Przejdź do treści

Hemoglobina glikowana (HbA1c) – normy, badanie i wyniki

Hemoglobina glikowana (HbA1c) - normy, badanie i wyniki Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta czesze córkę przed lustrem
Myjesz dziecku włosy raz w tygodniu? Ekspert Kosmetyczny ostrzega: droga do łupieżu, świądu jest krótka, a konsekwencją może być nadmierne wypadanie
Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka
Czym jest zarażenie afektywne i jak może do niego dojść? Tłumaczy psycholożka Sara Tylka
Anna Boenish apeluje: przerwijmy milczenie na temat gwałtów. Nie ma zgody na obwinianie ofiar i wybielanie przestępców. I nigdy nie będzie
Anna Boenish apeluje: przerwijmy milczenie na temat gwałtów. Nie ma zgody na obwinianie ofiar i wybielanie przestępców
Kobieta podaje drugiej podpaskę
Szkocja pierwszym krajem, w którym środki higieniczne używane podczas okresu będą bezpłatne
dziewczyna z kręconymi włosami
Co musi się znaleźć w szamponie na porost włosów, żeby działał?

Hemoglobina glikowana, oznaczana skrótem HbA1c to ważny parametr służący do oceny gospodarki węglowodanowej oraz diagnostyki i monitorowania przebiegu cukrzycy. Badanie hemoglobiny glikowanej pozwala oszacować poziom glukozy występujący w ostatnich 3 miesiącach. Normy HbA1c różnią się w zależności od wieku i stanu zdrowia. Jak wygląda badanie hemoglobiny glikowanej i dlaczego jej prawidłowy poziom jest ważny w ciąży?

Co to jest hemoglobina glikowana?

Hemoglobina to białko nadające erytrocytom czerwoną barwę. Gdy do grupy aminowej białka zostanie przyłączona grupa aldehydowa cukru prostego, np. glukozy powstaje hemoglobina glikowana. Frakcja hemoglobiny glikowanej oznaczona jako HbA1c stanowi 80% całej puli hemoglobiny i jest wykorzystywana w badaniu kontrolnym u osób z cukrzycą. Ilość hemoglobiny glikowanej jest proporcjonalna do średniej glikemii oraz średniego czasu życia erytrocytów, który wynosi około 3 miesiące (100-120 dni).

Hemoglobinę glikowaną wyizolowano po raz pierwszy w 1958 roku. Dziesięć lat później odkryto, iż HbA1c jest glikowaną formą hemoglobiny, czyli taką, która powstaje na drodze nieodwracalnej reakcji nieenzymatycznej. Pod koniec lat siedemdziesiatych hemoglobinę glikowaną zaczęto wykorzystywać jako wskaźnik labolatoryjny.

Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi

Badanie hemoglobiny glikowanej

Badanie hemogloginy glikowanej może być stosowane jako badanie przesiewowe w kierunku zaburzeń tolerancji węglowodanów – od etapu stanu przedcukrzycowego do w pełni rozwiniętej cukrzycy. Należy jednak pamiętać, iż do potwierdzenia diagnozy potrzebne jest dodatkowe oznaczenie glikemii na czczo lub test tolerancji glukozy (OGTT). Ponadto parametr HbA1c jest użytecznym narzędziem monitorowania glikemii. Za jego pomocą określa się skuteczność leczenia cukrzycy. Hemoglobina glikowana pomaga w ocenie, czy osiągane są docelowe poziomy glukozy we krwi przy określonych dawkach insuliny. U osób z cukrzycą typu 2 HbA1c umożliwia analizę efektów długoterminowego leczenia doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi.

Wykonanie badania poziomu hemoglobiny glikowanej pozwala na retrospektywną ocenę poziomu glukozy we krwi pacjenta w czasie do 3 miesięcy przed wykonaniem badania. Do badania HbA1c nie trzeba przychodzić na czczo ani specjalnie się przygotowywać. Pora dnia, spożyte pokarmy i czynniki zewnętrzne takie jak stres czy wysiłek fizyczny nie mają wpływu na pomiar hemoglobiny glikowanej.

Do badania pobiera się krew żylną lub włośniczkową. Do oznaczenia hemoglobiny glikowanej (pomiar HbA1c według klasyfikacji ICD-9: L55) wykorzystuje się chromatografię, elektroforezę oraz metody immunochemiczne.

badanie cukru

Hemoglobina glikowana – normy

Normy hemoglobiny glikowanej wyraża się zgodnie ze standaryzacją IFCC ( International Federation of Clinical Chemistry) w jednostkach [mmol/mol] lub NGSP (National Glycohemoglobin Standardization Program) w jednostkach [%]. Norma hemoglobiny glikowanej u osób zdrowych wynosi do 6,0% (42 mmol/mol). W stanie przedcukrzycowym mogą utrzymywać się wartości w przedziale 5,7-6,4% (39-46 mmol/mol).

U osób chorych na cukrzycę wskazane jest utrzymanie hemoglobiny na poziomie < 7% (< 53 mmol/mol). Jednakże dla niektórych grup osób zaleca się następujące wartości:

  • HbA1c 6,5% – u chorych z cukrzycą typu 2 o krótkotrwałym przebiegu, bez powikłań hiperglikemii i z obecnością poważnych chorób,
  • HbA1c 6,5% – u chorych z cukrzycą typu 1, w tym u dzieci i młodzieży,
  • HbA1c 6,1% – u kobiet w ciąży,
  • HbA1c < 8%  – u osób w wieku powyżej 70 lat, z długotrwałym przebiegiem choroby i zaawansowanymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi.

Wartość hemoglobiny glikowanej zmienia się wraz z wiekiem. U osób w wieku 40-70 lat jest wyższa o 0,4%, pomimo braku różnic w stężeniu glukozy. Niektóre czynniki mogą zaburzać wyniki badania. Zaniżenie wyników HbA1c może wynikać z niedokrwistości hemolitycznej, krwawień, wysokiej podaży witaminy C i E oraz występowania częstych hipoglikemii. Na zawyżenie wyniku wpływa niedokrwistość z niedoboru żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego; mocznica, nadużywanie alkoholu oraz wysokie dawki salicylanów. Ponadto oznaczenie HbA1c nie jest wiarygodne podczas występowania ciężkich zaburzeń lipidowych.

niedokrwistość - blada i zmęczona kobieta

Hemoglobina glikowana – wyniki

Wynik badania HbA1c przekraczający normę oznacza, że występuje hiperglikemia, czyli podwyższone stężenie glukozy we krwi. Jeśli zlecone badania potwierdzą cukrzycę, zostaje wprowadzone odpowiednie leczenie, np. insuliną lub metforminą. Leki te powodują stopniowe obniżenie hemoglobiny glikowanej.

Im wyższy poziom hemoglobiny glikowanej, tym większe ryzyko powikłań cukrzycy takich jak retinopatia, nefropatia i neuropatia oraz wyższe ryzyko śmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych. Regularne badanie poziomu HbA1c daje szansę na szybką modyfikację leczenia w przypadku nieprawidłowych wyników, dzięki czemu można zapobiec negatywnym skutkom hiperglikemii.

hiperglikemia - szklanka z kostkami cukru na stole

Hemoglobina glikowana w ciąży

Prawidłowy poziom hemoglobiny glikowanej w okresie planowania ciąży i w czasie ciąży powinien wynosić ≤ 6,1%. Jeżeli wartość HbA1c jest wyższa niż 6,5%, odradza się zajście w ciąże, ponieważ wysoki poziom glikemii zwiększa ryzyko powstawania wad rozwojowych i samoistnego poronienia. Stężenie hemoglobiny glikowanej powinno być kontrolowane w ciąży co 6 tygodni.

Bibliografia:

  1. S. Wenclewska i J. Drzewoski, “Hemoglobina glikowana w diagnostyce i terapii zaburzeń homeostazy glukozy — blaski i cienie”, Diabetol. Klin., vol. 3, no. 4, pp. 167–175, 2014.
  2. P. Pietrasik i D. Moczulski, “Diagnostyka cukrzycy z wykorzystaniem hemoglobiny glikowanej w trakcie hospitalizacji ze szczególnym uwzględnieniem chorych z hiperglikemią na czczo”, vol. 3, no. 53, pp. 299–306, 2018.
  3. B. Solnica, „Oznaczanie hemoglobiny glikowanej w monitorowaniu leczenia cukrzycy”,  Katedra Biochemii Klinicznej, Uniwersytet Jagielloński. Online: http://diabetologiaonline.pl/lekarz_diabeto_adoz,info,67.html
  4. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, “Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego postępowania u kobiet z cukrzycą”, Ginekol Pol, pp. 474–479, 2011.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Infekcja COVID-19 w I trymestrze – czy może wywołać poronienie? Dr Michał Strus tłumaczy

Maja Staśko: Nie wszystkie kobiety mogą być w ciąży. Nie tylko kobiety mogą być w ciąży

Cukrzyca ciążowa – przyczyny, objawy, dieta i leczenie

Aleksandra Żebrowska

Aleksandra Żebrowska pokazała swoje półnagie zdjęcie z okresu ciąży. „Nikt nie prosił o nie, ale wszyscy go potrzebowali”

Cesarskie cięcie u ciężarnej pacjentki w śpiączce farmakologicznej, połączonej do pozaustrojowego utlenowania krwi / Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu

Niezwykły poród we Wrocławiu. Cesarskie cięcie u kobiety chorej na COVID-19, podłączonej do pozaustrojowego utlenowania krwi

Martyna Wojciechowska o wolności wyboru: „Czy poroniłam kiedyś ciążę? Tak. Czy miałam badania prenatalne? Tak, nawet te zaawansowane”

Emma Roberts o ciąży z endometriozą: byłam bardzo wdzięczna, gdy dowiedziałam, się, że nie jestem z tym sama i że nie zrobiłam nic „złego”

Emma Roberts o ciąży: byłam bardzo wdzięczna, gdy dowiedziałam się, że nie jestem z tym sama i że nie zrobiłam nic złego

Kobieta w ciąży

Suplementacja żelaza w ciąży. Nowe rekomendacje PTGiP!

depresja ciążowa

Smutna ciąża. Co robić, gdy oczekiwanie na dziecko jest zanurzone w lęku i trudnych emocjach?

Glukagon – badanie, lek. Działanie insuliny i glukagonu

Komputery cyklu. Czym są i co warto o nich wiedzieć?

Lara Gessler

Lara Gessler o porodzie bez znieczulenia: bardzo chciałam wybrać się w taką podróż w głąb siebie

Ola Petrus

Ola Petrus o wyroku TK: Nie udawajcie, że wiecie lepiej od nas, jak to jest żyć z czymś, czego być może można było uniknąć! Bo nie macie bladego pojęcia

Przeziębienie w ciąży? Lekarka radzi, jak sobie z nim poradzić

Przeziębienie w ciąży? Lekarka podpowiada, jak sobie z nim poradzić

Kobieta w ciąży

Jak od strony medycznej wygląda decyzja o terminacji ciąży z powodu nieuleczalnych wad płodu? Co się zmieni?

Dr n. med. Robert Łyszcz: „Co mogę zaproponować pacjentce, skoro taka aborcja będzie nielegalna? W zasadzie nic. Będziemy się uśmiechać do siebie przez 6 kolejnych miesięcy”

Źródło: Gettyimages.com

Mamy dzieci z niepełnosprawnościami: „Nie tędy droga. Nie przez zakaz aborcji i groźby”

Ola Żebrowska: „Zostałam wychowana w katolickiej rodzinie i nie śmiałabym mówić drugiej kobiecie, co ma robić”

Małgorzata Trzaskowska/Facebook

„Tylko kobiety, które przez to przeszły, są w stanie to zrozumieć”. Małgorzata Trzaskowska o aborcji z przyczyn embrio-patologicznych

ciąża, powikłania, poronienie

„Chciałabym, żeby mamy chorych dzieci miały siłę je kochać i miały siłę, żeby żyć”. Położna o brakach systemu, który rodziców w trudnych przypadkach zostawia samych

Aktorki wrzucają do sieci zdjęcia z czasów ciąży. W ten sposób pokazują, że nie zgadzają się z zakazem aborcji z przyczyn embrio-patologicznych w Polsce

W sieci lawina postów opatrzonych hasztagami #powiedzkomuś i #wyroknakobiety. TK zdecydował w sprawie aborcji ze względu na wady płodu

Dr Michał Strus: „Wiedza na temat wpływu infekcji COVID-19 na kobietę w ciąży oraz płód zmienia się z dnia na dzień”

Zawał w ciąży. Komu grozi i jak się przed nim uchronić?

Najpopularniejsze

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?