Przejdź do treści

Ataksja – rodzaje, przyczyny i jej objawy

Ataksja - rodzaje, przyczyny i jej objawy
Ataksja - rodzaje, przyczyny i jej objawy Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta w promieniach słońca / freepik
Przebarwienia skórne. Co może być przyczyną ich powstawania? Ekspert Kosmetyczny tłumaczy
Anna Puślecka
Anna Puślecka: sytuacja chorych onkologicznych jest dramatyczna. Boją się o swoje życie i zdrowie
Afty u dzieci - przyczyny i leczenie
Afty u dzieci – przyczyny i leczenie
Kobieta w ciąży na łóżku
Poduszka poporodowa – Pani Fizjotrener wyjaśnia, dlaczego jest szkodliwa dla zdrowia
Choroby serca - rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich
Choroby serca – rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich

Ataksja może być objawem wielu jednostek chorobowych, nie tylko tych typowo neurologicznych, choć właśnie z nimi jest zazwyczaj kojarzona. Objaw ten może wiązać się z poważnymi schorzeniami, w tym z zatruciami oraz istotnie obniża jakość życia chorych, dlatego właśnie nie warto go bagatelizować. Co kryje się pod tą tajemniczo brzmiącą nazwą? Jak objawia się ataksja, jakie są jej rodzaje i najważniejsze przyczyny?

Czym jest ataksja?

Ataksja (nazywana także niezbornością) jest zaburzeniem koordynacji ruchowej, które znacznie utrudnia płynne oraz dokładne wykonywanie ruchów. Zaburzenie to wynika z uszkodzenia struktur odpowiedzialnych za koordynację ruchową organizmu, czyli móżdżku lub dróg nerwowych odpowiedzialnych za czucie głębokie. Ataksja utrudnia znacznie funkcjonowanie pacjentów i sprawia, że nawet najprostsze, codzienne czynności takie, jak chwytanie przedmiotów, chodzenie, czy mówienie stają się prawdziwym wyzwaniem.

Ataksja – rodzaje

Ataksję ze względu na jej przyczynę możemy podzielić na:

  • ataksję móżdżkową – wynika ona z uszkodzenia móżdżku. Móżdżek jest częścią tyłomózgowia i odgrywa bardzo ważną rolę w kontroli motorycznej organizmu, a także odpowiada za precyzję i prawidłowy czas trwania ruchów. Móżdżek kontroluje także współdziałanie różnych grup mięśniowych, co warunkuje poprawne wykonanie ruchu zamierzonego;
  • ataksję czuciową – która wynika z uszkodzenia dróg przewodzących czucie głębokie lub uszkodzenia sznurów tylnych rdzenia kręgowego. Sznury tylne stanowią część drogi czuciowej i warunkują prawidłowe odczuwanie wibracji i ułożenia ciała. Czucie głębokie informuje nas właśnie o położeniu naszego ciała. Sznury tylne odpowiadają także za czucie dyskryminacyjne – czyli rozróżnianie dwóch bodźców (punktów) jednocześnie działających na nasze ciało.
Po lewej stronie dziewczynka, a po prawej stronie kolorowe literki

Ataksja – przyczyny

Przyczyny ataksji mogą być naprawdę różnorodne i złożone. Do przyczyn ataksji móżdżkowej należy przede wszystkim:

  • uszkodzenie toksyczne móżdżku (alkohol, niektóre leki, a także narkotyki);
  • udar – czyli naczyniowe uszkodzenie móżdżku;
  • nowotwory móżdżku, w tym przerzuty nowotworowe z innych lokalizacji;
  • niedoczynność tarczycy;
  • niedobory substancji odżywczych (w tym niedobór witaminy E, witaminy B1)
  • infekcje wirusowe takie jak: HIV, wirusowe zapalenie móżdżku;
  • podostre stwardniające zapalenie mózgu – będące groźnym powikłaniem odry;
  • stwardnienie rozsiane – przewlekła, demielinizacyjna choroba układu nerwowego, występująca najczęściej między 20, a 40. rokiem życia;
  • choroba Wilsona – choroba uwarunkowana genetycznie, wynikająca z mutacji genu ATP7B, która prowadzi do patologicznego odkładania miedzi w organizmie.

Przyczyną ataksji czuciowej może być natomiast:

  • zespół Guillaina-Barrego – rzadka choroba o podłożu immunologicznym, która dotyka nerwy obwodowe;
  • neuropatia cukrzycowa – uszkodzenie nerwów będące przewlekłym powikłaniem cukrzycy, wynika ono z podwyższonego stężenia glukozy we krwi i złej kontroli choroby;
  • neuropatia polekowa – uszkodzenie nerwów może powodować między innymi winkrystyna stosowana w chemioterapii oraz izoniazyd, będący lekiem przeciwgruźliczym;
  • zatrucie metalami ciężkimi;
  • uszkodzenie zwojów czuciowych w przebiegu nowotworu;
  • uszkodzenie rdzenia kręgowego np. w przebiegu urazu, czy zwyrodnienia kręgosłupa;
  • stwardnienie rozsiane.
Dr Agnieszka Małek

Ataksja – objawy

Na pierwszy rzut oka pacjent z ataksją wydaje się osobą, która niezgrabnie się porusza. Czasami objawy są trudno uchwytne i nie zauważa ich nawet osoba dotknięta ataksją. Jednak warto poznać klasyczne objawy tego zjawiska, by wiedzieć, jakie zaburzenia powinno się kojarzyć z danym rodzajem ataksji.Typowe objawy ataksji móżdżkowej, to przede wszystkim:

  • chód na szerokiej podstawie – nazywany inaczej chodem marynarskim, charakteryzujący się szerokim rozstawem nóg. Jest to typowy objaw uszkodzenia móżdżku;
  • adiadochokineza – czyli trudność z wykonywaniem szybkich ruchów naprzemiennych ( pacjent ma problem z naprzemiennym uderzeniem dłonią o kolano – raz powierzchnią dłoniową ręki, a raz powierzchnią grzbietową)
  • niewyraźna mowa (dyzartia) oraz nieprawidłowa intonacja;
  • nieprawidłowy ruch gałek ocznych i zaburzenia widzenia;
  • dysmetria – u pacjenta objawia się ona trudnością z trafieniem w nos za pomocą palca wskazującego – badanie to przeprowadza się przy otwartych oraz zamkniętych oczach. Próba palec – nos to typowe badanie, które pozwala lekarzowi podejrzewać nieprawidłowe funkcjonowanie móżdżku. Dysmetria wiąże się z nieprawidłową oceną odległości;
  • obniżenie napięcia mięśniowego (hipotonia mięśniowa).

Jak możemy rozpoznać, że mamy do czynienia z ataksją czuciową? Jej najważniejsze objawy kliniczne to:

  • dodatnia próba Romberga – to podstawowe badania z zakresu neurologii. Podczas próby Romberga pacjent powinien stać ze złączonymi stopami oraz wyciągniętymi do przodu kończynami górnymi, kolejnym poleceniem wydanym przez lekarza jest zamknięcie oczu. Jeśli po zamknięciu oczu pacjent zaczyna upadać na którąś ze stron, to mamy do czynienia z dodatnią próbą Romberga. Świadczy ona o zaburzonym czuciu głębokim;
  • zaburzenia czucia głębokiego – pacjent ma problem z lokalizacją części swojego ciała, na przykład trudno jest mu stwierdzić, czy jego palec został zgięty, czy wyprostowany przez lekarza podczas badania.

 

kobieta na ćwiczeniach

Jak można odróżnić ataksję czuciową od ataksji móżdżkowej?

Podstawowe elementy, które pozwalają nam różnicować te dwa rodzaje ataksji, to:

  • oczopląs – czyli mimowolne, rytmiczne ruchu gałek ocznych. Będziemy mieć z nim do czynienia w ataksji móżdżkowej, nie spotkamy go jednak w ataksji czuciowej;
  • zaburzenia mowy – charakterystyczne dla ataksji móżdżkowej, nie występują w typowej ataksji czuciowej;
  • czucie głębokie – czyli poczucie ułożenia własnego ciała – jego zaburzenia są typowe dla ataksji czuciowej, nie występują w klasycznej ataksji móżdżkowej.

Ataksja – co robić w razie jej wystąpienia?

Ataksja jest objawem, który może świadczyć o poważnej chorobie – na przykład o udarze w obrębie móżdżku, dlatego jej nagłe pojawienie się jest jednoznaczne z koniecznością pilnej konsultacji lekarskiej. Typowo, ataksją zajmuje się lekarz neurolog. Przeprowadza on dokładny wywiad z pacjentem oraz szczegółowe badanie neurologiczne, które pozwala na wskazanie rodzaju ataksji i wysunięcie hipotezy na temat jej możliwej przyczyny.

Nie warto bagatelizować objawów ataksji, ponieważ jej przyczyną mogą być naprawdę poważne schorzenia, które wymagają diagnostyki (w tym diagnostyki obrazowej) i odpowiedniego, specjalistycznego leczenia.

 

Bibliografia:

Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, wydanie 2019 /2020, Medycyna Praktyczna, Kraków.

Kenneth W. Lindsay, Neurologia i neurochirurgia, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013, wyd. 2.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Paweł Królikowski

Paweł Królikowski nie żyje. Aktor zmarł po długiej walce z chorobą

Dr Agnieszka Małek

„Zespół Tourette’a – ta choroba nie ma dobrego PR-u. Jest dużo mitów i błędnych przekonań, kojarzy się z przeklinaniem, czymś wulgarnym, oburzającym”

Aktywność fizyczna zimą – jaka jest skuteczna i bezpieczna?

Splot ramienny – budowa, najczęstsze urazy, kontuzje i ich leczenie

Splot ramienny – budowa, najczęstsze urazy, kontuzje i ich leczenie

Afazja motoryczna – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie

Afazja motoryczna – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie

Przeprost kolana

Czym jest przeprost kolana? Przyczyny, objawy, leczenie

Objaw Homansa - czym jest? O czym mówi?

Objaw Homansa – czym jest? O czym mówi?

Kurza klatka piersiowa

Czym jest kurza klatka piersiowa – jak wygląda jej leczenie?

Katapleksja - przyczyny, objawy, leczenie

Katapleksja – przyczyny, objawy, leczenie

Lamotrygina - działanie, wskazania, skutki uboczne

Lamotrygina – działanie, wskazania, skutki uboczne

Katatonia i jej objawy, przyczyny oraz leczenie

Katatonia – objawy, przyczyny oraz leczenie

Zwichnięcie kostki — objawy, pierwsza pomoc, leczenie

Zwichnięcie kostki — objawy, pierwsza pomoc, leczenie

Zwichnięcie rzepki — jak rozpoznać i co zrobić?

Zwichnięcie rzepki – jak rozpoznać i co zrobić?

Objawy i leczenie zwichnięcia nadgarstka

Objawy i leczenie zwichnięcia nadgarstka

Skręcenie stawu skokowego — diagnoza i leczenie

Skręcenie stawu skokowego — diagnoza i leczenie

Urazy, objawy i metody leczenia łąkotki w kolanie

Urazy, objawy i metody leczenia łąkotki w kolanie

Skręcenie kolana — przyczyny, objawy, leczenie

Skręcenie kolana — przyczyny, objawy, leczenie

Złamanie nadgarstka — postępowanie, leczenie, rehabilitacja

Złamanie nadgarstka — postępowanie, leczenie, rehabilitacja

Tkanka kostna - rola w organizmie człowieka

Tkanka kostna – rola w organizmie człowieka

Dlaczego regeneracja mięśni jest ważna?

Dlaczego regeneracja mięśni jest ważna?

Torebka stawowa - jakie kontuzje mogą ją dotknąć?

Torebka stawowa – jakie kontuzje mogą ją dotknąć?

Niedowład - przyczyny oraz choroby powiązane

Niedowład – przyczyny oraz choroby powiązane

Sia / gettyimages.com

Sia wyznała, że zmaga się z nieuleczalną chorobą. „Życie jest cholernie trudne. Ból demoralizuje, ale nie jesteście samotni” – napisała na Twitterze

Złamany obojczyk — jak wygląda leczenie?

Złamany obojczyk — jak wygląda leczenie?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Archiwalne zdjęcie z czasów pandemii hiszpanki/Underwood Archives/Getty Images

Grypa hiszpanka. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia