Przejdź do treści

Żołądek – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Żołądek - budowa, funkcje i najczęstsze choroby Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym" - podkreśla psycholog Dominik Haak
„Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym” – podkreśla psycholog i seksuolog Dominik Haak
Elena Krawzow
Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia
Jest decyzja Rady Medycznej w sprawie trzeciej dawki szczepionki
Co z trzecią dawką szczepionki dla osób powyżej 18. roku życia? Rada Medyczna wydała rekomendacje
"Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?". Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
„Serio poprosiłaś go o chodzenie? Nie wiesz, że kobieta powinna czekać?”. Seksuolożka wyjaśnia, dlaczego takie przekonanie powinno odejść do lamusa
9 sposobów, by uniknąć infekcji tej jesieni

Żołądek to worek mięśniowy, który zmienia swoje położenie w zależności od stopnia wypełnienia pokarmem. Zaburzenia jego pracy mogą być odczuwane m.in. jako piekący ból w nadbrzuszu oraz poposiłkowe uczucie pełności. Jak zbudowany jest żołądek i jakie schorzenia rozwijają się w jego obrębie?

Gdzie leży żołądek?

Żołądek to narząd, który znajduje się w nadbrzuszu. Leży poniżej przepony, na prawo od śledziony, częściowo pod wątrobą. Posiada zdolność do rozszerzania się i kurczenia, a jego rozmiar i kształt zależą od pozycji ciała oraz wypełnienia narządu. Prawidłowy żołądek przypomina wydłużony worek w kształcie litery J.

Kiedy żołądek staje się aktywny, jego mięśniówka napina się, a położenie zmienia na bardziej poziome. Po obfitym posiłku struktura ta rozciąga się i znacznie obniża, czasem nawet poniżej pępka. Z kolei w zaawansowanej ciąży macica powoduje przesunięcie żołądka ku górze oraz upośledza jego zdolność do napełniania.

kieliszek wina

Budowa żołądka

W podziale anatomicznym żołądka wyróżnia się:

  • wpust żołądka – należy do górnej części żołądka, leży w pobliżu serca oraz otacza ujście przełyku,
  • dno żołądka – najwyżej położona część żołądka, znajduje się powyżej połączenia z przełykiem,
  • trzon żołądka – środkowa część żołądka, od góry graniczy ze wpustem i dnem żołądka, od dołu z częścią odźwiernikową,
  • odźwiernik żołądka – końcowy odcinek żołądka, znajduje się w nim zastawka mięśniowa.

Dla żołądka charakterystyczne są dwie krzywizny: krzywizna mniejsza, która jest wklęsłym, bocznym brzegiem żołądka skierowanym w prawo, oraz krzywizna większa – boczny brzeg żołądka wygięty w lewo, czterokrotnie dłuższy niż krzywizna mniejsza.

Ściana żołądka składa się od wewnątrz kolejno z: błony śluzowej, błony mięśniowej i błony surowiczej. Pofałdowana błona śluzowa rozciąga się od wpustu do odźwiernika żołądka. Obecne w niej komórki wytwarzają enzymy i kwas solny, a gruczoły wewnątrzwydzielnicze śluz. W warstwie mięśniowej znajdują się miocyty biegnące skośnie, podłużnie i okrężnie. Takie ułożenie mięśni umożliwia dokładne mieszanie pokarmu.

Kobieta w bieliźnie trzyma się za brzuch w okolicach żołądka

Krew dopływa do żołądka tętnicą żołądkową lewą i prawą, tętnicą żołądkowo-sieciową lewą i prawą oraz tętnicami żołądkowymi krótkimi. Odprowadzana jest żyłami żołądkowymi do układu żyły wrotnej. Chłonka płynie z żołądka przez układ naczyń chłonnych do węzłów chłonnych umiejscowionych w krzywiznach żołądka, a następnie dociera do węzłów chłonnych trzewnych.

Funkcje żołądka

Zadaniem żołądka jest gromadzenie oraz czasowe przechowywanie spożytego jedzenia (w żołądku może pomieścić się do 3 litrów pokarmu), a następnie jego trawienie. Połknięty pokarm trafia do żołądka za pośrednictwem przełyku, potem przesuwany jest do dwunastnicy. Za regulację przemieszczania się treści żołądkowej do jelita cienkiego odpowiada mięsień zwieracz odźwiernika.

Proces trawienia przebiega pod wpływem kurczenia się i rozkurczania żołądka. Komórki okładzinowe błony śluzowej żołądka wytwarzają kwas solny, który zapobiega rozwojowi bakterii oraz tworzy kwaśne środowisko niezbędne do prawidłowego działania enzymów. Amylaza ślinowa odpowiada za trawienie białek i cukrów, z kolei lipaza żołądkowa bierze udział w trawieniu tłuszczów.

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Choroby żołądka

Choroba wrzodowa żołądka

Choroba wrzodowa żołądka w większości przypadków powstaje w wyniku przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka, spowodowanego infekcją bakterią Helicobacter Pylorii. Ryzyko zachorowania wzrasta u osób spożywających alkohol, palących papierosy, narażonych na stres i leczonych niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Duże znaczenie odgrywają też czynniki genetyczne.

Schorzenie często przebiega bezobjawowo. Niektórzy chorzy odczuwają palący ból w nadbrzuszu o zmiennym nasileniu, zazwyczaj do kilku godzin po zjedzonym posiłku. Czasem pojawiają się także nudności i wymioty. Potwierdzeniem diagnozy jest wykrycie nadżerek lub blizn w obrębie żołądka. Zakażenie H. Pylorii leczone jest inhibitorami pompy protonowej oraz bizmutem. U chorych niezakażonych bakterią stosuje się terapię inhibitorami pompy protonowej oraz H2-blokerami.

Kobieta trzymająca się za brzuch z powodu skurczy żołądka

Rak żołądka

Na nowotwory złośliwe żołądka choruje w Polsce 5 proc. mężczyzn oraz 3 proc. kobiet. Wg podziału Laurena wyróżnia się trzy typy raka żołądka:

  • typ jelitowy – dotyczy 60 proc. przypadków, częściej pojawia się u mężczyzn, występuje obwodowo,
  • typ rozlany – pojawia się u 30 proc. chorych, głównie u osób młodych z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku chorób żołądka,
  • typ mieszany – rozwija się u 10 proc. osób.

Drugi podział uwzględnia typy komórek, z których rozwija się rak. Są to tzw. gruczolakoraki (cewkowate, śluzowe, płaskonabłonkowe i mieszane). Wczesna postać raka może przebiegać bezobjawowo. Jeśli pojawią się owrzodzenia, często wywołują one ból w nadbrzuszu. Zaawansowany rak żołądka prowadzi do utraty apetytu, spadku masy ciała, nudności i wymiotów, trudności w połykaniu oraz smolistych stolców. Leczenie raka polega na resekcji zmiany. Im wcześniej zostanie podjęte, tym lepsze rokowania.

Dyspepsja

Dyspepsja sama w sobie nie jest chorobą, lecz zespołem objawów, do których zalicza się: uczucie pełności po posiłku, ból lub pieczenie w nadbrzuszu, szybkie nasycanie się, odbijanie i zmniejszenie masy ciała. Do przyczyn powstawania dyspepsji zalicza się chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, chorobę refluksową przełyku, nowotwory przełyku i żołądka oraz choroby trzustki. Zaburzenie leczy się przyczynowo: jeśli obecna jest bateria H. Pylori, poddaje się ją eradykacji; w dyspepsji czynnościowej przebiegającej z bólami nadbrzusza stosuje się leki antysekrecyjne, a w poposiłkowej postaci dyspepsji – leki prokinetyczne.

Bibliografia:

  1. Stanisław Konturek, „Fizjologia człowieka”, Edra Urban & Partner, s. 305-320, 2019.
  2. Tomasz Mach i wsp., „Zasady postępowania w dyspepsji, chorobie wrzodowej i infekcji Helicobacter Pylori, Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, Kraków 2016.
  3. Witold Bartnik, „Dyspepsja — co nowego na Kongresie Digestive Disease Week w Chicago w 2011 roku?”, Gastroenterologia Kliniczna 2011, tom 3, nr 3.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Balon

Masz brzuch jak balon? Sprawdź, jak możesz zapobiec wzdęciom

Na skorupkach jaj wykryto salmonellę. GIS wydał ostrzeżenie

Na skorupkach jaj wykryto salmonellę. GIS wydał ostrzeżenie

Wady i choroby wrodzone dróg żółciowych – objawy, leczenie

Anisakioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Ciało obce w przewodzie pokarmowym – objawy i leczenie

Trichurioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Kamica przewodowa – objawy, diagnostyka, leczenie i dieta

Angiodysplazja – objawy, diagnostyka, leczenie

Biegunka szpitalna a Clostridium difficile. Objawy zakażenia

Skąd ta senność po jedzeniu? 6 możliwych powodów /fot.Pexels Polina Tankilevitch

Skąd ta senność po jedzeniu? 6 możliwych powodów

Angina ropna – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby

Balantidioza – objawy i leczenie zakażenia Balantidium coli

Tęgoryjczyca – objawy i leczenie zakażenia tęgoryjcem

Biegunka podróżnych – przyczyny, objawy, leczenie

Giardioza – objawy i leczenie zakażenia Giardia lamblia

Biegunka po antybiotyku – co robić? Ile trwa i jak ją leczyć?

Endoskopia jelita cienkiego i grubego – wskazania i przebieg

Badanie pH kału – wysokie i niskie pH, nietolerancja laktozy

Brzuch

Pani Fizjotrener: Wyobraź sobie, co się dzieje z powietrzem w balonie, kiedy ściśniesz go po bokach. To samo się dzieje w brzuchu, gdy wkładasz ciasne spodnie

Mikrobiom – co to jest, wpływ na organizm człowieka, badanie

choroba leśniowskiego-crohna

„Brak toalety na wyłączność jest dla mnie dyskomfortem. Niechętnie dzielę się nią nawet z przyjaciółmi czy rodziną”. O codzienności osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna

Choroba Menetrier’a – objawy, diagnostyka i leczenie

Nogi

„Noszenie szpilek nie jest dobre dla kobiecego zdrowia” – przestrzega Pani Fizjotrener

Gastroskopia to jedno z badań endoskopowych.

Gastroskopia – wskazania, przygotowanie, przebieg i cena badania

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?