Przejdź do treści

Hemoglobina glikowana (HbA1c) – normy, badanie i wyniki

Hemoglobina glikowana (HbA1c) - normy, badanie i wyniki Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Młoda krew wydłuża życie? Naukowcy w końcu poznali odpowiedź
„Tam na dole”, „muszelka”, „siusia”. Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe
Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór
Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła
Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

Hemoglobina glikowana, oznaczana skrótem HbA1c to ważny parametr służący do oceny gospodarki węglowodanowej oraz diagnostyki i monitorowania przebiegu cukrzycy. Badanie hemoglobiny glikowanej pozwala oszacować poziom glukozy występujący w ostatnich 3 miesiącach. Normy HbA1c różnią się w zależności od wieku i stanu zdrowia. Jak wygląda badanie hemoglobiny glikowanej i dlaczego jej prawidłowy poziom jest ważny w ciąży?

Co to jest hemoglobina glikowana?

Hemoglobina to białko nadające erytrocytom czerwoną barwę. Gdy do grupy aminowej białka zostanie przyłączona grupa aldehydowa cukru prostego, np. glukozy powstaje hemoglobina glikowana. Frakcja hemoglobiny glikowanej oznaczona jako HbA1c stanowi 80% całej puli hemoglobiny i jest wykorzystywana w badaniu kontrolnym u osób z cukrzycą. Ilość hemoglobiny glikowanej jest proporcjonalna do średniej glikemii oraz średniego czasu życia erytrocytów, który wynosi około 3 miesiące (100-120 dni).

Hemoglobinę glikowaną wyizolowano po raz pierwszy w 1958 roku. Dziesięć lat później odkryto, iż HbA1c jest glikowaną formą hemoglobiny, czyli taką, która powstaje na drodze nieodwracalnej reakcji nieenzymatycznej. Pod koniec lat siedemdziesiatych hemoglobinę glikowaną zaczęto wykorzystywać jako wskaźnik labolatoryjny.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi

Badanie hemoglobiny glikowanej

Badanie hemogloginy glikowanej może być stosowane jako badanie przesiewowe w kierunku zaburzeń tolerancji węglowodanów – od etapu stanu przedcukrzycowego do w pełni rozwiniętej cukrzycy. Należy jednak pamiętać, iż do potwierdzenia diagnozy potrzebne jest dodatkowe oznaczenie glikemii na czczo lub test tolerancji glukozy (OGTT). Ponadto parametr HbA1c jest użytecznym narzędziem monitorowania glikemii. Za jego pomocą określa się skuteczność leczenia cukrzycy. Hemoglobina glikowana pomaga w ocenie, czy osiągane są docelowe poziomy glukozy we krwi przy określonych dawkach insuliny. U osób z cukrzycą typu 2 HbA1c umożliwia analizę efektów długoterminowego leczenia doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi.

Wykonanie badania poziomu hemoglobiny glikowanej pozwala na retrospektywną ocenę poziomu glukozy we krwi pacjenta w czasie do 3 miesięcy przed wykonaniem badania. Do badania HbA1c nie trzeba przychodzić na czczo ani specjalnie się przygotowywać. Pora dnia, spożyte pokarmy i czynniki zewnętrzne takie jak stres czy wysiłek fizyczny nie mają wpływu na pomiar hemoglobiny glikowanej.

Do badania pobiera się krew żylną lub włośniczkową. Do oznaczenia hemoglobiny glikowanej (pomiar HbA1c według klasyfikacji ICD-9: L55) wykorzystuje się chromatografię, elektroforezę oraz metody immunochemiczne.

badanie cukru

Hemoglobina glikowana – normy

Normy hemoglobiny glikowanej wyraża się zgodnie ze standaryzacją IFCC ( International Federation of Clinical Chemistry) w jednostkach [mmol/mol] lub NGSP (National Glycohemoglobin Standardization Program) w jednostkach [%]. Norma hemoglobiny glikowanej u osób zdrowych wynosi do 6,0% (42 mmol/mol). W stanie przedcukrzycowym mogą utrzymywać się wartości w przedziale 5,7-6,4% (39-46 mmol/mol).

U osób chorych na cukrzycę wskazane jest utrzymanie hemoglobiny na poziomie < 7% (< 53 mmol/mol). Jednakże dla niektórych grup osób zaleca się następujące wartości:

  • HbA1c 6,5% – u chorych z cukrzycą typu 2 o krótkotrwałym przebiegu, bez powikłań hiperglikemii i z obecnością poważnych chorób,
  • HbA1c 6,5% – u chorych z cukrzycą typu 1, w tym u dzieci i młodzieży,
  • HbA1c 6,1% – u kobiet w ciąży,
  • HbA1c < 8%  – u osób w wieku powyżej 70 lat, z długotrwałym przebiegiem choroby i zaawansowanymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi.

Wartość hemoglobiny glikowanej zmienia się wraz z wiekiem. U osób w wieku 40-70 lat jest wyższa o 0,4%, pomimo braku różnic w stężeniu glukozy. Niektóre czynniki mogą zaburzać wyniki badania. Zaniżenie wyników HbA1c może wynikać z niedokrwistości hemolitycznej, krwawień, wysokiej podaży witaminy C i E oraz występowania częstych hipoglikemii. Na zawyżenie wyniku wpływa niedokrwistość z niedoboru żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego; mocznica, nadużywanie alkoholu oraz wysokie dawki salicylanów. Ponadto oznaczenie HbA1c nie jest wiarygodne podczas występowania ciężkich zaburzeń lipidowych.

niedokrwistość - blada i zmęczona kobieta

Hemoglobina glikowana – wyniki

Wynik badania HbA1c przekraczający normę oznacza, że występuje hiperglikemia, czyli podwyższone stężenie glukozy we krwi. Jeśli zlecone badania potwierdzą cukrzycę, zostaje wprowadzone odpowiednie leczenie, np. insuliną lub metforminą. Leki te powodują stopniowe obniżenie hemoglobiny glikowanej.

Im wyższy poziom hemoglobiny glikowanej, tym większe ryzyko powikłań cukrzycy takich jak retinopatia, nefropatia i neuropatia oraz wyższe ryzyko śmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych. Regularne badanie poziomu HbA1c daje szansę na szybką modyfikację leczenia w przypadku nieprawidłowych wyników, dzięki czemu można zapobiec negatywnym skutkom hiperglikemii.

hiperglikemia - szklanka z kostkami cukru na stole

Hemoglobina glikowana w ciąży

Prawidłowy poziom hemoglobiny glikowanej w okresie planowania ciąży i w czasie ciąży powinien wynosić ≤ 6,1%. Jeżeli wartość HbA1c jest wyższa niż 6,5%, odradza się zajście w ciąże, ponieważ wysoki poziom glikemii zwiększa ryzyko powstawania wad rozwojowych i samoistnego poronienia. Stężenie hemoglobiny glikowanej powinno być kontrolowane w ciąży co 6 tygodni.

Bibliografia:

  1. S. Wenclewska i J. Drzewoski, “Hemoglobina glikowana w diagnostyce i terapii zaburzeń homeostazy glukozy — blaski i cienie”, Diabetol. Klin., vol. 3, no. 4, pp. 167–175, 2014.
  2. P. Pietrasik i D. Moczulski, “Diagnostyka cukrzycy z wykorzystaniem hemoglobiny glikowanej w trakcie hospitalizacji ze szczególnym uwzględnieniem chorych z hiperglikemią na czczo”, vol. 3, no. 53, pp. 299–306, 2018.
  3. B. Solnica, „Oznaczanie hemoglobiny glikowanej w monitorowaniu leczenia cukrzycy”,  Katedra Biochemii Klinicznej, Uniwersytet Jagielloński. Online: http://diabetologiaonline.pl/lekarz_diabeto_adoz,info,67.html
  4. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, “Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego postępowania u kobiet z cukrzycą”, Ginekol Pol, pp. 474–479, 2011.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Udało się rozłączyć bliźnięta syjamskie połączone mózgami. Pomogła wirtualna rzeczywistość

Udało się rozłączyć bliźnięta syjamskie połączone mózgami! Pomogła wirtualna rzeczywistość

Anna Tess Gołebiowska: "Urodziłam dziecko, ponieważ mój mąż jest pro-choice"

Anna Tess Gołębiowska: „Odważyłam się donosić ciążę w Polsce tylko dlatego, że mój mąż jest za prawem do aborcji”

"Nie dotykaj mojego brzucha bez pytania! Nie jest dobrem wspólnym" - pisze Patrycja Pieszczek-Bober

„Nie dotykaj mojego brzucha bez pytania! Nie jest dobrem wspólnym” – pisze prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Szykuje się duża zmiana dla osób chorych na cukrzycę. Dzięki niej znacznie podniesie się jakość ich życia

Szykuje się duża zmiana dla osób chorych na cukrzycę. Dzięki niej znacznie podniesie się jakość ich życia

Czy w ciąży można przyjmować leki od psychiatry? Wyjaśnia Joanna Adamiak

Czy w ciąży można przyjmować leki od psychiatry? Wyjaśnia Joanna Adamiak

Czego nie można jeść w trakcie ciąży? Odpowiedzi mogą Cię zaskoczyć!

Natalia Białobrzeska

Natalia Białobrzeska: „Po porodzie nagle kobieta znika, to dziecko zaczyna być ważne dla otoczenia” [WIDEO]

Aleksandra Domańska / Paweł Wrzecion MWMEDIA WARSZAWA

Aleksandra Domańska szczerze o macierzyństwie. „Gdy urodził się Ariel, nie zalała mnie fala miłości. Nic nie czułam”

Magdalena Lamparska / Andras Szilagyi MWMEDIA

„Wszystkie miejsca zajęte. Patrzą w telefon, patrzą za okno, patrzą na mnie. Nic”. Ciężarna aktorka Magdalena Lamparska opisała swoją podróż komunikacją miejską

„Miałam wskazania medyczne”. Hanna Lis dwukrotnie mogła poddać się aborcji, dziś upomina się o prawo do decydowania dla innych kobiet

Kobieta w ciąży

Taka ciąża zdarza się raz na 70 milionów. 35-latka spodziewa się dwóch par bliźniąt

Aborcja na Malcie jest zakazana / unsplash

„Jeśli jesteś kobietą – nie jedź na Maltę”, ostrzega para, którą podczas wakacji spotkała tragedia

Dr Dorota Wakuła / fot. Infemini Med Home

„Nie jesteśmy w stanie odróżnić klinicznie depresji poporodowej od fazy niedoczynności poporodowego zapalenia tarczycy” – mówi dr Dorota Wakuła

„Ludzie cały czas wywierali na mnie nacisk, ciągle pytali: 'a kiedy dziecko?'” – Lenka Klimentova szczerze o problemach z zajściem w ciążę i społecznej presji

Katarzyna Sokołowska

Katarzyna Sokołowska o późnym macierzyństwie: „Właśnie teraz będę mogła synowi poświęcić więcej czasu i uwagi niż 10 lat wcześniej”

kobieta w ciąży

Czy wiesz, ile masz czasu na zajście w ciążę? Naukowcy to wiedzą!

Zaszła w ciążę, będąc w ciąży. To się zdarza!

Niechciana ciąża to bzdura / istock

„W dzisiejszych czasach trzeba być wyjątkowo głupią, żeby zajść w niechcianą ciążę”? Bzdura!

Rejestr ciąż wchodzi w życie - co to oznacza? / istock

Rejestr ciąż wchodzi w życie. „Narzędzie represji w stosunku do wszystkich kobiet w ciąży” – komentuje dr Kamil Stępniak

cukier

Cukier – jak wpływa na organizm człowieka?

Transpłciowy mężczyzna w ciąży w reklamie Calvina Kleina. Marka usuwa nienawistne komentarze

Kobieta trzyma w rękach test ciążowy

„Nie pytaj… bo nie znasz historii” – zaapelowała Lili Antoniak. Blogerka wyjawiła, co usłyszała podczas starań o ciążę

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Britney Spears wyznała, że straciła wyczekiwaną ciążę. „To druzgocący czas dla każdego rodzica"

Britney Spears wyznała, że straciła wyczekiwaną ciążę. „To druzgocący czas dla każdego rodzica”

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×