Przejdź do treści

Dna moczanowa, podagra, artretyzm. Trzy nazwy, jedna choroba. Przyczyny i objawy

Dna moczanowa - jak jej zapobiegać?
Dna moczanowa. Zdj: iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Choroba Hashimoto - dieta / istock
„Istnieje takie przeświadczenie, że jak chorujemy na Hashimoto, to możemy zapomnieć o efektach odchudzania” – pisze Roksana Środa, dietetyczka
Kobieta z chorym dzieckiem - mokowiscydoza
Mukowiscydoza, czyli „choroba słonego potu”. Pediatra wyjaśnia, co powinno jeść dziecko, które się z nią zmaga
Wuhan
Jak wygląda objęte kwarantanną chińskie miasto? Krótkometrażowy film z Wuhan jest przerażający
Co dziesiąty zawał serca w Polsce dotyczy osoby przed 45 rokiem życia
Coraz młodsi Polacy mają zawał. Co robimy źle?
Seks a miesiączka / Daria Shevtsova from Pexels
Uprawiasz seks podczas miesiączki? Ginekolog wyjaśnia, czy to bezpieczne dla ciebie i twojego partnera

Dna moczanowa atakuje znienacka, jest bardzo bolesna i potrafi doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń. Może rozwijać się wiele lat, niestety rzadko jest wykrywana.  Możemy tylko łagodzić jej skutki. Konieczna jest całkowita zmiana diety.

Dna moczanowa  należy do przewlekłych chorób metabolicznych.  Choć medycyna zna ją od wieków, do tej pory nie znaleziono odpowiedzi na pytanie, dlaczego u jednych nadmiar kwasu moczowego odkłada się w stawach i narządach wewnętrznych, a u innych nie.

W stanach ostrych dna moczanowa jest bardzo bolesna. Skupiska moczanów upośledzają narządy wewnętrzne, przede wszystkim stawy, niszcząc je i wywołując stany zapalne. W zależności od miejsca, które atakują moczany, stosowane są zamiennie inne nazwy tej samej choroby – podagra czy artretyzm.

Dna moczanowa – nie tylko choroba bogaczy

Przyczyną bólu w przebiegu dny moczanowej jest hiperurykemia, czyli nadmiar kwasu moczowego. Pochodzi on z puryn, których źródłem jest dieta i proces rozpadu obumierających tkanek. We krwi może się rozpuścić tylko określona ilość puryn. Kiedy jest ich zbyt dużo, zaczynają tworzyć kryształki zwane moczanami osadzające się w stawach i tkance okołostawowej. To właśnie ich obecność powoduje stan zapalny i ból. Aż w połowie przypadków silny, rwący ból pojawia się w stawach u podstawy dużego palca u stopy. Często moczany osadzają się także w stawach palców u rąk, nadgarstka, kolan. Atakowi bólu, który w stanie ostrym trwa od dwóch do czterech dni, często towarzyszy temperatura i zmęczenie. Ból jest szczególnie dotkliwy w nocy i zaraz po przebudzeniu.

Długotrwała hiperurykemia może z czasem doprowadzić do wytrącenia się kryształków kwasu moczowego w nerkach i powstawania kamieni nerkowych. Mówiąc dna moczanowa, artretyzm czy podagra mamy na myśli to samo zaburzenie metaboliczne atakujące różne organy. Podagra dotyczy stawów śródstopno-paliczkowych,  gonagra kolan, chiragra łokci, stawów barkowych czy nadgarstków a rachidagra kręgosłupa.

kobieta w łóżku

Kiedyś mówiło się, że dna moczanowa jest chorobą bogaczy. Nic dziwnego, jej występowaniu sprzyja tłuste jedzenie i niewłaściwe odżywanie się. Mitem jest jednak przekonanie, że  chorują wyłącznie ludzie obżerający się mięsem bez umiaru. Część populacji ma  genetyczne predyspozycje do nieprawidłowego metabolizowania kwasu moczowego w komórkach. Oczywiście nie wszyscy, którzy mieli w swoich rodzinach przypadki osób cierpiących na bolesne zapalenia stawów, zachorują.

Zwykle dna moczanowa towarzyszy innym chorobom o charakterze metabolicznym – cukrzycy typu II, podwyższonemu stężeniu tłuszczów we krwi, nadciśnieniu tętniczemu, nadwadze i otyłości brzusznej.

Predyspozycje do występowania zespołów metabolicznych mogą powtarzać się  w kolejnych pokoleniach jednej rodziny.  Dna moczanowa może być także skutkiem nadmiernego picia alkoholu, złej diety odchudzającej i stosowania niektórych leków, szczególnie odwadniających.

Dna moczanowa – inaczej u kobiet, inaczej u mężczyzn

Najwięcej przypadków zachorowań występuje u mężczyzn po 50-tym roku życia. Coraz więcej jest także przypadków zaawansowanej dny moczanowej u ludzi znacznie młodszych.  Ma ona wtedy znacznie cięższy przebieg. U kobiet dna moczanowa pojawia się zwykle później, bo do menopauzy są one chronione przed podwyższeniem stężenia kwasu moczowego we krwi.

portret kobiety z zamkniętymi oczami

Bardzo trudno jest oszacować liczbę chorych, bo choroba zwykle rozpoznawana jest w stadium mocno zaawansowanym. Na dodatek chorych leczą lekarze różnych specjalności. Najczęściej są to lekarze rodzinni albo nefrolodzy, bo wysoki poziom kwasu moczowego towarzyszy upośledzeniu pracy nerek. Bywa, że z bolącymi stawami chorzy trafiają do ortopedów. Reumatolodzy często zaczynają leczyć dnę dopiero wtedy, gdy jest bardzo zaawansowana i towarzyszą jej duże zmiany degeneracyjne w stawach.

Dna moczanowa – objawy

Ci, którzy doświadczyli napadowego bólu stawu pierwszego śródstopno-palcowego  mówią, że jest jednym z najsilniejszych w ich życiu.  Niestety, na tym etapie wiadomo już, że dna moczanowa rozwijała się od lat. O jej postępowaniu świadczy jedynie podwyższone stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi. Mało kto bez jakichkolwiek objawów wykonuje takie badania, tymczasem, jak się szacuje, hiperurykemię  ma nawet 20 proc. osób po 40-50 roku życia.

Dna moczanowa objawia się najczęściej ostrym, nagłym bólem w stawie, który budzi chorego w nocy albo nad ranem. Jest to ból narastający. Chore miejsce staje się obrzęknięte, nie da się go dotknąć, skóra jest czerwona lub purpurowa i błyszcząca. Choć nie ma się wątpliwości, że w środku jest stan zapalny, lekarze, zwłaszcza u ludzi młodych, poszukują przyczyny urazowej albo infekcyjnej.

Jedzenie na jasnym stole

Na kolejnych etapach rozwoju choroby kryształki moczanów szczelnie otaczają stawy powodując ich zniekształcenia i ograniczenia sprawności. Z czasem chory ma kłopoty ze sprawnych poruszaniem się, czuje ból przy każdym ruchu. Dodatkowo ostre kryształki moczanów drażnią i uszkadzają stawy i inne tkanki ciała. Powoduje to dotkliwy ból.

Dna moczanowa – jak leczyć, jak zapobiegać

Ostry atak dny ustępuje zwykle po kilku – kilkunastu dniach bez względu na to, czy chory podejmuje leczenie czy nie. Pozornie wszystko wraca do normy, ale z czasem dochodzi do nawrotów.  Kryształy moczanowe odkładają się nie tylko w stawach, ale także w innych tkankach miękkich organizmu. Nawet na brzegach uszu, gdzie guzki dnawe nazywa się tophi.

Dna moczanowa jest nieuleczalna. Możemy jedynie obniżać stężenie kwasu moczowego we krwi i złogów moczanowych w stawach za pomocą leków i  stosować rygorystyczną dietę ubogą w puryny. W stanach ostrych stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne. Lekarze przepisują także leki zawierające kolchicynę. W zaawansowanej chorobie do ataku może przyczynić się nawet jednorazowe pijaństwo czy obfite jedzenie przez krótki czas.

Jak się przygotować do rozmowy z ginekologiem?

Dna moczanowa – dieta w stanie ostrym i przewlekłym

W przypadku dny moczanowej konieczne jest wprowadzenie diety ograniczającej poziom białka. Dieta niskopurynowa należy do diet eliminacyjnych, choć specjaliści uważają, że tylko w ostrym ataku choroby powinno się podchodzić do niej rygorystycznie, w stanach łagodnych natomiast zachować umiar ilościowy. Zakazane jest picie alkoholu, a przede wszystkim łączenie alkoholu z tłustymi posiłkami.

Dieta niskopurynowa preferuje przede wszystkim warzywa, z wyjątkiem dyni, zielonej fasolki szparagowej, kapusty czerwonej i włoskiej a także fasoli, grochu i soczewicy. Powinno się także unikać kalafiorów, brokułów, brukselki, zielonego groszku, pora czy soi. Najmniej kwasu moczowego powstaje z buraków czerwonych, cebuli, cukinii, kapusty białej, kwaszonej, a także marchwi, pomidorów, ogórków, rzodkiewek i sałaty. Dobre są także ziemniaki. Jeśli chodzi o owoce, wyższy poziom puryn mają banany, melony i rabarbar. Pozostałe dostępne owoce można jeść w dowolnych ilościach.

Dieta niskopurynowa unika mięsa, przede wszystkim wieprzowego. Wolno jeść sery białe, żółte i pleśniowe, biały chleb, mortadelę, oliwę, ryże i kasze. Należy ograniczyć parówki i kaszanki. Z menu trzeba wyrzucić tłuste ryby, większość mięs i konserwy a także smalec. Gotować można tylko na wywarach warzywnych albo w wodzie bez dodatku przypraw.  Najlepiej byłoby całkowicie wyeliminować mięso, ale jeśli jest to dla kogoś zbyt trudne, powinien znacznie ograniczyć jego ilość, by dzienna porcja nie przekraczała 10 dkg.

Koniecznym warunkiem diety jest wypijanie co najmniej dwóch litrów wody na dobę. Pomaga to nerkom wypłukiwać kwas moczowy. Nie musi to być tylko woda mineralna, ale także niesłodzone napoje i słabe herbaty. Chorzy powinni pilnować wagi, by nie doprowadzać do dodatkowego obciążenia stawów a także regularnie ćwiczyć, by zachować ich elastyczność. Ograniczenie puryn w diecie zaleca się także osobom z diagnozą kamicy nerkowej.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta z warzywami

Dna moczanowa – choroba śmieciowego jedzenia. Co można jeść, czego unikać przy dnie moczanowej?

Wizyta u lekarza / istock

Prof. Ryszard Gellert: „Pacjenci chodzą po lekarzach, bo źle się czują, ale nikt nie wpadnie na pomysł zbadania nerek.” W Polsce co najmniej 4,2 mln osób ma chorobę nerek

kobieta pijąca wodę

Masz problemy z nerkami? Może grozić ci cukrzyca. Wyjaśniamy niebezpieczny mechanizm

Pheochromocytoma (guz chromochłonny) - czym jest? Jakie daje objawy?

Pheochromocytoma (guz chromochłonny) – czym jest? Jakie daje objawy?

Kortykosteroidy — Czym są, jak działają oraz jakie mają zastosowanie i skutki uboczne?

Kortykosteroidy – czym są, jak działają oraz jakie mają zastosowanie i skutki uboczne?

Fitolizyna — co powinniśmy o niej wiedzieć i jak pomaga chronić nasz układ moczowy? Sprawdź!

Fitolizyna na problemy z nerkami i układem moczowym

eGFR — normy, badanie, choroby

Badanie eGFR – normy, diagnoza chorób nerek

Im mniej, tym lepiej – czego zdrowa dieta zawierać nie powinna

Kamienie nerkowe – pamiątka z wakacji

Komu owoce mogą szkodzić?

10 nietypowych sygnałów problemu z jelitami

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

Nie przesadź z małą czarną! Sprawdź, jakie są objawy przedawkowania kawy

Jedzenie na blacie

Największe błędy odchudzania. Rozmowa z dietetyczką Aliną Olczak

szparagi

Fakty o szparagach, których mogłaś nie znać

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Jak zbadać objaw Goldflama i o czym on świadczy? Jak interpretować wynik badania?

Kobieta siedząca na toalecie cierpiąca na zespół Alporta

Charakterystyka zespołu Alporta. Co warto wiedzieć o tym schorzeniu genetycznym?

Kobieta cierpiąca na przerost nadnerczy

Czym jest i jak się objawia wrodzony przerost nadnerczy? Konsekwencje schorzenia

Lekarz przed probówkami sprawdza wynik

Diagnostyka i leczenie zespołu nerczycowego. Czym grozi wysokie stężenie białka w moczu?

kobieta mająca problemy z pęcherzem

Czym jest nykturia? W jakich chorobach występuje? Czy da się ją wyleczyć?

nerki w 3D

Mocznica – co to jest? Kiedy może dojść do mocznicy?

zarys nerek ludzkich z widocznymi ziarenkami w środku

Piasek w nerkach – przyczyny i objawy kamicy nerkowej. Jak wygląda leczenie?

kobieta lekarz podłącza pacjentowi aparaturę do hemodializy

Czym jest hemodializa? Dowiedz się, jak wygląda życie ze sztuczną nerką

Kobieta cierpiąca na raka narki trzyma się za obolałe miejsca.

Czym jest rak nerki? Jakie są jego rodzaje, objawy, rokowania i metody leczenia?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – jak interpretować wyniki?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?