Przejdź do treści

Odporność – co jej sprzyja? Jak się zmienia z wiekiem? Odpowiada Barbara Joanna Bałan, immunolog i internista

odporność
Jeremy Bishop/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
apteka
Preparat do żywienia pozajelitowego wycofany z obrotu
Blondynka na zakupach / Fot. Blondynka na zakupach
Blondynka za zakupach: jako kobieta myślę o wielu rzeczach w jednym czasie. Ciężko mi się skoncentrować na jednej… Z pomocą przyszedł WIMIN!
Czy masz prawo nie zgodzić się na nacięcie krocza?
Poród. Czy masz prawo nie zgodzić się na nacięcie krocza?
Syrop na kaszel przelewany do miarki
Kolejne serie syropu Flavamed wycofane z obrotu. GIF wydał nową decyzję
Kiszona kapusta / istockphoto.com
Probiotyk a prebiotyk. Czym się od siebie różnią?

„Odporność nabyta rozwija się w nas i doskonali przez całe życie” – mówi dr hab. n. med. Barbara Joanna Bałan, immunolog i internista z Centrum Medycznego Damiana. Rozmawiamy o tym, co szkodzi, a co sprzyja naszej odporności, jak wpływa na nią ciąża i upływ czasu, a także dlaczego warto szczepić się przeciwko grypie.

Chcesz poprawić swoją odporność? Z pomocą przyjdzie kapsułka WIMIN, którą znajdziesz tutaj.

Ewa Podsiadły-Natorska: Czy kobieca odporność różni się od męskiej?

Dr hab. n. med. Barbara Joanna Bałan: Immunologia nie różnicuje kobiety i mężczyzny. Pomiędzy płciami nie ma szczególnych różnic w działaniu układu odpornościowego. Mamy taką odporność, z jaką się rodzimy, i taką, jaka rozwija się w ciągu naszego życia. Ta pierwsza, czyli odporność wrodzona, uwarunkowana genetycznie, jest taka, jaką dziedziczymy po naszych przodkach. Natomiast drugi rodzaj odporności, czyli odporność nabyta, rozwija się i doskonali w ciągu naszego życia – i ona zależy od bardzo wielu czynników. Dla układu odpornościowego nie ma znaczenia, czy działa w kobiecie, czy w mężczyźnie, ale istotne są pewne czynniki, których wystąpienie jest bardziej prawdopodobne u jednej czy u drugiej płci.

Na odporność nabytą mają wpływ m.in. środowisko, wiek czy kontakty z różnymi czynnikami zewnętrznymi, które w immunologii nazywają się antygenami. Im te kontakty są częstsze, tym skuteczniejsza i szersza odpowiedź odpornościowa w naszym organizmie, co powoduje, że nasza ogólna odporność staje się lepsza. A jeżeli chodzi o różnice pomiędzy płciami, to procesy odpornościowe zachodzą w bardzo podobny do siebie sposób, choć jest coś takiego, jak wpływ działania hormonów na układ odpornościowy.

Jaki on jest?

Hormony męskie, związane z siłą czy agresją, zwykle działają hamująco na układ odpornościowy. Zwłaszcza glikokortykosteroidy, czyli hormony sterydowe uwalniane przez nadnercza, działają w sposób immunosupresyjny, to znaczy mogą hamować odporność. Nie oznacza to jednak, że mężczyźni są mniej odporni niż kobiety. U bardziej wrażliwych kobiet hormony steroidowe mogą być wytwarzane w dużych ilościach i tym samym wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego. Różnic można się jednak doszukiwać np. w odmiennej budowie kobiet i mężczyzn. Budowa kobiet powoduje, że są one bardziej podatne na infekcje intymne.

Liść damiany łagodnie uspokaja, poprawia nastrój, działa przeciwlękowo

Co szkodzi naszej odporności?

Inne rodzaje komórek uczestniczą w odpowiedzi wrodzonej, czyli tej genetycznie uwarunkowanej, a inne komórki układu odpornościowego biorą udział w odporności nabytej.  Na odporność wrodzoną nie mamy praktycznie żadnego wpływu, choć możemy poprawiać funkcje komórek poprzez stosowanie odpowiedniej diety czy suplementów o działaniu immunomodulacyjnym. I to tyczy się zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Ogólnie rzecz ujmując, czynniki, które osłabiają odporność, to stres, używki (nikotyna, alkohol, kawa), nieregularne odżywianie się, dieta uboga w białko, stosowanie dopalaczy, a także nadmierny wysiłek fizyczny – mam na myśli ciężką pracę fizyczną, która jest domeną mężczyzn. To wszystko wpływa negatywnie na funkcjonowanie układu odpornościowego.

 

Czy ciąża osłabia odporność?

Chciałabym walczyć z tym mitem. Ciąża nie jest immunosupresją, a wręcz bez prawidłowo funkcjonującego układu odpornościowego nie można zajść w ciążę. Żeby zarodek mógł się prawidłowo zagnieździć, organizm matki musi na niego odpowiedzieć czymś, co przypomina w swojej reakcji stan zapalny. Dzięki właściwym funkcjom układu odpornościowego jajeczko zagnieżdża się w jamie macicy, tworzy się doczesna (przerosła i rozpulchniona błona śluzowa macicy – przyp. red.), powstaje łożysko i rozwija się płód.

Barbara Bałan
Aby poprawić odporność, należy robić wszystko, co jest odwrotne do tego, co powoduje jej spadek. Czyli: unikać stresu, wysypiać się, mieć prawidłową dietę, regularnie się odżywiać, dbać o aktywność fizyczną i ruchową, bo umiarkowana aktywność fizyczna poprawia funkcje układu odpornościowego.

W jaki sposób możemy sterować swoją odpornością?

Robić wszystko, co jest odwrotne do tego, co powoduje spadek odporności. Czyli: unikać stresu, wysypiać się, mieć prawidłową dietę, regularnie się odżywiać, dbać o aktywność fizyczną i ruchową, bo umiarkowana aktywność fizyczna poprawia funkcje układu odpornościowego. Należy również pamiętać o tym, że nieleczone choroby zaburzają odporność. A prawidłowe leczenie działa poprawiająco na układ odpornościowy. Można też stosować odpowiednie suplementy diety, o których wiemy, że mają działanie immunomodulacyjne.

Co może pani poradzić na temat suplementów zwiększających odporność?

Gama suplementów jest ogromna, a współczesna wiedza na ich temat jest niemalże encyklopedyczna. Chciałabym jednak przestrzec, że nie należy wierzyć reklamom. Reklamy mówiące o suplementach diety zwykle można podsumować następująco: „Będziesz piękny, młody, zdrowy, bogaty i prawie nigdy nie umrzesz”. Nie powinniśmy wierzyć w tego typu zapewnienia, natomiast wybierając suplement, musimy kierować się tym, czy wiemy coś na jego temat, czy były wykonywane badania naukowe, czy te badania dały odpowiedź, na jaką konkretną funkcję układu odpornościowego dany suplement działa, a także czy badania były wykonane przez wiarygodne źródło itp. Spora część suplementów diety ma ulotki tworzone w oparciu o badania naukowe, więc jeśli nie mamy możliwości kontaktu z lekarzem lub lekarz nie posiada odpowiedniej wiedzy, to należy się kierować wskazaniami na ulotce.

koncentracja w pracy

Co pani sądzi o szczepieniach ochronnych?

Jestem ekspertem ogólnopolskiego programu ds. zwalczania grypy i przeciw grypie szczepię się co rok. Uważam, że jest to jedno ze szczepień, które ma bardzo duże znaczenie, jeśli chodzi o naszą odporność. Chroni nas też przed bardzo ciężkimi powikłaniami grypy. Tak naprawdę nie ma innej skutecznej metody zapobiegania zachorowaniu na grypę niż szczepienie. Niestety, większość osób uważa, że skoro szczepionkę trzeba powtarzać co roku, to jest to nadmierna immunizacja, nadmierne ingerowanie w nasz układ odpornościowy. Nie jest to prawdą, ponieważ szczepionki, po pierwsze, są bardzo bezpieczne, a po drugie konieczność szczepienia co rok wynika z faktu, że wirus grypy się zmienia. Przykładowo: wirus żółtaczki jest wirusem stabilnym, więc raz zaszczepiony pacjent ma odporność na całe życie, natomiast wirus grypy z sezonu na sezon jest inny. Dlatego musimy szczepienie powtarzać.

Dodatkowo szczepionka przeciwko grypie nie jest szczepionką żywą, czyli nie zakażamy się, wykonując szczepienie, natomiast chronimy się przed zachorowaniem na szczepy wirusa, które zostały wytypowane jako te, które w danym sezonie będą powodowały infekcje. W sezonie 2018/2019 szczepionka przeciwko grypie była bardzo dobrze wytypowana, ponieważ dominującym wirusem był AH1N1 (świńska grypa) – w szczepionce antygeny tego wirusa się znajdowały, więc osoby, które się zaszczepiły, nie chorowały. Lekceważąc szczepienia, zaniedbujemy nasze zdrowie, nie korzystając z dobrodziejstw, jakie daje nam współczesna medycyna.

 

Gama suplementów poprawiających odporność jest ogromna, a współczesna wiedza na ich temat jest niemalże encyklopedyczna. Spora część suplementów diety ma ulotki tworzone w oparciu o badania naukowe, więc jeśli nie mamy możliwości kontaktu z lekarzem lub lekarz nie posiada odpowiedniej wiedzy, to należy się kierować wskazaniami na ulotce

Od jakiego wieku warto się szczepić?

Szczepionki są dopuszczone od drugiego roku życia. Natomiast do drugiego roku życia, jeżeli zaszczepimy mamę i całą rodzinę, izolujemy dziecko od możliwości zakażenia wirusem, bo skoro cała zaszczepiona rodzina nie zachoruje, dla takiego malucha stanowi to kokon ochronny. To samo dotyczy starszych osób. Poza tym mama karmiąca dziecko piersią przekazuje mu przeciwciała, które sama posiada. Również kobiety ciężarne powinny się szczepić przeciwko grypie – nie ma żadnych przeciwwskazań w drugim czy trzecim trymestrze, żeby w ciąży wykonać takie szczepienie. W ostatnim okresie ciąży zaszczepione kobiety przekazują przez łożysko swojemu dziecku przeciwciała odpornościowe przeciwko grypie. Wtedy dziecko, które się rodzi, od zaszczepionej mamy otrzymuje odporność bierną przekazaną mu przez matkę.

Jak odporność zmienia się z wiekiem?

Starzenie się organizmu samo w sobie nie osłabia odporności, jest natomiast pewną modyfikacją funkcji układu odpornościowego. U osób starszych zdolności regeneracyjne czy szybkość odpowiedzi odpornościowej są osłabione. Dlatego tak ważne jest u nich wykonywanie szczepień ochronnych. Starsze osoby są najbardziej narażone na zachorowanie również dlatego, że zwykle występują u nich choroby serca, cukrzyca czy inne choroby metaboliczne. Są więc one podwójnie narażone na to, że słabsza odporność spowoduje ciężkie i niejednokrotnie śmiertelne zakażenia. Natomiast po naszych dziadkach czy pradziadkach możemy zaobserwować, że dobrze się odżywiali, prowadzili zdrowy tryb życia, nie żyli w smogu elektronicznym, pędzie oraz zanieczyszczeniach, przez co były osobami długowiecznymi, nie chorowały i nie przeziębiały się.

Czyli naszej odporności szkodzi… współczesność?

Współczesna niezdrowa cywilizacja i zaniedbanie higienicznych standardów życia prowadzą do tego, że osoby starzejące się, ale nie tylko one, są bardziej podatne na działanie czynników infekcyjnych. Natomiast jeszcze raz podkreślę, że zapobiegając złej diecie czy unikając stresu, możemy funkcjonować w zdrowiu i nie ulegać zakażeniom.

Dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn?

Tak. Płeć nie ma znaczenia. Bo układ odpornościowy człowieka jest kosmopolityczny.

Chcesz poprawić swoją odporność? Z pomocą przyjdzie kapsułka WIMIN, którą znajdziesz tutaj.

Dr hab. n. med. Barbara Bałan posiada specjalizacje w dziedzinach chorób wewnętrznych i medycyny pracy, które uzyskała w 1998 i 2013 roku. Ukończyła Warszawski Uniwersytet Medyczny. Posiada uprawnienia w zakresie medycyny tropikalnej i podróży oraz jest immunologiem żywieniowym.

W 1999 roku uzyskała tytuł doktora nauk medycznych Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie na podstawie pracy pt. „Wpływ wyciągów roślinnych i wybranych kwasów fenolowych pochodzenia roślinnego na reakcję skórnej angiogenezy u myszy”, a tytuł doktora habilitowanego na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym w 2019 roku na podstawie całości dorobku naukowego dotyczącego wpływu naturalnych modulatorów zawartych w diecie i jej suplementach na procesy odpornościowe i angiogenezy. Doświadczenie zdobywa pracując w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jest autorką wielu publikacji naukowych, między innymi na temat modulatorów odpowiedzi immunologicznej i angiogenezy.

 Oprócz działalności medycznej prowadzi działalność naukowo-dydaktyczną na terenie Warszawy. Należy do Polskiego Towarzystwa Immunologii Klinicznej i Doświadczalnej, Polskiego Towarzystwa Medycyny Morskiej i Tropikalnej oraz Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

Zainteresował Cię WIMIN?

Zobacz więcej

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Macierzyństwo może być dobre dla twojej kariery

Dziecko przekreśli twoją karierę? Nie wierz w to! „Macierzyństwo uczy cierpliwości i umiejętności radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych, a także sztuki negocjacji i komunikacji”

„Udajemy orgazmy, bo przyjmujemy za dużo sygnałów, jak wygląda udany seks, za dużo w tym presji. A przecież udany seks to dla każdego coś innego” – mówi edukatorka seksualna Alicja Długołęcka

Salowa z 20-letnim stażem

„Ogólnie panująca znieczulica dotknęła również relacje lekarz – salowa. Dla lekarzy, ale i większości pielęgniarek, jesteśmy niezauważalne” – mówi Hanna Chudon, salowa z 20-letnim stażem

„Bardzo chciałabym powiedzieć, że świat jogi i samorozwoju jest zupełnie bezpieczny, ale tak niestety nie jest” – mówi Paulina Młynarska, autorka książki „Jesteś spokojem”

Zainteresują cię również:

Domowe sposoby na siniaki

Siniaki na nogach? Oto kilka domowych sposobów, aby je zmniejszyć

Toczeń: podstępna choroba. Co warto o niej wiedzieć?

„Kończę ósmy miesiąc ciąży i wypełnia mnie lęk. Czuje się niegotowa, chciałabym jeszcze poczekać, pochodzić w ciąży jeszcze kilka miesięcy. Dlaczego się boję porodu?”

relaksująca się kobieta

6 sposobów na to, by uniknąć przeziębienia w sezonie grypowym

pelargonia afrykańska

Pelargonia na… przeziębienie

Kobieta na mieście / unsplash.com

Katar, gorączka, bolące gardło. Na co to komu? Jak się przed tym wszystkim chronić?

kobieta

„Znalezienie endokrynologa, który nie mówił mi na dzień dobry «ma pani problem z hormonami, bo jest pani otyła», zamiast «jest pani otyła przez problemy z hormonami», zajęło mi dobrych parę lat” – mówi Paulina

kobieta na jesiennym spacerze z psem

Przeziębiona? Nie siedź w domu, wyjdź na spacer

„Przyjaźń jest wtedy, kiedy można sobie powiedzieć wszystko. Że można komuś wyrypać prawdę prosto w oczy, a nie tylko słodzić i rzucać lakoniczne «jakoś to będzie»”

palce w krwii

Dlaczego warto mówić o miesiączce? Polki podają 12 konkretnych powodów

Magda Jaskółka / Fot. Klaudia Kurek

„Radość mam wewnątrz siebie i dzięki temu mogę się z nią dzielić”. Magdalena Jaskółka o tym, co jest ważne w życiu każdej kobiety

kobieta jedząca babeczkę

„Jedzenie jest dla nas rozwiązaniem zarówno na okoliczność smutku, jak i radości. Tymczasem powinno służyć zaspokajaniu podstawowych potrzeb” – mówi Anna Sasin, psychodietetyk, autorka książki „Głodne emocje”

„Możesz pracować nad wyglądem i osiągać wspaniałe rezultaty, ale jeśli twoje organy wewnętrzne nie działają dobrze, to wszystko na nic” – mówi Mariola Madej, instruktorka Calligraphy Health System

kobieta pijąca koktajl

„Czysta micha” wcale nie taka czysta! Dlaczego trend „clean eating” przynosi więcej szkody niż pożytku?

"Kaja Godek upodlona menstruacją"

„Kaja Godek upodlona menstruacją”. Hanna Lis i Pani Miesiączka zareagowały na wpis działaczki

Dlaczego często łapiemy infekcje?/Istock.com

Zielona herbata – napar, który warto pić! Dowiedz się, jak wybrać najlepszą i jak dobrze ją przygotować

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

Jagoda acai. Jej systematyczne spożywanie może poprawić wydolność układu odpornościowego

Dzisiaj pierwszy Narodowy Dzień Okresu. Nie, niestety nie w Polsce. Organizują go Amerykanki. O co walczą?

kobieta owinięta kocem

Często łapiesz infekcje? Dowiedz się, w czym może tkwić problem

matka przytulająca się do nastoletniej córki

Nastolatki chcą rozmawiać z rodzicami o seksie. To od dorosłych zależy, czy się odważą

Kiszona kapusta

Kiszona żywność pełna witamin. Powody, dla których warto kisić warzywa

3 powody, dla których jesienią warto zacząć się suplementować

3 powody, dla których jesienią warto zacząć się suplementować

Dieta w endometriozie. Na co zwrócić uwagę, a czego lepiej unikać? Wyjaśnia dietetyczka

Dieta w endometriozie. Na co zwrócić uwagę, a czego lepiej unikać? Wyjaśnia dietetyczka

Najpopularniejsze

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

„Życie człowieka, którym się zajmuję, nie może zależeć od tego czy mi smutno, czy jestem zły, czy się boję” – mówi Mateusz Sieradzan, znany na FB jako Pan Pielęgniarka

Zbliżenie oka z wadą wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?