Przejdź do treści

Mocznik we krwi i moczu – badanie, normy, interpretacja

Mocznik we krwi i moczu - badanie, normy, interpretacja Eugenivy Now/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży stracił rządowe dofinansowanie. „Nie rozumiemy tej sytuacji” – pisze do premiera prezeska Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę
„Wiedzieliście, że Blue Monday to ściema?” – pisze biotechnolog Dawid Polak. Dlaczego nie należy wierzyć w najbardziej dołujący dzień w roku?
Martwisz się? To dobrze! Dlaczego i w jakim stopniu warto się zamartwiać?
Kinesiotaping – czy naprawdę działa? Jakie są przeciwwskazania?
Grecja. Obowiązek szczepień na COVID-19 dla osób po 60. roku życia

Mocznik to końcowy produkt przemiany białek. Syntetyzowany jest w wątrobie, natomiast za usuwanie mocznika z organizmu odpowiadają nerki. Poziom mocznika we krwi oraz mocznik w moczu dostarczają informacji o stanie nerek, funkcjonowaniu wątroby oraz gospodarce białkowej. Podwyższony mocznik może wskazywać na choroby nerek i wątroby, urazy, nowotwory, stany zapalne. Jak obniżyć wysoki mocznik i co oznacza zbyt niski poziom mocznika we krwi?

Mocznik – co to jest?

Mocznik to związek powstający w końcowym etapie metabolizmu białek. Synteza mocznika zachodzi w wątrobie w szeregu reakcji określanych mianem cyklu mocznikowego. Białka ulegają katabolizmowi do aminokwasów, a w wyniku rozkładu aminokwasów powstają ketokwasy oraz amoniak, który jest związkiem o działaniu toksycznym, zatem musi zostać zneutralizowany. Amoniak transportowany jest wraz z krwią do wątroby, gdzie podlega przekształceniu do mocznika. Powstały mocznik wydalany jest wraz z moczem. Średnio każdym trzem gramom białka spożytego wraz z dietą, odpowiada synteza jednego gramu mocznika. Oznacza to, że przy spożyciu białka zgodnym z rekomendacjami żywieniowymi, czyli w ilości 0,8 g/kg m. c., dobowa synteza mocznika wyniesie 17-18 g. Około 90 proc. mocznika zsyntetyzowanego w wątrobie wydalane jest wraz z moczem, pozostałe 10 proc. wydalane jest przez przewód pokarmowy oraz wraz z potem.

Badanie mocznika – kiedy warto je wykonać?

Mocznik w surowicy oraz mocznik w moczu mogą być badane w celu oceny czynności nerek. Takie badanie wskazane jest przy podejrzeniu chorób nerek, przy monitorowaniu skuteczności leczenia nerkozastępczego (dializ). Wskazaniem do badania poziomu mocznika jest także ocena czynności wątroby. Badanie poziomu mocznika sprawdza się także w przypadku konieczności kontrolowania procesów anabolicznych i katabolicznych organizmu. Do oznaczania mocznika we krwi i moczu może skłonić pojawienie się objawów sugerujących mocznicę, czyli przewlekłą chorobę nerek:

  • wymiotów,
  • świądu skóry,
  • zaburzeń świadomości,
  • zmęczenia,
  • senności,
  • braku łaknienia,
  • drętwienia kończyn.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Badanie mocznika we krwi

Mocznik we krwi oznaczany jest w próbce krwi żylnej pobranej na czczo. Stężenie mocznika może być oznaczane jako bezpośredni poziom tego związku, a także jako azot mocznika. Poziom mocznika w krwi zależy od takich czynników jak funkcja wątroby, ilość białek dostarczanych wraz z dietą, a także stopień rozpadu białek. Parametry te wpływają na ilość mocznika syntetyzowaną w organizmie, a także ilość mocznika usuwanego z organizmu. Badanie mocznika w surowicy najczęściej przeprowadza się z jednoczesnym oznaczaniem poziomu kreatyniny. Kreatynina to – obok mocznika – kolejny ważny związek azotowy, pozwalający na monitorowanie czynności nerek. Ile kosztuje badanie, w którym oznaczany jest mocznik? Cena badania mocznika we krwi to około 8-10 zł.

Badanie mocznika w moczu

Mocznik w moczu oznaczany jest w porannej próbce moczu. W celu pobrania próbki moczu należy oddać mocz do czystego pojemniczka. Pierwszą objętość moczu należy oddać do toalety, a następnie pobrać próbkę moczu ze środkowego strumienia.  Jeszcze dokładniejsze jest oznaczanie poziomu mocznika w dobowej zbiórce moczu. Wówczas konieczne jest zebranie całej objętości moczu na przestrzeni całej doby, a następnie zmierzenie objętości moczu i pobranie do badania niewielkiej próbki. Poziom mocznika w moczu zależy przede wszystkim od funkcjonowania nerek. Mocznik może być oznaczany także jako azot mocznika BUN.

istockphoto.com

Mocznik – norma w moczu i we krwi

Prawidłowy poziom mocznika we krwi wynosi 2,5 – 6,7 mmol/l. W przypadku oznaczania azotu mocznika we krwi poziom prawidłowy tego parametru to 7-18 mg/ dl. W przypadku badania mocznika w moczu, norma wynosi 12-20 g/dobę.

Skąd się bierze podwyższony mocznik?

Zbyt wysoki poziom mocznika może wynikać z nadmiernej syntezy mocznika w organizmie, a także z zaburzonego procesu usuwania mocznika. Najczęstsze przyczyny wysokiego mocznika to:

  • odwodnienie,
  • stosowanie diety bogatobiałkowej,
  • choroby nerek,
  • urazy,
  • nowotwory,
  • nadczynność tarczycy,
  • stosowanie glikokortykosteroidów,
  • krwawienia do przewodu pokarmowego,
  • niewydolność serca.

Nadmiar mocznika we krwi – objawy

Gdy we krwi zwiększa się poziom mocznika, mogą pojawić się takie objawy jak drętwienie i mrowienie kończyn oraz skurcze kończyn. Często odczuwalne są bóle i zawroty głowy, senność i rozdrażnienie, wymioty i nudności. Niekiedy pojawia się brak apetytu, świąd skóry; gdy przyczyną wysokiego mocznika są choroby nerek, mogą pojawić się ponadto takie objawy jak skąpomocz lub bezmocz, krwiomocz czy ból w okolicy lędźwiowej pleców.

Jak obniżyć mocznik we krwi?

Jednym z najskuteczniejszych sposobów na obniżenie znacznie podwyższonego mocznika są dializy. Jest to szybka metoda leczenia objawowego, pozwalająca na usuwanie azotu mocznikowego z organizmu. Ważniejsze jest jednak leczenie przyczynowe – zawsze, gdy jest to możliwe, należy zastosować leczenie eliminujące przyczynę wysokiego mocznika.

W celu unormalizowania poziomu mocznika we krwi pomocna okazuje się także odpowiednia dieta. Założeniem takiej diety jest ograniczenie podaży białka poniżej 20 g na dobę. Należy kontrolować produkty dostarczające sporych ilości białka. Mowa m. in. o mięsie, wędlinach, rybach, roślinach strączkowych, a także nabiale.

badanie moczu w szpitalu

Przyczyny zbyt niskiego mocznika

Obniżenie poziomu mocznika poniżej normy może wskazywać na przewagę procesów anabolicznych nad procesami katabolicznymi. Fizjologicznie takie zjawisko zachodzi u dzieci w okresie wzrostu i rozwoju. To dlatego poziom mocznika u dzieci może być niższy niż u dorosłych. Obniżony mocznik może być konsekwencją przewodnienia organizmu. Kolejna przyczyna niskiego mocznika to wzmożone wydalanie moczu w uszkodzeniu nerek.

Ciężkiemu uszkodzeniu wątroby, przebiegającemu z upośledzeniem jej funkcji syntetyzujących, także może towarzyszyć spadek poziomu mocznika we krwi. Częstą przyczyną spadku poziomu mocznika może być niedożywienie i stosowanie diety ubogiej w błonnik.

Mocznik jako składnik kosmetyków

Mocznik jest cenionym składnikiem kosmetyków do twarzy i ciała. Krem z mocznikiem to kosmetyk o silnym działaniu nawilżającym. Mocznik wchodzi w skład naturalnego czynnika nawilżającego NMF – fizjologicznego kompleksu dbającego o nawilżenie skóry. Jako humektant, czyli substancja wykazująca wysoką zdolność do wiązania wody, mocznik sprzyja zatrzymaniu wody w skórze. Zapobiegając ucieczce wody ze skóry, mocznik dba o utrzymanie elastyczności skóry, jej zmiękczenia i wspomagania regeneracji. Krem do twarzy z mocznikiem i inne kosmetyki mogą zawierać mocznik w różnych stężeniach. Te najczęściej stosowane to:

  • 2 proc. – nawilżenie skóry i wspomaganie jej regeneracji (kremy do twarzy, balsamy do ciała),
  • 3 – 10 proc. – nawilżanie i zmiękczanie skóry (preparaty do stóp),
  • 10 – 30 proc. – zmiękczanie skóry i ułatwienie penetracji innych składników kosmetyków w głąb skóry,
  • 30 – 40 proc. – złuszczanie naskórka (peelingi),
  • 40 – 50 proc. – złuszczanie skóry dotkniętej atopowym zapaleniem skóry czy łuszczycy (preparaty przepisywane przez lekarza).

 

Bibliografia:

  1. Diagnostyka laboratoryjna pod red. B. Solnicy; PZWL 2019
  2. Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych; MediPage 2011
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Glikemia – wskaźnik określający poziom cukru we krwi

Rak nerki – objawy, rodzaje guzów, przerzuty, rokowania

Homeostaza — Dowiedz się czym jest ten jeden z najważniejszych procesów dla organizmu człowieka

Homeostaza organizmu – czym jest, na co wpływa, co wywołuje jej zaburzenia?

Ida Karpińska

5 badań profilaktycznych, które każda kobieta powinna robić raz w roku [WIDEO]

inkontynencja

Nietrzymanie moczu (inkontynencja) – przyczyny, rodzaje i leczenie

Zespół Nelsona – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Kobieta

Coraz więcej osób ma problemy z nerkami. Powodem globalne ocieplenie klimatu

Wypadają ci włosy i męczy cię ciągłe zmęczenie? Sprawdź, czy nie masz niedoboru ferrytyny

Jakie są grupy krwi i na czym polega ich dziedziczenie?

Grupy krwi – rodzaje, dziedziczenie, badanie i dieta

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg opowiada, jak wygląda procedura przeszczepiania

Nerka od świni przyjęła się u człowieka. To pierwszy taki przypadek!

Nerka od świni przyjęła się u człowieka. To pierwszy taki przypadek!

Dorota Szelągowska

Dorota Szelągowska w wyjątkowy sposób uczciła swoje 41. urodziny. Wybrała się na mammografię!

Ręka chorej

„1/3 pacjentów, którzy przeżyją, wyjdzie do domu z uszkodzonymi nerkami”. Ekspert ostrzega przed nową epidemią, spowodowaną COVID-19

Pomidorówka

Rozdawali pomidorówkę, by zwrócić uwagę na zdrowie układu moczowego. Niezwykła akcja urologów

Biorezonans magnetyczny. Jak działa i czy jest skuteczny?

Kobieta

„Gubię mocz tylko czasem, kiedy kicham, to jest ok?”. Pani Fizjotrener ostrzega, że to nie jest ok!

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad/fot. Pexels

Jak podkręcić metabolizm, gdy organizm się starzeje? 7 kluczowych porad

Gastroskopia to jedno z badań endoskopowych.

Gastroskopia – wskazania, przygotowanie, przebieg i cena badania

500 plus na zdrowie - nowy program zdrowotny dla Polaków po 40. roku życia

500 plus na zdrowie – dla kogo, jakie badania? Zapisy do programu

USG połówkowe – kiedy wykonać, jak wygląda, co wykrywa

Kobieta

Diagnozowanie chorób tarczycy. Jak przygotować się do badania?

Kobieta

Załatwiasz się na zapas? Uważaj, przez to czekają cię częstsze wizyty w toalecie

Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie

Granulocyty – czym są, budowa i normy na leukocyty

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Seks – 5 błędów, które popełniają kobiety

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

×