Przejdź do treści

Adaptogeny w obliczu czynników stresogennych

Adaptogeny w obliczu czynników stresogennych Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Masz problemy z zasypianiem w nowym miejscu? Naukowcy dowiedli, w czym tkwi problem
Czujesz ból głowy i zmęczenie po szczepieniu na COVID-19? Dwie trzecie NOP-ów to efekt placebo
Wkrótce w Polsce będzie dostępna szczepionka Novavax. Co powinnaś o niej wiedzieć?
W jaki sposób stwierdzić, czy śpimy wystarczająco dużo? Wyjaśnia biotechnolog Dawid Polak
7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

Niedobór witaminy D i inne niedobory wynikające z monotonnej diety i mało aktywnego trybu życia przekładają się na słabszą kondycję całego ustroju. W takiej sytuacji warto zaopatrzyć się w adaptogeny, które mają wpływ na procesy fizjologiczne. Podlegają one działaniu niekorzystnych warunków zewnętrznych, takich jak stres, pogoda, wysiłek umysłowy.

Większość wymienionych niespecyficznych objawów, których doświadczamy na przełomie pór roku, ma przyczynę w procesach adaptacyjnych. Oczywiście nie oznacza to, że mamy je bagatelizować, stosując taktykę przeczekania. Jeśli mamy obawy, czy pojawiające się symptomy mają charakter okresowy, czy są sygnałem poważniejszych schorzeń, należy przeprowadzić podstawową diagnostykę. Wykonać morfologię i badanie ogólne moczu, oznaczyć poziom żelaza oraz stężenie 1,25(OH)2D3 w surowicy.

Wyniki tych badań laboratoryjnych pozwolą specjaliście odpowiedzieć na wiele pytań dotyczących naszej gorszej kondycji. Środkiem zaradczym na zaburzone procesy adaptacyjne będą przede wszystkim dieta bogata w produkty obfitujące w witaminy z grupy B (kasze, pełnoziarniste pieczywo), nienasycone kwasy tłuszczowe (ryby), witaminy (warzywa, w mniejszym stopniu owoce) oraz umiarkowana aktywność fizyczna (paradoksalnie zmęczenie często jest wypadkową małej aktywności). Powysiłkowe zmiany składu chemicznego mózgu, czyli zwiększenie stężenia serotoniny i endorfin, mogą zapobiegać niektórym postaciom zaburzeń równowagi nerwowo-psychicznej (np. sezonowym obniżeniom nastroju). Od wydolności zależy także sposób, w jaki organizm reaguje na wysiłek dnia codziennego, jak szybko męczy się i jak szybko starzeje.

Czym są adaptogeny?

Adaptogeny to substancje mające potwierdzony badaniami normalizujący wpływ na procesy fizjologiczne, które podlegają działaniu niekorzystnych warunków zewnętrznych, takich jak stres, zmienna pogoda, nadmierny wysiłek fizyczny czy umysłowy. Nazwano je w ten sposób, ponieważ pomagają organizmowi przystosować się do trudnych warunków otoczenia, inaczej mówiąc – wywołują w organizmie wzrost odporności na szkodliwe stresory pochodzące ze środowiska zewnętrznego. Sądzi się, że adaptogeny mogą działać w podobnym mechanizmie jak słabe substancje stresujące – w ten sposób miałyby zmniejszać reakcje naszego systemu obronnego lub podwyższać poziom podstawowy mediatorów wprzęgniętych w odpowiedź na stres.

Termin „adaptogen” zaproponował w 1947 roku farmakolog rosyjski Mikołaj Lazariew. Opisał on nieoczekiwany wzrost odporności na stres w organizmach myszy, którym podano lek rozszerzający naczynia, stymulujący funkcjonowanie rdzenia kręgowego oraz działający immunostymulująco. W XXI wieku naukowcy bardziej skupiają się na próbach opisania komórkowych mechanizmów ochronnych adaptogenów za pomocą metod biologii molekularnej.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

pms

Czym różni się adaptogen od energetyków?

I jedne, i drugie mają w założeniu dodawać nam energii. Czym się różnią? Tym, jak się czujemy po ich zastosowaniu. Cechą szczególną substancji o działaniu adaptogennym jest to, że pod ich wpływem odpowiedź organizmu na niekorzystne czynniki zewnętrzne jest niespecyficzna. Czyli opierająca się na naturalnych mechanizmach powstałych w toku ewolucji, które nie muszą być dopasowane indywidualnie do każdego z nas, ale mają charakter ogólnych, uniwersalnych rozwiązań. Ich zaletą jest to, że reakcja na coś, co nam szkodzi, jest szybka i automatyczna, a w efekcie zapewnia utrzymanie homeostazy organizmu – co ważne, jednocześnie nie zaburzając jego normalnego funkcjonowania. W przypadku energetyków jest inaczej.

Zastrzyk pobudzającej do działania energii dostajemy z zewnątrz (tak działa chociażby kofeina czy power drinki), ale ostatecznym następstwem ich stosowania jest obniżenie wydolności organizmu natychmiast po tym, jak przestaną działać. W przypadku adaptogenów wydolność organizmu podnoszona jest w wyniku wykorzystania naturalnego potencjału organizmu, a zaprzestanie suplementacji nie powoduje, że wydolność ta obniża się poniżej poziomu fizjologicznego.

Adaptogeny – garść konkretów

„Tajemnicze” adaptogeny znajdziemy jako substancje czynne w niektórych surowcach ziołowych:

  • melisa lekarska

Roślina ta ze względu na liczne związki (flawonoidy, triterpeny, kariofilen oraz cytral) skutecznie moduluje próg wrażliwości ośrodkowego układu nerwowego. Przy regularnym stosowaniu naparu z jej liści można zauważyć uspokojenie emocji i poprawę koncentracji.

  • kozłek lekarski

Roślina wykazuje właściwości zbliżone do melisy. Ekstrakt z korzenia kozłka ma działanie uspokajające, poprawia funkcje poznawcze, pamięć i koncentrację, a także działa łagodnie uspokajająco.

  • korzeń żeń-szenia

Zawiera ogrom związków aktywnych. Po pierwsze – magnez, którego niedobór może prowadzić do rozregulowania zegara biologicznego, bowiem niekorzystnie wpływa na melatoninę odpowiadającą za rytm snu i czuwania, a brak snu skutkuje zmniejszeniem odporności na stres, rozdrażnieniem oraz utratą koncentracji. Dalej – ginsenozydy, witaminy B1, B2, C, żelazo, potas, wapń, sód, krzem, siarkę, fosforany, bor, mangan. Dzięki tak unikalnemu składowi korzeń żeń-szenia lub uzyskane z niego wyciągi stosowane są w medycynie jako ogólnoustrojowe tonica w stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego.

  • wyciąg z różeńca górskiego

Badania wykazały, że wyciąg z tej niepozornej rośliny rosnącej przede wszystkim w górach Skandynawii i Tybetu działa przeciwstresowo, przeciwutleniająco, poprawia funkcje seksualne. Ponadto zwiększa utlenowanie komórek, wykazuje działanie przeciwnowotworowe i immunostymulujące oraz wzmagające sprawność fizyczną. Różeniec, tak jak żeń-szeń, jest rośliną gruntownie przebadaną. Warto więc wspomnieć, że w badaniu, w którym w porównywano właściwości różeńca górskiego i żeń-szenia oraz leków nootropowych (poprawiających funkcje poznawcze), odnotowano dla obydwu roślin poprawę pamięci i procesów uczenia się, m.in. poprzez wzrost poziomu serotoniny w korze czołowej mózgu.

  • męczennica cielista

Wedle badań wskazaniem do jej stosowania jest napięcie nerwowe, stany skurczowe jelit, nadpobudliwość, a także średnio nasilone bóle migrenowe.

  • tryptofan

O działaniu tej substancji przekonujemy się, jedząc czekoladę, bo tryptofan jest składnikiem ziaren kakaowca. Substancja ta jest analogiem serotoniny i z łatwością pokonuje barierę krew-mózg. Bierze udział w jej syntezie wraz z witaminą B6, B12 i kwasem foliowym w obecności hydroksylazy tryptofanu. Działa łagodząco w stanach napięcia nerwowego oraz reguluje procesy snu i czuwania. Uwaga: by tryptofan łatwiej mógł pokonać barierę krew-mózg (dopiero w mózgu ulega przemianie do serotoniny), powinien być spożywany w towarzystwie posiłków niskobiałkowych i wysokowęglowodanowych.

Jak stosować adaptogeny?

Wszystkie wymienione substancje znajdziemy w licznych preparatach aptecznych. Wybór optymalnego dla naszych potrzeb powinniśmy zostawić rekomendacji farmaceuty. W obrębie każdej z grup zawierających określoną substancję czynną mamy do dyspozycji różne formy lecznicze: kapsułki, toniki, krople, susz do samodzielnego przygotowania naparu. Kupując suplement o działaniu wzmacniającym, zwróćmy uwagę na standaryzację wyciągu, czyli zawartość określonej ilości substancji aktywnej, która jest potrzebna w takiej ilości, by zadziałała na nasz problem.

Dopytajmy o źródło pochodzenia surowca, a także o sposób dawkowania i porę dnia, w której powinniśmy przyjmować preparat. Część z nich należy przyjmować rano, gdyż zażyte po południu mogą powodować nadmierne pobudzenie i problemy ze snem. I – uwaga – jak w przypadku każdego suplementu, tego typu preparaty bez konsultacji z lekarzem nie mogą być przyjmowane przez kobiety w ciąży, karmiące i dzieci do 12. roku życia.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Nie wyobrażasz sobie dnia bez “energetyka”? To może być już uzależnienie

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Anna Sierant /fot. archiwum prywatne

Stres, bezsenność i zszargane nerwy? Wypróbuj Naturell Ashwagandha! Ja sprawdziłam i polecam

Oczyszczanie energetyczne – na czym polega, opinie lekarzy

Stres to mocny przeciwnik – jak się z nim mierzyć?

Metoda TRE / unsplash.com

Przeżyłaś w swoim życiu traumę, jesteś zestresowana, nie możesz spać? Spróbuj TRE i po prostu zaufaj swojemu ciału

„Jelita to twój drugi mózg. Warto wejść na matę, by je uspokoić” – mówi Karolina Jaworska, nauczycielka jogi

kobieta nad morzem

„Stresuje nas nasza interpretacja rzeczywistości” – mówi psycholog Katarzyna Binkiewicz. Jak przestać się zamartwiać?

Kobieta z lampą w ręce

10 niezdrowych wieczornych nawyków

kobieta nerwica

Nerwica – rodzaje, objawy, leczenie

smutna kobieta pakująca prezenty świąteczne

Nie lubisz świąt? Nie martw się, to… normalne. Dla wielu to zwykły przymus

Podaruj sobie i najbliższym suplementy From Plants /fot. archiwum własne

Chcesz mieć spokojne święta? Nie zdawaj się na los. Podaruj sobie i najbliższym suplementy From Plants

Test schizofrenii na młodej dziewczynie

Schizofrenia – rodzaje, przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

„Co nas nie zabije, to nas wzmocni”? Naukowcy udowodnili, że to bzdura

„Co nas nie zabije, to nas wzmocni”? Naukowcy udowodnili, że to bzdura

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie często są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” /fot. Getty Images

„Ludzie są specjalistami w różnych dziedzinach, a jednocześnie są najmniejszymi specjalistami od samych siebie” – mówi o skutkach trudnego dzieciństwa psycholog dr Małgorzata Godlewska

5 produktów, które warto upolować ze zniżką w sklepie HELLO ZDROWIE /grafika: Joanna Zduniak

5 produktów, które warto upolować ze zniżką w sklepie Hello Zdrowie

Jesteś już zmęczona ciągłym podejmowaniem decyzji? Wypróbuj te sposoby

Smartfon a dolegliwości / istock

Smartfon a dolegliwości, które może wywołać. To nie tylko bezsenność

kobieta owinięta kocem

Często łapiesz infekcje? Dowiedz się, w czym może tkwić problem

Dlaczego kobiety sypiają lepiej i jak rozpoznać, że nasz sen jest dobrej jakości / fot. pexels

Dlaczego „power nap” nie jest dla każdego i jak rozpoznać, że nasz sen jest dobrej jakości – wyjaśnia dr n. med. Aleksandra Wierzbicka

Bezsenność - przyczyny i leczenie

Bezsenność – przyczyny, skutki, leczenie, sposoby na bezsenność

Zioła na stres i gorsze samopoczucie

Aleksandra Gnyszka: Dzięki licznym badaniom naukowym wiemy, że w ziołach występują silne związki wzmacniające funkcje układu nerwowego

A może to przez stres! 8 zaskakujących dolegliwości, które może wywołać stres

Jak radzić sobie ze stresem, który wywołuje pandemia? /fot. Pexels

Jak radzić sobie ze stresem, który wywołuje pandemia?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

×