Przejdź do treści

Żołądek – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Żołądek - budowa, funkcje i najczęstsze choroby Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks" - podkreśla Pani Seksuolog
„Możesz założyć t-shirt powyżej pępka, bo taki lubisz. I to nie jest zaproszenie na wspólny seks” – podkreśla Pani Seksuolog
Choroby tarczycy a anemia
Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad szczepionką koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Będzie nowa szczepionka? Wyniki badań nad preparatem koncernów Sanofi i GSK są bardzo optymistyczne
Książka „Jak pokonać insulinooporność, główną przyczynę chorób naszych czasów” Benjamina Bikmana już dostępna! Hello Zdrowie patronem medialnym
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia
„Indyjska odmiana COVID-19 może rozprzestrzeniać się jak ogień wśród niezaszczepionych grup” – ostrzega brytyjski minister zdrowia

Żołądek to worek mięśniowy, który zmienia swoje położenie w zależności od stopnia wypełnienia pokarmem. Zaburzenia jego pracy mogą być odczuwane m.in. jako piekący ból w nadbrzuszu oraz poposiłkowe uczucie pełności. Jak zbudowany jest żołądek i jakie schorzenia rozwijają się w jego obrębie?

Gdzie leży żołądek?

Żołądek to narząd, który znajduje się w nadbrzuszu. Leży poniżej przepony, na prawo od śledziony, częściowo pod wątrobą. Posiada zdolność do rozszerzania się i kurczenia, a jego rozmiar i kształt zależą od pozycji ciała oraz wypełnienia narządu. Prawidłowy żołądek przypomina wydłużony worek w kształcie litery J.

Kiedy żołądek staje się aktywny, jego mięśniówka napina się, a położenie zmienia na bardziej poziome. Po obfitym posiłku struktura ta rozciąga się i znacznie obniża, czasem nawet poniżej pępka. Z kolei w zaawansowanej ciąży macica powoduje przesunięcie żołądka ku górze oraz upośledza jego zdolność do napełniania.

kieliszek wina

Budowa żołądka

W podziale anatomicznym żołądka wyróżnia się:

  • wpust żołądka – należy do górnej części żołądka, leży w pobliżu serca oraz otacza ujście przełyku,
  • dno żołądka – najwyżej położona część żołądka, znajduje się powyżej połączenia z przełykiem,
  • trzon żołądka – środkowa część żołądka, od góry graniczy ze wpustem i dnem żołądka, od dołu z częścią odźwiernikową,
  • odźwiernik żołądka – końcowy odcinek żołądka, znajduje się w nim zastawka mięśniowa.

Dla żołądka charakterystyczne są dwie krzywizny: krzywizna mniejsza, która jest wklęsłym, bocznym brzegiem żołądka skierowanym w prawo, oraz krzywizna większa – boczny brzeg żołądka wygięty w lewo, czterokrotnie dłuższy niż krzywizna mniejsza.

Ściana żołądka składa się od wewnątrz kolejno z: błony śluzowej, błony mięśniowej i błony surowiczej. Pofałdowana błona śluzowa rozciąga się od wpustu do odźwiernika żołądka. Obecne w niej komórki wytwarzają enzymy i kwas solny, a gruczoły wewnątrzwydzielnicze śluz. W warstwie mięśniowej znajdują się miocyty biegnące skośnie, podłużnie i okrężnie. Takie ułożenie mięśni umożliwia dokładne mieszanie pokarmu.

Kobieta w bieliźnie trzyma się za brzuch w okolicach żołądka

Krew dopływa do żołądka tętnicą żołądkową lewą i prawą, tętnicą żołądkowo-sieciową lewą i prawą oraz tętnicami żołądkowymi krótkimi. Odprowadzana jest żyłami żołądkowymi do układu żyły wrotnej. Chłonka płynie z żołądka przez układ naczyń chłonnych do węzłów chłonnych umiejscowionych w krzywiznach żołądka, a następnie dociera do węzłów chłonnych trzewnych.

Funkcje żołądka

Zadaniem żołądka jest gromadzenie oraz czasowe przechowywanie spożytego jedzenia (w żołądku może pomieścić się do 3 litrów pokarmu), a następnie jego trawienie. Połknięty pokarm trafia do żołądka za pośrednictwem przełyku, potem przesuwany jest do dwunastnicy. Za regulację przemieszczania się treści żołądkowej do jelita cienkiego odpowiada mięsień zwieracz odźwiernika.

Proces trawienia przebiega pod wpływem kurczenia się i rozkurczania żołądka. Komórki okładzinowe błony śluzowej żołądka wytwarzają kwas solny, który zapobiega rozwojowi bakterii oraz tworzy kwaśne środowisko niezbędne do prawidłowego działania enzymów. Amylaza ślinowa odpowiada za trawienie białek i cukrów, z kolei lipaza żołądkowa bierze udział w trawieniu tłuszczów.

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Choroby żołądka

Choroba wrzodowa żołądka

Choroba wrzodowa żołądka w większości przypadków powstaje w wyniku przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka, spowodowanego infekcją bakterią Helicobacter Pylorii. Ryzyko zachorowania wzrasta u osób spożywających alkohol, palących papierosy, narażonych na stres i leczonych niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Duże znaczenie odgrywają też czynniki genetyczne.

Schorzenie często przebiega bezobjawowo. Niektórzy chorzy odczuwają palący ból w nadbrzuszu o zmiennym nasileniu, zazwyczaj do kilku godzin po zjedzonym posiłku. Czasem pojawiają się także nudności i wymioty. Potwierdzeniem diagnozy jest wykrycie nadżerek lub blizn w obrębie żołądka. Zakażenie H. Pylorii leczone jest inhibitorami pompy protonowej oraz bizmutem. U chorych niezakażonych bakterią stosuje się terapię inhibitorami pompy protonowej oraz H2-blokerami.

Kobieta trzymająca się za brzuch z powodu skurczy żołądka

Rak żołądka

Na nowotwory złośliwe żołądka choruje w Polsce 5 proc. mężczyzn oraz 3 proc. kobiet. Wg podziału Laurena wyróżnia się trzy typy raka żołądka:

  • typ jelitowy – dotyczy 60 proc. przypadków, częściej pojawia się u mężczyzn, występuje obwodowo,
  • typ rozlany – pojawia się u 30 proc. chorych, głównie u osób młodych z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku chorób żołądka,
  • typ mieszany – rozwija się u 10 proc. osób.

Drugi podział uwzględnia typy komórek, z których rozwija się rak. Są to tzw. gruczolakoraki (cewkowate, śluzowe, płaskonabłonkowe i mieszane). Wczesna postać raka może przebiegać bezobjawowo. Jeśli pojawią się owrzodzenia, często wywołują one ból w nadbrzuszu. Zaawansowany rak żołądka prowadzi do utraty apetytu, spadku masy ciała, nudności i wymiotów, trudności w połykaniu oraz smolistych stolców. Leczenie raka polega na resekcji zmiany. Im wcześniej zostanie podjęte, tym lepsze rokowania.

Dyspepsja

Dyspepsja sama w sobie nie jest chorobą, lecz zespołem objawów, do których zalicza się: uczucie pełności po posiłku, ból lub pieczenie w nadbrzuszu, szybkie nasycanie się, odbijanie i zmniejszenie masy ciała. Do przyczyn powstawania dyspepsji zalicza się chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, chorobę refluksową przełyku, nowotwory przełyku i żołądka oraz choroby trzustki. Zaburzenie leczy się przyczynowo: jeśli obecna jest bateria H. Pylori, poddaje się ją eradykacji; w dyspepsji czynnościowej przebiegającej z bólami nadbrzusza stosuje się leki antysekrecyjne, a w poposiłkowej postaci dyspepsji – leki prokinetyczne.

Bibliografia:

  1. Stanisław Konturek, „Fizjologia człowieka”, Edra Urban & Partner, s. 305-320, 2019.
  2. Tomasz Mach i wsp., „Zasady postępowania w dyspepsji, chorobie wrzodowej i infekcji Helicobacter Pylori, Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, Kraków 2016.
  3. Witold Bartnik, „Dyspepsja — co nowego na Kongresie Digestive Disease Week w Chicago w 2011 roku?”, Gastroenterologia Kliniczna 2011, tom 3, nr 3.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Rak pęcherzyka żółciowego – objawy i leczenie nowotworu

Zespół krótkiego jelita – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie

Choroba Zollingera-Ellisona (ZZE) – objawy i leczenie

Rak brodawki Vatera – przyczyny, objawy, leczenie

Krwawienie z przewodu pokarmowego – przyczyny i leczenie

Gastropareza – objawy i leczenie. Gastropareza cukrzycowa

Masz brzuch stresowy? Pani Fizjotrener ma dla ciebie kilka ćwiczeń

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Przełyk – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Mięśnie brzucha – podział, anatomia, funkcje

Jelito cienkie – długość, budowa, funkcje. Jak o nie dbać?

Kresa biała – anatomia. Rozstęp i przepuklina kresy białej

Drogi żółciowe – budowa, rola w organizmie, choroby

Jelito grube – budowa, funkcje w organizmie, choroby

Gardło – budowa, funkcje, dolegliwości i choroby gardła

Śledziona – położenie, budowa, funkcje i choroby śledziony

Co słychać? O dziwnych odgłosach organizmu

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Bezoar – przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Jesteś aktywna fizycznie? Twoje jelita też na tym korzystają

6 sposobów na poprawę trawienia bez wyrzeczeń

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?