Przejdź do treści

Hemoroidy – czym są, jakie wywołują objawy i jak je leczyć?

Czym są hemoroidy i jak je leczyć?
Hemoroidy są utrapieniem wielu osób. Fot. Кирилл Рыжов / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Wybielanie zębów. Czy wybielać zęby? Odpowiada dentysta Tomasz Kupryś
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Domowy chleb na zakwasie – na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania?
Okres w czasie karmienia piersią/iStock
Okres w czasie karmienia piersią. Co jest normą a co powinno cię zaniepokoić?
Niemowlę leży na kocu
Połóż niemowlaka na boku. Dlaczego warto? Tłumaczy fizjoterapeutka
Matka z dzieckiem na łóżku
Zmuszasz się do zabawy z dzieckiem? Nie musisz. Psycholożka wyjaśnia dlaczego

Hemoroidy to dla wielu osób bardzo wstydliwy temat, a jednocześnie jedna z częściej występujących chorób cywilizacyjnych – cierpi na nie średnio co druga osoba w społeczeństwie. Jeśli odczuwasz pieczenie, swędzenie i ból w okolicy odbytu to sygnał, że mogło dojść do zapalenia hemoroidów. Krępujące i krwawiące guzki utrudniają życie, można je jednak leczyć. 

Co to są hemoroidy? 

Hemoroidy to popularna nazwa guzków krwawniczych  struktur naczyniowych położonych w błonie śluzowej odbytu, które występują u każdego człowieka. Są to jamiste sploty naczyń krwionośnych, które napełniają się krwią i w ten sposób uszczelniają kanał odbytu. Dzięki nim nie dochodzi do niekontrolowanego oddawania gazów. Gdy czujemy parcie, hemoroidy opróżniają się z krwi i umożliwiają wypróżnienie. 

Do choroby hemoroidalnej, czyli zapalenia hemoroidów dochodzi w wyniku nadmiernego przekrwienia guzków, ich rozciągnięcia i niewystarczającego opróżnienia. Utrudniony odpływ krwi z naczyń żylnych może powodować zapalenie innych tkanek odbytu i doprowadzić do powstania żylaków odbytu. Hemoroidy najczęściej pojawiają się u osób po 30 roku życia, jednak największe ryzyko zachorowania dotyczy osób starszych (ze względu na zmniejszone napięcie mięśni w tych okolicach), kobiet w ciąży, pacjentów otyłych oraz osób, które przeszły operację w okolicach krocza. 

Hemoroidy – przyczyny występowania 

Do tej pory naukowcom nie udało się ustalić konkretnej przyczyny występowania hemoroidów. Choroba hemoroidalna prawdopodobnie może wynikać z przerostu lub zwiększonego napięcia zwieracza wewnętrznego odbytu, nadmiernego poszerzenia połączeń tętniczo-żylnych w tkance hemoroidalnej, postępującego z wiekiem pogorszenia jakości tkanki łącznej mocującej hemoroidy do podłoża oraz obniżonego stosunek kolagenów typu I/ III, co powoduje zmniejszenie sprężystości tkanki splotów hemoroidalnych.

Wystąpieniu hemoroidów sprzyjają: 

  • Siedzący tryb życia i brak aktywności fizycznej – taki styl życia prowadzi do zalegania krwi w splotach żylnych.  Szczególnie narażeni na występowanie hemoroidów są m.in zawodowi kierowcy i pracownicy biurowi. 
  • Dieta uboga w błonnik i przyjmowanie zbyt małej ilości płynów – prowadzi do wystąpienia problemów z wypróżnianiem (zaparć), przeciążenia odbytnicy i osłabienia śluzówki kanału odbytu. 
  • Ciąża i zmiany hormonalne – płód stopniowo uciska układ żylny i okolicę miednicy. Powstawaniu hemoroidów w ciąży sprzyja również fizjologiczny wzrost objętości krążącej krwi z jednoczesnym osłabieniem ściany naczyń. Po porodzie powiększone guzki krwawnicze najczęściej ustępują samoistnie. Długo utrzymujące się hemoroidy po porodzie wymagają konsultacji specjalistycznej. Ryzyko wystąpienia uporczywych żylaków odbytu wzrasta wraz z każdym urodzonym dzieckiem. 
  • Otyłość – wiąże się z większym naciskiem na układ żylny i częstszymi problemami z krążeniem w tej grupie osób.
  • Czynniki genetyczne – obciążenie dziedziczne obserwuje się w postaci osłabienia tkanki łącznej i zmniejszenia w niej elementów sprężystych.

Hemoroidy – objawy 

Objawy choroby hemoroidalnej wywołują uczucie dyskomfortu i są bardzo uciążliwe. Często pierwszym zwiastunem pojawienia się hemoroidów jest narastający świąd i pieczenie odbytu. W wyniku drapania zwykle dochodzi do uszkodzenia śluzówki i skóry. Świąd, który przybiera na sile, prowadzi do pęknięcia struktur skóry i stanów zapalnych z wydzieliną ropną. Często obserwuje się również wysięk z odbytnicy. Następnie dochodzi do uczucia niepełnego wypróżnienia. Zwiększając parcie na stolec, chorzy doprowadzają do jeszcze większego zalegania krwi w żyłach, co prowadzi do powiększenia guzków. 

Najczęstszym objawem choroby jest krwawienie z okolicy odbytu i występowanie świeżej krwi w stolcu. Krwawienie może być niewielkie – obserwuje się wtedy krew na bieliźnie, ale bywa też obfite, co w konsekwencji może wywołać niedokrwistość. U osób po 50 roku życia, u których występuje krwawienie z odbytu konieczne jest wykonanie kolonoskopii ze względu na podejrzenie choroby nowotworowej.  

Symptomem świadczącym o zaawansowanym stopniu choroby jest ból podczas wypróżniania. Jego przyczyną są zakrzepy, które rozciągają błonę śluzową odbytnicy i wywołują stan zapalny. Bólowi zwykle towarzyszy obrzęk chorego miejsca. Chory może mieć problem ze swobodnym siedzeniem.

W początkowym stadium hemoroidy są bagatelizowane przez to, że są ukryte wewnątrz i rzadko dają o sobie znać. Jeśli obserwujemy u siebie któryś z charakterystycznych objawów, powinniśmy skonsultować swoje przypuszczenia z lekarzem proktologiem, by mieć pewność diagnozy, bowiem podobne objawy występują też w  chorobach takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy rak odbytu. 

Stopnie rozwoju choroby hemoroidalnej 

Istnieją dwa rodzaje hemoroidów wewnętrzne i zewnętrzne, a podział ten odnosi się do umiejscowienia powiększonych guzków krwawniczych w kanale odbytu. Hemoroidy wewnętrzne zlokalizowane są powyżej zwieracza odbytu, natomiast zewnętrzne poniżej. Często ze względu na połączenie obu splotów żylnych tworzą postać mieszaną żylaków wewnętrznych i zewnętrznych. To, jak wyglądają hemoroidy, zależy od stopnia zaawansowania choroby. Hemoroidy zewnętrzne mają postać zaczerwienionych, twardych w dotyku guzków. 

W chorobie hemoroidalnej wyróżnia się cztery stopnie kliniczne: 

  • I – guzki są powiększone, ale nie wypadają na zewnątrz, 
  • II – guzki przemieszczają się na zewnątrz podczas wypróżniania i cofają się po zaprzestaniu parcia, 
  • III – guzki przemieszczają się na zewnątrz podczas wypróżniania i wymagają odprowadzenia ręcznego, 
  • IV – guzki pozostają na zewnątrz i nie dają się odprowadzić ręcznie. 

Choroba hemoroidalna ma różne obrazy kliniczne, rozwija się etapami, występują w niej okresy remisji i nawrotów. W stopniu pierwszym objawy są niezauważalne dla chorego. Delikatny świąd nie jest jeszcze uciążliwy. Dyskomfort zaczyna się, gdy pojawiają się hemoroidy zewnętrzne  można wtedy zaobserwować delikatne krwawienie zaraz po wypróżnieniu. Ostatni stopień choroby hemoroidalnej wymaga pilnej interwencji lekarza, ponieważ może dojść do zakrzepicy żył. 

Hemoroidy – diagnostyka 

Diagnostyka hemoroidów opiera się na przeprowadzeniu wywiadu z pacjentem oraz badaniu fizykalnym – prokotologicznym, w którym ocenia się jamę brzuszną, ogląda okolicę odbytu oraz wykonuje badanie palpacyjne odbytu i anoskopię (oglądanie końcowego odcinka odbytnicy przy użyciu wziernika).

Metody leczenia hemoroidów zależą od stopnia zaawansowania choroby, występujących objawów, wieku pacjenta, stylu życia i wpływu choroby na komfort życia pacjenta. Im wcześniej zostaną podjęte działania, im wcześniej nastąpi rozpoznanie hemoroidów, tym szybciej i skuteczniej można pozbyć się uprzykrzających życie objawów choroby. Leczenie zachowawcze w większości przypadków stanowi pierwszy krok w terapii choroby hemoroidalnej. Jeśli przyniesie poprawę, chory może uniknąć leczenia operacyjnego, które obciążone jest ryzykiem powikłań.

Hemoroidy – dieta

Odpowiednia dieta i regularna aktywność fizyczna są kluczowe w walce z hemoroidami.  Dieta powinna być bogata w produkty o wysokiej zawartości błonnika, które zapobiegają wystąpieniu zaparć – pieczywo pełnoziarniste, grube kasze i makarony, warzywa oraz owoce.  Zgodnie z przeprowadzonymi badaniami, spożycie błonnika w ilości 20-30 g/dobę wpływa na zmniejszenie intensywności krwawień i świądu. Jak zapobiegać hemoroidom? W aptekach dostępne są preparaty błonnikowe oraz parafina o działaniu przeciwzaparciowym, którą można przyjmować w ilości 1-2 łyżki dziennie. Nie należy zapominać o odpowiednim nawodnieniu organizmu – zaleca się wypijanie 1,5- 2 litrów niegazowanej wody dziennie. Przeciwwskazane jest spożywanie obfitych, tłustych potraw, pikantnych przypraw i alkoholu.  

Leki na hemoroidy

Leki na hemoroidy znajdziemy pod postacią tabletek, maści, kremów, żeli i czopków, które działają przeciwzapalnie, wysuszająco, ściągająco,przeciwbólowo i uszczelniająco na naczynia krwionośne. Preparaty te łagodzą świąd, ból i pieczenie. Wiele z nich jest dostępnych bez recepty. 

  • Czopki na hemoroidy to jeden z popularniejszych sposobów leczenia: łagodzą świąd odbytu, działają przeciwbakteryjnie, poprawiają przepływ krwi. Zawarta w nich benzokaina ma właściwości znieczulające. Badania potwierdzają skuteczność czopków ze streptokiną, których stosowanie przez 5 dni zmniejszało ból i krwawienie towarzyszące wypadnięciu hemoroidów. 
  • Maści i żele zawierają składniki miejscowo znieczulające (anastezyna, lidokaina), sterydy, antybiotyki, leki ściągające (tanina, tlenek bizmutu), wyciągi roślinne (saponina, olejek rumiankowy, eskulina). Ponadto wykorzystuje się tribenozyd, który działa przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo oraz poprawia napięcie naczyń krwionośnych.  Zastosowanie znajduje także 0,3 proc. maść z nifedypiny,  diltiazemmaści z kortykosteroidami o działaniu przeciwzapalnym i przeciwświądowym oraz maści z tlenkiem cynku o działaniu wysuszającym. 
  • Leki przyjmowane doustnie zawierają flawonoidy, saponiny, rutynę i wyciągi z kasztanowca. Wykazują skuteczność w zmniejszaniu krwawień i wypadania hemoroidów. Jednym ze składników leków jest diosmina zmikronizowana, której skuteczność potwierdzono w ostrej i przewlekłej fazie choroby hemoroidalnej. 

Nie zaleca się stosowania leków przeczyszczających, ponieważ działają jedynie doraźnie, a przy regularnym przyjmowaniu konieczne jest stałe zwiększanie dawki. Ponadto leki te mogą doprowadzić do przekrwienia zapalnego kanału odbytu. 

Metody leczenia hemoroidów 

Leczenie hemoroidów metodami innymi niż zachowawcze (zmiana stylu życia i wprowadzenie farmakoterapii) dotyczy mniej niż 10 procent wszystkich chorych, a konieczność przeprowadzenia operacji odnosi się do jeszcze mniejszego odsetka osób. Bardzo popularną i stosowaną od lat metodą jest założenie gumowych podwiązek, potocznie nazywane gumkowaniem. Zabieg jest stosunkowo prosty i skuteczny, ale obarczony komplikacjami i powikłaniami takimi jak: ból, krwawienie po zabiegu czy powikłania infekcyjne (ropień odbytu, posocznica). 

W I i II stadium choroby hemoroidalnej można zastosować skleroterapię. W żylaki odbytu wstrzykiwany jest odpowiednio spieniony lek, który w połączeniu z dwutlenkiem węgla lub innym gazem obojętnym likwiduje je. Wśród innych metod leczenia hemoroidów wymienia się koagulację podczerwienią, laseroterapię i krioterapię (wymrażanie). 

U chorych z zaawansowanym stadium choroby konieczne może okazać się leczenie operacyjne, polegające na usunięciu żylaków odbytu i przywróceniu naczyniom prawidłowej, pierwotnej struktury.  Zabiegi chirurgiczne dzielą się na: hemoroidektomię, hemoroidopeksję staplerową oraz podwiązanie tętnic hemoroidalnych pod kontrolą sondy doplerowskiej.

Domowe sposoby na hemoroidy 

Krwawiące hemoroidy i ich dokuczliwe objawy można minimalizować, stosując domowe sposoby. Dobre efekty dają: 

  • Okłady: kostkę lodu zawiniętą w chusteczkę należy przyłożyć do chorego miejsca i przytrzymać przez kilka minut. Dodatkowo można ją wcześniej nasączyć niewielką ilością oliwy – dzięki temu zatamujemy krwawienie. 
  • Przemywanie ziołowymi preparatami zawierającymi wyciąg z kory dębu, nagietka, aloesu czy rumianku – substancje te przyspieszają gojenie, mają właściwości łagodzące, ściągające i przeciwzapalne. Wacik, chusteczkę lub tampon nasączony preparatem należy przyłożyć w odpowiednie miejsce – wpłynie to korzystnie na stan błony śluzowej i zlikwiduje pieczenie. 
  • Tzw. ciepłe nasiadówki. Polegają na moczeniu odbytu w ciepłej wodzie z wyciągiem z kory dębu przez 5-15 minut minut. Ciepło zmniejsza napięcie zwieracza wewnętrznego, powodując zmniejszenie dolegliwości bólowych. Nasiadówki można powtarzać 2 razy dziennie.
  • Noszenie bawełnianej bielizny, która ułatwia skórze oddychanie i nie parzy wrażliwych miejsc. 
  • Dbanie o higienę: podmywanie się z użyciem delikatnego płynu do higieny intymnej – nie może on zawierać substancji drażniących takich jak SLS (Sodium Lauryl Sulfate). Łagodząco działają preparaty z aloesem i pantenolem. Po umyciu okolice odbytu powinny zostać dokładnie osuszone – nie trzemy ich mocno ręcznikiem, ale delikatnie go przykładamy. Specjalne żele do pielęgnacji krocza przy hemoroidach można zakupić w aptece. 
  • Picie naparówbabki lancetowatej, czarnego bzu lub pokrzywy.

Bibliografia: 

  1. A. Obcowska and M. Kołodziejczak, “Choroba hemoroidalna – współczesne poglądy na temat etiopatogenezy oraz metod leczenia. Przegląd piśmiennictwa”, Nowa Med, vol. 2, no. 2, pp. 61–76, 2016, doi: 10.5604/17312485.1209445.  
  2. Kołodziejczak M, “Zachowawcze leczenie choroby hemoroidalnej”, Med. Rodz., vol. 1, pp. 7–11, 2011.  
  3. Z. Sun and J. Migaly, “Review of Hemorrhoid Disease: Presentation and Management”, Clin. Colon Rectal Surg., vol. 29, no. 1, pp. 22–29, Mar. 2016, doi: 10.1055/s-0035-1568144. 
  4.  T. Mott, K. Latimer, and C. Edwards, “HemorrhoidsDiagnosis and Treatment Options”, Am. Fam. Physician, vol. 97, no. 3, pp. 172–179, Feb. 2018. 

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Robaczyca - objawy, zapobieganie.

Robaczyca – objawy u dzieci, dorosłych i zwierząt

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit występuje podczas antybiotykoterapii lub po jej zakończeniu.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – objawy, leczenie i zapobieganie chorobie

kolonoskopia - lekarka przy urządzeniu do kolonoskopii

Kolonoskopia – jak wyglądają przygotowania do badania? Po co się je wykonuje?

Choroby układu pokarmowego - najczęstsze dolegliwości bakteryjne i wirusowe

Choroby układu pokarmowego – najczęstsze dolegliwości bakteryjne i wirusowe

Ból w nadbrzuszu – przyczyny. Co mogą oznaczać poszczególne jego rodzaje?

Ból w nadbrzuszu – przyczyny. Co mogą oznaczać poszczególne jego rodzaje?

Dieta jogurtowa – efekty, opinie i przykładowy jadłospis

Dieta jogurtowa – efekty, opinie i przykładowy jadłospis

Okrężnica – rola, budowa i choroby z nią związane

Okrężnica – rola, budowa i choroby z nią związane

Dziewczynka z białym nalotem na języku

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Tajemnicze choroby

Tajemnicze choroby. Mimo postępu w nauce, wciąż nie wiemy, co je wywołuje

Środki przeczyszczające? Tylko w ostateczności! Ostrzega Młody Farmaceuta

kobieta z noworodkiem

Połóg. 6 rzeczy, które mogą cię zaskoczyć

Antybiotyki a alkohol / istock

Czy antybiotyki można łączyć z alkoholem?

6 sposobów na poprawę trawienia bez wyrzeczeń

świąteczne ciasteczka

Świąteczne zasady na mniejsze zło. Jak jeść, by się nie przejeść?

jedzenie nocą

Jedzenie na noc – fatalny nawyk

Śluz w kupce niemowlaka – czego może być objawem?

Śluz w kupce niemowlaka – czego może być objawem?

Pełzak czerwonki i pełzak okrężnicy – charakterystyka, objawy i leczenie

Pełzak czerwonki i pełzak okrężnicy – charakterystyka, objawy i leczenie

ulewanie u niemowlaka

Ulewanie u niemowlaka – przyczyny. Jak pomóc dziecku?

salmonelloza

Salmonelloza (salmonella) – zagrożenia, objawy, leczenie

zaparcia u noworodka

Zaparcia u noworodka – sposoby jak sobie z nimi radzić

Co to jest toksokaroza?

Co to jest toksokaroza?

żywienie pozajelitowe

Żywienie pozajelitowe – na czym polega i kiedy się je stosuje?

kubki smakowe

Kubki smakowe na języku – rozłożenie i rola

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego - czym jest i jakie są jego objawy?

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?