfatyczny

Obrzęk limfatyczny powstaje na skutek zastoju chłonki. Dochodzi do niego w momencie, gdy stężenie substancji, które mają zostać przetransportowane do krwioobiegu przez układ limfatyczny jest za wysokie. W wyniku przeciążonego układu limfatycznego nagromadzony płyn powoduje obrzęk kończyn dolnych lub górnych.

Do przyczyn obrzęku limfatycznego zalicza się:

  • wady wrodzone w przebiegu choroby Milroya, zespołu Turnera, zespołu Proteusza,
  • przewlekłe procesy zapalne w przebiegu gruźlicy i róży,
  • zakażenia pasożytami wywołującymi filariozę,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • urazy.

Brak odpływu chłonki najczęściej zdarza się  u osób z chorobami nowotworowymi oraz u chorych poddanych zabiegom onkologicznym. Obrzęk limfatyczny rąk to częste powikłanie mastektomii, natomiast obrzęk limfatyczny nóg pojawia się  po terapii nowotworów miednicy mniejszej. Do czynników ryzyka wystąpienia obrzęku limfatycznego zalicza się także nadwagę i otyłość oraz brak aktywności fizycznej. Tworzeniu się obrzęku towarzyszy ból i ciężkość kończyny oraz zaburzenia czucia.

Terapia przeciwobrzękowa, którą przeprowadzają fizjoterapeuci nazywana jest kompleksową terapią udrażniającą. Zalicza się do niej manualny drenaż limfatyczny, bandażowanie wielowarstwowe (kompresoterapia) oraz ćwiczenia usprawniające odpływ limfy (kinezyterapia).

Ponadto stosuje się masaż pneumatyczny, który polega na założeniu na obrzęknięte ciało specjalnego mankietu, a następnie wypełnieniu go powietrzem. Leczenie można wspomóc również kinesiotapingiem. W metodzie tej przykleja się plastry, które normalizują pracę mięśni oraz delikatnie unoszą skórę, umożliwiając sprawny przepływ chłonki.

Słoniowacizna

Słoniowacizna to trzecie stadium obrzęku. W stopniu zerowym, tzw. utajonym obrzęk nie występuje, ale układ limfatyczny nie funkcjonuje już prawidłowo. Stopień pierwszy obrzęku jest odwracalny. Pojawia się delikatny obrzęk, który po podniesieniu kończyny zanika. W stopniu drugim opuchlizna wynika z nadmiaru tkanki łącznej, która twardnieje.

Stopień trzeci, nazywany słoniowacizną to ogromny obrzęk z grudkowymi naroślami i stwardniałą skórą. Kończyna objęta zaawansowanym obrzękiem jest zniekształcona. W dotyku obrzęk jest twardy, a jego ucisk nie powoduje wgłębienia w skórze. U osób ze słoniowacizną częściej dochodzi do powikłań zapalnych i owrzodzeń skóry. Przewlekły, zaawansowany obrzęk limfatyczny w skrajnych przypadkach może prowadzić do rozwoju nowotworów: mięsaka limfatycznnego, raka płaskonabłonkowego  lub czerniaka.

Ostre zapalenie naczyń limfatycznych

Choroba ta powstaje na podłożu zakażenia bakteryjnego i najczęściej dotyczy kończyn dolnych. Objawia się czerwonymi pręgami, przebiegającymi wzdłuż zajętego naczynia limfatycznego. Zapalenie naczyń jest bolesne i prowadzi do wtórnego obrzęku limfatycznego. Towarzyszy mu wysoka temperatura ciała, dreszcze i złe samopoczucie. Rozpoznanie schorzenia polega na palpacyjnym badaniu powiększonych węzłów chłonnych oraz zleceniu wykonania badania krwi. W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię.

kobieta, trzymająca się za nogę

Bibliografia:

  1. A. Bochenek, M. Reicher M., Anatomia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  2. A. Pyszora, Kompleksowa fizjoterapia pacjentów z obrzękiem limfatycznym, Medycyna Paliatywna w Praktyce, 4/2010.
  3. K. Ochałek, T. Grądalski, Postępowanie w profilaktyce i leczeniu zachowawczym obrzęku chłonnego — przegląd piśmiennictwa, Medycyna Paliatywna w Praktyce 11/2017
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta z zawałem serca podtrzymuje się ogrodzenia

Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc w zawale serca

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Płytki krwi (PLT, trombocyty) – norma, badanie. Niski i podwyższony poziom płytek krwi

Zespół Schwartza-Barttera – przyczyny, objawy, leczenie

młoda kobieta

Oreksyna – tajemniczy hormon. Jaki ma na nas wpływ?

Angiodysplazja – objawy, diagnostyka, leczenie

Choroba Rendu-Oslera-Webera – objawy i leczenie

Wady wrodzone płodu – kiedy powstają? Wady rozwojowe serca

Erytroblasty we krwi – czym są, badanie, normy

Idiopatyczne częstoskurcze komorowe – charakterystyka

Polska piosenkarka zadedykowała piosenkę Przemysławowi Czarnkowi. „Na co to mówisz, zważ”

Polska piosenkarka zadedykowała nowy singiel Przemysławowi Czarnkowi. „Na to, co mówisz, zważ”

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

Ostre niedokrwienie kończyn dolnych – objawy, przyczyny

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Omdlenia kardiogenne – przyczyny, diagnostyka, leczenie

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Mruki sercowe – czym się charakteryzują i kiedy występują?

Rewaskularyzacja laserowa – wskazania, przygotowanie, przebieg

Ubytek przegrody przedsionkowej (ASD) – objawy wady serca

Zwężenie drogi odpływu prawej/lewej komory serca – przyczyny i leczenie

Zespół preekscytacji – czym jest, jakie są objawy i leczenie?

Tętniak aorty piersiowej – diagnostyka, operacja, powikłania

Częstoskurcz przedsionkowy – przyczyny, objawy, leczenie

Trzepotanie przedsionków – przyczyny, objawy i leczenie

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku