Nowotwór trzustki

Rak trzustki jest nowotworem specyficznym, ponieważ długo rozwija się bezobjawowo lub daje objawy podobne do innych schorzeń, które nie są związane z układem pokarmowym. Z tego powodu wykrywa się go zazwyczaj w zaawansowanym stadium, kiedy jest już za późno na leczenie. Nowotwór umiejscowiony w trzustce jest źle rokujący – większość pacjentów nie przeżywa 18 miesięcy od momentu postawienia diagnozy.

Na zachorowania na nowotwór trzustki najbardziej narażeni są mężczyźni po 60. roku życia, którzy cierpią na choroby metaboliczne, schorzenia układu pokarmowego, piją alkohol w dużych ilościach i palą papierosy. Nie oznacza to, że nie chorują kobiety i ludzie młodzi. Liczba zachorowań w tych grupach jest jednak dużo mniejsza. W leczeniu raka trzustki konieczna jest operacja i chemioterapia.

Nowotwór trzustki – przyczyny

Nowotwór trzustki jest chorobą, która nie ma ustalonej etiologii. Nie wiadomo, jaka jest bezpośrednia przyczyna zachorowania. Mówi się jedynie o czynnikach ryzyka, które mogą mieć wpływ na rozwój nowotworu. Czasem zdarza się, że rak trzustki powstaje na skutek przerzutów nowotworów zlokalizowanych w innych narządach. Jest to wtedy postać bardzo źle rokująca.

W wyniku badań przeprowadzonych przez naukowców uznano, że do czynników predysponujących do zachorowania na nowotwór trzustki należą:

  • cukrzyca
  • nieprawidłowo leczona lub nieleczona choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (zwłaszcza taka, w której pojawia się niedokwaśność soku żołądkowego)
  • przewlekłe zapalenie trzustki
  • dieta obfitująca w duże ilości mięsa, węglowodanów i nasyconych kwasów tłuszczowych
  • duża liczba wypalanych dziennie papierosów (nikotynizm)
  • nadmierne spożywanie alkoholu
  • kontakt z toksynami i substancjami mającymi szkodliwy wpływ na organizm (pestycydy, ddt, chlorek metylenu itp.).

Nowotwór złośliwy trzustki to choroba występująca bardzo rzadko. Wykrywa się go zaledwie u 2% chorych. Najczęstszą jego postacią jest gruczolakorak przewodowy i rak zrazikowokomórkowy.

Nowotwór trzustki – objawy

Rak trzustki bardzo długo rozwija się bezobjawowo. Pojawiające się u chorych sygnały mogące świadczyć o obecności guza są niepozorne i łudząco podobne do innych schorzeń, niemających wiele wspólnego z układem pokarmowym. Z tego powodu diagnostyka pod kątem nowotworu opóźnia się w czasie i rak zostaje wykryty najczęściej dopiero w zaawansowanym stadium.

Charakterystycznym dla nowotworu trzustki objawem jest ból w środkowej części pleców. Dolegliwości pojawiają się w momencie, gdy guz zaczyna uciskać splot trzewny. Ból jest bardzo uporczywy i promieniuje na całą jamę brzuszną. Inne symptomy pojawiają się, gdy rak jest w fazie intensywnego rozwoju. Są też zależne od umiejscowienia guza w konkretnej części tego narządu. Przykładowo, przy nowotworze głowy trzustki u chorego pojawia się żółtaczka, która powstaje na skutek blokady przewodów żółciowych.

Inne objawy nowotworu trzustki to:

  • wzdęcia
  • zaparcia występujące naprzemiennie z ostrymi biegunkami
  • niezamierzona utrata masy ciała w krótkim czasie
  • bóle brzucha
  • wymioty
  • nudności
  • stan zapalny trzustki
  • zakrzepowe zapalenie żył.

Podobnymi symptomami charakteryzuje się szereg innych chorób, dlatego do prawidłowego rozpoznania konieczna jest poszerzona diagnostyka.

Nowotwór trzustki – rozpoznanie

Żeby prawidłowo zdiagnozować nowotwór trzustki, potrzeba wielu badań laboratoryjnych i obrazowych. Pacjent musi wykonać morfologię z rozmazem, próby wątrobowe, odczyn Biernackiego (OB), białko ostrej fazy (CRP) oraz stężenie bilirubiny, kreatyniny i wskaźnik krzepnięcia (INR). W przypadku podejrzenia nowotworu u pacjenta bada się również marker nowotworowy trzustki CA 19-9 (nowotwory trzustki i dróg żółciowych). Podejrzenia potwierdzają się w momencie, gdy markery nowotworowe trzustki mają wartość trzycyfrową.

Aby zlokalizować guza, potrzebna jest diagnostyka obrazowa. Samo badanie ultrasonograficzne bywa niewystarczające, dlatego pacjent zwykle jest kierowany na tomografię komputerową. Od wyników tych badań zależy dalsze postępowanie.

Nowotwór trzustki – leczenie i rokowania

Leczenie nowotworu trzustki jest uzależnione od ogólnego stanu chorego i stopnia zaawansowania choroby. Konieczny jest zabieg operacyjny polegający na częściowej resekcji trzustki, żołądka, dwunastnicy i dróg żółciowych. Pobrane fragmenty poddaje się badaniom histopatologicznym, które pozwolą określić, czy jest to guz trzustki zapalny czy nowotworowy. Jeśli jest to rak złośliwy, określa się jego stopień rozwoju, a pacjenta kieruje się na chemioterapię, której zadaniem jest zniszczenie reszty komórek nowotworowych.

Zobacz także: Nowotwór złośliwy trzustki

W raku trzustki rokowania nie są pomyślne. Większość pacjentów umiera w ciągu 18 miesięcy od postawienia diagnozy. Okres pięciu lat po rozpoznaniu przeżywa tylko 15% chorych.