Przejdź do treści

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Móżdżek - budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Móżdżek to struktura ośrodkowego układu nerwowego, która odpowiedzialna jest za koordynację ruchową i zachowanie równowagi ciała. Najnowsze badania sugerują, iż móżdżek kontroluje również procesy pamięciowe i językowe. Jeśli dojdzie do uszkodzenie móżdżku, mogą pojawić się zaburzenia chodu, trudności z mówieniem oraz problemy z wykonywaniem niektórych ruchów kończyn.

Budowa móżdżku

Móżdżek to część mózgowia znajdująca się poniżej płatów potylicznych kory mózgu. Struktura ta składa się z dwóch półkul, które połączone są w linii pośrodkowej robakiem móżdżku. Na powierzchni móżdżku znajduje się wiele drobnych zakrętów. Tworzące się między nimi szczeliny dzielą móżdżek na trzy płaty: płat przedni, płat tylny oraz płat kłaczkowo-grudkowy. Dolne części móżdżku to migdałki móżdżku.

Móżdżek połączony jest z pniem mózgu za pomocą tzw. konarów, czyli wiązek włókien nerwowych. Konar górny móżdżku tworzy połączenie móżdżku ze śródmózgowiem, konar środkowy łączy móżdżek z mostem, a konar dolny tworzy szlak dla móżdżku i rdzenia przedłużonego. W odróżnieniu od kory mózgowej, w której każda ze stron półkuli kontroluje przeciwną stronę ciała, w móżdżku zależność ta nie występuje i lewa półkula odpowiada za kontrolę lewej strony ciała, a prawa prawej.

W budowie wewnętrznej móżdżku wyróżnia się zewnętrzną istotę szarą utworzoną z komórek nerwowych i dendrytów (korę móżdżku) oraz wewnętrzną istotę białą, którą tworzą włókna nerwowe. W istocie białej znajdują się cztery jądra móżdżku, które pełnią bardzo ważne funkcje. Jądro wierzchu odpowiada za utrzymanie równowagi. Jądro kulkowate i czopowate wpływają na napięcie mięśni i postawę ciała. Jądro zębate odpowiedzialne jest za koordynację ruchów mięśni zainicjowanych przez mózg.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Energia, Beauty
Naturell Witamina B Complex Vegan, 180 tabletek
79,99 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z dobrym seksem, 30 saszetek
139,00 zł
Ruch odmładza mózg

Funkcje móżdżku

Za co odpowiada móżdżek? Móżdżek odpowiada za:

  • koordynację ruchową kończyn i kontrolę płynności ruchu, w tym inicjację i przebieg ruchów prostych i złożonych, wolnych i szybkich,
  • regulację napięcia mięśni szkieletowych służącą utrzymaniu równowagi i postawy ciała,
  • kontrolowanie ruchów wykonywanych podczas chodzenia,
  • kontrolowanie ruchów gałek ocznych,
  • regulacja czynności odruchowych,
  • planowanie oraz uczenie się nowych ruchów,
  • regulację sprawności poznawczej – kontrolę procesów językowych i pamięciowych.

Każda z tych funkcji pełniona jest przez osobną strukturę móżdżka. Za utrzymanie postawy i równowagi odpowiada płat grudkowo-kłaczkowy. Napięcie mięśniowe reguluje przedni płat móżdżku, do którego informacje docierają z receptorów proprioceptywnych. Koordynacja ruchów dowolnych możliwa jest dzięki płatowi tylnemu.

Pamięć dobra, tylko krótka

Choroby móżdżku

Jakie skutki powoduje uszkodzenie móżdżku? Uszkodzenie móżdżku wiąże się z pojawieniem się zaburzeń  funkcji ruchowych i pozaruchowych. Towarzyszą mu takie objawy, jak: zaburzenia postawy i chodu, trudności w koordynacji zaplanowanych ruchów czy drżenia mimowolne. Skutkiem uszkodzenia móżdżku jest także zmiana przebiegu wykonywanego ruchu, wynikająca z nieprawidłowego skurczu mięśni. Problemy w koordynacji ruchów dotyczą mięśni różnych części ciała – kończyn, głowy i twarzy, co utrudnia wykonywanie codziennych czynności, w tym jedzenie i mówienie.

Wśród chorób móżdżku wymienia się:

Udar móżdżku

Udar móżdżku to rzadko występujące schorzenie, którego przyczyną jest zakrzep w obrębie naczynia doprowadzającego krew do móżdżku (udar niedokrwienny móżdżku) bądź uraz głowy i wylew krwi do móżdżku (udar krwotoczny móżdżku). Do czynników ryzyka udaru należy: palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze krwi, miażdżyca i zaburzenia lipidowe. Objawy udaru móżdżku to: drżenie mięśni, zaburzenia koordynacji ruchowej, zawroty i bóle głowy, wymioty i nudności oraz zaburzenia świadomości.

Zanik móżdżku

Zanik móżdżku to tzw. ataksja móżdżkowo-rdzeniowa. Choroba ta może być wrodzona i wynika z zaburzeń rozwoju móżdżku. Schorzenie pojawia się też wtórnie jako skutek nadużywania alkoholu (alkoholowy zanik móżdżku) i leków czy współistnienia chorób naczyniowych, nowotworowych oraz stwardnienia rozsianego. W obrębie móżdżku może dojść do zaniku kory móżdżku, zaniku jądra zębatego lub zaniku wieloukładowego.

Zapalenie móżdżku

Ostre zapalenie móżdżku występuje u małych dzieci (najczęściej w wieku od dwóch do pięciu lat) jako powikłanie infekcji wirusowej, bakteryjnej, grzybiczej bądź pierwotniakowej. Charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem, w którym dochodzi do zaburzenia koordynacji ruchowej, oczopląsu, trudności w mówieniu, czasem też gorączki. Leczenie uzależnione jest od nasilenia objawów. Ostre zapalenie móżdżku o łagodnym przebiegu leczy się wyłącznie objawowo. W poważniejszych przypadkach konieczne może okazać się przeprowadzenie operacji neurochirurgicznej.

Hipoplazja móżdżku

Hipoplazja móżdżku to wrodzona wada rozwojowa ośrodkowego układu nerwowego. W jej wyniku nie dochodzi do całkowitego wykształcenia móżdżku. Najczęściej występuje hipoplazja robaka móżdżku, której przyczyną jest infekcja wewnątrzmaciczna płodu. Niedorozwój móżdżku może być również wywołany czynnikami teratogennymi bądź genetycznymi. W hipoplazji pojawia się oczopląs, zawroty głowy, obniżenie napięcia mięśni oraz trudności w utrzymaniu równowagi ciała.

Badanie móżdżku

Podstawowym badaniem dysfunkcji móżdżku jest dokładna obserwacja neurologiczna pacjenta. Lekarz dokonuje oceny:

  • spontanicznej aktywności ruchowej w zakresie chodu, mowy, ruchu rąk i nóg oraz ruchu gałek ocznych,
  • stania w pozycji wyprostowanej,
  • napięcia mięśni,
  • utrzymywania postawy,
  • zdolności zatrzymywania i kontroli ruchu,
  • przeprowadzonych prób: palec–nos (ocena dysmetrii i drżenia zamiarowego), palec-palec (ocena drżenia i kontroli ruchu), ruchów naprzemiennych (ocena diadochokinezy, czyli zdolności do wykonywania szybkich ruchów), nacisku na nadgarstek (ocena kontroli ruchu).

Uwidocznienie struktur móżdżku możliwe jest podczas rezonansu magnetycznego głowy. Badanie to pokazuje położenie migdałków móżdżku w stosunku do płaszczyzny otworu wielkiego. Nieprawidłowa lokalizacja migdałków może wskazywać na zespół Chariego – chorobę, w której część tyłomózgowia przemieszcza się do górnego odcinka kanału kręgowego. Innym badaniem obrazowym pozwalającym na ocenę patologii w obrębie móżdżku jest tomografia komputerowa.

Bibliografia:

  1. Anna Starowicz-Filip i wsp., „Rola móżdżku w regulacji funkcji poznawczych – ujęcie neuropsychologiczne”, Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2013.
  2. Zaremba J., Sułek A.: Ataksje rdzeniowo-móżdżkowe. Szkoła Wiosenna 2005. Genetyczne podstawy chorób neurodegeneracyjnych. Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa
  3. Andrzej Szczudlik, Monika Rudzińska, „Atlas Ataksji”, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.

 

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie /fot. Adobe Stock

Torbiel Tarlova – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie zmian na kręgosłupie

Kobieta ma orgazm

Orgazm – szczytowanie mózgu. Dlaczego warto w życiu mieć setki orgazmów?

Jakie są objawy i przyczyny chorób neurodegeneracyjnych? Przykłady i sposoby leczenia

idąca kobieta

Co mówi o tobie twój sposób chodzenia? Będziesz zdziwiona

5 sytuacji, w których lepiej odpuścić trening. Wyjdzie ci to na zdrowie

Stwardnienie rozsiane – jakie znaczenie ma dieta? Przykłady jadłospisu

Jak działać i pracować efektywnie, by nie przesadzić i nie stać się więźniem własnych celów, radzi psycholog Monika Romanowska: „Do tego trzeba uruchomić swój wewnętrzny barometr”

„Wspomnienia wywołane obrazem albo dźwiękiem są emocjonalnie znacznie mniej nasycone niż te wywołane przez zapachy” – mówi prof. Ewa Czerniawska

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

Nerw sromowy – budowa, funkcje, przyczyny neuralgii nerwu sromowego

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

„Ważny jest ruch, ale równie istotne jest to, jaki on pozostawia w nas ślad”. O Metodzie Feldenkraisa i edukacji ruchowej jako drogi do samopoznania mówi Marta Górna-Wiszniewska

Jak często należy ćwiczyć?

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

Julie Chin

Dostała udaru podczas programu na żywo. „Przepraszam, coś się ze mną dziś dzieje”

Opryszczkowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Neuroplastyczność mózgu – ćwiczenia. Jak ją zwiększyć?

Neurogeneza w wieku płodowym i dorosłym – jak ją aktywować?

Najpopularniejsze

Grypa typu A/iStock

Grypa typu A – leczenie, objawy i charakterystyka wirusa

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Jak odetkać ucho zatkane woskowiną, katarem i wodą? Domowe sposoby

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Grypa typu B - objawy, charakterystyka

Grypa typu B – przyczyny, objawy i leczenie

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

„Dobry seks to taki w kontakcie z własnym ciałem, emocjami i drugim człowiekiem. Nawet jeżeli miedzy kochankami nie ma miłości” – mówi Marta Niedźwiecka, psycholożka i sex coach

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×