Przejdź do treści

Plamka ślepa – czym jest, wpływ na widzenie, test

Plamka ślepa - czym jest, wpływ na widzenie, test Kaboompics
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Plamka ślepa to część siatkówki oka, która pozbawiona jest fotoreceptorów. Obszar ten jest całkowicie niewrażliwy na światło, więc w tym miejscu nie powstaje żaden obraz. Człowiek nie jest świadomy posiadania plamki ślepej, bo proces jego widzenia jest kompletny – plamka ślepa nie powoduje żadnego ubytku w widzeniu. Test na plamkę ślepą każdy z nas może wykonać w domu. Co odróżnia plamkę ślepą od plamki żółtej?

Ślepa plamka – co to jest?

Siatkówka jest strukturą oka odpowiedzialną za odbieranie bodźców wzrokowych. Siatkówka to błona znajdująca się we wnętrzu gałki ocznej i wyścielająca jej tylną powierzchnię. Siatkówka wyróżnia się wysoką zawartością światłoczułych receptorów – pręcików i czopków, a także występowaniem kilku warstw komórek nerwowych, połączonych z mózgiem za pośrednictwem nerwu wzrokowego. Na siatkówce obecne jest niewielkie pole pozbawione czopków i pręcików. To plamka ślepa, odpowiadająca tarczy nerwu wzrokowego. Jest to ten obszar siatkówki, w którym występuje skupisko włókien nerwowych, przechodzących w nerw wzrokowy docierający do mózgu.

Nie stwierdzono, jakie są właściwe dla plamki ślepej funkcje w oku – to po prostu struktura anatomiczna powstała w miejscu powstania nerwu wzrokowego. Odebrane przez siatkówkę impulsy świetlne przetwarzane są na impulsy nerwowe i przekazywane są za pośrednictwem nerwu wzrokowego do mózgu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł
Odporność
Naturell Czosnek Max Bezzapachowy, 90 kapsułek
17,39 zł
Odporność
Naturell Omega-3 500 mg, 240 kaps.
30,00 zł
Odporność
Iskial MAX + CZOSNEK, Suplement diety wspierający odporność i układ oddechowy, 120 kapsułek
42,90 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł

Plamka ślepa a widzenie

Plamka ślepa w oku jest obszarem siatkówki, w którym nie powstaje żaden obraz. Jednak nie oznacza to, że przekłada się to na jakość rejestrowanego przez oko obrazu. Nikt z nas nie doświadcza ubytku w obserwowanym obrazie, odpowiadającego lokalizacji plamki ślepej. Wszystko dzięki fenomenowi widzenia obuocznego, a także wyjątkowym zdolnościom naszego mózgu. Dzięki widzeniu obustronnemu, w które zaangażowana jest para oczu, bark obrazu z plamki ślepej rekompensowany jest przez drugie oko. Obrazy uzyskiwane przez każde z oczu nakładane są na siebie w mózgu, dając kompletny obraz ostateczny obserwowanego obiektu. A jak to możliwe, że patrząc tylko jednym okiem także nie doświadczamy ubytku w obserwowanym obrazie? Otóż nasz mózg, na podstawie zapamiętanych wcześniej obrazów jest w stanie „dopowiedzieć” sobie, co powinno być w obszarze, który mógłby być widziany przez plamkę ślepą.

kobieta z czerwonymi oczami

Test na plamkę ślepą – na czym polega?

Aby przekonać się, że w oku naprawdę zlokalizowana jest plamka ślepa, test z krzyżykiem i czarnym punktem to ciekawy eksperyment. Wykonać może go każdy z nas, dysponując dostępnym w Internecie szablonem. Można go wydrukować lub skorzystać z obrazu widocznego na ekranie komputera. Na szablonie widoczny jest czarny krzyżyk oraz czarna kropka znajdująca się w odległości kilku centymetrów od niego. Test można przeprowadzić w bardzo prosty sposób – wystarczy ustawić szablon w odległości około 25 cm od oczu tak, aby krzyżyk znajdował się idealnie naprzeciwko oka, a kropka – nieco z boku. Należy skoncentrować wzrok na krzyżyku, powoli zbliżając szablon do twarzy. Gdy szablon znajdzie się w odległości około 15 cm, zniknie czarna kropka i widoczny będzie tylko krzyżyk.

Inną wersją testu na plamkę ślepą jest test z wykorzystaniem dwukolorowych szablonów. Jeden z nich wygląda tak, że połowa szablonu ma barwę zieloną i na tej połowie znajduje się krzyżyk. Druga połowa ma barwę żółtą i umieszczona jest na niej czarna kropka. Drugi szablon ma kolory umieszczone na odwrót. Test polega na tym, że należy skoncentrować wzrok na krzyżyku i zmieniać odległość, w jakiej znajduje się szablon względem oka. W pewnym momencie czarna kropka przestanie być widoczna, a miejsce po czarnej kropce wypełni się kolorem, jaki znajduje się wokół kropki. To samo można powtórzyć z drugim szablonem.

co szkodzi oczom

Plamka żółta i plamka ślepa – co je różni?

Zarówno plamka żółta, jak i plamka ślepa to struktury zlokalizowane w obrębie tej samej struktury oka – siatkówki. Na tym kończą się podobieństwa. Nie brakuje natomiast różnic między plamką ślepą a żółtą. Plamka żółta to miejsce, w którym występuje największa kumulacja fotoreceptorów. Oznacza to, że jest to obszar siatkówki oka najbardziej wrażliwy na światło i odpowiada za wyraźne widzenie. Z kolei plamka ślepa (tarcza nerwu wzrokowego) to miejsce całkowicie pozbawione czopków czy pręcików. Nie jest to obszar siatkówki wrażliwy na światło i nie odpowiada za powstanie obrazu.

W obrębie plamki żółtej może dojść do zaniku fotoreceptorów i nabłonka barwnikowego siatkówki lub wystąpienia nieprawidłowości w obrębie naczyń krwionośnych. Wówczas dochodzi do rozwoju zwyrodnienia plamki żółtej – schorzenia, którego występowanie powiązane jest głównie z wiekiem, a także występowaniem otyłości, chorób serca, palenia papierosów czy nadmiernej ekspozycji na słońce. Wówczas pojawiają się zaburzenia widzenia centralnego, a brak odpowiedniego leczenia może prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku.

Nieprawidłowości w obrębie plamki ślepej sprowadzają się do jej poszerzenia. Poszerzenie plamki ślepej wynika z obrzęku nerwu wzrokowego w przebiegu niektórych infekcji wirusowych lub jaskry. Do poszerzenia plamki ślepej i powiększenia obszaru martwego pola widzenia dochodzi także jeśli nastąpią zmiany zapalne naczyniówki czy siatkówki.

 

Bibliografia:

  1. Śliwiak D., Ostre idiopatyczne poszerzenie plamy ślepej; Okulistyka po Dyplomie; 2018

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

oczy

Co jeść, aby mieć zdrowe i sprawne oczy?

Ślepota śnieżna – gdy po długiej wspinaczce na szczyt góry, nie możesz podziwiać widoków

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Bolą cię oczy? Sprawdź, w jakich przypadkach powinnaś udać się do okulisty

Swędzące powieki – przyczyny, diagnostyka, sposoby leczenia

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego nie powinnaś tego robić

Często trzesz oczy? Dawid Polak wyjaśnia, dlaczego absolutnie nie powinnaś tego robić

Dziedziczenie koloru oczu. Co wpływa na ich barwę?

6 naturalnych sposobów na poprawę wzroku. Twoje oczy będą wdzięczne

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

Okłady na oczy – najlepsze domowe sposoby na zmęczone oczy

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

12 proc. z nas używa smartfona pod prysznicem, 9 proc. w czasie seksu. Lek. Michał Domaszewski ostrzega przed uzależnieniem od telefonu

Opadające powieki to nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny. Kiedy objawy powinny nas zaniepokoić i co możemy zrobić z nadmiarem skóry, mówi dr Jakub Bargiel

10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. "Mam szczęście, że żyje po tej przerażającej podróży"

Ashton Kutcher przyznał, że chorował na poważną chorobę immunologiczną. „Mam szczęście, że żyję po tej przerażającej podróży”

Kobieta z ręcznikiem na głowie. Na twarzy ma okulary przeciwsłoneczne

Optometrystka sprawdziła okulary przeciwsłoneczne kupione w sklepie. Jej wnioski przerażają

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

Czy sztuczna inteligencja w przyszłości zastąpi okulistów? /fot. Pexels

Czy sztuczna inteligencja w przyszłości zastąpi okulistów? „Algorytm zawiera tyle danych, że lekarz musiałby je zbierać przez całe lata”

Kobieta

Pierwsza pomoc przy urazach oczu przez fajerwerki. Większość osób wykonuje ją źle

Oczy kobiety, Presbiopia oczu

Presbiopia oczu (starczowzroczność) – objawy i leczenie

Kobieta zakrywa się kapeluszem

Optometrystka Justyna Nater: Warto myć powieki, tak samo jak myjemy regularnie zęby. To powinna być standardowa poranna i wieczorna rutyna

Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, zdjęcie

Zwyrodnienie barwnikowe siatkówki – objawy i leczenie

Jak starzeje się wzrok kobiet? /fot. Pexels

Jak starzeje się wzrok kobiet? Sprawdź, co możesz zrobić, by spowolnić ten proces

Okulary ajurwedyjskie. Optometrystka jednoznacznie wypowiada się o „odkryciu roku”

Kobieta kąpie się w morzu

„Soczewki kontaktowe to nie szampon, żeby w razie czego kupić sobie inny w pierwszym lepszym sklepie” – pisze optometrystka Justyna Nater odnośnie używania soczewek na urlopie

×