Przejdź do treści

Ośrodkowy układ nerwowy – budowa, funkcje, choroby OUN

Ośrodkowy układ nerwowy - budowa, funkcje, choroby OUN Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie
Kolejna fala COVID-19 rozpędza się w Polsce. „Mamy bardzo wyraźny wzrost stężeń wirusa w ściekach, czyli chorych jest coraz więcej”
Bezradni, zależni, słabi. Tacy będą dorośli wychowywani przez helikopterowych rodziców. Ostrzega Milena Wojnarowska, psycholożka
Seks w upały. Jak ostudzić temperaturę, by atmosfera w łóżku pozostała gorąca?
„Zapisałem panu tabletki, które sprawią, że penis będzie mniej bolał. Proszę wrócić, jak będzie pan się chciał starać o dziecko”. Ekspertka o podwójnych standardach

Ośrodkowy układ nerwowy (OUN) to najistotniejsza część układu nerwowego. Odpowiada za podtrzymanie wszystkich funkcji życiowych organizmu, odbieranie bodźców ze środowiska zewnętrznego i ich przetwarzanie. Każda choroba układu nerwowego czy zaburzenie jego funkcjonowania prowadzą do wystąpienia charakterystycznych objawów i mogą w poważny sposób upośledzać funkcjonowanie organizmu.

Ośrodkowy układ nerwowy – co to jest?

Układ nerwowy człowieka to system o skomplikowanej budowie i funkcji, odpowiedzialny za kontrolowanie funkcjonowania całego organizmu. W skład tego układu wchodzi ośrodkowy układ nerwowy oraz obwodowy układ nerwowy. Te dwie składowe układu nerwowego wyróżnione zostały w oparciu o ich budowę.

W skład ośrodkowego układu nerwowego wchodzi mózgowie oraz rdzeń kręgowy. Struktury te zbudowane są z komórek nerwowych, czyli neuronów, a także rozmaitych komórek podporowych. Komórki te najliczniej reprezentowane są przez astrocyty, oligodendrocyty oraz komórki ependymalne. O kluczowej roli ośrodkowego układu nerwowego dla zapewnienia funkcjonowania organizmu jest fakt, że jego elementy chronione są przez struktury kostne (czaszkę i kręgosłup), płyn mózgowo-rdzeniowy oraz opony mózgowo-rdzeniowe.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Budowa ośrodkowego układu nerwowego (OUN)

Budowa mózgowia

Mózgowie to najważniejsza struktura ośrodkowego układu nerwowego, a jej składowe to mózg oraz rdzeń przedłużony, niektórzy wyróżniają jeszcze jedną składową – móżdżek. W obrębie mózgu wyróżnić można takie struktury jak:

  • kresomózgowie,
  • środmózgowie,
  • międzymózgowie.

Mózg zbudowany jest z dwóch półkul mózgowych, które stanowią kresomózgowie – największą część mózgu. Ponadto w obrębie kresomózgowia wyróżnić można komory boczne, jądra podstawne, hipokamp, sklepienie, spoidła mózgu. W obrębie kresomózgowia można wyróżnić cztery płaty, odpowiedzialne za koordynowanie różnych funkcji organizmu:

  • płat potyliczny zlokalizowany w tylnej części kresomózgowia, który odpowiada za przetwarzanie bodźców wzrokowych,
  • płat skroniowy znajduje się w bocznych częściach kresomózgowia, a jego rolą jest przetwarzanie bodźców słuchowych, ponadto odpowiada za procesy pamięci i emocje,
  • płat ciemieniowy pozwala na integrację bodźców czuciowych,
  • płat czołowy umiejscowiony z przodu kresomózgowia i odpowiedzialny za pamięć i planowanie.

Budowa rdzenia kręgowego

Rdzeń kręgowy na postać grubego sznura biegnącego w kanale kręgowym, o średnicy około jednego centymetra. U góry łączy się z rdzeniem przedłużonym mózgowia i dochodzi do poziomu górnej krawędzi drugiego kręgu lędźwiowego. Wewnątrz rdzenia kręgowego znajduje się istota szara, a otacza ją istota biała – układ ten jest odwrotny niż w przypadku mózgowia. Przez środek przebiega kanał centralny wypełniony płynem mózgowo-rdzeniowym. Odchodzi od niego rdzenia kręgowego odchodzi 31 par nerwów rdzeniowych, wchodzących w skład obwodowego układu nerwowego.

system nerwowego układu autonomicznego

Funkcje obwodowego układu nerwowego

Rolą układu nerwowego jest kontrolowanie prawidłowego przebiegu funkcji życiowych organizmu. Za co odpowiada układ nerwowy? OUN umożliwia odbieranie impulsów nerwowych z rozmaitych receptorów, ich przetwarzanie oraz przesyłanie sygnałów nerwowych do efektorów, którym są odpowiednie narządy. Mózg pozwala na naukę i zapamiętywanie, odbiera i przetwarza impulsy wzrokowe i słuchowe. Móżdżek kontroluje napięcie mięśni i pomaga utrzymać równowagę oraz prawidłową postawę ciała. Rdzeń przedłużony podtrzymuje podstawowe funkcje życiowe. Z kolei rdzeń kręgowy jest swoistym „łącznikiem” pomiędzy mózgiem a pozostałymi strukturami organizmu.

Choroby układu nerwowego - najczęstsze (i rzadsze) choroby

Choroby układu nerwowego

W obrębie ośrodkowego układu nerwowego może dojść do rozwoju rozmaitych schorzeń, które mogą mieć charakter ostry lub przewlekły. Częstą grupą schorzeń są infekcje OUN, wywołane przez rozmaite wirusy, bakterie, grzyby czy pierwotniaki. Najczęściej infekcje wywołane są przez takie patogeny jak:

  • Neisseria meningitidis,
  • Haemophilus influenzae,
  • Streptococcus pneumoniae,
  • wirus Herpes simplex,
  • wirus odry,
  • wirus różyczki.

Kolejna grupa schorzeń to choroby naczyniowe, obejmujące m. in. miażdżycę mózgowych naczyń krwionośnych, a także udar niedokrwienny lub udar krwotoczny. Choroby neurodegeneracyjne rozwijają się w efekcie postępującej utraty neuronów. Do tej grupy schorzeń zaliczamy m. in. chorobę Alzheimera, chorobę Parkinsona, stwardnienie rozsiane, pląsawica Huntingtona. Inne typy schorzeń to urazy, nowotwory układu nerwowego, a także wady wrodzone.

Zaburzenie układu nerwowego – objawy

Jak rozpoznać zaburzenia układu nerwowego? Objawy schorzeń infekcyjnych to m. in. sztywność karku, nudności i wymioty, światłowstręt, zaburzenia świadomości, wysoka gorączka, bóle i zawroty głowy. W przebiegu udaru może dojść do niedowładu połowiczego i utraty świadomości. W przebiegu schorzeń neurodegeneracyjnych zaobserwować można pogorszenie funkcji poznawczych, demencję, problemy z koordynacją ruchową. A objawy nowotworów OUN są bardzo zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza.

 

Bibliografia:

  1. Gołąb B., Podstawy anatomii człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2021.
  2. Wald E., Infective agents in the central nervous system, Neurosurgery Clinics, Apr 1992, vol. 3.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pień mózgu – budowa, funkcje, choroby i badania. Jakie objawy wskazują na jego uszkodzenie?

Nerw błędny – budowa, przebieg, uszkodzenie i leczenie. Dlaczego nazywa się go „wędrowcem”?

Mylona z alzheimerem, parkinsonem, uważana za chorobę dzieci. Jak rozpoznać i leczyć padaczkę u seniorów, mówi dr n. med. Maria Maliszewska

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi: „Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera”. O różnorodności, która występuje w spektrum autyzmu, mówi Tony Attwood

25-latka była pewna, że jej synek cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

25-latka była pewna, że jej dziecko cierpi na zaparcia. Badania pokazały, że problem jest o wiele bardziej poważny

„To jest gonitwa myśli w głowie, wrażenie umierania, duszenia się, zasłabnięcia”. Polska influencerka opowiedziała o atakach paniki

„Samodzielność dla osób ze spektrum autyzmu to wolność i godne życie” – mówi Monika Kłeczek, prezeska stowarzyszenia AS

Leczenie nerwobóli będzie prostsze? Australijscy naukowcy na drodze do stworzenia innowacyjnych leków

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Naprawią serca i oczy. Innowacyjne syntetyczne neurony zrewolucjonizują świat?

Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki? / Fot. Pexels

„Piasek mózgowy” może powodować bezsenność, występuje nawet u 30-latków. Czym grozi i jak się objawia zwapnienie szyszynki, mówi neurolożka Magdalena Podbrożna

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Zaburzenia świadomości – rodzaje, objawy, leczenie

Tachykardia zatokowa – co to jest, objawy, czy jest groźna?

„Ludzie mogą nie tylko wypierać wspomnienia, ale też tworzyć fałszywe”. Co ukrywa przed nami nasz mózg, mówi prof. Tomasz Maruszewski

Bruce Willis

Bruce Willis kończy karierę. Zdiagnozowano u niego ciężką chorobę

Holoprosencefalia – odmiany, objawy, diagnostyka dziecka

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy i radzenie sobie z brakiem przyjemności przy wykonywaniu codziennych obowiązków

Próba Valsalvy – na czym polega i jak ją wykonać?

Sławomir Prusakowski

„Sny mogą zwiększyć naszą samoświadomość i uważność na to, kim jesteśmy, czego doświadczamy, co jest dla nas ważne”. O znaczeniach snów mówi psycholog Sławomir Prusakowski

"Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego" - podkreśla farmeceutka. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

„Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego” – podkreśla Zofia Winczewska. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

Trening Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Naukowcy PAN odkryli, jak sprawić, żeby glejak przestał rosnąć. To może być przełomowe badanie

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×