Przejdź do treści

Hemoglobina glikowana (HbA1c) – normy, badanie i wyniki

Hemoglobina glikowana (HbA1c) - normy, badanie i wyniki Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Amerykanka robi wyjątkowe pamiątki dla rodziców, którzy stracili dziecko. „Muszą wiedzieć, że ich dzieci nie zostaną zapomniane”
Szyje wyjątkowe pamiątki dla rodziców, którzy stracili dzieci. „Muszą wiedzieć, że ich maluchy nie zostaną zapomniane”
Rany i rozcięcia – rodzaje i pierwsza pomoc
Nie ma dowodów na to, że szczepionki Moderny i Pfizera są niebezpieczne dla kobiet w ciąży – tak mówią wyniki nowego badania
Szczepionki mRNA na COVID-19 bezpieczne dla kobiet w ciąży? Opublikowano pierwsze tak duże badanie na ten temat
Ile osób w Polsce zmarło po szczepionce na COVID-19? U ilu wystąpiła zakrzepica? Znamy najnowsze dane
Dr Joanna Kuschill-Dziurda: W pandemii więcej osób decyduje się na zabiegi medycyny estetycznej. Założymy maseczkę i nikt nic nie zauważy

Hemoglobina glikowana, oznaczana skrótem HbA1c to ważny parametr służący do oceny gospodarki węglowodanowej oraz diagnostyki i monitorowania przebiegu cukrzycy. Badanie hemoglobiny glikowanej pozwala oszacować poziom glukozy występujący w ostatnich 3 miesiącach. Normy HbA1c różnią się w zależności od wieku i stanu zdrowia. Jak wygląda badanie hemoglobiny glikowanej i dlaczego jej prawidłowy poziom jest ważny w ciąży?

Co to jest hemoglobina glikowana?

Hemoglobina to białko nadające erytrocytom czerwoną barwę. Gdy do grupy aminowej białka zostanie przyłączona grupa aldehydowa cukru prostego, np. glukozy powstaje hemoglobina glikowana. Frakcja hemoglobiny glikowanej oznaczona jako HbA1c stanowi 80% całej puli hemoglobiny i jest wykorzystywana w badaniu kontrolnym u osób z cukrzycą. Ilość hemoglobiny glikowanej jest proporcjonalna do średniej glikemii oraz średniego czasu życia erytrocytów, który wynosi około 3 miesiące (100-120 dni).

Hemoglobinę glikowaną wyizolowano po raz pierwszy w 1958 roku. Dziesięć lat później odkryto, iż HbA1c jest glikowaną formą hemoglobiny, czyli taką, która powstaje na drodze nieodwracalnej reakcji nieenzymatycznej. Pod koniec lat siedemdziesiatych hemoglobinę glikowaną zaczęto wykorzystywać jako wskaźnik labolatoryjny.

Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi

Badanie hemoglobiny glikowanej

Badanie hemogloginy glikowanej może być stosowane jako badanie przesiewowe w kierunku zaburzeń tolerancji węglowodanów – od etapu stanu przedcukrzycowego do w pełni rozwiniętej cukrzycy. Należy jednak pamiętać, iż do potwierdzenia diagnozy potrzebne jest dodatkowe oznaczenie glikemii na czczo lub test tolerancji glukozy (OGTT). Ponadto parametr HbA1c jest użytecznym narzędziem monitorowania glikemii. Za jego pomocą określa się skuteczność leczenia cukrzycy. Hemoglobina glikowana pomaga w ocenie, czy osiągane są docelowe poziomy glukozy we krwi przy określonych dawkach insuliny. U osób z cukrzycą typu 2 HbA1c umożliwia analizę efektów długoterminowego leczenia doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi.

Wykonanie badania poziomu hemoglobiny glikowanej pozwala na retrospektywną ocenę poziomu glukozy we krwi pacjenta w czasie do 3 miesięcy przed wykonaniem badania. Do badania HbA1c nie trzeba przychodzić na czczo ani specjalnie się przygotowywać. Pora dnia, spożyte pokarmy i czynniki zewnętrzne takie jak stres czy wysiłek fizyczny nie mają wpływu na pomiar hemoglobiny glikowanej.

Do badania pobiera się krew żylną lub włośniczkową. Do oznaczenia hemoglobiny glikowanej (pomiar HbA1c według klasyfikacji ICD-9: L55) wykorzystuje się chromatografię, elektroforezę oraz metody immunochemiczne.

badanie cukru

Hemoglobina glikowana – normy

Normy hemoglobiny glikowanej wyraża się zgodnie ze standaryzacją IFCC ( International Federation of Clinical Chemistry) w jednostkach [mmol/mol] lub NGSP (National Glycohemoglobin Standardization Program) w jednostkach [%]. Norma hemoglobiny glikowanej u osób zdrowych wynosi do 6,0% (42 mmol/mol). W stanie przedcukrzycowym mogą utrzymywać się wartości w przedziale 5,7-6,4% (39-46 mmol/mol).

U osób chorych na cukrzycę wskazane jest utrzymanie hemoglobiny na poziomie < 7% (< 53 mmol/mol). Jednakże dla niektórych grup osób zaleca się następujące wartości:

  • HbA1c 6,5% – u chorych z cukrzycą typu 2 o krótkotrwałym przebiegu, bez powikłań hiperglikemii i z obecnością poważnych chorób,
  • HbA1c 6,5% – u chorych z cukrzycą typu 1, w tym u dzieci i młodzieży,
  • HbA1c 6,1% – u kobiet w ciąży,
  • HbA1c < 8%  – u osób w wieku powyżej 70 lat, z długotrwałym przebiegiem choroby i zaawansowanymi powikłaniami sercowo-naczyniowymi.

Wartość hemoglobiny glikowanej zmienia się wraz z wiekiem. U osób w wieku 40-70 lat jest wyższa o 0,4%, pomimo braku różnic w stężeniu glukozy. Niektóre czynniki mogą zaburzać wyniki badania. Zaniżenie wyników HbA1c może wynikać z niedokrwistości hemolitycznej, krwawień, wysokiej podaży witaminy C i E oraz występowania częstych hipoglikemii. Na zawyżenie wyniku wpływa niedokrwistość z niedoboru żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego; mocznica, nadużywanie alkoholu oraz wysokie dawki salicylanów. Ponadto oznaczenie HbA1c nie jest wiarygodne podczas występowania ciężkich zaburzeń lipidowych.

niedokrwistość - blada i zmęczona kobieta

Hemoglobina glikowana – wyniki

Wynik badania HbA1c przekraczający normę oznacza, że występuje hiperglikemia, czyli podwyższone stężenie glukozy we krwi. Jeśli zlecone badania potwierdzą cukrzycę, zostaje wprowadzone odpowiednie leczenie, np. insuliną lub metforminą. Leki te powodują stopniowe obniżenie hemoglobiny glikowanej.

Im wyższy poziom hemoglobiny glikowanej, tym większe ryzyko powikłań cukrzycy takich jak retinopatia, nefropatia i neuropatia oraz wyższe ryzyko śmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych. Regularne badanie poziomu HbA1c daje szansę na szybką modyfikację leczenia w przypadku nieprawidłowych wyników, dzięki czemu można zapobiec negatywnym skutkom hiperglikemii.

hiperglikemia - szklanka z kostkami cukru na stole

Hemoglobina glikowana w ciąży

Prawidłowy poziom hemoglobiny glikowanej w okresie planowania ciąży i w czasie ciąży powinien wynosić ≤ 6,1%. Jeżeli wartość HbA1c jest wyższa niż 6,5%, odradza się zajście w ciąże, ponieważ wysoki poziom glikemii zwiększa ryzyko powstawania wad rozwojowych i samoistnego poronienia. Stężenie hemoglobiny glikowanej powinno być kontrolowane w ciąży co 6 tygodni.

Bibliografia:

  1. S. Wenclewska i J. Drzewoski, “Hemoglobina glikowana w diagnostyce i terapii zaburzeń homeostazy glukozy — blaski i cienie”, Diabetol. Klin., vol. 3, no. 4, pp. 167–175, 2014.
  2. P. Pietrasik i D. Moczulski, “Diagnostyka cukrzycy z wykorzystaniem hemoglobiny glikowanej w trakcie hospitalizacji ze szczególnym uwzględnieniem chorych z hiperglikemią na czczo”, vol. 3, no. 53, pp. 299–306, 2018.
  3. B. Solnica, „Oznaczanie hemoglobiny glikowanej w monitorowaniu leczenia cukrzycy”,  Katedra Biochemii Klinicznej, Uniwersytet Jagielloński. Online: http://diabetologiaonline.pl/lekarz_diabeto_adoz,info,67.html
  4. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, “Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego postępowania u kobiet z cukrzycą”, Ginekol Pol, pp. 474–479, 2011.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Joanna Jaworska

Joanna Jaworska: jeśli po porodzie ciśniemy brzuszki, to tylko pogarszamy sytuacje [WIDEO]

ciężarna, pandemia covid

Pandemia COVID-19 ma tragiczny wpływ na kobiety w ciąży – wskazują badania

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

lobieta w ciąży, covid-19, szczepienia

Szczepionki przeciwko COVID-19 nie tylko skuteczne, ale też bezpieczne dla kobiet w ciąży i matek karmiących – wykazały badania

Wstrzykiwanie jałowej wody pod skórę w celu uśmierzenia porodowego bólu? Zapytaj o tę metodę swoją położną

Joanna Jaworska

Trening przed ciążą vs trening w ciąży. Czym powinny się różnić? Mówi Joanna Jaworska

„Badania tzw. piątki tarczycowej, które są dostępne w laboratoriach, to naciąganie ludzi na niepotrzebne wydatki” – mówi dr n. med. Katarzyna Skórzewska

W minionym roku wykorzystano blisko 33 tys. zarodków. MZ podało dane odnośnie in vitro w Polsce

Endometrioza a ciąża. Jak zostać mamą przy endometriozie?

Czy poziom witaminy D u kobiet w ciąży może być powiązany z poziomem IQ u ich dzieci? Odpowiada farmaceutka Zofia Winczewska

Czy poziom witaminy D u kobiet w ciąży może być powiązany z IQ ich dzieci? Odpowiada farmaceutka Zofia Winczewska

Anna Kozłowska/archiwum prywatne

Anna Kozłowska: Nie obchodziło mnie to całe gadanie, że „niepełnosprawnej nie wypada decydować się na macierzyństwo”

Ryby w ciąży. Co warto jeść, a czego bezwzględnie unikać?

Kobieta w ciąży

Nowe rekomendacje dla kobiet w ciąży. „Stosowanie reżimu łóżkowego może być wręcz szkodliwe” – alarmuje położna

Obawiasz się seksu po porodzie? Fizjoterapeutka uroginekologiczna radzi, jak się za to zabrać i kiedy skorzystać z pomocy specjalisty

Drugi pierwszy raz, czyli seks po porodzie. Fizjoterapeutka uroginekologiczna radzi, jak się za niego zabrać

Meghan Markle w ciąży! Książę Harry i księżna Sussex spodziewają się drugiego dziecka

Aleksandra Żebrowska: problemy z zajściem w ciążę czy jej donoszeniem są powszechne, ale tak rzadko się o nich mówi, że ludzie nie biorą ich pod uwagę w luźnej rozmowie przy imieninowym torcie

Brak wsparcia psychologicznego kobiet po stracie, utylizacja ciał dzieci zmarłych po porodzie i arogancki personel. Nowy raport NIK o polskich porodówkach przeraża

Brak wsparcia psychologicznego kobiet po stracie i arogancki personel. Nowy raport NIK o polskich porodówkach przeraża

Prof. Marzena Dębska / zdj. Lewanowicz

„Jeśli dziecko ma przeżyć, nie można czekać” – mówi prof. Marzena Dębska, która jako jedyna w Polsce wykonuje operacje serca płodu w łonie matki

Co czwarte dziecko w Polsce rodzi się w związku pozamałżeńskim – wynika z danych GUS

Gigi Hadid po raz pierwszy o swoim porodzie: „usłyszałam: nikt nie może ci pomóc, i tak jest już za późno na znieczulenie, więc przyj”

Kobieta i mężczyzna przytulają się

Leczenie niepłodności usunięte z listy celów Narodowego Programu Zdrowia

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników o decyzji TK: wyrażamy swoją dezaprobatę i ubolewanie z powodu wydanego wyroku

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany. Co dalej? Federa radzi

Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska

Seks w ciąży. Czy jest niebezpieczny dla zdrowia? Odpowiada położna Natalia Korzeniowska

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm