Przejdź do treści

Plamka ślepa – czym jest, wpływ na widzenie, test

Plamka ślepa - czym jest, wpływ na widzenie, test Kaboompics
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać / fot.Pexels
Najczęstsze niedobory wśród kobiet. 7 składników, o które szczególnie warto zadbać
Wirus RSV szerzy się w Wielkiej Brytanii
Nie tylko COVID-19. Inny groźny wirus atakuje małe dzieci
Pielęgniarka w skafandrze ochronnym trzyma w rękach szczepionkę
Izrael: Trzecia dawka szczepionki na COVID-19. Prezydent zaszczepił się jako pierwszy
Simone Biles rezygnuje z igrzysk w trosce o swoje zdrowie psychiczne
Simone Biles postawiła na pierwszym miejscu zdrowie psychiczne. Sponsorzy olimpijscy i fani popierają jej decyzję
Kurkumina w Hashimoto pomaga wyciszyć stan zapalny – mówią ekspertki z „Ogarnij Hashimoto”

Plamka ślepa to część siatkówki oka, która pozbawiona jest fotoreceptorów. Obszar ten jest całkowicie niewrażliwy na światło, więc w tym miejscu nie powstaje żaden obraz. Człowiek nie jest świadomy posiadania plamki ślepej, bo proces jego widzenia jest kompletny – plamka ślepa nie powoduje żadnego ubytku w widzeniu. Test na plamkę ślepą każdy z nas może wykonać w domu. Co odróżnia plamkę ślepą od plamki żółtej?

Ślepa plamka – co to jest?

Siatkówka jest strukturą oka odpowiedzialną za odbieranie bodźców wzrokowych. Siatkówka to błona znajdująca się we wnętrzu gałki ocznej i wyścielająca jej tylną powierzchnię. Siatkówka wyróżnia się wysoką zawartością światłoczułych receptorów – pręcików i czopków, a także występowaniem kilku warstw komórek nerwowych, połączonych z mózgiem za pośrednictwem nerwu wzrokowego. Na siatkówce obecne jest niewielkie pole pozbawione czopków i pręcików. To plamka ślepa, odpowiadająca tarczy nerwu wzrokowego. Jest to ten obszar siatkówki, w którym występuje skupisko włókien nerwowych, przechodzących w nerw wzrokowy docierający do mózgu.

Nie stwierdzono, jakie są właściwe dla plamki ślepej funkcje w oku – to po prostu struktura anatomiczna powstała w miejscu powstania nerwu wzrokowego. Odebrane przez siatkówkę impulsy świetlne przetwarzane są na impulsy nerwowe i przekazywane są za pośrednictwem nerwu wzrokowego do mózgu.

Kiedy do okulisty, gdy bolą oczy

Plamka ślepa a widzenie

Plamka ślepa w oku jest obszarem siatkówki, w którym nie powstaje żaden obraz. Jednak nie oznacza to, że przekłada się to na jakość rejestrowanego przez oko obrazu. Nikt z nas nie doświadcza ubytku w obserwowanym obrazie, odpowiadającego lokalizacji plamki ślepej. Wszystko dzięki fenomenowi widzenia obuocznego, a także wyjątkowym zdolnościom naszego mózgu. Dzięki widzeniu obustronnemu, w które zaangażowana jest para oczu, bark obrazu z plamki ślepej rekompensowany jest przez drugie oko. Obrazy uzyskiwane przez każde z oczu nakładane są na siebie w mózgu, dając kompletny obraz ostateczny obserwowanego obiektu. A jak to możliwe, że patrząc tylko jednym okiem także nie doświadczamy ubytku w obserwowanym obrazie? Otóż nasz mózg, na podstawie zapamiętanych wcześniej obrazów jest w stanie „dopowiedzieć” sobie, co powinno być w obszarze, który mógłby być widziany przez plamkę ślepą.

kobieta z czerwonymi oczami

Test na plamkę ślepą – na czym polega?

Aby przekonać się, że w oku naprawdę zlokalizowana jest plamka ślepa, test z krzyżykiem i czarnym punktem to ciekawy eksperyment. Wykonać może go każdy z nas, dysponując dostępnym w Internecie szablonem. Można go wydrukować lub skorzystać z obrazu widocznego na ekranie komputera. Na szablonie widoczny jest czarny krzyżyk oraz czarna kropka znajdująca się w odległości kilku centymetrów od niego. Test można przeprowadzić w bardzo prosty sposób – wystarczy ustawić szablon w odległości około 25 cm od oczu tak, aby krzyżyk znajdował się idealnie naprzeciwko oka, a kropka – nieco z boku. Należy skoncentrować wzrok na krzyżyku, powoli zbliżając szablon do twarzy. Gdy szablon znajdzie się w odległości około 15 cm, zniknie czarna kropka i widoczny będzie tylko krzyżyk.

Inną wersją testu na plamkę ślepą jest test z wykorzystaniem dwukolorowych szablonów. Jeden z nich wygląda tak, że połowa szablonu ma barwę zieloną i na tej połowie znajduje się krzyżyk. Druga połowa ma barwę żółtą i umieszczona jest na niej czarna kropka. Drugi szablon ma kolory umieszczone na odwrót. Test polega na tym, że należy skoncentrować wzrok na krzyżyku i zmieniać odległość, w jakiej znajduje się szablon względem oka. W pewnym momencie czarna kropka przestanie być widoczna, a miejsce po czarnej kropce wypełni się kolorem, jaki znajduje się wokół kropki. To samo można powtórzyć z drugim szablonem.

co szkodzi oczom

Plamka żółta i plamka ślepa – co je różni?

Zarówno plamka żółta, jak i plamka ślepa to struktury zlokalizowane w obrębie tej samej struktury oka – siatkówki. Na tym kończą się podobieństwa. Nie brakuje natomiast różnic między plamką ślepą a żółtą. Plamka żółta to miejsce, w którym występuje największa kumulacja fotoreceptorów. Oznacza to, że jest to obszar siatkówki oka najbardziej wrażliwy na światło i odpowiada za wyraźne widzenie. Z kolei plamka ślepa (tarcza nerwu wzrokowego) to miejsce całkowicie pozbawione czopków czy pręcików. Nie jest to obszar siatkówki wrażliwy na światło i nie odpowiada za powstanie obrazu.

W obrębie plamki żółtej może dojść do zaniku fotoreceptorów i nabłonka barwnikowego siatkówki lub wystąpienia nieprawidłowości w obrębie naczyń krwionośnych. Wówczas dochodzi do rozwoju zwyrodnienia plamki żółtej – schorzenia, którego występowanie powiązane jest głównie z wiekiem, a także występowaniem otyłości, chorób serca, palenia papierosów czy nadmiernej ekspozycji na słońce. Wówczas pojawiają się zaburzenia widzenia centralnego, a brak odpowiedniego leczenia może prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku.

Nieprawidłowości w obrębie plamki ślepej sprowadzają się do jej poszerzenia. Poszerzenie plamki ślepej wynika z obrzęku nerwu wzrokowego w przebiegu niektórych infekcji wirusowych lub jaskry. Do poszerzenia plamki ślepej i powiększenia obszaru martwego pola widzenia dochodzi także jeśli nastąpią zmiany zapalne naczyniówki czy siatkówki.

 

Bibliografia:

  1. Śliwiak D., Ostre idiopatyczne poszerzenie plamy ślepej; Okulistyka po Dyplomie; 2018

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Bierzesz udział w festiwalach kolorów? Uważaj na oczy - ostrzega optometrystka Justyna Nater

Bierzesz udział w festiwalach kolorów Holi? Uważaj na oczy – ostrzega optometrystka Justyna Nater

Kobiece odbicie w lusterku

Kładziesz na oczy ciepłe woreczki z herbatą? Optometrystka Justyna Nater wyjaśnia, czy to dobry pomysł

Dlaczego nie wolno patrzeć „gołym okiem” na Słońce? Wyjaśnia optometrystka

Niewidomy mężczyzna odzyskał częściowo wzrok dzięki eksperymentalnej terapii. To pierwszy taki przypadek

Niewidomy mężczyzna odzyskał częściowo wzrok dzięki eksperymentalnej terapii. To pierwszy taki przypadek

Rana oka, oparzenie, ciało obce w oku – pierwsza pomoc

Twardówka – budowa, funkcje, zapalenie twardówki oka

Tęczówka – budowa, funkcje i zapalenie tęczówki oka

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Ciało szkliste oka – funkcje, zmętnienie, leczenie

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Siatkówka oka – budowa, funkcje, zwyrodnienia

Soczewka oka – budowa, funkcje, schorzenia i leczenie

Plamka żółta – czym jest, choroby, przyczyny, leczenie

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Czy można spać w soczewkach kontaktowych? Optometrystka odpowiada

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Oko – budowa, funkcje, astygmatyzm i inne wady wzroku

Płaczące suche oko – co to jest? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Płaczące suche oko – co to jest i czym się objawia? Tłumaczy optometrystka Justyna Nater

Test Schirmera – wskazania, rodzaje, przebieg badania

„Osoby niewidome są dużo aktywniejsze niż osoby widzące. Więcej chcą od życia, mają bardzo wysokie kompetencje” – mówią twórczynie projektu Wielozmysły

Kobieta przyzdoboona kwiatkami na czole

Nie pocieraj oczu! Nawet podczas demakijażu. Optometrystka wyjaśnia, co ci grozi

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych". Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

„Słyszałam, że jak mam astygmatyzm, to nie mogę nosić soczewek kontaktowych”. Optyczka odpowiada, czy tak rzeczywiście jest

Utrata wzroku – chwilowa i nagła. Przyczyny nagłej ślepoty

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku