Przejdź do treści

Neurony lustrzane – rola w funkcjonowaniu społecznym

Neurony lustrzane - rola w funkcjonowaniu społecznym Noah Buscher/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada, jakie ćwiczenia mogą być pomocne
Wizja obowiązkowych szczepień przeciw COVID-19 w Polsce jest coraz bardziej realna. Patrycja Pieszczek-Bober wyjaśnia, czy jest to zgodne z prawem
Amantadyna jednak nie taka zła? Wskazuje na to nowe odkrycie naukowców
„Twoją odpowiedzialnością nie jest regulowanie innych osób, zapobieganie ich złym nastrojom, czy uszczęśliwianie ich kosztem siebie” – wyjaśnia psycholożka
Słowacja daje pieniądze seniorom za zaszczepienie się na COVID-19. W nagrodę bon o wartości 500 euro

Neurony lustrzane to komórki nerwowe, które aktywizują się zarówno w czasie procesów postrzegania, jak i wykonywania konkretnej czynności. Naukowcy  uważają, że odkrycie systemu tych neuronów jest przełomem w wyjaśnianiu podłoża społecznych zdolności człowieka, w tym umiejętności rozumienia innych, ich naśladowania, a także empatii i efektywnej komunikacji. W psychologii wielu zwolenników ma również teoria dotycząca kluczowej roli zaburzeń funkcji neuronów lustrzanych w rozwoju autyzmu.

Czym są neurony lustrzane?

Neurony lustrzane są rodzajem komórek nerwowych, które zmieniają swoją aktywność w odpowiedzi na określone działanie (np. wykonanie ruchu kończyny lub wykrzywienie twarzy w reakcji na nieprzyjemny bodziec) niezależnie od tego, czy wykonywane jest ono osobiście, czy zaobserwowane u innego osobnika. Stanowi to kluczową cechę, która odróżnia je od innych neuronów, aktywowanych albo podczas wykonywania jakiejś czynności, albo na skutek zauważenia tej czynności u innych, ale nie w obu przypadkach.

Funkcje lustrzanych neuronów

Odkrycie neuronów lustrzanych, które nastąpiło na początku lat 90. XX wieku, uznawane jest za istotny krok ku zrozumieniu sposobu, w jaki inicjujemy własne działania oraz obserwujemy i interpretujemy działania podejmowane przez innych.

Od czasu pierwszych badań w tym obszarze, lustrzane neurony stały się przedmiotem zainteresowania naukowców, którzy chcieli za pomocą tego zjawiska wyjaśniać mechanizmy stojące za określonymi zachowaniami ludzi w społeczności, szczególnie tymi związanymi z empatią i naśladowaniem osób żyjących w tym samym środowisku. Jakie funkcje mogą pełnić neurony lustrzane w opinii badaczy?

Neurony lustrzane a rozumienie i przewidywanie zachowań innych

Jedna z teorii związanych z neuronami lustrzanymi dotyczy ich roli w rozumieniu intencji działań innych. Obserwując wykonywaną przez kogoś czynność, dzięki systemowi tych specyficznych komórek nerwowych możemy uzyskać informacje zarówno o tym, jakie działanie jest wykonywane, jak i zrozumieć, dlaczego ktoś je podejmuje.

Dzieje się tak, ponieważ w naszym mózgu zachodzi „symulacja” zauważonych czynności – dochodzi do aktywacji tych samych neuronów, które zostały aktywowane u obserwowanej osoby. Opisana właściwość neuronów lustrzanych pozwala nam także (w niektórych okolicznościach) na przewidywanie działań, które zostaną podjęte przez tę osobę w następnej kolejności.

Neurony lustrzane a komunikacja interpersonalna

Neuronom lustrzanym przypisuje się również istotną rolę w komunikacji międzyludzkiej, zarówno słownej, jak i niewerbalnej. Dzięki nim przekazywanie informacji jest zautomatyzowane i usprawnione, ponieważ dużą część danych wysyłamy i odczytujemy w sposób podświadomy. Lustrzane neurony uczestniczą także w uczeniu się komunikacji przez dzieci – umożliwiają spontaniczny, automatyczny rozwój mowy na najwcześniejszych etapach życia.

Neurony lustrzane a emocje i empatia

Wiele badań potwierdza występowanie związku między aktywnością neuronów lustrzanych i odczuwaniem emocji oraz empatią.

W jednym z eksperymentów naukowcy udowodnili, że na skutek ekspozycji na nieprzyjemny zapach uruchamiane są neurony lustrzane przedniej części wyspy – te same, które aktywują się, gdy badane osoby oglądają krótkie filmiki przedstawiające osoby z mimiką twarzy wskazującą na obrzydzenie. Podobne efekty uzyskano w odniesieniu do percepcji bólu – odczuwanie bólu aktywowało te same neurony, co obserwacja bliskiej osoby, która go doświadczała.

W badaniach wykazano także, że u osób, które na podstawie ankiet samooceny można określić jako bardziej empatyczne, neurony lustrzane ulegają silniejszej aktywacji.

Przez wielu naukowców neurony lustrzane uznawane są jeden z najważniejszych mechanizmów, który pozwala ludziom żyć w społeczności i pomaga dostosować się do jej wymagań. Dzięki temu, że ich działanie jest niezależne od woli i automatyczne nie musimy zawsze świadomie analizować, co osoby wokół nas robią, dlaczego podejmują dane działanie i co czują – często po prostu to wiemy.

szczęśliwa para na łące

Neurony lustrzane w autyzmie

Odkrycia związane z neuronami lustrzanymi wywołały ogromne zainteresowanie naukowców badających mechanizmy odpowiedzialne za rozwój autyzmu. Badacze zauważyli, że rodzaje zaburzeń występujących w przebiegu choroby dobrze odzwierciedlają funkcje przypisywane systemowi tych komórek nerwowych.

Na przestrzeni ostatnich lat wielu zwolenników zdobyła teoria dotycząca kluczowej roli neuronów lustrzanych w powstawaniu objawów autyzmu – zaburzeń związanych z zachowaniami społecznymi, procesami poznawczymi i komunikacją.

Temat nadal budzi kontrowersje, a wyniki badań na razie nie pozwalają na jednoznaczne przypisanie tym specyficznym komórkom nerwowym „winy” za powstawanie autyzmu. Choć dysfunkcja układu neuronów lustrzanych faktycznie może mieć udział w rozwoju zaburzeń, to z dużym prawdopodobieństwem istnieją też inne przyczyny schorzenia. Sprowadzenie złożonego problemu do jednego czynnika odpowiedzialnego za jego występowanie może utrudnić pełne zrozumienie mechanizmów uczestniczących w rozwoju autyzmu.


Bibliografia:

  1. American Psychological Association APA Dictionary of Psychology.
  2. Kliner J. M., Lemon R. N. (2013) What We Know Currently about Mirror Neurons, Current Biology, 23(23): R1057-R1062.
  3. Acharya S., Shukla S. (2012) Mirror neurons: Enigma of the metaphysical modular brain, Journal of Natural Science, Biology and Medicine, 3(2): 118-124.
  4. Rostkowski J., Rostkowska T. (2014) Rola systemów lustrzanych neuronów w rozwoju języka i komunikacji interpersonalnej, Psychologia Rozwojowa 19(2): 49-65.
  5. Saffin J., Tohid H. (2016) Walk like me, talk like me. The connection between mirror neurons and autism spectrum disorder, Neurosciences 21(2): 108-119.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

8 sposobów, by czuć się lepiej psychicznie każdego dnia

Lek na SMA bez refundacji. "Producent postawił zaporową cenę"

Lek na SMA bez refundacji ze względu na „zaporową cenę”. Magdalena Jutrzenka: „Problem sprowadza się do tego, że zdrowie nie jest priorytetem rządu”

Justyna Tomska / Archiwum prywatne

„Nie ma treningu, od razu jest życie. Wpadasz w nie po uszy i właściwie masz przegwizdane” – zauważa poetka Justyna Tomska

Dr Julia E. Wahl

Julia E. Wahl: Skutki bycia empatycznym nie zawsze wyjdą nam na dobre. Empatią da się manipulować

Wstyd w łóżku. Jak go oswoić? Dlaczego nie należy go zwalczać?

Enzymy – co to jest? Budowa, rodzaje, zastosowanie

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

Kobieta siedzi przy biurku

L4 z powodu wypalenia zawodowego? Od stycznia 2022 r. będzie to możliwe

"Co ty wymyślasz?", "przestań histeryzować" - dlaczego nigdy nie powinnaś tak odpowiadać, gdy ktoś opowiada o swoim problemie?

„Co ty wymyślasz?”, „przestań histeryzować”… Dlaczego nigdy nie powinnaś tak mówić?

Akanksha Agrawal

„W przypadku kobiet bycie 'zadowalaczką’ jest mocno wspierane przez społeczeństwo” – mówi psychoterapeutka Akanksha Urbanowicz

Zespół stresu pourazowego (PTSD) - co to, objawy, leczenie, jak pomóc

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – co to, objawy, leczenie, jak pomóc

"Emocje. To, o czym dorośli nie wiedzą” Bogusia Janiszewskiego i Maxa Skorwidera

„Emocje. To, o czym dorośli ci nie mówią” Bogusia Janiszewskiego i Maxa Skorwidera. Mamy fragment książki!

Omdlenia odruchowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Łukasz Warchoł/fot. archiwum prywatne

Łukasz Warchoł: Nikt nie korzysta z pornografii, żeby się uzależnić. Na początku jest zdrowa, naturalna ciekawość

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

Terapia… lasem

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Relaksacja Jacobsona – skuteczny sposób walki ze stresem, nerwami i napięciem mięśni

Dzień się dopiero rozpoczął, a ciebie już ktoś wyprowadził z równowagi? Poznaj 5 kroków, które pozwolą zapanować nad emocjami

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku