Przejdź do treści

Wydaje ci się, że o trzustce wiesz wszystko? Sprawdź te odpowiedzi

Unsplash.com
Unsplash.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Bierzesz kilka opakowań antybiotyków rocznie? Internistka tłumaczy, co dzieje się z twoją wątrobą
Nowe rozporządzenie, więcej badań na tarczycę. „Jest jednak pewien warunek” zauważa Aleksandra Miszkiewicz
Dlaczego Polki nie śpią? Wyniki najnowszego badania zaskakują
Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża
Ciemno, zimno i smutno, czyli depresja sezonowa. „To nie jest zwykła jesienna chandra” – podkreśla Milena Wojnarowska. Jak odróżnić oba te stany?

Słyszałaś o trzustce, ale nie wiesz, gdzie leży, jaką pełni funkcję, ani jak rozpoznać, że coś z nią nie tak? Warto się tego dowiedzieć, bo to naprawdę ważny organ.

Na początku trzeba sobie przypomnieć kilka rzeczy. Trzustka jest zbudowana ze zrazików i zalicza się ją do narządów miąższowych, podobnie jak nerki czy wątrobę. Ze względu na budowę możemy ją podzielić na głowę, szyjkę, trzon i ogon. Natomiast czynnościowo wyróżniamy część wewnątrzwydzielniczą i zewnątrzwydzielniczą. Do tej drugiej zaliczamy pęcherzyki, które wydzielają sok trzustkowy, a także przewody międzyzrazikowe. Z kolei w skład części wewnątrzwydzielniczej wchodzą tzw. wyspy trzustkowe (wyspy Langerhansa), czyli skupiska różnego rodzaju komórek.

Szacuje się, że ich liczba to ok. 2 milionów, przy czym stanowią zaledwie 2 proc. całkowitej masy trzustki. W większości wyspy zbudowane są z komórek beta (ok. 60 proc.), które wydzielają insulinę, oraz z komórek alfa (ok. 25 proc.), które wydzielają glukagon.

Po co nam trzustka?

Jak już wiemy, trzustkę dzielimy ze względu na jej funkcję na część zewnątrz- oraz wewnątrzwydzielniczą. Ta pierwsza produkuje dziennie ponad 1 litr soku trzustkowego, który trafia do dwunastnicy i umożliwia trawienie białek, węglowodanów czy tłuszczów (przy udziale żółci).

Druga część z kolei odpowiada za utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi poprzez wydzielanie odpowiednich hormonów. Insulina pobudza wchłanianie glukozy do komórek, syntezę glikogenu w wątrobie i mięśniach oraz syntezę kwasów tłuszczowych w tkance tłuszczowej. Zwiększa również tempo metabolizmu glukozy i pobudza syntezę białek. Glukagon zaś działa na komórki wątroby i tkanki tłuszczowej, prowadząc do wzrostu stężenia glukozy we krwi. Trzustka ma również wpływ na funkcję pęcherzyka żółciowego dzięki wydzielaniu hormonu zwanego gastryną.

Czy można żyć bez trzustki?

Tak. Trzustka jest niezwykle ważnym narządem, jednak istnieje możliwość jego resekcji, czyli usunięcia w całości lub częściowo. Oczywiście jest to dopuszczalne wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, takich jak np. zaawansowana choroba nowotworowa. Możliwe jest wtedy częściowe lub całkowite wycięcie narządu w zależności od rozległości choroby oraz stanu pacjenta.

Pierwsza tego typu operacja została wykonana już w latach 30. ubiegłego wieku. Od tamtego czasu wiele się zmieniło, dysponujemy znacznie większą wiedzą z zakresu anestezjologii i intensywnej opieki medycznej. Jednak operacja ta nie należy do rutynowych, m.in. ze względu na lokalizację i utrudniony dostęp do narządu. Osoby bez trzustki muszą do końca życia zażywać leki, a także pozostać na lekkostrawnej diecie.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

insulinooporność

Co powinno wzbudzić naszą czujność?

Przede wszystkim palący ból w okolicy nadbrzusza, promieniujący do pleców, który nasila się podczas leżenia na wznak. W przypadku trzustki dolegliwości narastają zazwyczaj bezpośrednio po piciu lub jedzeniu (w szczególności dotyczy to tłustych potraw). Nie jest to jednak regułą, bo ból może się pojawić również kilkanaście godzin po posiłku i utrzymywać się nawet przez kilka dni.

Problemy z trzustką skutkują nieprawidłowym trawieniem pokarmów oraz obniżonym przyswajaniem składników odżywczych, prowadząc bardzo często do utraty masy ciała lub niedożywienia. Naszą uwagę powinny zwrócić również gorączka, nudności, ból głowy oraz problemy z koncentracją. Niestety są to mało specyficzne objawy, których nie można interpretować samodzielnie. 

Jakie choroby trzustki występują najczęściej?

Do najczęstszych schorzeń trzustki zaliczamy zapalenia, zarówno ostre, jak i przewlekłe, nowotwory oraz torbiele trzustki. Bezpośrednią przyczyną ostrych zapaleń jest nagła aktywacja tak zwanych enzymów proteolitycznych wewnątrz komórek trzustki, co prowadzi do trawienia białek budujących narząd oraz sąsiadujące tkanki. Przewlekłe zapalenie trzustki to z kolei długotrwały proces zapalny, który prowadzi do nieodwracalnych zmian w budowie tego narządu. W zaawansowanych przypadkach może dojść nawet do zwłóknienia, pojawienia się zwapnień czy zaniku miąższu.

Oba rodzaje zapaleń mogą poprzedzać wystąpienie raka trzustki, który dotyczy zazwyczaj dobrze rozwiniętych państw. Jak się okazuje, nowotwory trzustki są czwartą najczęstszą przyczyną zgonów zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn w Europie i Stanach Zjednoczonych. Dzieje się tak m.in. ze względu na bezobjawowy przebieg choroby i możliwość rozpoznania dopiero w zaawansowanym stadium.

Kolejnym bardzo częstym schorzeniem w naszej populacji jest cukrzyca, czyli choroba metaboliczna związana z upośledzoną regulacją poziomu glukozy i upośledzoną tolerancją glukozy, które skutkują występowaniem hiperglikemii (wzrost stężenia glukozy we krwi powyżej norm).

Jak dbać o trzustkę?

Większość chorób trzustki jest ściśle związana ze stylem życia, dlatego zarówno w profilaktyce, jak i w leczeniu tych schorzeń zaleca się pewne modyfikacje. Przede wszystkim należy zacząć od ograniczenia ilości spożywanych cukrów oraz produktów zawierających mąkę. W diecie powinny się za to pojawić warzywa, np. kapusta, brokuły, kalafior czy brukselka, oraz produkty bogate w błonnik. Zaleca się również spożywanie roślin strączkowych oraz ryb.

Należy natomiast unikać napojów alkoholowych oraz całkowicie zrezygnować z palenia tytoniu. Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia chorób trzustki należą również nadwaga i otyłość, dlatego oprócz zmian w diecie warto do swojego planu dnia wprowadzić także aktywność fizyczną.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dzieci i nastolatki po COVID-19 mają większe szanse na rozwój cukrzycy? Nowe badanie nie pozostawia złudzeń

Słodycze dla cukrzyka – jaki typ jest dozwolony? Zdrowe desery i przekąski

„Szczepionka przeciw otyłości”? Niedługo będzie dostępna w Wielkiej Brytanii

„Szczepionka przeciw otyłości” niedługo będzie dostępna w Wielkiej Brytanii

Kobieta bierze pigułkę

Zastrzyki insulinowe odejdą w zapomnienie? Naukowcy opracowali 'pigułkę na cukrzycę’

Jest zgoda MZ na import ważnego leku na cukrzycę. Jego cena będzie jednak dwukrotnie wyższa niż wcześniej

Jest zgoda MZ na import ważnego leku na cukrzycę. Jego cena będzie jednak dwukrotnie wyższa niż wcześniej

Tabletki leżą na dłoni

Wykryto substancję rakotwórczą w lekach na cukrzycę. FDA ostrzega

Szykuje się duża zmiana dla osób chorych na cukrzycę. Dzięki niej znacznie podniesie się jakość ich życia

Szykuje się duża zmiana dla osób chorych na cukrzycę. Dzięki niej znacznie podniesie się jakość ich życia

Pompa insulinowa – jak wygląda, jak działa i ile kosztuje?

Jesteś ciągle zmęczona? Ekspertki wyjaśniają, z czego to może wynikać

Jesteś ciągle zmęczona? Ekspertki wyjaśniają, z czego to może wynikać

Szczepionka przeciwko rakowi trzustki / istock

Koniec z przedwczesną śmiercią spowodowaną rakiem trzustki? Naukowcy stworzyli szczepionkę przeciwko temu nowotworowi

Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące

Może nas czekać przełom w leczeniu cukrzycy i otyłości. Badania nowego leku są bardzo obiecujące

Córka Kate Moss wystąpiła na gali z pompą insulinową pod prześwitującą sukienką

Córka Kate Moss wystąpiła na gali z pompą insulinową pod prześwitującą sukienką. Po raz kolejny pokazała, że jej choroba to nie temat tabu

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Rośliny, owoce i warzywa uchronią przed groźną chorobą? Do zaskakujących wniosków doszli amerykańscy naukowcy

6 zaskakujących rzeczy powodujących wzdęcia

Po przejściu COVID-19 wykryto u ciebie cukrzycę? Może być „przejściowa”

Chorowałaś na COVID-19 i wykryto u ciebie cukrzycę? Może być „przejściowa”

Ślina – skład, funkcje, zaburzenia wydzielania. Co sygnalizują zaburzenia pracy ślinianek?

Kobieta

Zmagasz się z nadmiernymi wzdęciami? Wystarczy kilka ruchów, by poczuć ulgę

Post przerywany zapobiega cukrzycy i otyłości? Są nowe wyniki badań na ten temat

Post przerywany zapobiega cukrzycy i otyłości? Są nowe wyniki badań

Kobieta w ciąży

Makrosomia – płód większy niż wiek ciąży. Przyczyny, objawy, powikłania

Koronawirusy mogą wywoływać cukrzycę u dzieci? Tłumaczy dr hab. n. med. Ernest Kuchar

Aceton w moczu

Aceton w moczu – przyczyny, objawy, leczenie

Stopa cukrzycowa – jak wygląda, przyczyny, objawy i leczenie

Hormony trzustki – insulina i glukagon. Jak działają? Normy

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×