Przejdź do treści

Szkarlatyna ciągle groźna

Szkarlatyna ciągle groźna
Szkarlatyna ciągle groźna Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Red flag: ból pleców
Ból pleców. Kiedy niegroźna dolegliwość zamienia się w poważną chorobę?
Zazdrość to stan umysłu
Zazdrość to stan umysłu. Dlaczego jedni ją odczuwają, a inni nie?
Fakty i mity: Przeziębienie pęcherza
„Nie siadaj na betonie, bo złapiesz wilka”, czyli przeziębienie pęcherza. Czy to prawda?
5 powodów, dla których warto dbać o mleczaki
5 powodów, dla których warto dbać o mleczaki
5 przykładów na to, że sabotujesz siebie, będąc w związku
5 przykładów na to, że sabotujesz siebie, będąc w związku

Dla wielu osób to trochę abstrakcyjne schorzenie, znane tylko ze wspomnień mamy czy babci. Tymczasem szkarlatyna jest wciąż sporym problemem – każdego roku choruje na nią kilkanaście tysięcy Polaków. Nieprawidłowo leczona może skutkować niebezpiecznymi powikłaniami.

Płonicę, zwaną powszechnie szkarlatyną, jako samodzielną jednostkę chorobową po raz pierwszy opisał angielski lekarz Thomas Sydenham w 1675 r. Była wówczas jednym z najpowszechniejszych schorzeń wieku dziecięcego, a jej śmiertelność, zwłaszcza w czasie epidemii, porównywano do dżumy, cholery czy tyfusu.

W Polsce jeszcze w latach 50. i 60. XX wieku z powodu szkarlatyny umierało wiele dzieci. Wspomnienie tamtych czasów pozostaje wciąż żywe, o czym świadczą niedawne wydarzenia ze Słońska w powiecie sulęcińskim. Pod koniec lutego w tutejszym przedszkolu u jednego z maluchów zdiagnozowano szkarlatynę, zaś w przypadku drugiego pojawiło się podejrzenie tej choroby. To wystarczyło do wzbudzenia niepokoju wśród rodziców – skutek był taki, że większość ze 160 dzieci pozostała w domu.

– Wbrew obiegowej opinii, że jest to schorzenie dawne, nadal należy do częstych chorób zakaźnych wieku dziecięcego. W Polsce co roku na szkarlatynę choruje 13–14 tys. osób – tłumaczy pediatra dr n. med. Marta Sobczyńska, kierownik Działu Szpitalnych Standardów Medycznych Wielospecjalistycznego Szpitala Medicover.

Cynk pomaga w walce z koronawirusem? Eksperci ostrzegają!

Płonica jest chorobą bakteryjną, wywoływaną przez paciorkowce. Zazwyczaj przenosi się drogą kropelkową, do zakażenia może dojść poprzez kontakt z odzieżą czy przedmiotami używanymi przez chorego. Najrzadziej przyczyną zachorowania jest skażona żywność. – Osoba nieleczona jest wysoce zakaźna nawet przez 21 dni, dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie schorzenia i rozpoczęcie terapii – mówi dr Sobczyńska.

Szkarlatyna dotyka głównie dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Osoby dorosłe chorują rzadziej, a niemowlęta praktycznie w ogóle. Przebycie płonicy nie oznacza nabycia odporności, ponieważ istnieją trzy typy toksyny bakteryjnej, co oznacza, że można na nią zachorować nawet trzy razy w życiu. Do tej pory nie stworzono szczepionki, która by przed tym chroniła. – Nadal dużym problemem jest bezobjawowe nosicielstwo, dotyczące nawet jednej piątej populacji, głównie dzieci w wieku 5–15 lat – wyjaśnia dr Sobczyńska.

Szkarlatyna – objawy

Choroba zaczyna się gwałtownie, zazwyczaj 2–5 dni od zakażenia. Jej typowe objawy trudno wówczas przeoczyć. Należą do nich przede wszystkim: wysoka gorączka, ból gardła, często także brzucha i głowy oraz nudności, a nawet wymioty. – Charakterystycznym symptomem szkarlatyny jest wysypka, szkarłatna, drobnoplamista i szorstka. Skóra wygląda wówczas jak po przejechaniu szczotką drucianą. Pojawia się najczęściej w drugiej dobie choroby, zwykle na klatce piersiowej, brzuchu czy pośladkach – wylicza dr Marta Sobczyńska.

Innym typowym objawem szkarlatyny są czerwone wybroczyny (tzw. linie Pastii) w pachwinach oraz zgięciach łokciowych i kolanowych. Zaczerwienione mogą być też policzki, podczas gdy skóra w okolicy nosa i ust pozostaje blada (to obszar zwanym trójkątem Fiłatowa).

Wysypka zanika po kilku godzinach lub dniach. Po około tygodniu od jej ustąpienia dochodzi do grubopłatowego złuszczania się skóry twarzy, po kolejnym tygodniu – tułowia, a na końcu – dłoni i stóp. – Gardło w szkarlatynie jest żywoczerwone, migdałki powiększone, pokryte białym nalotem. Podobnie jak język, który po 4–5 dniach staje się czerwony, a wręcz malinowy – informuje dr Sobczyńska. Powiększone i bolesne stają się też węzły chłonne w szyi i pachwinach.

Jak leczy się szkarlatynę?

Rodzic, który zaobserwuje typowe objawy płonicy, powinien jak najszybciej zgłosić się z dzieckiem do lekarza. Nierozpoznana i nieleczona szkarlatyna może wywoływać niebezpieczne powikłania, w tym zapalenie ucha środkowego, węzłów chłonnych, nerek czy stawów; ropień okołomigdałkowy albo gorączkę reumatyczną.

W skrajnych przypadkach choroba powoduje zaburzenia pracy układu krążenia, śledziony czy wątroby. Nieleczone zmiany w gardle mogą prowadzić do martwicy tkanek. Zdarza się, że konsekwencją szkarlatyny jest śmiertelnie groźna posocznica. – Na szczęście obecnie takie powikłania występują bardzo rzadko, ponieważ lekarze szybko stawiają diagnozę i wprowadzają skuteczne leczenie. Zazwyczaj rozpoznanie można postawić już po przeprowadzeniu wywiadu i zbadaniu pacjenta. Ewentualnie zleca się dodatkowy test, którego wynik otrzymujemy już po kilkunastu minutach – wyjaśnia pediatra.

Dziewczynka myje ręce

Leczenie szkarlatyny polega na podawaniu antybiotyku (zalecana jest penicylina), leków przeciwgorączkowych (w przypadku bardzo wysokiej temperatury ciała), odpowiednim nawodnieniu organizmu i odpoczynku. Przez pierwsze 24 godziny chory powinien być izolowany. Po tym czasie odpowiednio leczony pacjent przestaje zarażać.

Włączenie antybiotyku pozwala usunąć bakterie z organizmu, a przede wszystkim zminimalizować ryzyko powikłań, zmniejszyć zakaźność oraz skrócić czas trwania choroby. – Niezwykle istotne jest stosowanie leków zgodnie z zaleceniami lekarza, zwłaszcza przyjmowanie antybiotyku o tej samej porze i we właściwej dawce oraz odpowiednio długo, czyli przez 10 dni. Nie wolno odstawić leku, gdy tylko ustąpią objawy. Bakterie mogą wówczas przetrwać w organizmie chorego i spowodować stan nosicielstwa – ostrzega dr Sobczyńska.

Czy można uchronić dziecko przed szkarlatyną?

Jest to trudne, ale ryzyko choroby na pewno można ograniczyć, przede wszystkim przestrzegając podstawowych zasad higieny. – Należy często i odpowiednio długo, czyli przez przynajmniej minutę, myć ręce ciepłą wodą z mydłem, a także korzystać z jednorazowych chusteczek i zawsze wyrzucać je od razu po użyciu, jeść i pić, używając własnych naczyń czy sztućców – wylicza dr Marta Sobczyńska. – Warto też zadbać o odpowiedni ubiór dziecka: nie przegrzewać go i ubierać na cebulkę. Najlepiej przebywać w chłodnych i dobrze nawilżonych pomieszczeniach – dodaje lekarka.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziecko z wysypką chore na szkarlatynę

Szkarlatyna – wysypka w połączeniu z ropną anginą

Dziecko chore na szkarlatynę i lecząca je mama

Szkarlatyna u dzieci – objawy i leczenie

Dorosła osoba chora na szkarlatynę

Szkarlatyna u dorosłych – przyczyny, objawy i leczenie

Dziecko chore na szkarlatynę

Szkarlatyna – objawy, przyczyny, leczenie. Jak właściwie zdiagnozować chorobę?

Szkarlatyna

Szkarlatyna – czym jest? Przyczyny, objawy, leczenie

9 sposobów na zwalczenie alergii. Zobacz, jak przechytrzyć uczulenie

9 sposobów na zwalczenie alergii. Zobacz, jak przechytrzyć uczulenie

Napoje i leki, których nie powinno się łączyć oraz takie, które warto

Napoje i leki, których nie powinno się łączyć oraz takie, które warto. Sprawdź, czy nie popełniasz błędu!

Drożdże - czym je zastąpić? / istock

Drożdże to towar deficytowy w czasach pandemii. Dietetyczka wyjaśnia, czy możemy je czymś zastąpić

Alkohol a metryka

Alkohol a metryka. Im więcej mamy lat, tym mniej nam potrzeba?

Oporni na insulinę. Co powinnaś wiedzieć o insulinooporności?

Oporni na insulinę. Co powinnaś wiedzieć o insulinooporności?

Dlaczego decydujemy się na operacje plastyczne?

Dlaczego decydujemy się na operacje plastyczne? Odpowiada dr Zofia Bochen, specjalistka chirurgii plastycznej

Ćwiczenie wyobraźni pomoże ci schudnąć

Ćwiczenie wyobraźni pomoże ci schudnąć. To może być prostsze, niż ci się wydaje

Pieczywo / istock

Czy koronawirusem można się zarazić, kupując pieczywo luzem? Główny Inspektor Sanitarny wyjaśnia

Ćwiczę, ale wciąż nie chudnę. Dlaczego tak się dzieje? Oto odpowiedź!

Ćwiczę, ale wciąż nie chudnę. Dlaczego tak się dzieje? Oto odpowiedź!

Kasia Kowalska / Instagram

Córka Kasi Kowalskiej jest w szpitalu. „Wiele godzin przepłakałam. Zostańcie w domu!” – apeluje piosenkarka

Soczewka kontaltowa na palcu

Nosisz soczewki w czasie pandemii? Jeśli chcesz mieć większe zabezpieczenie przed wirusem, zamień je na okulary!

ćwiczenia w domu

Z powodu kwarantanny nie możesz wychodzić do siłowni albo na fitness? Mamy listę miejsc, gdzie wykonasz bezpłatny trening online!

6 zaskakujących sygnałów, że możesz mieć alergię pokarmową

6 zaskakujących sygnałów, że możesz mieć alergię pokarmową

Atopowa skóra i częsta dezynfekcja rąk. Poznaj metody na poprawę stanu podrażnionej skóry

Atopowa skóra i częsta dezynfekcja rąk. Poznaj metody na poprawę stanu podrażnionej skóry

Kobieta w maseczce ochronnej

„Każde zabezpieczenie jest lepsze niż żadne”. Prof. Mirosław Wielgoś w kontrze do oficjalnych zaleceń w sprawie maseczek

Niemowlę trzyma ojca za palec

UNICEF: dzieci są cichymi ofiarami pandemii koronawirusa. ONZ rusza z planem pomocy

wcześniak

„Bardzo za wami tęsknię, ale wiem, że teraz jest niemożliwe, abym się z wami zobaczył…” W Centrum Pediatrii w Sosnowcu rodzice dostają listy od swoich wcześniaków

Kobieta z pierścionkami - koronawirus

Lubisz ładną biżuterię? Na razie lepiej włóż ją do szuflady. Norwescy lekarze ostrzegają, że narażamy się przez nią na zakażenie koronawirusem

apteka

Wycofanie produktu leczniczego Megalia stosowanego w anoreksji. GIF podjął natychmiastową decyzję

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

Kobieta z grypą hiszpanką leży w łóżku

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie.

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.